{"id":573942,"date":"2023-03-08T08:42:55","date_gmt":"2023-03-08T05:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=573942"},"modified":"2023-03-08T08:42:55","modified_gmt":"2023-03-08T05:42:55","slug":"az%c9%99rbaycan-qadininin-c%c9%99miyy%c9%99td%c9%99-nufuzu-artib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=573942","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 n\u00fcfuzu art\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc &#8211; h\u0259r il 8 mart tarixind\u0259 qeyd olunan Beyn\u0259lxalq \u0130\u015f\u00e7i Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olaraq da tan\u0131nan qad\u0131nlar\u0131n iqtisadi, ictimai v\u0259 siyasi m\u00fcbariz\u0259sini, habel\u0259 \u00fcmumi olaraq qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 n\u0259zak\u0259t, sevgi v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcn\u00fc \u0259n\u0259n\u0259vi hala g\u0259tirmi\u015f bayramd\u0131r. 8 mart postsovet respublikalar\u0131nda, habel\u0259 Anqola, Burkina-Faso, Qvineya-Bisau, Kamboca, \u00c7in, Konqo, Laos, Makedoniya Respublikas\u0131, Monqolustan, Nepal, \u015eimali Koreya v\u0259 Uqandada qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r. BMT d\u0259 8 mart\u0131 beyn\u0259lxalq qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc kimi tan\u0131y\u0131b.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu olmaq u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin t\u0259msili ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olaraq, 8 mart 1857-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 geyim sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan y\u00fczl\u0259rl\u0259 qad\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 maa\u015fa, uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatlar\u0131na, eyni zamanda pis i\u015f \u015f\u0259raitin\u0259 etiraz olaraq t\u0259til etm\u0259si q\u0259bul edilir. Lakin polis aksiyan\u0131n uzun s\u00fcrm\u0259sin\u0259 izin verm\u0259y\u0259r\u0259k n\u00fcmayi\u015fi da\u011f\u0131td\u0131.<br \/>\n8 mart 1908-ci ild\u0259 Nyu York Sosial-Demokrat Qad\u0131n T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fil\u0259 15 min qad\u0131n, daha q\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma saat\u0131, ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259k haqq\u0131 v\u0259 s\u0259sverm\u0259 h\u00fcququ \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irdi. N\u00fcmayi\u015fd\u0259 ayr\u0131ca ilk d\u0259f\u0259 olaraq dekret icaz\u0259si ist\u0259y\u0259n qad\u0131nlar\u0131n \u015f\u00fcar\u0131 \u201c\u00c7\u00f6r\u0259k v\u0259 G\u00fcl\u201d idi. \u00c7\u00f6r\u0259k h\u0259yat e\u015fqini, qar\u0131n toxlu\u011funu, g\u00fcl is\u0259 daha rifah h\u0259yat t\u0259rzini ifad\u0259 edirdi. \u0130lk Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc m\u0259rasimi 1909-cu ilin 28 fevral\u0131nda Nyu Yorkda ba\u015f tutmu\u015fdur; bu Amerika Sosialist partiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Beyn\u0259lxalq Qad\u0131n Tiki\u015f \u0130\u015f\u00e7il\u0259ri Birliyinin 1908-ci ilki t\u0259tilinin yada sal\u0131nmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu.<br \/>\n1909-cu ild\u0259 is\u0259 Avropadak\u0131 qad\u0131nlar, fevral ay\u0131n\u0131n son bazar g\u00fcn\u00fcn\u00fc, fevral\u0131n 28-ni ilk qad\u0131n g\u00fcn\u00fc olaraq ke\u00e7irdi.<br \/>\n1910-cu ild\u0259 1857-ci il hadis\u0259l\u0259rd\u0259n 52 il sonra Danimarkan\u0131n Kopenhagen \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Qad\u0131n Sosialist \u0130nternasyonal\u0131n\u0131n qurultay\u0131nda 1857-ci ilin 8 mart\u0131nda Nyu-Yorkda ba\u015flayan m\u00fcbariz\u0259nin, qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qad\u0131n h\u0259mr\u0259yliyinin simvolu olaraq Klara Setkin adl\u0131 bir alman sosialist qad\u0131n\u0131, Amerikada 8 martda yand\u0131r\u0131laraq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 129 qad\u0131n i\u015f\u00e7inin xatir\u0259sin\u0259 h\u0259r il 8 mart g\u00fcn\u00fcn\u00fc D\u00fcnya Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etdi v\u0259 bu t\u0259klifi q\u0259bul edildi.<br \/>\nB\u0259zi tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, 8 mart\u0131n t\u0259qvim\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1910-cu ild\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fcn bayram kimi qeyd olunmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015f Klara Setkinin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259, x\u00fcsus\u0259n onun milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq laz\u0131md\u0131r. Y\u0259hudi Klara Setkinin t\u0259klif etdiyi 8 Mart g\u00fcn\u00fc 1910-cu ild\u0259 y\u0259hudil\u0259rin Purim bayram\u0131 il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc (y\u0259hudi t\u0259qvimind\u0259 Purim bayram\u0131n\u0131n yeri d\u0259yi\u015fir). Purim bayram\u0131 is\u0259 y\u0259hudil\u0259rd\u0259 qad\u0131n a\u011fl\u0131, eyni zamanda bu mill\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 haqlar\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda bu bayram 1917-ci ild\u0259n qeyd olunur.Beyn\u0259lxalq qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc Sovetl\u0259r hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259n d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd olunma\u011fa ba\u015fland\u0131. 1965-ci ild\u0259n is\u0259 bu g\u00fcn art\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc hesab olunmurdu. T\u0259dric\u0259n beyn\u0259lxalq qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc \u00f6z siyasi mahiyy\u0259tini itirm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 1977-ci ild\u0259 BMT 8 mart\u0131 &#8220;Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc&#8221; kimi elan etdi v\u0259 bunula da &#8220;m\u00fcbariz\u0259&#8221; s\u00f6z\u00fc bayram\u0131n ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc, bayram sevgi, diqq\u0259t bayram\u0131 kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Sovetl\u0259r Birliyinin da\u011f\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, 8 mart bir \u00e7ox postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r qeyd olunur. G\u00fcrc\u00fcstan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Moldova, Tacikistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Ukrayna v\u0259 Belarusda ke\u00e7irilir. H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan da m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra bayram \u00f6z mahiyy\u0259tini qoruyub saxlad\u0131.<br \/>\nBu g\u00fcn g\u00fccl\u00fc cinsin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259trafdak\u0131 qad\u0131nlara diqq\u0259t, qay\u011f\u0131 v\u0259 sevgil\u0259rini n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. Qad\u0131nlar g\u00fcl-\u00e7i\u00e7\u0259k, m\u00fcxt\u0259lif h\u0259diyy\u0259l\u0259r, h\u0259m\u00e7inin g\u00f6z\u0259l s\u00f6zl\u0259r, \u015feirl\u0259rl\u0259 m\u00fckafatland\u0131r\u0131l\u0131r. 8 Mart Novruzdan \u00f6nc\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 qeyd olunan yaz bayram\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq b\u00fct\u00fcn qad\u0131nlar \u00f6zl\u0259rini ham\u0131dan xo\u015fb\u0259xt, g\u00f6z\u0259l v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 arzulanan qad\u0131n kimi hiss edir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t qad\u0131n siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyan \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev qad\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131rd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6lk\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlara x\u00fcsusi yer ay\u0131rd\u0131, onlar\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 geni\u015f meydan verdi, lider qad\u0131nlar yeti\u015fdirdi. D\u00f6vl\u0259t qad\u0131n siyas\u0259tinin Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 davam etdirilm\u0259si say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 yeri v\u0259 n\u00fcfuzu daha da art\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 gender siyas\u0259tinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, qad\u0131nlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259 rolunun y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si u\u011furla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda, parlament v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rd\u0259 u\u011furla t\u0259msil olunur, ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi, elmi-m\u0259d\u0259ni prosesl\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir, \u00f6lk\u0259 idman\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r verirl\u0259r.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun Prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131ndak\u0131 u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259ti, d\u00f6vl\u0259timiz, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimiz namin\u0259, xalq\u0131n rifah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r, xeyirxah \u0259m\u0259ll\u0259r bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r f\u0259al oldu\u011funu t\u0259sdiq edir. Az\u0259rbaycan\u0131n birinci xan\u0131m\u0131n\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli parlaq f\u0259aliyy\u0259ti, xeyirxahl\u0131q missiyas\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259bli\u011fi sah\u0259sind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r \u0259sl \u00f6rn\u0259kdir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla \u018fliyeva da Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131d\u0131lmas\u0131, Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 geni\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rinin potensial\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p><strong>Orxan \u0130smay\u0131lov,<\/strong><br \/>\n<em>YAP X\u0259tai\u00a0rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n f\u0259al\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc &#8211; h\u0259r il 8 mart tarixind\u0259 qeyd olunan Beyn\u0259lxalq \u0130\u015f\u00e7i Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olaraq da tan\u0131nan qad\u0131nlar\u0131n iqtisadi, ictimai v\u0259 siyasi m\u00fcbariz\u0259sini, habel\u0259 \u00fcmumi olaraq qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 n\u0259zak\u0259t, sevgi v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcn\u00fc \u0259n\u0259n\u0259vi hala g\u0259tirmi\u015f bayramd\u0131r. 8 mart postsovet respublikalar\u0131nda, habel\u0259 Anqola, Burkina-Faso, Qvineya-Bisau, Kamboca, \u00c7in, Konqo, Laos, Makedoniya Respublikas\u0131, Monqolustan, Nepal, \u015eimali Koreya v\u0259 Uqandada qeyri-i\u015f g\u00fcn\u00fc say\u0131l\u0131r. BMT d\u0259 8 mart\u0131 beyn\u0259lxalq qad\u0131nlar g\u00fcn\u00fc kimi tan\u0131y\u0131b. Qad\u0131nlar\u0131n ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu olmaq u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin t\u0259msili ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 olaraq, 8 mart 1857-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Nyu-York \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 geyim sektorunda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":573943,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/f169b1a7167819401433437333410064721.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Beyn\u0259lxalq Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc &#8211; h\u0259r il 8 mart tarixind\u0259 qeyd olunan Beyn\u0259lxalq \u0130\u015f\u00e7i Qad\u0131nlar G\u00fcn\u00fc olaraq da tan\u0131nan qad\u0131nlar\u0131n iqtisadi, ictimai v\u0259 siyasi m\u00fcbariz\u0259sini, habel\u0259 \u00fcmumi olaraq qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 n\u0259zak\u0259t, sevgi v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fcn\u00fc \u0259n\u0259n\u0259vi hala g\u0259tirmi\u015f bayramd\u0131r. 8 mart postsovet respublikalar\u0131nda, habel\u0259 Anqola, Burkina-Faso, Qvineya-Bisau, Kamboca, \u00c7in, Konqo, Laos, Makedoniya Respublikas\u0131, Monqolustan, Nepal, \u015eimali&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/573942"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=573942"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/573942\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/573943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=573942"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=573942"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=573942"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}