{"id":576149,"date":"2023-03-14T06:50:54","date_gmt":"2023-03-14T03:50:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=576149"},"modified":"2023-03-14T06:50:54","modified_gmt":"2023-03-14T03:50:54","slug":"qeyri-formal-m%c9%99sgulluqla-mubariz%c9%99-n%c9%99tic%c9%99-varmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=576149","title":{"rendered":"Qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluqla m\u00fcbariz\u0259: N\u0259tic\u0259 varm\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>\u018fm\u0259k M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin T\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 Koordinasiyas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin leqalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si bildiri\u015fl\u0259rinin say\u0131 37 faiz art\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Komissiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131nda m\u0259lumat verilib.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda muzdla \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131 \u0259vv\u0259lki ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 24,8 min n\u0259f\u0259r v\u0259 ya 1,5 faiz artaraq 1 milyon 733,9 min n\u0259f\u0259r olub. Onlardan 903,3 min n\u0259f\u0259ri iqtisadiyyat\u0131n d\u00f6vl\u0259t sektorunda, 830,6 min n\u0259f\u0259ri is\u0259 qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. \u018fvv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t sektorunda i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131nda azalma, qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda is\u0259 art\u0131m olub.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u0259sas hiss\u0259si \u2013 38,6 faizi v\u0259 ya 320,6 min n\u0259f\u0259ri ticar\u0259t sah\u0259sinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu g\u00f6st\u0259rici \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5,1 min n\u0259f\u0259r \u00e7oxdur. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 \u00f6t\u0259n il iqtisadiyyat\u0131n qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda tikinti istisna olmaqla b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131 art\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektoru \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 aktual olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alanda bu sektor \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 h\u0259m d\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin n\u0259tic\u0259si hesab edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>H\u0259r\u00e7\u0259nd ki, iqtisadiyyat\u0131n b\u00f6y\u00fcm\u0259si, yeni sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin yaranmas\u0131 da i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. R\u0259smi statistikaya g\u00f6r\u0259, 2022-ci il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 71,3 min yeni i\u015f yeri a\u00e7\u0131l\u0131b. Bu d\u00f6vrd\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f i\u015f yerl\u0259rinin 91,4 faizi qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda a\u00e7\u0131l\u0131b. Yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f i\u015f yerl\u0259rinin 8,8 faizi yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda, 89,6 faizi m\u00f6vcud m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda, 0,9 faizi f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa etmi\u015f m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda, 0,7 faizi is\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r \u00fczr\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Yeni a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f i\u015f yerl\u0259rinin 90 faiz\u0259 yax\u0131n\u0131n m\u00f6vcud m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda yarad\u0131lmas\u0131 i\u015f yerl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 statistikada qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluqla m\u00fcbariz\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tli olmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0259m\u0259k sah\u0259sin\u0259 dair milli qanunvericiliy\u0259 v\u0259 sosial s\u0131\u011forta sah\u0259sin\u0259 aid normativ-h\u00fcquqi aktlara cavab verm\u0259y\u0259n \u0259m\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qeyri-formal \u00a0m\u0259\u015f\u011fulluq hesab edilir. \u018fm\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259m\u0259si qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fullu\u011fa g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, bu da faktiki olaraq i\u015fl\u0259y\u0259ni \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyi yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Sosial M\u00fcdafi\u0259 Fondunun f\u0259rdi u\u00e7ot sistemin\u0259 qeydiyyatdan m\u0259hrum edir. Halbuki, f\u0259rdi u\u00e7ot sistemi m\u00fcasir s\u0131\u011forta-pensiya sisteminin m\u00fch\u00fcm elementi olaraq, s\u0131\u011fortaolunanlar haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n u\u00e7otunun t\u0259\u015fkili v\u0259 apar\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, i\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011fortadan yararlanmaq v\u0259 h\u0259r bir i\u015fl\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 \u00f6z pensiya kapital\u0131n\u0131 toplamaq imkan\u0131 verir. Bununla da o, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 v\u0259 dig\u0259r sosial m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f olur. \u018fks halda qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq i\u015f\u00e7inin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 il\u0259 t\u0259minat\u0131n\u0131 sual alt\u0131nda qoyur.<\/p>\n<p>Qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq bununla yana\u015f\u0131,\u00a0 i\u015f\u00e7ini i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 h\u00fcquqlar\u0131ndan m\u0259hrum edir. Qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq qeydiyyats\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u0259\u015f\u011fullu\u011fu (\u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fcst\u0259qil sur\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc i\u015fl\u0259 t\u0259min etm\u0259si) da \u0259hat\u0259 edir ki, bu halda da m\u00fcst\u0259qil sur\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc i\u015fl\u0259 t\u0259min ed\u0259n \u015f\u0259xs f\u0259rdi u\u00e7ot sistemin\u0259 qeydiyyatda durmad\u0131\u011f\u0131ndan g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 almaq v\u0259 dig\u0259r sosial m\u00fcdafi\u0259 t\u0259minat\u0131ndan istifad\u0259 imkanlar\u0131 da m\u0259hdudla\u015fm\u0131\u015f olur.<\/p>\n<p>Sadalananlar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi is\u0259 b\u0259zi istehsal v\u0259 xidm\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin ikili m\u00fchasibatl\u0131q sistemi yaratmalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 m\u0259cburi d\u00f6vl\u0259t sosial s\u0131\u011forta v\u0259 i\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011forta haqlar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259n yay\u0131nmalar\u0131 hesab edilir. M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq \u0259halinin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259m\u0259k pensiyas\u0131 v\u0259 dig\u0259r sosial m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maddi baza yarad\u0131lmas\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, vergid\u0259n yay\u0131nmaya da s\u0259b\u0259b olur. Bel\u0259 ki, bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259t i\u015f\u00e7il\u0259rin d\u0259 m\u0259cburi d\u00f6vl\u0259t sosial s\u0131\u011forta v\u0259 i\u015fsizlikd\u0259n s\u0131\u011forta haqlar\u0131ndan, eyni zamanda, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin g\u0259lir vergisind\u0259n yay\u0131nmalar\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 2017-ci ild\u0259n etibar\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev\u00a0 9 oktyabr 2017-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na dair T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda S\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259r\u0259ncam\u0131n m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259d\u0259 i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n\u2013i\u015f\u00e7i m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si, \u0259m\u0259yin \u00f6d\u0259ni\u015finin t\u0259\u015fkilin\u0259 n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 aras\u0131nda daha s\u0259m\u0259r\u0259li koordinasiya olunmu\u015f siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bir s\u00f6zl\u0259, bu s\u0259n\u0259d qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluqla m\u00fcbariz\u0259nin lokomotivi olmaqla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259li olan t\u0259dbirl\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fm\u0259k M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin T\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 Koordinasiyas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin leqalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si bildiri\u015fl\u0259rinin say\u0131 37 faiz art\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Komissiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131nda m\u0259lumat verilib. Qeyd ed\u0259k ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda muzdla \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131 \u0259vv\u0259lki ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 24,8 min n\u0259f\u0259r v\u0259 ya 1,5 faiz artaraq 1 milyon 733,9 min n\u0259f\u0259r olub. Onlardan 903,3 min n\u0259f\u0259ri iqtisadiyyat\u0131n d\u00f6vl\u0259t sektorunda, 830,6 min n\u0259f\u0259ri is\u0259 qeyri-d\u00f6vl\u0259t sektorunda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. \u018fvv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t sektorunda i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131nda azalma,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":576150,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/ed46558a167872109355744380810456179.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fm\u0259k M\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin T\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 Koordinasiyas\u0131 Komissiyas\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin leqalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si bildiri\u015fl\u0259rinin say\u0131 37 faiz art\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Komissiyan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti iclas\u0131nda m\u0259lumat verilib. Qeyd ed\u0259k ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda muzdla \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131 \u0259vv\u0259lki ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 24,8 min&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=576149"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576149\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/576150"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=576149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=576149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=576149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}