{"id":579428,"date":"2023-03-21T14:16:15","date_gmt":"2023-03-21T11:16:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=579428"},"modified":"2023-03-21T14:16:15","modified_gmt":"2023-03-21T11:16:15","slug":"qoz-sirk%c9%99li-salat-siqaret-icki-icm%c9%99k-%c9%99d%c9%99binin-inc%c9%99likl%c9%99ri-professorun-dilind%c9%99n-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=579428","title":{"rendered":"Qoz, sirk\u0259li salat, siqaret: \u0130\u00e7ki i\u00e7m\u0259k \u0259d\u0259binin inc\u0259likl\u0259ri professorun dilind\u0259n &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201cH\u0259r k\u0259s \u00f6z \u00e7\u0259kisinin yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r qramla spirt q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, ziyan olmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, 80 kiloqram \u00e7\u0259kid\u0259 adam \u00f6z \u00e7\u0259kisini ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcb, o q\u0259d\u0259r qramla, y\u0259ni 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259r. 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 millilitr araq, 350 millilitr \u015f\u0259raba b\u0259rab\u0259rdir\u201d.<\/p>\n<p>Bunu\u00a0Oxu.Az-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Neft v\u0259 S\u0259naye Universitetinin professoru, \u015f\u0259rab\u0131 \u00f6z ail\u0259si q\u0259d\u0259r sev\u0259n alim\u00a0<strong>V\u00fcqar Mikay\u0131lov\u00a0<\/strong>deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvNTEvMGMwYTFjYmMtZmJiYy00NDNiLWFlMmMtZThlOGNkMzdhYTgwLzMgKDIpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=42097282dc1735de\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u00e7ki se\u00e7imi, t\u0259rzi il\u0259 insanlar\u0131n h\u0259tta i\u00e7ki milliyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k olur. Bizim mill\u0259t\u0259 xas olan bir t\u0259rz varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin yar\u0131dan \u00e7oxu m\u00fcxt\u0259lif vaxtlarda t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olub. T\u00fcrkl\u0259r m\u00fcs\u0259lman olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri b\u00fct\u00fcn yerl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259rab\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 gedib. Biz is\u0259 yetmi\u015f il\u0259 q\u0259d\u0259r Sovet \u0130ttifaq\u0131nda Rusiyan\u0131n t\u0259siri alt\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn bizim d\u0259 i\u00e7m\u0259k t\u0259rzimiz Rusiyadak\u0131 kimi formala\u015f\u0131b. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 biz d\u0259 onlar kimi onlar\u0131n milli i\u00e7kisi olan vodkaya (araq) meyilli olduq. 1990-c\u0131 ild\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qillik qazanan respublikam\u0131zda \u015f\u0259rab m\u0259d\u0259niyy\u0259ti inki\u015faf etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bu fikir bir q\u0259d\u0259r m\u00fcbahis\u0259 do\u011fura bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki 1980-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda 180 000 hektardan \u00e7ox \u0259razid\u0259 \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131 sal\u0131n\u0131b v\u0259 3 000 000 tona yax\u0131n \u00fcz\u00fcm emal edilib. Bu da o d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131n\u0131n sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada alt\u0131nc\u0131 yeri tutmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar da ruslar kimi, ara\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck veribl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bunlara \u0259sas\u0259n s\u00f6yl\u0259y\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, ya\u015fl\u0131 n\u0259sill\u0259rin d\u0259, bizim d\u0259 i\u00e7ki i\u00e7m\u0259k t\u0259rzimiz ruslar kimidir. Amma g\u0259nc n\u0259sil haqq\u0131nda bunu s\u00f6yl\u0259m\u0259k olmaz. G\u0259nc n\u0259slin bir hiss\u0259si \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 alkoqollu i\u00e7kiy\u0259 meyilli deyil, bir hiss\u0259si is\u0259 az alkoqollu i\u00e7kil\u0259r\u0259 meyillidir. Bu da onlar\u0131n t\u0259hsill\u0259rinin v\u0259 ya i\u015f yerl\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; H\u0259kiml\u0259r h\u0259m g\u00fcnd\u0259lik olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n miqdarda spirtli i\u00e7ki q\u0259bulunun \u00fcr\u0259y\u0259 xeyirli oldu\u011funu, h\u0259m d\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng, qaraciy\u0259r sirrozu yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyirl\u0259r. Bu t\u0259zadlar\u0131n q\u0131z\u0131l ortas\u0131 n\u0259dir, sizc\u0259?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvNTEvOGYyNzFjZDMtZTI5Ni00MTkxLWJmZWYtYjQ1MThlMWJmMjU1LzI4NzA5MzYuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=07f80f75dfba5334\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; T\u00fcnd alkoqollu i\u00e7kil\u0259r b\u0259d\u0259n\u0259, \u0259sas\u0259n, enerji verir, \u015f\u0259rablar is\u0259 t\u0259rkibind\u0259 olan 800-d\u0259n art\u0131q madd\u0259 il\u0259 y\u00fcks\u0259k qida d\u0259y\u0259rin\u0259 malikdir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u015f\u0259rab orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. \u015e\u0259rablar\u0131n m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 var. M\u0259\u015fhur frans\u0131z alim Lui Paster qeyd edirdi ki, \u015f\u0259rab m\u00fcalic\u0259vi v\u0259 gigiyenik \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i\u00e7kidir. Kimy\u0259vi t\u0259rkibi v\u0259 fizioloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 tibd\u0259 \u00fcz\u00fcm \u015f\u0259rablar\u0131n\u0131n terapiyas\u0131ndan da istifad\u0259 edilir. Elmd\u0259 bu c\u00fcr m\u00fcalic\u0259 enoterapiya adlan\u0131r.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rablar\u0131n m\u00fcalic\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259ti q\u0259dim zamanlardan m\u0259lumdur. Bel\u0259 ki, Q\u0259dim Yunan\u0131standa \u015f\u0259rab antiseptik vasit\u0259 kimi d\u0259 istifad\u0259 olunub. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcz\u00fcm \u015f\u0259rablar\u0131 m\u00fcalic\u0259vi vasit\u0259 kimi yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. O zamanlar \u015f\u0259rab\u0131 h\u0259tta \u201cilahi i\u00e7ki\u201d adland\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rabda bakterisid xass\u0259y\u0259 malik olan antosianlar h\u0259m qram-m\u0259nfi bakteriyalar\u0131 (salmonella, kolibasilla, \u015figella), h\u0259m d\u0259 qram-m\u00fcsb\u0259t bakteriyalar\u0131 (stafilokok, streptokok, pnevmokok) m\u0259hv edir. Yar\u0131ya q\u0259d\u0259r, y\u0259ni 50% q\u0259d\u0259rind\u0259 \u015f\u0259rab \u0259lav\u0259 edilmi\u015f \u00e7irkli su i\u00e7m\u0259y\u0259 yararl\u0131 suya \u00e7evrilir. \u015e\u0259rab qrip x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 edilir. \u015e\u0259rab di\u015fd\u0259 kariyesin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 da al\u0131r. M\u0259lumdur ki, kariyesin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b streptokok-mutantlar\u0131n \u015f\u0259k\u0259ri di\u015f da\u015f\u0131na \u00e7evirm\u0259sidir. \u015e\u0259rabda olan prosianid bakteriyalarla birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k, onlar\u0131n i\u015fini a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 da\u015f \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259 yaras\u0131n\u0131n sa\u011falmas\u0131nda q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rablar \u0259sas rol oynay\u0131r, qocalman\u0131 l\u0259ngidir, s\u0259rb\u0259st radikallara mane olmaqla a\u011fr\u0131lar\u0131 sakitl\u0259\u015fdirir v\u0259 insan\u0131 depressiyadan qurtar\u0131r. Eyni zamanda, art\u0131q \u00e7\u0259kini d\u0259 sal\u0131r. Yem\u0259kd\u0259n sonra 100 ml isti q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab soyuqd\u0259ym\u0259ni g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Polifenollar suda yax\u015f\u0131 h\u0259ll olmur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 orqanizm t\u0259r\u0259find\u0259n yax\u015f\u0131 m\u0259nims\u0259nil\u0259 bilmir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00fcz\u00fcm yem\u0259kl\u0259 radikallar\u0131 orqanizmd\u0259n \u00e7\u0131xartmaq olmur. Amma \u015f\u0259rab\u0131n t\u0259rkibind\u0259 spirt v\u0259 tur\u015funun qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sirind\u0259n polifenollar bu m\u00fchitd\u0259 yax\u015f\u0131 h\u0259ll olur. H\u0259ll olmu\u015f polifenollar daha yax\u015f\u0131 m\u0259nims\u0259nilir. Bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 radikallar orqanizmd\u0259n daha asanl\u0131qla \u00e7\u0131x\u0131r. \u015e\u0259rab\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u015f\u0259rab tur\u015fusu, alma tur\u015fusu, s\u00fcd tur\u015fusu v\u0259 salisil tur\u015fusu var. A\u011f \u015f\u0259rablarda q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rablardan f\u0259rqli olaraq kofein tur\u015fusu da m\u00f6vcuddur ki, bu tur\u015fular proteinl\u0259rin asanl\u0131qla orqanizm t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259zm olunmas\u0131nda x\u00fcsusi rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, a\u011f \u015f\u0259rablarda asetilsalisil tur\u015fusu da var ki, bu da istifad\u0259 etdiyimiz aspirin d\u0259rman\u0131d\u0131r. Bu da qan\u0131n durula\u015fmas\u0131na v\u0259 sirkulyasiyas\u0131na \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir edir. Frans\u0131zlarda bel\u0259 bir aforizm var: \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab sa\u011flaml\u0131q v\u0259 h\u0259zz almaq \u00fc\u00e7\u00fcn, \u00e7\u0259hray\u0131 \u015f\u0259rab sevm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn, a\u011f \u015f\u0259rab is\u0259 \u201cr\u201d h\u0259rfi olmayan aylar \u00fc\u00e7\u00fcn yaran\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>Tibbin banisi kimi d\u0259 tan\u0131nan Hippokrat antiseptik v\u0259 sakitl\u0259\u015fdirici d\u0259rmanlar haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rablardan istifad\u0259 edib.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcn \u0259rzind\u0259 150-250 ml a\u011f \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k kifay\u0259tdir. A\u011f \u015f\u0259rab dezinfeksiya v\u0259 antiseptik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir. H\u0259tta Q\u0259dim Yunan\u0131standa yaral\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rin i\u00e7m\u0259si v\u0259 yaralar\u0131n\u0131n yuyulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f \u015f\u0259rab verilirdi.\u00a0 \u015e\u0259rab ya\u015fl\u0131 insanlara g\u00fcc, g\u00fcmrahl\u0131q, enerji verir. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259rabda vitaminl\u0259r v\u0259 mikroelementl\u0259r \u00e7ox oldu\u011fundan, o, insan\u0131n p\u0259hrizd\u0259 qalma\u011f\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. A\u011f \u015f\u0259rabda da q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab kimi ateroskleroza qar\u015f\u0131 m\u00fcalic\u0259 vasit\u0259si olan amintur\u015fular var. A\u011f \u015f\u0259rablar malyariya, v\u0259ba virusu, v\u0259r\u0259m \u00e7ubu\u011fu kimi patogen mikroorqanizml\u0259ri yat\u0131rmaq iqtidar\u0131ndad\u0131r. A\u011f \u015f\u0259rablar qanda xolesterinin s\u0259viyy\u0259sini azald\u0131r, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini normalla\u015fd\u0131r\u0131r, bununla bel\u0259, ateroskleroz, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sinin dig\u0259r pozuntular\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. A\u011f \u015f\u0259rablar b\u0259d\u0259nd\u0259 olan toksinl\u0259ri v\u0259 tullant\u0131lar\u0131 ay\u0131r\u0131r, ishal\u0131 v\u0259 ba\u011f\u0131rsaq disbakteriozunu m\u00fcalic\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab\u0131n insan h\u0259yat\u0131 v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 olan x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259l\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvMzQvNmM4YWMzYjAtNTdkOS00ZDBkLTg5N2YtMzQ0ODAzM2YxY2E2LzRhZGRhNjU0ODNlMTlhYWIwMjYwODcwZTEyMTg0MWMzLTEwMjR4NjgyLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=8dba80e90f495aa2\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&#8211;\u00a0Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab\u0131n insan h\u0259yat\u0131 v\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fkarlanan vacib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00e7oxdur. M\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131yan zaman q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab i\u00e7ildikd\u0259 m\u0259d\u0259d\u0259 olan a\u015f\u0131lay\u0131c\u0131 v\u0259 z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259r oradan k\u0259nar olunur. Qanda d\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n (anemiya) insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcnd\u0259 iki q\u0259d\u0259h q\u0131rm\u0131z\u0131 t\u0259bii \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. A vitamini orqanizmd\u0259 mikroelementl\u0259ri, B (B1, B2, B3, B5, B6, B8, B9) qrup vitaminl\u0259ri is\u0259 amin tur\u015fular\u0131n\u0131 z\u0259nginl\u0259\u015fdirir. Qrip, s\u0259t\u0259lc\u0259m zaman\u0131, bronxlar\u0131n sa\u011falmas\u0131na qlintveyn k\u00f6m\u0259k edir. Ar\u0131q v\u0259 z\u0259if x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 is\u0259 g\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 bakal q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259rab h\u0259yati q\u00fcvv\u0259l\u0259rin azald\u0131\u011f\u0131 vaxtda onlar\u0131 geri qaytarma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab\u0131 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 100-250 ml q\u0259bul etdikd\u0259 qan d\u00f6vran\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na, immunitetin v\u0259 orqanizmin tonusunun artmas\u0131na yard\u0131m\u00e7\u0131 olur v\u0259 s. Kanada aliml\u0259ri q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rabda damaq x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259n polifenollar\u0131n rolunu \u00f6yr\u0259nibl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rabda h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin m\u00fcdafi\u0259si, inki\u015faf\u0131, art\u0131m\u0131 v\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri amill\u0259rin kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri var. Onun t\u0259rkibind\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda a\u015fkarlanan v\u0259 \u00fcr\u0259yin d\u00f6y\u00fcnm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan element maqnezium, anemiya x\u0259st\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bolluca miqdarda d\u0259mir, tur\u015fular\u0131n tarazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 toxumalar\u0131n regenerasiyas\u0131na cavab ver\u0259n sink, orqanizmd\u0259 ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131n sintez olunmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik ed\u0259n v\u0259 radioaktiv elementl\u0259rin orqanizmd\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n mikroelementl\u0259r var. Orta hesabla 150 ml q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab\u0131n t\u0259rkibind\u0259 0,11 q z\u00fclal, 0 q ya\u011f, 127,7 ml su, 15,9 ml spirt, 0,4 q ql\u00fckoza v\u0259 fruktoza var.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fn maraql\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 spirtli i\u00e7kil\u0259rin yan\u0131nda qoyulan m\u0259z\u0259l\u0259rdir. Hans\u0131 i\u00e7ki il\u0259 hans\u0131 m\u0259z\u0259 q\u0259bul edilm\u0259lidir?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u015e\u0259rabla eyni zamanda istifad\u0259 edilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259n b\u0259zi m\u0259hsullar var. Bunlardan qozlu, sirk\u0259 iyi g\u0259l\u0259n v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 sirk\u0259 olan salatlardan istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259t deyil. El\u0259c\u0259 d\u0259, i\u00e7ki il\u0259 yana\u015f\u0131 siqaret \u00e7\u0259km\u0259k d\u00fczg\u00fcn hesab edilmir. M\u00fcr\u0259kk\u0259b dada malik olan yem\u0259kl\u0259rl\u0259 sad\u0259 \u015f\u0259rablar i\u00e7ilir, sad\u0259 dada malik olan yem\u0259kl\u0259rl\u0259 is\u0259 kolleksiya v\u0259 markal\u0131 \u015f\u0259rablar i\u00e7ilir. \u018fsas\u0259n, a\u011f \u0259tl\u0259 &#8211; a\u011f \u015f\u0259rab, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259tl\u0259 &#8211; q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab, pendirl\u0259 is\u0259 b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259rablar i\u00e7il\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvNTEvMGYzMTAwNjktMGU5My00YzczLWI2ZGMtYjY1MzU0NzcyN2I0L2I3M2NhOTBkOTY4NWNiZWRhZmMxYThmZjhkY2NkZjE0LmpwZWciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=b946c915c79603b2\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rablar m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v pendirl\u0259r, q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f \u0259tl\u0259rl\u0259, pizza il\u0259, makaronla, meyv\u0259 v\u0259 gil\u0259meyv\u0259 il\u0259 i\u00e7il\u0259 bil\u0259r. B\u0259z\u0259n su\u015fi, forel, q\u0131z\u0131lbal\u0131q (\u201csyomqa\u201d), karp bal\u0131\u011f\u0131 il\u0259 d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab t\u0259klif edilir. A\u011f \u015f\u0259rablar d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 (omar), bal\u0131q, k\u00fcr\u00fc, qu\u015f \u0259ti, mal \u0259ti, h\u0259m\u00e7inin ya\u011fs\u0131z kolbasalar, m\u00fcxt\u0259lif salatlar, birinci yem\u0259kl\u0259rl\u0259 i\u00e7ilir. \u00c7\u0259hray\u0131 \u015f\u0259rablar &#8211; d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131, desertl\u0259r, soyuq \u0259t m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 s\u00fcfr\u0259y\u0259 verilir. K\u0259m\u015firin v\u0259 \u015firin \u015f\u0259rablar desertl\u0259, meyv\u0259l\u0259rl\u0259, \u015fokoladlarla, pe\u00e7enyel\u0259rl\u0259, dondurmalarla, \u015fampan v\u0259 oynaq \u015f\u0259rablar b\u00fct\u00fcn yem\u0259kl\u0259rl\u0259 uy\u011funla\u015f\u0131r, t\u0259mt\u0259raql\u0131 nahar v\u0259 \u015fam yem\u0259kl\u0259rind\u0259 verilir. Araqla, \u0259sas\u0259n, xiyar, bad\u0131mcan tur\u015fusu, salo v\u0259 dey\u0259rdim ki, b\u00fct\u00fcn milli x\u00f6r\u0259kl\u0259rimiz uy\u011fun g\u0259lir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 \u0259n \u00e7ox spirtli i\u00e7ki i\u00e7\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda birinci yerd\u0259 Belarus, sonuncu yerd\u0259 is\u0259 K\u00fcveyt var idi. Az\u0259rbaycan bu kimi statistikada hans\u0131 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015far?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycanda insanlar aras\u0131nda haz\u0131rda \u0259n populyar i\u00e7ki araqd\u0131r. M\u0259nc\u0259, Az\u0259rbaycan bu statistikada orta yerl\u0259rd\u0259n d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131da q\u0259rarla\u015f\u0131b. Yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bazarda t\u00fcnd i\u00e7kil\u0259rin 20-30% azalma ehtimal\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Buna da s\u0259b\u0259b dindar g\u0259ncl\u0259rin artmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin g\u0259ncl\u0259rin t\u00fcnd i\u00e7kil\u0259ri sevm\u0259m\u0259sidir. Amma az alkoqollu i\u00e7kil\u0259rin pay\u0131 g\u00fcnb\u0259g\u00fcn g\u0259ncl\u0259rimizin hesab\u0131na durmadan artmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u00e7kinin orijinal olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u0259ni saxta i\u00e7kini nec\u0259 bilm\u0259k olar?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvMzEvMDhiMmVhODMtNWMzYi00MmEwLThkZTItNDFlMmU1NzFkNDk2L0tyYXNub2Utdmluby1rYWstaS1wbGF0ZS1pbWVldC1zdm9lLXZyZW15YS1pLW1lc3RvLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=381894a683ab14cc\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fn \u00e7ox saxtala\u015fd\u0131rma \u00fcsullar\u0131 t\u00fcnd i\u00e7kil\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq edilir. \u018fsas\u0259n d\u0259 araqlarda. 200-300 ml araq q\u0259bul etmi\u015f insan gec\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq yataqdan durub su i\u00e7irs\u0259, bu, ara\u011f\u0131n t\u0259rkibind\u0259 aldehidl\u0259rin \u00e7ox oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. S\u0259h\u0259r yataqdan qalxmaq ist\u0259y\u0259rk\u0259n ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131 ver\u0259rs\u0259, bu, ali spirtl\u0259rin normadan \u00e7ox oldu\u011funun g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>Ara\u011f\u0131n saxtal\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir q\u0259d\u0259r ovucun i\u00e7\u0259risin\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcb \u0259ll\u0259r bir-birin\u0259 s\u0131x\u0131laraq s\u00fcrt\u00fcl\u00fcr v\u0259 sonra iyl\u0259nilir. Bu zaman spirt qoxusu il\u0259 paralel olaraq yan\u0131q, aldehid v\u0259 s. \u00e7alarlar duyularsa, ara\u011f\u0131n normal emal edilm\u0259m\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Evd\u0259 kustar \u00fcsulla haz\u0131rlanan alkoqollu i\u00e7kil\u0259r\u0259 etibar etm\u0259k do\u011frudurmu? N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar sat\u0131\u015fda olan alkoqollu i\u00e7kil\u0259rd\u0259n daha d\u0259y\u0259rli hesab edilir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycanda evl\u0259rd\u0259 kustar \u015f\u0259raitd\u0259, \u0259sas\u0259n, tut, gaval\u0131, g\u00f6y\u0259m, zo\u011fal, alma, xurma, heyvadan istifad\u0259 edilir. Distill\u0259 qur\u011fular\u0131n\u0131n \u00e7ox primitiv olmas\u0131 y\u00fcks\u0259kkeyfiyy\u0259tli distillyat al\u0131na bilm\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Odur ki, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 ki m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 istehsal edil\u0259n m\u0259hsuldan istifad\u0259 etm\u0259yimiz daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda bir \u00e7ox m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259kkeyfiyy\u0259tli meyv\u0259 araqlar\u0131 istehsal edilir. Oxucular\u0131n\u0131za bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, ev \u015f\u0259raitind\u0259 distill\u0259 edil\u0259n m\u0259hsullardan uzaq durmaq daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u00e7kil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi q\u0259d\u0259hl\u0259r var ki, miqdara n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yax\u015f\u0131d\u0131r. Niy\u0259 bizd\u0259 i\u00e7kini t\u0259yinat\u0131 \u00fczr\u0259 q\u0259d\u0259hl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, h\u0259r n\u00f6v st\u0259kanda i\u00e7irl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTYvMjUvMjQvMzc1YTI2NDEtYzI3OS00YTAyLWJjZDItOGRhNzNhM2JkZDA4LzMzNjUzMDE1OF85MTU3MTIzMTYyMTUzNzZfNjc3ODI3MDg4MDc1MDI0ODM4N19uLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=51ff0db18dec4408\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&#8211; Bu, Az\u0259rbaycanda \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biridir. Restoranlar\u0131m\u0131z\u0131n c\u0259mi 10-15%-i d\u00fczg\u00fcn bakallarla t\u0259min olunsa da, dig\u0259r restoranlar bu i\u015fd\u0259, dem\u0259k olar ki, pe\u015f\u0259kar deyill\u0259r. Son be\u015f-alt\u0131 ild\u0259 restoranlara \u015f\u0259rab istehsal ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259n biri 20 000 \u0259d\u0259d bakal h\u0259diyy\u0259 edib. \u201cBakal\u201d &#8211; frans\u0131z s\u00f6z\u00fcd\u00fcr v\u0259 \u201cbanka\u201d dem\u0259kdir. Bakal Fransada XVIII \u0259srd\u0259n yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u015f\u00fc\u015f\u0259 meydana \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra bakallar\u0131n da formalar\u0131 \u00e7oxalma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bel\u0259 ki, dequstasiya t\u0259cr\u00fcb\u0259si yarand\u0131qdan sonra m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259rablar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif bakallardan istifad\u0259 edildi. \u0130zah olundu ki, bakallar\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyinin s\u0259b\u0259bi a\u011f\u0131zda olan reseptorlar\u0131n dilin m\u00fcxt\u0259lif nahiy\u0259l\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00c7ox yax\u015f\u0131 m\u0259qamlardan biridir. Spirtli i\u00e7kil\u0259rin dad m\u00fcxt\u0259lifliyinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si nec\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvNTEvOWY5YjQ1NzktNmQ4OS00OWRiLWI0ZjEtNDNmMGM5N2ZmNDg0L2Jva2FsLWRseWEtYmVsb2dvLXZpbmEtMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=1c7bd4a58491bb07\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu, a\u011f\u0131zdak\u0131 reseptorlar\u0131n yerl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Bel\u0259 ki, dild\u0259 dad reseptorlar\u0131n\u0131n spesifikliyi tam hiss olunur. Dilin ucunda v\u0259 yan t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259 iri, g\u00f6b\u0259l\u0259y\u0259b\u0259nz\u0259r m\u0259m\u0259cikl\u0259r yerl\u0259\u015fir ki, bunlar\u0131n da h\u0259r birind\u0259 8-10 so\u011fanc\u0131q olur. \u015eirin dad dilin ucunda, duzlu dad dilin ucunun yan t\u0259r\u0259find\u0259, tur\u015f dad is\u0259 dilin arxa hiss\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Dilin \u0259sas\u0131nda nov\u015f\u0259killi m\u0259m\u0259cikl\u0259r vard\u0131r ki, bu m\u0259m\u0259cikl\u0259rin h\u0259r birind\u0259 ac\u0131 dad hissini q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259n 100-150 so\u011fanc\u0131q yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n dili kimy\u0259vi analizatordur. Onun mexanizmi is\u0259 bel\u0259dir ki, suda v\u0259 ya t\u00fcp\u00fcrc\u0259kd\u0259 h\u0259ll olan madd\u0259 dad m\u0259sam\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k, so\u011fanc\u0131qlara \u00e7at\u0131r, burada ba\u015f ver\u0259n kimy\u0259vi q\u0131c\u0131qlanmalar sinir impulslar\u0131na \u00e7evrilir v\u0259 sinir h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 m\u0259rk\u0259zi sinir sistemin\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Dilin \u00fcz\u0259rind\u0259 kimy\u0259vi reseptor rolunu z\u00fclallar oynay\u0131r ki, onlar\u0131n t\u0259rkib v\u0259 xass\u0259l\u0259ri \u00f6yr\u0259nilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTMvNDQvMzUvM2IyNWRjZDItNzQ0YS00OTZkLTlkYTgtNjY2Zjk0MmJmMmUyL3Z1cWFyIHNla2lsLkpQRyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=b7a2851c21b2aa76\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Dad hissinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn dilin m\u0259hlula bat\u0131r\u0131lmas\u0131 kifay\u0259t deyil. Bu zaman lamis\u0259 hissi, b\u0259z\u0259n is\u0259 soyuqluq hiss olunur. Dil qab\u0131n divarlar\u0131na toxunan v\u0259 ya dama\u011fa s\u0131x\u0131lan zaman t\u0259yin edil\u0259n m\u0259hlulun so\u011fanc\u0131\u011f\u0131n dad m\u0259m\u0259cikl\u0259rin\u0259 t\u0259sir etm\u0259si asanla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s uzun ill\u0259rl\u0259 qorunub-saxlan\u0131lm\u0131\u015f, ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259rablar nec\u0259 bakallarda i\u00e7ilm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Q\u0131rm\u0131z\u0131 s\u00fcfr\u0259 \u015f\u0259rablar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ks\u0259r vaxtlarda \u201cBordo\u201d v\u0259 \u201cBurqundiya\u201d tipli bakallar\u0131n bir q\u0259d\u0259r ki\u00e7ik \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n (300-350 ml) istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Eynil\u0259 ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259rablar\u0131n i\u00e7ilm\u0259sind\u0259 d\u0259 bu bakallardan istifad\u0259 olunur. A\u011f tur\u015f s\u00fcfr\u0259 \u015f\u0259rablar\u0131 \u201cBordo\u201d tipli, amma daha ki\u00e7ik bakallara (300 ml-\u0259 q\u0259d\u0259r) s\u00fcz\u00fcl\u00fcr. Bunun s\u0259b\u0259bi a\u011f \u015f\u0259rablar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rt olan optimal temperaturun saxlan\u0131lmas\u0131d\u0131r. A\u011f \u015f\u0259rab tez i\u00e7ildiyind\u0259n ki\u00e7ik bakallarda temperaturun y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 imkan olmur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, a\u011f s\u00fcfr\u0259 \u015f\u0259rablar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iki c\u00fcr bakal &#8211; a\u011f v\u0259 \u00e7\u0259hray\u0131, y\u00fcng\u00fcl \u015f\u0259rablar \u00fc\u00e7\u00fcn ki\u00e7ik \u201cBordo\u201d tipli bakallar, ya\u015fl\u0131 \u015f\u0259rablar \u00fc\u00e7\u00fcn tutumu 500-600 ml olan \u201cBordo\u201d tipli bakallardan istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rab\u0131n bakalda f\u0131rlad\u0131lmas\u0131 onun 45 d\u0259r\u0259c\u0259 k\u0259nara do\u011fru \u0259yilm\u0259si il\u0259 apar\u0131l\u0131r. F\u0131rlanma zaman\u0131 oksigenin \u015f\u0259rabla t\u0259mas x\u0259tti b\u00f6y\u00fcy\u00fcr, oksigen tanin madd\u0259l\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fir v\u0259 bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015f\u0259rab daha yum\u015faq v\u0259 daha i\u00e7m\u0259li olur. Fenol madd\u0259l\u0259ri oksigenl\u0259 reaksiyaya gir\u0259r\u0259k efirl\u0259r\u0259 \u00e7evrilir, bu da \u015f\u0259raba daha \u00e7ox quruluq \u00e7alar\u0131 verir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s \u015f\u0259rab\u0131n bakalda f\u0131rlad\u0131lmas\u0131n\u0131n istiqam\u0259ti, m\u00fcdd\u0259ti onun dad\u0131na t\u0259sir edirmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bir \u00e7ox aliml\u0259rin fikrinc\u0259, \u015f\u0259rab\u0131n bakalda hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 f\u0131rlad\u0131lmas\u0131 dad\u0131n\u0131n yox, \u0259trinin hiss olunmas\u0131nda \u00e7ox vacib rol oynay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r bakal\u0131 saat \u0259qr\u0259bi istiqam\u0259tind\u0259 f\u0131rlatsaq, bu zaman ayr\u0131lan \u0259tird\u0259 meyv\u0259 tonlar\u0131 g\u00fccl\u00fc hiss olunur. Saat \u0259qr\u0259binin \u0259ksi istiqam\u0259tind\u0259 f\u0131rlatd\u0131qda is\u0259 pal\u0131d \u0259tri daha tez \u0259trafa yay\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn madd\u0259l\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015f\u0259rab\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n b\u00fct\u00fcn molekullar maqnit q\u00fctb\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, q\u00fctb\u00fcn g\u00fcc\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, molekullar ard\u0131c\u0131ll\u0131qla, h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 \u015fimal q\u00fctb\u00fc (m\u00fcsb\u0259t) istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015fir. M\u00fcsb\u0259t q\u00fctb h\u0259mi\u015f\u0259 bir q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck y\u00fck\u0259 malik olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Arktikada q\u00fctb par\u0131lt\u0131lar\u0131 da bununla izah edilir. Antarktidada is\u0259 he\u00e7 vaxt m\u00fc\u015fahid\u0259 edilmir. Maqnit q\u00fctb\u00fcn\u00fcn hesab\u0131na canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r f\u0131rlanma oxu \u0259traf\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n ard\u0131c\u0131ll\u0131qla yerl\u0259\u015fir. Bu molekullar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259ki m\u0259sam\u0259l\u0259r d\u0259 saat \u0259qr\u0259binin h\u0259r\u0259k\u0259ti istiqam\u0259tind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r biz saat \u0259qr\u0259binin \u0259ksi istiqam\u0259tind\u0259 \u015f\u0259rab\u0131 f\u0131rlad\u0131r\u0131qsa, bu zaman maye \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u0259sam\u0259l\u0259rin \u0259ksi istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Bu da, m\u0259s\u0259l\u0259n, it v\u0259 ya pi\u015fiyin t\u00fck\u00fcn\u00fcn istiqam\u0259tinin \u0259ksi istiqam\u0259tind\u0259 s\u0131\u011fallanmas\u0131 dem\u0259kdir. \u015e\u0259rab \u00e7\u0259ll\u0259kd\u0259 saxlanan zaman onda zamanla f\u0259rqli \u0259tir \u00e7alarlar\u0131 yaran\u0131r. Kobud \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ets\u0259k, bu \u00e7alarlar bakalda f\u0131rlad\u0131lan \u015f\u0259rab\u0131n daha \u00fcst qat\u0131nda olur. \u015e\u0259rab saat \u0259qr\u0259binin \u0259ksi istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdirildikd\u0259 maye m\u0259sam\u0259l\u0259r\u0259 dolur v\u0259 meyv\u0259 \u0259trinin \u0259trafa yay\u0131lmas\u0131na mane olur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTQvMDAvMjEvZGM5ZjhhMDYtODZkOS00NGQyLWFiYTQtOWY2Y2JmMjEyNWQwLzQgKDIpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=dceef17fd13c0b0f\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Saat \u0259qr\u0259bi istiqam\u0259tind\u0259, t\u0259bii axar\u0131na uy\u011fun f\u0131rlad\u0131ld\u0131qda is\u0259 maye m\u0259sam\u0259l\u0259rl\u0259 dolmad\u0131\u011f\u0131ndan meyv\u0259 \u0259tri \u0259trafa yay\u0131l\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, sanki it v\u0259 pi\u015fiyin x\u0259zini t\u00fck\u00fcn \u00f6z\u00fc istiqam\u0259tind\u0259 s\u0131\u011fallay\u0131rsan.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 \u015f\u0259rab\u0131n \u0259tir v\u0259 dad\u0131n\u0131n daha yax\u015f\u0131 hiss olunmas\u0131nda bakallar\u0131n m\u00fcst\u0259sna rolu var. Odur ki, h\u0259r bir \u015f\u0259rab sev\u0259nin evind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 c\u00fcr bakal\u0131n olmas\u0131 vacibdir. Bakallar al\u0131nark\u0259n onun istehsal\u00e7\u0131s\u0131na da diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 \u201cPbO\u201d (qur\u011fu\u015fun oksidi) \u0259v\u0259zin\u0259 \u201cPtO\u201d (kalium-tetraoksalat) olan \u015f\u00fc\u015f\u0259d\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f bakallar \u0259n yax\u015f\u0131 hesab edilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycanda i\u00e7kil\u0259rin \u015fah\u0131, \u0259n \u00e7ox \u00fcst\u00fcnl\u00fck veril\u0259n hans\u0131 hesab olunur v\u0259 niy\u0259?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu suala birm\u0259nal\u0131 cavab verm\u0259k uy\u011fun olmaz. Bel\u0259 ki, ya\u015fl\u0131 n\u0259sil, \u0259sas\u0259n, araq, orta ya\u015fl\u0131 n\u0259sil is\u0259 \u0259sas\u0259n, piv\u0259ni daha \u00e7ox sevir. G\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda is\u0259 \u015f\u0259rab v\u0259 az alkoqollu dig\u0259r i\u00e7kil\u0259r \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin alkoqollu i\u00e7kil\u0259rini, x\u00fcsusil\u0259 \u015f\u0259rablar\u0131 restoranlarda somelyel\u0259r t\u0259\u015fviq edirl\u0259r. Y\u0259ni menyu se\u00e7imind\u0259 onlar\u0131n da \u0259h\u0259miyy\u0259tli rolu olur. Az\u0259rbaycanda bu bax\u0131mdan durum nec\u0259dir? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bizd\u0259 somelye m\u0259kt\u0259bi varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda da somelye m\u0259kt\u0259bl\u0259ri var. Somelyel\u0259r, \u0259sas\u0259n, Ukraynada, \u0130taliyada v\u0259 dig\u0259r xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oxuyub g\u0259l\u0259n g\u0259ncl\u0259rdir. \u018ffsus ki, Az\u0259rbaycan daxilind\u0259 somelye kurslar\u0131, dem\u0259k olar ki, yoxdur. Bu da \u00f6lk\u0259mizd\u0259 pe\u015f\u0259kar somelye haz\u0131rlama\u011fa imkan vermir. Lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, art\u0131q vaxt \u00e7at\u0131b, bu sah\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 diqq\u0259t ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan Avropaya inteqrasiya edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 restoranlar\u0131m\u0131zda somelyel\u0259rin say\u0131n\u0131 art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDMvMTcvMTMvNDQvNTkvYTJmODc2YzEtZDBlMi00M2FlLWI5NzAtNjllMjA3OTk1ZDg4L1doYXRzQXBwIEltYWdlIDIwMjMtMDMtMTYgYXQgMjEuMzIuMTEgKDEpLmpwZWciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=d75325f2fbfa0fbc\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn universitetl\u0259rd\u0259, he\u00e7 olmasa, kollecl\u0259rd\u0259 yeni somelye kurslar\u0131 yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu kurslar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dris v\u0259saitl\u0259ri d\u0259 \u00f6n\u0259mlidir. Qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n, i\u00e7kil\u0259rin dequstasiya kitablar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Somelyel\u0259r bu kitablardan geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259 v\u0259 oxuduqlar\u0131n\u0131 t\u0259tbiq ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. \u0130nan\u0131ram ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycanda da somelyel\u0259r olacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u00e7ki q\u0259bul etm\u0259yin zaman\u0131 varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fg\u0259r i\u00e7kinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u00e7ilirs\u0259, f\u0259rqli, yox, ist\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 spirtli i\u00e7ki q\u0259bul edilirs\u0259, bir ba\u015fqa c\u00fcr olur. \u0130\u00e7ki qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259c\u0259ks\u0259, dequstasiyad\u0131rsa, g\u00fcn\u00fcn birinci yar\u0131s\u0131, s\u0259h\u0259r saat 10:00-da i\u00e7ilm\u0259lidir. Bu zaman dilin dadbilm\u0259 reseptorlar\u0131 daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 verir. H\u0259m d\u0259 g\u00fcnorta yem\u0259yind\u0259n \u00f6nc\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00fcnorta yem\u0259yind\u0259n sonra saat 16:00-da da dequstasiya edil\u0259 bil\u0259r. Amma \u0259n d\u0259qiq n\u0259tic\u0259 s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda al\u0131n\u0131r. Lakin Az\u0259rbaycanda g\u00fcnorta insanlar i\u015fd\u0259 olurlar. \u0130st\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 i\u00e7ki saat\u0131 ax\u015fam yem\u0259yi vaxt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 i\u00e7ki saat\u0131 ax\u015fam saatlar\u0131 kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bel\u0259 bir fikir var ki, s\u0259rt i\u00e7kil\u0259r insan orqanizmin\u0259 ziyan vurur.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Piv\u0259, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k insan orqanizmin\u0259 he\u00e7 bir m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmir. T\u00fcnd i\u00e7kil\u0259r var ki, onlar normadan art\u0131q i\u00e7il\u0259nd\u0259 narahatl\u0131q yarada bilir. Amma normal insan orqanizmind\u0259 h\u0259r k\u0259s \u00f6z \u00e7\u0259kisinin yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r, amma qramla spirt q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, ziyan olmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, 80 kiloqram \u00e7\u0259kid\u0259 adam \u00f6z \u00e7\u0259kisini ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcb, o q\u0259d\u0259r qramla, y\u0259ni 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259r. 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 millilitr araq, 350 millilitr \u015f\u0259raba b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cH\u0259r k\u0259s \u00f6z \u00e7\u0259kisinin yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r qramla spirt q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, ziyan olmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, 80 kiloqram \u00e7\u0259kid\u0259 adam \u00f6z \u00e7\u0259kisini ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcb, o q\u0259d\u0259r qramla, y\u0259ni 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259r. 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 millilitr araq, 350 millilitr \u015f\u0259raba b\u0259rab\u0259rdir\u201d. Bunu\u00a0Oxu.Az-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Neft v\u0259 S\u0259naye Universitetinin professoru, \u015f\u0259rab\u0131 \u00f6z ail\u0259si q\u0259d\u0259r sev\u0259n alim\u00a0V\u00fcqar Mikay\u0131lov\u00a0deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; \u0130\u00e7ki se\u00e7imi, t\u0259rzi il\u0259 insanlar\u0131n h\u0259tta i\u00e7ki milliyy\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259k olur. Bizim mill\u0259t\u0259 xas olan bir t\u0259rz varm\u0131? &#8211; Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin yar\u0131dan \u00e7oxu m\u00fcxt\u0259lif&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":579429,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/b73ca90d9685cbedafc1a8ff8dccdf14.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cH\u0259r k\u0259s \u00f6z \u00e7\u0259kisinin yar\u0131s\u0131 q\u0259d\u0259r qramla spirt q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, ziyan olmaz. M\u0259s\u0259l\u0259n, 80 kiloqram \u00e7\u0259kid\u0259 adam \u00f6z \u00e7\u0259kisini ikiy\u0259 b\u00f6l\u00fcb, o q\u0259d\u0259r qramla, y\u0259ni 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259r. 40 q 100%-li alkoqollu i\u00e7ki is\u0259 t\u0259xmin\u0259n 100 millilitr araq, 350 millilitr \u015f\u0259raba b\u0259rab\u0259rdir\u201d. Bunu\u00a0Oxu.Az-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Neft v\u0259 S\u0259naye Universitetinin professoru,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/579428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=579428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/579428\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/579429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=579428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=579428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=579428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}