{"id":583771,"date":"2023-04-01T09:42:25","date_gmt":"2023-04-01T05:42:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=583771"},"modified":"2023-04-01T09:42:25","modified_gmt":"2023-04-01T05:42:25","slug":"aqrar-ixracin-cografiyasi-n%c9%99-zaman-genisl%c9%99n%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=583771","title":{"rendered":"Aqrar ixrac\u0131n co\u011frafiyas\u0131 n\u0259 zaman geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k?"},"content":{"rendered":"<p><strong>2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi ixrac\u0131 4,5 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib ki, bunun da 651,4 milyon dollar\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130qtisadi \u0130sahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, qeyri-neft sektoru \u00fczr\u0259 ixrac 2022-ci ilin iki ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 36,6 faiz art\u0131b. Bu zaman spirtli v\u0259 spirtsiz i\u00e7kil\u0259rin ixrac\u0131 6,6 d\u0259f\u0259, \u015f\u0259k\u0259r ixrac\u0131 78,5 faiz, \u00e7ay ixrac\u0131 is\u0259 22,7 faiz art\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Aqrar v\u0259 aqrar s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 \u00fczr\u0259 birg\u0259 ixrac\u0131n statistik d\u0259y\u0259ri 124,8 milyon dollar\u0131 olub. 2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 ixrac edil\u0259n meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsullar\u0131 aqrar m\u0259hsullar qrupunun 92,2 faizini t\u0259\u015fkil edib. Qeyri-neft-qaz ixrac\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutan aqrar-s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259y\u0259r \u00f6t\u0259n ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 90,8 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 ixrac edil\u0259n qeyri-neft sektoruna aid mallar\u0131n siyah\u0131s\u0131nda elektrik enerjisi (227,2 milyon dollar) birinci olub. Bu siyah\u0131da ilkin formal\u0131 polipropilen (23,6 milyon dollar) ikinci, me\u015f\u0259 f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 (23,3 milyon dollar) is\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259qdir\u0259layiq hald\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft ixrac\u0131nda diversifikasiya qeyd\u0259 al\u0131nmaqdad\u0131r. Bel\u0259 ki, yanvar-fevral aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 bu ixracda birincilik 273,9 milyon dollarla T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 m\u0259xsus olub. \u0130kinci olan Rusiya Federasiyas\u0131na 137,7 milyon dollarl\u0131q, G\u00fcrc\u00fcstana 64,7 milyon dollarl\u0131q, Qazax\u0131stana 19,4 milyon dollarl\u0131q v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259 Konfederasiyas\u0131na is\u0259 19 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 qeyri-neft sektoruna aid mal ixrac olunub.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/kayzen.az\/uploads\/images\/03\/41\/16\/2020\/01\/11\/ef3843.jpg\" alt=\"D\u00fcnyan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 | \u0130qtisadi co\u011frafiya | Kayzen\" \/><\/p>\n<p>\u00dcmumi qeyri-neft ixrac\u0131ndak\u0131 diversifikasiyaya r\u0259\u011fm\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ixrac\u0131nda Rusiyan\u0131n pay\u0131 90 faizd\u0259n yuxar\u0131 olaraq qalmaqdad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 2022-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ixrac etdiyi 141 min tondan yuxar\u0131 pomidorun 138 min tona yax\u0131n\u0131 Rusiyaya \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu ilin yanvar\u0131nda ixrac olunan 9 min ton pomidorun 8,7 min tonu Rusiyaya sat\u0131l\u0131b. 2022-ci ild\u0259 ixrac olunan 82,2 min ton t\u0259z\u0259 alman\u0131n 77,1 min tonu, 147,6 min ton xurman\u0131n 131 min tonunu da Rusiya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>H\u0259m yax\u0131n \u0259traf\u0131m\u0131zda, h\u0259m d\u0259 uzaqda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00fcbut edib ki, Rusiya etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f deyil. Bu \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259ri d\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 siyasi hakimiyy\u0259tin diqt\u0259si alt\u0131nda realla\u015f\u0131r. 2015-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n t\u0259yyar\u0259 olay\u0131ndan sonra Rusiya bu \u00f6lk\u0259d\u0259n pomidor idxal\u0131n\u0131 tam dayand\u0131rd\u0131 &#8211; siyasi deyil, iqtisadi b\u0259han\u0259 il\u0259. Qada\u011fa 2018-ci il\u0259d\u0259k davam etdi, h\u0259min ild\u0259n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n m\u0259hdud limitl\u0259 idxala icaz\u0259 verildi. 2022-ci ild\u0259 bu limit 350 min tona qald\u0131r\u0131ld\u0131. Lakin T\u00fcrkiy\u0259 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 ixrac\u0131 \u00e7ox tezlikl\u0259 diversifikasiya etm\u0259y\u0259 nail oldular, n\u0259tic\u0259d\u0259, 2022-ci ild\u0259 Rusiya bu \u00f6lk\u0259nin pomidor ixrac\u0131nda 6-c\u0131 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fd\u0131. Ayr\u0131lan 350 min tonluq kvota bel\u0259 dolmad\u0131.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"http:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/15559b4b82c55b3aded9fea461c79236.jpg\" alt=\"\u0130srail texnologiyalar\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n aqrar sektoruna hans\u0131 faydalar\u0131 ver\u0259c\u0259k  - a\u00e7\u0131qlama\" width=\"852\" height=\"568\" \/><\/p>\n<p><strong>Rusiya 2020-ci ilin dekabr\u0131nda- Az\u0259rbaycandan da pomidor, alma ixrac\u0131n\u0131n pik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 hans\u0131sa z\u0259r\u0259rvericil\u0259ri b\u0259han\u0259 ed\u0259r\u0259k bu m\u0259hsullar\u0131n idxal\u0131na qada\u011fa t\u0259tbiq etdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 ciddi z\u0259r\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdil\u0259r Bel\u0259 ki, 2020-ci il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycandan ixrac edil\u0259n qeyri-neft sektoruna aid mallar\u0131n siyah\u0131s\u0131nda pomidor 201.4 milyon dollarla ikinci yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. 2019-cu ilin dekabr\u0131nda ixrac olunan qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131 siyah\u0131s\u0131na 22,6 milyon dollarla pomidor ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etmi\u015fdi. 2020-ci ilin dekabr\u0131nda ixrac iki d\u0259f\u0259d\u0259n d\u0259 \u00e7ox azalmaqla 10 milyon 963,31 min dollar t\u0259\u015fkil edib. Halbuki ondan \u0259vv\u0259lki ayda &#8211; noyabrda pomidor ixrac\u0131 17 milyon 371,31 min dollar olmu\u015fdu. 2021-ci ilin yekununda pomidor ixrac\u0131 160 milyon dollara, 2022-ci ilin yekununda is\u0259 167 milyon dollara b\u0259rab\u0259r olub. 2022-ci ild\u0259 pomidor ixrac\u0131nda art\u0131m d\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 olub, h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan azalma ba\u015f verib. Bel\u0259 ki, r\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n 2021-ci ild\u0259 145,2 min ton, 2022-ci ild\u0259 is\u0259 141,4 min ton pomidor ixrac edilib.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki h\u0259mkarlar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, ixrac\u0131 diversifikasiya etm\u0259y\u0259 ciddi s\u0259y g\u00f6st\u0259rmirl\u0259r. Halbuki son ill\u0259rd\u0259 Rusiya \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z istehsal\u0131n\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 m\u0259hz istilikxana t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rinin istehsal\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r\u0131r.\u00a0 D\u00f6vl\u0259t bu sah\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259 t\u0259tbiq edir, investisiyalara d\u0259st\u0259k verilir.\u00a0 \u00d6t\u0259n il Rusiyada istilikxanalarda 1,5 milyon ton t\u0259r\u0259v\u0259z yeti\u015fdirilib. Bu, 2021-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 7 faiz art\u0131m dem\u0259kdir. 2015-ci ild\u0259n b\u0259ri h\u0259r il yerli istehsal orta hesabla 7-8 faiz art\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, Rusiyaya istilikxana t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rinin idxal\u0131 da ilb\u0259il azal\u0131r. 2022-ci ild\u0259 Rusiya istilikxana t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rinin idxal\u0131n\u0131 12,9 faiz azald\u0131b. \u00d6lk\u0259y\u0259 c\u0259mi 412,7 min ton pomidor idxal edilib. D\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 is\u0259 pomidor idxal\u0131 6,4 faiz azal\u0131b: 2021-ci ild\u0259ki 531,6 milyon dollardan 2022-ci ild\u0259 497,6 milyon dollara d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu zaman xiyar idxal\u0131 11,5 faiz, pomidor idxal\u0131 is\u0259 13,1 faiz azal\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130dxal\u0131n \u00fcmumi h\u0259cmini azaltmaqla yana\u015f\u0131, Rusiya onun co\u011frafiyas\u0131n\u0131 da geni\u015fl\u0259ndirir &#8211; \u00f6t\u0259n il istilikxana t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rinin idxal\u0131nda \u00c7in v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin pay\u0131 xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azal\u0131b, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistandan idxal art\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, ixracda Rusiyadan as\u0131l\u0131 olan h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 ist\u0259nil\u0259n anda siyasi hakimiyy\u0259tin q\u0259rar\u0131 il\u0259 bu bazardan m\u0259hrum olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259k ehtimal\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r. H\u0259l\u0259lik Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 ixracat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 bu amil ciddi narahat etmir&#8230;<\/p>\n<p><strong><em>M\u0259qal\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Median\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 v\u0259 m\u00fcsabiq\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq &#8220;Azad sahibkarl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 liberal iqtisadiyyat\u0131n t\u0259\u015fkili&#8221; m\u00f6vzusunda haz\u0131rlan\u0131b.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/medianews.az\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/2022-04-15-21-04-18SZ8Ebh2dDSsmGFJfmSKs_file-2-scaled.jpg\" width=\"970\" height=\"970\" \/><\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rlad\u0131: D\u00dcNYA SAK\u0130T<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi ixrac\u0131 4,5 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib ki, bunun da 651,4 milyon dollar\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130qtisadi \u0130sahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, qeyri-neft sektoru \u00fczr\u0259 ixrac 2022-ci ilin iki ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 36,6 faiz art\u0131b. Bu zaman spirtli v\u0259 spirtsiz i\u00e7kil\u0259rin ixrac\u0131 6,6 d\u0259f\u0259, \u015f\u0259k\u0259r ixrac\u0131 78,5 faiz, \u00e7ay ixrac\u0131 is\u0259 22,7 faiz art\u0131b. Aqrar v\u0259 aqrar s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131 \u00fczr\u0259 birg\u0259 ixrac\u0131n statistik d\u0259y\u0259ri 124,8 milyon dollar\u0131 olub. 2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 ixrac edil\u0259n meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsullar\u0131 aqrar m\u0259hsullar qrupunun 92,2&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":583772,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4-569x365.jpg",569,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",640,410,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/1370177ee8b0a4970dd40e9662033be4.jpg",780,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"2023-c\u00fc ilin yanvar-fevral aylar\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcmumi ixrac\u0131 4,5 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib ki, bunun da 651,4 milyon dollar\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130qtisadi \u0130sahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, qeyri-neft sektoru \u00fczr\u0259 ixrac 2022-ci ilin iki ay\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 36,6 faiz art\u0131b. Bu zaman spirtli v\u0259 spirtsiz i\u00e7kil\u0259rin ixrac\u0131 6,6 d\u0259f\u0259, \u015f\u0259k\u0259r ixrac\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583771"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=583771"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/583771\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/583772"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=583771"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=583771"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=583771"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}