{"id":576797,"date":"2023-03-15T06:55:32","date_gmt":"2023-03-15T03:55:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=576797"},"modified":"2023-03-15T06:55:32","modified_gmt":"2023-03-15T03:55:32","slug":"arxamizca-haray-c%c9%99k%c9%99n-dad-eyl%c9%99y%c9%99n-yurd-yerimiz-cim%c9%99nk%c9%99nd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=576797","title":{"rendered":"Arxam\u0131zca haray \u00e7\u0259k\u0259n, dad eyl\u0259y\u0259n yurd yerimiz &#8211; \u00c7im\u0259nk\u0259nd"},"content":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bildirib: \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, bunu bir \u00e7ox tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, bizim tariximiz t\u0259sdiql\u0259yir. Ancaq \u0259fsuslar olsun ki, erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fdak\u0131 kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda da bizim b\u00fct\u00fcn tarixi, dini abid\u0259l\u0259rimizi yerl\u0259-yeksan edibl\u0259r, da\u011f\u0131d\u0131blar, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi irsini silm\u0259k ist\u0259yibl\u0259r, ancaq buna nail ola bilm\u0259yibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki tarix var, s\u0259n\u0259dl\u0259r var, x\u0259rit\u0259l\u0259r var. Bu binada n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n x\u0259rit\u0259 bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir v\u0259 biz yax\u015f\u0131 bilirik ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 tarix boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ya\u015fay\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>\u018fsrl\u0259r boyu az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n dilb\u0259r gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 1937-ci ild\u0259 yarad\u0131lan,\u00a01951-ci il mart\u0131n 19-da l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k \u0259razisi \u0259sas\u0259n\u00a0Vedi v\u0259 Q\u0259m\u0259rli\u00a0rayonlar\u0131na birl\u0259\u015fdiril\u0259n Qaraba\u011flar rayonunun m\u0259rk\u0259zi olan \u00c7im\u0259nk\u0259nddir. Bu k\u0259nd Vedibasar mahal\u0131n\u0131n C\u0131\u011f\u0131nd\u0259r\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259, Vedi rayonun m\u0259rk\u0259zi olan B\u00f6y\u00fck Vedi q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259n 9 km \u015f\u0259rqd\u0259, Vedi \u00e7ay\u0131n\u0131n k\u0259nar\u0131nda, A\u015fa\u011f\u0131 Qaraba\u011flar k\u0259ndinin yan\u0131nda yerl\u0259\u015fir. 1920-ci il\u0259d\u0259k bu k\u0259ndd\u0259 ancaq Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ya\u015fay\u0131b. 1922- 1988-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131larla erm\u0259nil\u0259rin yana\u015f\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 qar\u0131\u015f\u0131q k\u0259nd olan \u00c7im\u0259nk\u0259nd 1870-ci ill\u0259rin sonu 1880-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 Qaraba\u011flar k\u0259ndind\u0259n \u00e7\u0131xan ail\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n sal\u0131n\u0131b. \u00c7im\u0259nk\u0259nd k\u0259ndind\u0259 A\u015fa\u011f\u0131 Qaraba\u011flar k\u0259ndi il\u0259 bir yerd\u0259 1886-ci ild\u0259 85 ail\u0259d\u0259 853 n\u0259f\u0259r (461 ki\u015fi, 392 qad\u0131n), 1914-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 1879 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p>Vur\u011fulamaq g\u0259r\u0259kdir ki, 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 Vedibasar azadl\u0131q ordusunun \u0259n apar\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fck\u00adl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 \u00c7im\u0259nk\u0259ndd\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Ona Vedibasar Milli Komit\u0259sinin 11 n\u0259f\u0259r \u00fczv\u00fcnd\u0259n biri olan\u00a0Sultan xan M\u0259r\u0259ndi\u00a0r\u0259hb\u0259rlik edirdi. 1920-ci ild\u0259 Vedibasar erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra \u00c7im\u0259nk\u0259nd camaat\u0131 da C\u0259nubi Az\u0259rbaycana p\u0259nah aparm\u0131\u015f, yaln\u0131z b\u00f6lg\u0259d\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra onlar do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tm\u0131\u015flar. 1922-ci ild\u0259 art\u0131q geri qay\u0131dan \u00e7im\u0259nk\u0259ndlil\u0259rin say\u0131 880 n\u0259f\u0259r idi. Lakin camaat\u0131n etiraz\u0131na baxmayaraq, Hayastan h\u00f6kum\u0259ti h\u0259min il \u00c7im\u0259nk\u0259nd\u0259 xaricd\u0259n g\u0259lmi\u015f 210 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni m\u00fchaciri d\u0259 yerl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>1926-c\u0131 ild\u0259 Cim\u0259nk\u0259ndd\u0259 690 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131, 141 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni ya\u015fay\u0131b. 1931-ci ild\u0259 is\u0259 k\u0259ndd\u0259 663 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131, 178 n\u0259\u00adf\u0259r erm\u0259ni ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Daha sonra, 1937-ci ild\u0259 Vedi rayonunun iki inzibati rayona ayr\u0131lmas\u0131 v\u0259 rayo\u00adnun da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 \u00c7im\u0259nk\u0259nd m\u0259rk\u0259z olmaqla\u00a0Qaraba\u011flar rayonu\u00adnun\u00a0yarad\u0131lmas\u0131 k\u0259ndin s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verdi. 1939-cu ild\u0259 k\u0259ndd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin say\u0131 art\u0131q 4.600 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Ham\u0131m\u0131za yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur ki, son iki \u0259srd\u0259 Qafqazda az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259\u00a0xalq\u0131m\u0131z a\u011f\u0131r m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259r\u0259, milli faci\u0259 v\u0259 m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259rh\u0259l\u0259-m\u0259rh\u0259l\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259n bel\u0259 qeyri-insani siyas\u0259t\u00a0n\u0259tic\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar indi Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan \u0259razid\u0259n- min ill\u0259r boyu ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00f6z do\u011fma tarixi-etnik torpaqlar\u0131ndan\u00a0did\u0259rgin sal\u0131naraq k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalm\u0131\u015f, xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus minl\u0259rl\u0259 tarixi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259 v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b viran\u00a0edilmi\u015fdir. Bu m\u0259nada SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr tarixli 4083 n\u00f6mr\u0259li v\u0259 1948-ci il 10 mart tarixli 754 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131\u00a0n\u00f6vb\u0259ti tarixi cinay\u0259t akt\u0131 t\u00f6r\u0259dildi. Bu q\u0259rarlar \u0259sas\u0131nda 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 y\u00fcz \u0259lli mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan SSR\u00a0\u0259razisind\u0259ki d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131qla s\u00fcrg\u00fcn olundu. M\u0259hz 1948-1953-c\u00fc ill\u0259r deportasiyas\u0131 zaman\u0131 Qaraba\u011flar rayonunun ba\u015fqa k\u0259ndl\u0259ri kimi, \u00c7im\u0259nk\u0259ndin d\u0259 b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halisi zorla Az\u0259rbay\u00adcana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fcl\u0259r. \u00c7ox sonralar k\u0259nd \u0259halisinin c\u00fczi bir hiss\u0259si sonralar geri qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Bu, bir ger\u00e7\u0259klikdir ki, son iki y\u00fcz ild\u0259n \u00e7ox bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 barbar erm\u0259nil\u0259rin \u015fovinist siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus yer-yurd adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib. Bu b\u0259dnam \u0259m\u0259ll\u0259rin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi 1978-ci il yanvar\u0131n 25-d\u0259 Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u00c7i\u00adm\u0259nk\u0259nd k\u0259ndinin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k\u00a0Urtsadzor\u00a0qoyulub. 1988-ci ild\u0259 is\u0259 k\u0259ndd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ya\u015famaqda davam ed\u0259n b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali \u00f6z do\u011fma k\u0259ndl\u0259rind\u0259n v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 qovuldu.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan deportasiya edilm\u0259si xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f tarixi cinay\u0259tdir. Soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n tariximizin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olan Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan indi Erm\u0259nistan adalnd\u0131r\u0131lan \u0259razil\u0259rd\u0259n deportasiya edilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7\u0131x\u0131\u015f v\u0259 nitql\u0259rind\u0259 daim \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 daim vur\u011fulay\u0131r ki, Erm\u0259nistandan deportasiya olunmu\u015f soyda\u015f\u00adlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq konvensiyalarda t\u0259sbit edilmi\u015f h\u00fcquqdur. \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00dcmumi B\u0259yannam\u0259sind\u0259, M\u00fcl\u00adki v\u0259 Siyasi H\u00fcquqlar Haqq\u0131nda Beyn\u0259lxalq Paktda, BMT-nin Qa\u00e7q\u0131nlar\u0131n Statusuna dair 1951-ci il Konvensiyas\u0131nda, 1967-ci il Protokolunda v\u0259 dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 h\u0259min h\u00fcquq ayd\u0131n \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni barbarlar\u0131 yaddan \u00e7\u0131xartmamal\u0131d\u0131rlar ki, biz q\u0131rx d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011fa v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131td\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, s\u00fclh yolu il\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana da qay\u0131daca\u011f\u0131q. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir qrup ziyal\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 \u201cQ\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar qanunsuz olaraq d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 deportasiyaya m\u0259ruz qalm\u0131\u015f toplumdur. Onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 b\u0259rpa edilm\u0259lidir v\u0259 onlar \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar\u201d s\u00f6yl\u0259m\u0259si xalq\u0131m\u0131zda b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi v\u0259 \u0259minlik yarad\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bildirib: \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, bunu bir \u00e7ox tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, bizim tariximiz t\u0259sdiql\u0259yir. Ancaq \u0259fsuslar olsun ki, erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fdak\u0131 kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda da bizim b\u00fct\u00fcn tarixi, dini abid\u0259l\u0259rimizi yerl\u0259-yeksan edibl\u0259r, da\u011f\u0131d\u0131blar, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi irsini silm\u0259k ist\u0259yibl\u0259r, ancaq buna nail ola bilm\u0259yibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki tarix var, s\u0259n\u0259dl\u0259r var, x\u0259rit\u0259l\u0259r var. Bu binada n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259n, XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n x\u0259rit\u0259 bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":576798,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3891b14b167881173946625569010071514.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Prezident \u0130lham \u018fliyev 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bildirib: \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r, bunu bir \u00e7ox tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, tarixi x\u0259rit\u0259l\u0259r t\u0259sdiql\u0259yir, bizim tariximiz t\u0259sdiql\u0259yir. Ancaq \u0259fsuslar olsun ki, erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fdak\u0131 kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda da bizim b\u00fct\u00fcn tarixi, dini abid\u0259l\u0259rimizi yerl\u0259-yeksan edibl\u0259r, da\u011f\u0131d\u0131blar, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi irsini silm\u0259k ist\u0259yibl\u0259r, ancaq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576797"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=576797"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/576797\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/576798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=576797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=576797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=576797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}