{"id":588035,"date":"2023-04-11T08:29:22","date_gmt":"2023-04-11T04:29:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=588035"},"modified":"2023-04-11T08:29:22","modified_gmt":"2023-04-11T04:29:22","slug":"%c9%99d%c9%99bi-dilin-leksik-normasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=588035","title":{"rendered":"\u018fd\u0259bi dilin leksik normas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em>(Nadir M\u0259mm\u0259dli. Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti. Norma, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259l\u0259ri v\u0259 nitq\u0259 veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r. D\u0259rslik. II cild, Bak\u0131, \u201cElm v\u0259 t\u0259hsil\u201d, 2022, 512 s\u0259h.)<\/em><\/p>\n<p>Filologiya elml\u0259ri doktoru, prof. Nadir M\u0259mm\u0259dlinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm bir sah\u0259sini Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti probleml\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Bu m\u00fcasir probleml\u0259r onun 2 cildd\u0259n ibar\u0259t olan d\u0259rsliyind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lumdur ki, \u0259d\u0259bi dilimizin \u0259sas normalar\u0131ndan biri d\u0259 leksik normad\u0131r. N.M\u0259mm\u0259dli, \u00f6nc\u0259, kitab\u0131n II cildind\u0259 leksikologiya v\u0259 onun t\u0259sviri, tarixi, m\u00fcqayis\u0259li n\u00f6vl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edir, sonra is\u0259 forma v\u0259 m\u0259zmunca s\u00f6z qruplar\u0131nda (omonim, sinonim, antoniml\u0259r) leksik norman\u0131n m\u0259naca t\u0259snifini apar\u0131r, qrupla\u015fd\u0131r\u0131r. Ard\u0131nca omoformlar, omofonlar, omoqraflar, transomoniml\u0259r yaxud dill\u0259raras\u0131 asimmetriya (\u201cyalan\u00e7\u0131 ekvivalentl\u0259r\u201d), onlar\u0131n nitqd\u0259 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 m\u0259nalar\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Al\u0131nma s\u00f6z\u00fcn m\u0259nas\u0131n\u0131n reseptor dild\u0259 aprobasiyas\u0131, paroniml\u0259r, \u00e7oxm\u0259nal\u0131 s\u00f6zl\u0259r, metaforlar haqq\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u0131\u011fcam v\u0259 dol\u011fun m\u0259lumatlara rast g\u0259lirik. Kitabda metafor, metaforla\u015fma prosesi haqq\u0131nda fikirl\u0259r yeniliyi il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. M\u00fc\u0259llif yaz\u0131r ki, metafor nitq v\u0259 m\u0259tnd\u0259 ifad\u0259 vasit\u0259si kimi ideyalar\u0131 konkretl\u0259\u015fdirir, s\u00f6z\u00fcn nominativ m\u0259nas\u0131 v\u0259 assosiasiyalar\u0131n, \u0259\u015fyalar\u0131n ox\u015farl\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun olaraq t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259\u0259ss\u00fcrat, t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r; x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259 \u00f6z potensial\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. Metaforla\u015fma prosesdir-daimidir, zaman ke\u00e7dikc\u0259 estetik d\u0259y\u0259rl\u0259rini, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259zliyini he\u00e7 vaxt itirmir.<\/p>\n<p>M\u0259caz\u0131n\u00a0 dig\u0259r n\u00f6vl\u0259ri (metonimiya, sinekdoxa v\u0259 s.) haqq\u0131nda fikirl\u0259r, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 b\u00f6lg\u00fc, onlar\u0131n bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndirilm\u0259si a\u011flabatan c\u0259h\u0259tl\u0259ril\u0259 yadda qal\u0131r. N.M\u0259mm\u0259dli leksik norman\u0131 m\u0259n\u015f\u0259 c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 \u015f\u0259rh edir, s\u00f6zl\u0259rin al\u0131nma amill\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Al\u0131nma s\u00f6z v\u0259 terminl\u0259rin m\u0259nims\u0259nilm\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir: 1) s\u00f6zl\u0259rin alan dilin qrammatik sinif v\u0259 kateqoriyalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si; 2) \u0259cn\u0259bi s\u00f6z\u00fcn fonetik m\u0259nims\u0259nilm\u0259si; 3) \u0259cn\u0259bi s\u00f6z\u00fcn qrammatik m\u0259nims\u0259nilm\u0259si; 4) s\u00f6z\u00fcn s\u00f6zd\u00fcz\u0259ldicilik aktivliyi; 5) \u0259cn\u0259bi s\u00f6z\u00fcn semantik m\u0259nims\u0259nilm\u0259si; 6) nitqd\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m i\u015fl\u0259nm\u0259si (s.202).<\/p>\n<p>D\u0259rslikd\u0259 dig\u0259r m\u0259nims\u0259nilm\u0259 s\u0259viyy\u0259l\u0259ri (fonetik, qrafik, orfoqrafik, qrammatik, semantik m\u0259nims\u0259m\u0259l\u0259rin x\u00fcsusi \u0259lam\u0259tl\u0259ri, xarakteri v\u0259 s.) ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda t\u0259hlil olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Prof. N.M\u0259mm\u0259dli dilimizin leksik normas\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u0259rin istifad\u0259 dair\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259 t\u0259dqiqata c\u0259lb etmi\u015fdir. D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin inki\u015faf\u0131 dilin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259ndirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 dair\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 s\u00f6zl\u0259r m\u00fc\u0259llif t\u0259r\u0259find\u0259n 1) \u00fcmumi\u015fl\u0259k s\u00f6zl\u0259r; 2) m\u0259hdud dair\u0259d\u0259 ictimai z\u00fcmr\u0259l\u0259r v\u0259 kollektiv t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fl\u0259dil\u0259n s\u00f6zl\u0259r (loru, vurqar, arqo, jarqon, dialekt; 3) x\u00fcsusi s\u00f6zl\u0259r (terminl\u0259r) olmaqla da qrupla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0259rslik m\u00fc\u0259llifi leksik norman\u0131 s\u00f6z\u00fcn ekspressiv-\u00fcslubi \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 interpretasiya edir. O, tabu s\u00f6zl\u0259rin, evfemizml\u0259rin, epitetl\u0259rin, alliterasiyalar\u0131n, t\u0259krarlar\u0131n, i\u015fl\u0259k, istifad\u0259 normalar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir; bunlar\u0131n yaranma yollar\u0131n\u0131, poetik-\u00fcslubi s\u0259ciyy\u0259sini verir. Xeyli sayda b\u0259dii \u0259d\u0259biyyatdan se\u00e7ilmi\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r h\u0259min normalar\u0131 intensiv \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259n\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u0259rslikd\u0259 leksik norma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan dilinin aktiv v\u0259 passivliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015fdir. Aktiv v\u0259 passiv leksikan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi tarixizml\u0259r\u0259, arxaizml\u0259r\u0259 v\u0259 neologizml\u0259r\u0259 diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Dil obyektiv ger\u00e7\u0259kliyi m\u00fcxt\u0259lif ifad\u0259 formalar\u0131 il\u0259 t\u0259zah\u00fcr edir. Onlardan biri d\u0259 s\u00f6zl\u0259rin m\u0259na \u0259laq\u0259l\u0259rini- semantik strukturu, funksional nitq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini, \u00fcslubi ifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdir\u0259n frazeoloji vahidl\u0259rdir. \u018flb\u0259tt\u0259, bu \u0259lam\u0259tl\u0259r frazeoloji normaya aiddir. Frazeoloji normaya veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n biri-h\u0259min v\u0259hd\u0259tl\u0259rin, modell\u0259rin m\u0259nas\u0131ndan qaydas\u0131nda istifad\u0259 etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fs\u0259rd\u0259 qrammatik norman\u0131 m\u00fc\u0259llif morfoloji v\u0259 sintaktik yaruslar \u00fczr\u0259 d\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r. Qrammatik kareqoriyalarda norma m\u0259nsubiyy\u0259t, hal, inkarl\u0131q paradiqmalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>Sintaktik norma \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259rb\u0259st s\u00f6z birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin v\u0259 c\u00fcml\u0259l\u0259rin yar\u0131m\u00e7\u0131q, b\u00fct\u00f6v, \u015f\u0259xsli v\u0259 \u015f\u0259xssiz c\u00fcml\u0259l\u0259rin norma x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 bu norman\u0131n pozulma hallar\u0131, ba\u015f v\u0259 ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li \u00fczvl\u0259rin dild\u0259 v\u0259 nitqd\u0259 normala\u015fma qanunauy\u011funluqlar\u0131 sad\u0259 c\u00fcml\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndir\u0259n \u00fczvl\u0259rd\u0259 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b c\u00fcml\u0259y\u0259, m\u00fcr\u0259kk\u0259b sintaktik b\u00fct\u00f6v\u0259 aid norma m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259mi\u015f\u0259 aktual olub, \u00e7oxc\u0259h\u0259tli, \u00e7oxplanl\u0131 parametrl\u0259r\u0259 malik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259llif kitabda norma, onun sah\u0259l\u0259ri v\u0259 nitq\u0259 veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r m\u00f6vzular\u0131na m\u0259hz d\u0259rsliyin 2-ci cildind\u0259 geni\u015f yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. D\u0259rsliyin bu cildind\u0259 I f\u0259sil \u201c\u018fd\u0259bi dil normas\u0131\u201d adlan\u0131r. H\u0259min f\u0259sild\u0259 \u201cnorma\u201d termin- anlay\u0131\u015f\u0131na ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirilir. M\u00fc\u0259llif bu anlay\u0131\u015f\u0131 d\u00fczg\u00fcn olaraq geni\u015f v\u0259 dar m\u0259nada \u015f\u0259rh edir: Norma dilin inki\u015faf\u0131n\u0131n daxili qanunlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin c\u0259miyy\u0259tin \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir v\u0259 q\u0259bul edilir. N.M\u0259mm\u0259dli norma v\u0259 ona yax\u0131n olan variantl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 dayan\u0131r, onlar\u0131 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndirir. Bu f\u0259rql\u0259r norman\u0131n m\u00fctl\u0259q, variant\u0131n nisbiliyi, b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqa malik olmamas\u0131 il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>Dil normas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca keyfiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259llifin t\u0259qdimat\u0131nda v\u0259 izah\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t dil sisteminin tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlama\u011f\u0131 t\u0259min ed\u0259n sabitlik, normativ qaydalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na v\u0259 riay\u0259t olunmas\u0131na n\u0259zar\u0259t, dili k\u0259nar t\u0259sirl\u0259rd\u0259n m\u00fchafiz\u0259 etm\u0259k, \u0259d\u0259bi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rin n\u00fcfuzu, dili v\u0259 onun faktlar\u0131n\u0131 m\u0259d\u0259ni-estetik c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 s. amill\u0259rl\u0259 \u0259saslan\u0131l\u0131r. \u018fd\u0259bi dild\u0259n s\u00f6hb\u0259t ed\u0259rk\u0259n N. M\u0259mm\u0259dli onun konkret olaraq 8 x\u00fcsusiyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir: funksional \u00fcslublar sisteminin b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir; nisbi davaml\u0131d\u0131r, yaz\u0131l\u0131 nitq normas\u0131 il\u0259 t\u0259sbit edilir; variantl\u0131l\u0131\u011fa v\u0259 d\u0259yi\u015fk\u0259nliy\u0259 meyillidir; kodifikasiya edilir v\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri il\u0259 normala\u015f\u0131r, y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tt \u00fczr\u0259 inki\u015faf edir v\u0259 s.<\/p>\n<p>N.M\u0259mm\u0259dli \u0259d\u0259bi dild\u0259 normaya veril\u0259n 4 t\u0259l\u0259bi \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus ifad\u0259 t\u0259rzi il\u0259 qrupla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu t\u0259l\u0259b norman\u0131n dilimizd\u0259 dan\u0131\u015fan b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn vahid v\u0259 m\u0259cburi olmas\u0131; norman\u0131n m\u00fchafiz\u0259karl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun qanunlar\u0131, istifad\u0259 etdiyimiz c\u0259miyy\u0259td\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f qayda-qanunlar\u0131n saxlanmas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131; norman\u0131n zamana uy\u011funlu\u011fu, sosial \u015f\u0259raitd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq d\u0259yi\u015fm\u0259si, n\u0259hay\u0259t linqvistik v\u0259 sosial kateqoriyal\u0131l\u0131\u011f\u0131. Yax\u015f\u0131 c\u0259h\u0259tdir ki,\u00a0 N.M\u0259mm\u0259dli norman\u0131n tarixini izl\u0259yir v\u0259 inki\u015faf prosesind\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259ri d\u0259 qoruyub saxlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir: nisbi sabitlik, yay\u0131lma, \u00fcmumi istifad\u0259, istifad\u0259y\u0259 uy\u011funluq, dil sisteminin imkanlar\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fc\u0259llif \u00e7ox vac\u0131b olan m\u0259s\u0259l\u0259ni \u2013 norman\u0131 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan dilinin b\u00fct\u00fcn \u00a0\u00a0s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259dqiqata c\u0259lb edir. Ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131, sistemliliyi dem\u0259k olar ki, g\u00f6zl\u0259yir: \u00f6nc\u0259, fonetika; sonra fonetik norma. Orfoepiya. Orfoepik norma. Orfoqrafiya. Orfoqrafik norma v\u0259 s. D\u0259rslik m\u00fc\u0259llifi \u0259vv\u0259lc\u0259 fonetik vahidl\u0259rd\u0259n, fonetikan\u0131n \u00fcmumi prinsipl\u0259rind\u0259n, fonetikan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edir. Sonra normalar\u0131n izah\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259cmd\u0259 yer ay\u0131r\u0131r. Orfoepik norma il\u0259 orfoepik variant anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 f\u0259rql\u0259ndirir. Sait v\u0259 samit s\u0259sl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif prinsipl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259snif edir. Orfoqrafik norman\u0131n fonetik, morfoloji v\u0259 tarixi-\u0259n\u0259n\u0259vi prinsipl\u0259rini ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda \u015f\u0259rh edir, dilimizin orfoqrafiya normalar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Nazirl\u0259r Kabinetinin 2019-cu il 16 aprel tarixli 174 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f v\u0259 3 noyabr 2020-ci il tarixli 438 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fikliyi n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Milli v\u0259 al\u0131nma m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259rd\u0259, \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 v\u0259 s. maraql\u0131 v\u0259 \u00f6yr\u0259dici n\u00fcmun\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259hlil edir. Bu, t\u0259dris bax\u0131m\u0131ndan da olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>N.M\u0259mm\u0259dlinin kitab\u0131n\u0131n son f\u0259sill\u0259rini nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259l\u0259ri v\u0259 nitq\u0259 veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Forma v\u0259 m\u0259zmununa g\u00f6r\u0259 nitqin \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259l\u0259ri daim taktiki informasiyalar\u0131n v\u0259 metodiki vasit\u0259l\u0259rin sistemli bi\u00e7imd\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 \u0259sasland\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 nitqin \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f sferalar\u0131n\u0131 \u201cictimai-siyasi nitq\u201d, \u201cdiplomatik nitq\u201d, \u201cm\u0259hk\u0259m\u0259 nitqi\u201d, \u201cistehsalat nitqi\u201d, \u201cmitinq nitqi\u201d, \u201cparlament nitqi\u201d, \u201cyubiley v\u0259 masa\u0259traf\u0131 nitq\u201d, \u201cyas-mat\u0259m nitqi\u201d, \u201ct\u0259brik nitqi\u201d, \u201ch\u0259rbi nitq\u201d, \u201cdini nitq\u201d, \u201cakademik nitq\u201d, \u201cekran-efir nitqi\u201d \u00fczr\u0259 t\u0259hlil edir. Bu nitq situasiyalar\u0131 Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259 \u00f6lk\u0259 prezidenti \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131ndan z\u0259ngin\u00a0 \u00f6rn\u0259k vasit\u0259sil\u0259\u00a0 verilir.<\/p>\n<p>Dil kommunikativ m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat\u0131n r\u0259ngar\u0259ng sah\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcfuz edir. M\u00fc\u0259llif Az\u0259rbaycan nitqinin kommunikativ keyfiyy\u0259tl\u0259rini d\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlayaraq, onun m\u00fcnasibliyi, z\u0259nginliyini, t\u0259mizliyini, d\u0259qiqliyini, m\u0259ntiqliyini, \u0259lveri\u015fliliyini, ifad\u0259liliyini v\u0259 d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc yaradan, t\u0259min ed\u0259n v\u0259 bu \u0259lam\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n normalar\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda \u015f\u0259rh etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, biz norma v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti probleml\u0259rinin Nadir M\u0259mm\u0259dli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xan m\u0259qamlar\u0131 il\u0259 \u0259trafl\u0131 tan\u0131\u015f\u0131q olduq v\u0259 b\u0259y\u0259ndik. Norma ziddiyy\u0259tli v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir fenomen olsa da, ona m\u0259xsus\u00a0 t\u0259klifl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llifin dilimizd\u0259 ba\u015f ver\u0259n t\u0259bii prosesl\u0259ri v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri obyektiv qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sini t\u0259qdir\u0259layiq say\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Fil.e.d., prof.\u00a0<strong>\u0130smay\u0131l Kaz\u0131mov<\/strong><br \/>\nFil.\u00fc.f.d., dosent\u00a0<strong>G\u00fcnel Mirz\u0259yeva<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Nadir M\u0259mm\u0259dli. Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti. Norma, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259l\u0259ri v\u0259 nitq\u0259 veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r. D\u0259rslik. II cild, Bak\u0131, \u201cElm v\u0259 t\u0259hsil\u201d, 2022, 512 s\u0259h.) Filologiya elml\u0259ri doktoru, prof. Nadir M\u0259mm\u0259dlinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm bir sah\u0259sini Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti probleml\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Bu m\u00fcasir probleml\u0259r onun 2 cildd\u0259n ibar\u0259t olan d\u0259rsliyind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259lumdur ki, \u0259d\u0259bi dilimizin \u0259sas normalar\u0131ndan biri d\u0259 leksik normad\u0131r. N.M\u0259mm\u0259dli, \u00f6nc\u0259, kitab\u0131n II cildind\u0259 leksikologiya v\u0259 onun t\u0259sviri, tarixi, m\u00fcqayis\u0259li n\u00f6vl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edir, sonra is\u0259 forma v\u0259 m\u0259zmunca s\u00f6z qruplar\u0131nda (omonim, sinonim, antoniml\u0259r) leksik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":588036,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/7d12b66d168112784624554120710333968.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"(Nadir M\u0259mm\u0259dli. Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti. Norma, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259l\u0259ri v\u0259 nitq\u0259 veril\u0259n t\u0259l\u0259bl\u0259r. D\u0259rslik. II cild, Bak\u0131, \u201cElm v\u0259 t\u0259hsil\u201d, 2022, 512 s\u0259h.) Filologiya elml\u0259ri doktoru, prof. Nadir M\u0259mm\u0259dlinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm bir sah\u0259sini Az\u0259rbaycan dili v\u0259 nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259ti probleml\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Bu m\u00fcasir probleml\u0259r onun 2 cildd\u0259n ibar\u0259t olan d\u0259rsliyind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/588035"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=588035"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/588035\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/588036"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=588035"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=588035"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=588035"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}