{"id":583158,"date":"2023-03-31T07:55:16","date_gmt":"2023-03-31T03:55:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=583158"},"modified":"2023-03-31T07:55:16","modified_gmt":"2023-03-31T03:55:16","slug":"dirc%c9%99lisind%c9%99n-yuks%c9%99lis%c9%99-dogru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=583158","title":{"rendered":"Dir\u00e7\u0259li\u015find\u0259n y\u00fcks\u0259li\u015f\u0259 do\u011fru"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr tarixinin Y\u00fczilliyini qeyd etdiyimiz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. Ulu Tanr\u0131n\u0131n b\u0259x\u015f etdiyi 80 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son 10 ilini is\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini yeni quruculuq yolu il\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259kl\u0259 onu dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 h\u0259sr etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur. 1993-c\u00fc ilin iyun ay\u0131 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. Qar\u015f\u0131da duran \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funu inki\u015faf etdirm\u0259k, \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qilliyini qorumaqdan ibar\u0259t idi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 idar\u0259etm\u0259nin prinsip v\u0259 n\u0259z\u0259riyy\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n idar\u0259etm\u0259nin riyazi modelinin qurulmas\u0131ndan ba\u015flamaq laz\u0131m idi. D\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin bu modelini yaln\u0131z Heyd\u0259r \u018fliyev kimi b\u00f6y\u00fck idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan, idar\u0259\u00e7iliyin elmi n\u0259z\u0259riyy\u0259sini, h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131n inc\u0259likl\u0259rini bil\u0259n \u015f\u0259xs qura bil\u0259rdi. Bu riyazi modelin bir buca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 faci\u0259li v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u00e7ar olmu\u015f, pozulmu\u015f ictimai- siyasi sabitliyi v\u0259 h\u00fcquq pozuntular\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qil daxili siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 icra olunmas\u0131 idi. Paralel olaraq modelin dig\u0259r buca\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qil iqtisadi siyas\u0259ti qurmaqla t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259 u\u011fram\u0131\u015f \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili t\u0259dbirl\u0259rin icrasna ba\u015flamaqdan ibar\u0259t idi. Modelin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc buca\u011f\u0131 is\u0259 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n haqq s\u0259sini d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131na, xalq\u0131n milli m\u0259nafeyl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n prinsipl\u0259rin a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sin\u0259 nail olmaqdan ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc il Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259ri kimi f\u0259aliyy\u0259tinin ilk d\u00f6vr\u00fc idi. Bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 t\u00fc\u011fyan ed\u0259n ictimai-siyasi pozucu birlikl\u0259r, h\u0259rbi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r, d\u0259st\u0259l\u0259r qanuni t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259kl\u0259 susduruldu v\u0259 l\u0259\u011fv edildi. Eyni zamanda bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 -1994-c\u00fc ilin oktyabr\u0131nda, 1995-ci ilin mart\u0131nda d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259hdl\u0259rin, 1995-ci iyulunda Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n bir ne\u00e7\u0259 sui-q\u0259sdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131 pe\u015f\u0259karl\u0131qla v\u0259 m\u0259rdlikl\u0259 al\u0131nd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n terror hadisil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. C\u0259bh\u0259d\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razil\u0259rin\u0259 davam ed\u0259n i\u015f\u011fallar 1994-c\u00fc ild\u0259 Bi\u015fkekd\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sin imzalanmas\u0131 il\u0259 dayand\u0131r\u0131ld\u0131. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu yolunda ilk inaml\u0131 add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n h\u00fcquqi t\u0259dbirl\u0259r, sabitlik Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259rt\u0259r\u0259fli\u00a0 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Eyni zamanda t\u0259min olunan ictimai-siyasi sabitlik h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n h\u00fcquqi t\u0259dbirl\u0259r \u0259halinin \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 olan inam\u0131n\u0131, \u00fcmidini daha da art\u0131rd\u0131. Bu inam 1995-ci il noyab\u0131r\u0131nda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timinizin ilk parlamentin\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259, referendum yolu il\u0259 ilk Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulunda \u0259halinin f\u0259al i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bir daha \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq etdi.<\/p>\n<p>Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 qeyd etdiyimiz qanun\u00e7ulu\u011fun b\u0259rpas\u0131 prosesi 1995-ci ild\u0259 ilk Konstitusiya q\u0259bulundan sonra respublikada h\u0259rt\u0259r\u0259fli islahatlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u00fcquq v\u0259 demokratiya sah\u0259sind\u0259 islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratd\u0131. \u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq respublikada yerli \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqi bazas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r\u0259 ilk se\u00e7kil\u0259r ke\u00e7irildi. H\u0259m\u00e7inin h\u00fcquqi islahatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2000-ci ild\u0259n \u0259dliyy\u0259nin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 inaml\u0131 add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1993-1995-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq b\u0259rpa olunan \u00fcmumi sabitlik imkan verirdi ki, paralel olaraq iqtisadi siyas\u0259tin vacib m\u0259qamlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131na, sosial-iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f\u0259 nail olunsun. \u00c7\u00fcnki respublika bu d\u00f6vrd\u0259 ciddi iqtisadi b\u00f6hran v\u0259 t\u0259n\u0259zz\u00fcl i\u00e7\u0259risind\u0259 idi. Bu b\u00f6hran\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131nda iqtisadi-maliyy\u0259 islahatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131 qar\u015f\u0131da dururdu. Da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 b\u0259rbad hala d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f makroiqtisadi sabitliyi t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bank v\u0259 maliyy\u0259 sistemind\u0259 t\u0259cili islahatlara ba\u015flan\u0131lmal\u0131 idi.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan 1992-ci ild\u0259 \u00f6z milli valyutas\u0131n\u0131 d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 buraxm\u0131\u015fd\u0131. Amma \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi t\u0259n\u0259zz\u00fcl n\u0259tic\u0259sind\u0259 infilasiyan\u0131n h\u0259ddi 1800 %-\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015fdi. 1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq apar\u0131lan maliyy\u0259-iqtisadi islahatlar bank v\u0259 maliyy\u0259 sistemind\u0259 ba\u015flan\u0131lan t\u0259dbirl\u0259r t\u0259dric\u0259n \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verdi. Bel\u0259likl\u0259, 1994-c\u00fc ilin birinci yar\u0131s\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n iqtisadi m\u00fcsb\u0259t g\u00f6st\u0259riciy\u0259 nail olundu v\u0259 infilyasiyan\u0131n h\u0259ddi 50 %-\u0259 \u00e7atd\u0131. 1995-ci ild\u0259n is\u0259 iqtisadi-maliyy\u0259 siyas\u0259tini daha da s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ayl\u0131q infilyasiya 3% endirilmi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259 Prezidentinin yaratd\u0131\u011f\u0131 idar\u0259etm\u0259 modelinin ikinci buca\u011f\u0131n\u0131n quruculu\u011funun h\u0259llinin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 s\u0259rb\u0259st iqtisadiyyata, bazar iqtisadiyyat\u0131na v\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 il\u0259 s\u0131x inteqrasiyaya \u00fcst\u00fcnl\u00fck verildi. Bu yolla m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcasir, d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun maliyy\u0259-kredit, maliyy\u0259-bank sisteminin t\u0259sis olunaraq yarad\u0131lmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irildi. Heyd\u0259r \u018fliyev bu maliyy\u0259 iqtisadi siyas\u0259tini ciddi intizam v\u0259 qururculuq t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq davam etdirilm\u0259si il\u0259 1994-c\u00fc ilin 20 sentyabr\u0131nda \u018fsrin neft kontrakt\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131na nail oldu.<\/p>\n<p>Modelin 3-c\u00fc buca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259ti d\u00f6nm\u0259d\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n xalq\u0131m\u0131z\u0131n haqq s\u0259sinin e\u015fidilm\u0259si, h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131, milli m\u0259nafeyimizi \u0259ks etdir\u0259n prinsipl\u0259rin a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sin\u0259 nail olmaqdan ibar\u0259t idi. Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fczkar siyas\u0259tini if\u015fa etm\u0259k, t\u00f6r\u0259dil\u0259n terrorlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fala m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u0259razil\u0259rimizi i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k xarici siyas\u0259tin \u0259sas prioritet istiqam\u0259ti idi. Bu m\u0259nada \u0259n u\u011furlu add\u0131m xarici siyas\u0259td\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xarakterli dan\u0131\u015f\u0131qlardan, \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259n, g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra 1994-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Macar\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Budape\u015ft \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Avropa T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q M\u00fc\u015favir\u0259sinin (AT\u018fM) Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin i\u015ftirak\u0131 oldu. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f AT\u018fM yarand\u0131qdan sonra d\u00f6vl\u0259t r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin 4-c\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc idi. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f AT\u018fM-in Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ilk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc idi. Budape\u015ft Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar AT\u018fM-in f\u0259aliyy\u0259tinin intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si bar\u0259d\u0259 ilk q\u0259rar q\u0259bul olundu.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti g\u00f6r\u00fc\u015f is\u0259 1996-ci ilin dekabr\u0131n 2-4 d\u0259 Portuqaliyan\u0131n paytaxt\u0131 Lissabon \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 AT\u018fT-in n\u00f6vb\u0259ti Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131nda oldu. Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin nizama sal\u0131nmas\u0131n\u0131n Baza formulu m\u0259hz bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edildi. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev bu g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 \u00e7evik v\u0259 d\u0259qiq diplomatik add\u0131mlar atmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131na nail oldu. Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 istisna olmaqla AT\u018fT-in \u00fczv\u00fc olan 53 Avropa d\u00f6vl\u0259ti m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli m\u0259nafeyl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n prinsipl\u0259ri a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259di. Ulu \u00d6nd\u0259rin riyazi modelin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc buca\u011f\u0131n\u0131n tam icra olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<\/p>\n<p>Modelin b\u00fct\u00fcn bucaqlar\u0131\u00a0 \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 ictimai-siyasi sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si, sosial-iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015f\u0259 nail olunmas\u0131, xarici siyas\u0259td\u0259 qazan\u0131lan u\u011furlu n\u0259tic\u0259 bir daha Ulu \u00d6nd\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil, daxili, xarici, sosial-iqtisadi siyas\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259sdiq etdi. Bununla da ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesind\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015fin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sinin tam h\u0259lli t\u0259min olundu. \u00a0Bu proses 2003-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdirildi v\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t olaraq b\u00f6hranlardan, f\u0259lak\u0259tli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n u\u011furla \u00e7\u0131xaraq dir\u00e7\u0259lmi\u015f respublikaya \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qeyd etdiyimiz riyazi modeld\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan prioritet istiqam\u0259tl\u0259rin t\u0259min olunmas\u0131 t\u0259bii ki, Onun bilik v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck idar\u0259\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 V\u0259t\u0259nin\u0259, mill\u0259tin\u0259 inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 sevgisi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Eyni zamanda Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00fcnya miqyas\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f, g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, onun d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda h\u00f6rm\u0259tli m\u00f6vqeyi var idi v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131l\u0131rd\u0131. M\u0259hz onun bel\u0259 n\u00fcfuza malik olmas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi daxili v\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259 u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev eyni zamanda m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 v\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xs\u0259rd\u0259n biri idi. 2000-ci ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n n\u00f6vb\u0259ti Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131n\u0131n yekun q\u0259rar\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259klifi v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin aras\u0131nda ictimai formada \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131n\u0131n vacibliyinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131nda q\u0259bul olunmu\u015f bu q\u0259rardan sonra 2003-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r Birliyinin (TDBB) ilk t\u0259sis konfrans\u0131 \u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irildi. Bel\u0259likl\u0259, haz\u0131rda 24 d\u00f6vl\u0259tin b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259ri 2003-c\u00fc ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f bu birliyin \u00fczv\u00fcd\u00fcr. 2003-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olaraq Birliyin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin \u00fczv\u00fc, 2009-2016 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Birliyin h\u0259ms\u0259dri kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 respublikam\u0131z layiqinc\u0259 t\u0259msil edilmi\u015fdir. \u00a02015-ci ild\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 B\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r Birliyi (TDBB)-nin ali orqan\u0131 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n 12 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Ortaq Atalar\u0131 adland\u0131rmaqla\u00a0 q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r. Bu tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin s\u0131ras\u0131na ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Ortaq Atas\u0131 kimi q\u0259bul olunaraq f\u0259xri ada layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat birliyin \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131\u201d adl\u0131 n\u0259\u015fr olunmu\u015f fundamental tarixi kitabda \u0259ks edilmi\u015fdir .Bu kitabda \u201cT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131n Ortaq Atalar\u0131\u201d tituluna layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r ,o c\u00fcml\u0259d\u0259n Hun h\u00f6kmdar\u0131 O\u011fuz xandan (m.a.209-cu ild\u0259n) ba\u015flayaraq T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucusu Mustafa Kamal Atat\u00fcrk v\u0259 m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 yekunla\u015fm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>Bu, bir daha t\u0259sdiq edir ki, Ulu \u00d6nd\u0259rin dediyi \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d tarixi k\u0259lam\u0131 he\u00e7 d\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n s\u00f6yl\u0259nilm\u0259mi\u015fdir. O, h\u0259mi\u015f\u0259 s\u00f6yl\u0259yirdi ki, bizim nicat\u0131m\u0131z T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birlikd\u0259 qarda\u015fl\u0131qda v\u0259 dostluqdad\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259rin bu v\u0259siyy\u0259ti v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259nliyi 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 bir daha \u00f6z t\u0259sdiqini tapd\u0131. M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Prezidenti say\u0131n R\u0259c\u0259p T\u0259yyub \u018frdo\u011fan aras\u0131nda olan qarda\u015fl\u0131q, dostluq m\u00fcnasib\u0259ti T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan birliyinin \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Bu dostluq, qarda\u015fl\u0131q, birlik m\u00fcnasib\u0259ti t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daha da yax\u0131nla\u015fmas\u0131na, birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 r\u0259vac verdi v\u0259 t\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. M\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidentimiz, Ali Ba\u015f\u00a0 Komandan\u0131m\u0131z \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin dir\u00e7\u0259ltdiyi m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti 2003-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq y\u00fcks\u0259li\u015f yoluna q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. Bu y\u00fcks\u0259li\u015fin \u0259n u\u011furlu n\u0259tic\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 tarixi Z\u0259f\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>Mehdi S\u0259limzad\u0259,<\/strong><br \/>\n<u>siyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru,<br \/>\nsabiq 3-c\u00fc d\u0259r\u0259c\u0259li d\u00f6vl\u0259t \u0259dliyy\u0259 m\u00fc\u015faviri<\/u><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr tarixinin Y\u00fczilliyini qeyd etdiyimiz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. Ulu Tanr\u0131n\u0131n b\u0259x\u015f etdiyi 80 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son 10 ilini is\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini yeni quruculuq yolu il\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259kl\u0259 onu dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 h\u0259sr etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur. 1993-c\u00fc ilin iyun ay\u0131 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":583159,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",820,454,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",600,332,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",300,166,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",150,83,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",400,222,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3a20f62a167186554728492972210841006-5.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u0259nal\u0131 \u00f6m\u00fcr tarixinin Y\u00fczilliyini qeyd etdiyimiz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131n\u0131 xalq\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdir. Ulu Tanr\u0131n\u0131n b\u0259x\u015f etdiyi 80 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son 10 ilini is\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini yeni quruculuq yolu il\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259kl\u0259 onu dir\u00e7\u0259ltm\u0259y\u0259 h\u0259sr etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur. 1993-c\u00fc ilin iyun ay\u0131 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu....","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583158"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=583158"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583158\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/583159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=583158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=583158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=583158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}