{"id":589289,"date":"2023-04-14T08:57:31","date_gmt":"2023-04-14T04:57:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=589289"},"modified":"2023-04-14T08:57:31","modified_gmt":"2023-04-14T04:57:31","slug":"d%c9%99niz-suyu-nec%c9%99-icm%c9%99li-suya-cevril%c9%99c%c9%99k-prezidentin-s%c9%99r%c9%99ncami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=589289","title":{"rendered":"D\u0259niz suyu nec\u0259 i\u00e7m\u0259li suya \u00e7evril\u0259c\u0259k &#8211; Prezidentin s\u0259r\u0259ncam\u0131"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131 xeyli azal\u0131b v\u0259 bu da su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r<\/strong><\/h3>\n<p><em>Prezident \u0130lham \u018fliyev aprelin 12-d\u0259 su s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 imzalay\u0131b. Bir s\u0259r\u0259ncam Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin su t\u0259minat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259niz suyunun duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 i\u00e7m\u0259li su istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 pilot layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 pilot layih\u0259nin icras\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u201cSuyun alq\u0131-satq\u0131 m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin v\u0259 dig\u0259r raz\u0131la\u015fmalar\u0131n imzalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k; h\u00f6kum\u0259t ad\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f m\u00fcvafiq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri t\u0259sdiq \u00fc\u00e7\u00fcn prezident\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyi istehsal edil\u0259n i\u00e7m\u0259li suyun Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r\u0259 n\u0259qli il\u0259 \u0259laq\u0259dar infrastruktur i\u015fl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 dair t\u0259klifl\u0259rini \u0130qtisadiyyat Nazirliyin\u0259 t\u0259qdim etm\u0259lidir. Ba\u015fqa s\u0259r\u0259ncamla Q\u0259b\u0259l\u0259 rayonunun \u0259razisind\u0259 Yengic\u0259 su anbar\u0131 tikil\u0259c\u0259k.<\/em><\/p>\n<p>Co\u011frafiya \u0130nstitutunun X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahill\u0259rinin v\u0259 iqlim geomorfologiya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri, professor \u018fmir \u018fliyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131 xeyli azal\u0131b v\u0259 bu da n\u0259tic\u0259d\u0259 xeyli su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r: \u201cBu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n Az\u0259rbaycanda su balans\u0131 t\u0259xmin\u0259n 30-35 kub kilometr hesab olunur. Bu da getdikc\u0259 s\u0259nayen\u0131n inki\u015faf\u0131, i\u00e7m\u0259li suya olan t\u0259l\u0259bat v\u0259 sair amill\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 getdikc\u0259 azal\u0131r. Bizim \u0259sas su arteriyam\u0131z K\u00fcr \u00e7ay\u0131d\u0131r ki, bu da \u0259sas su m\u0259nb\u0259yini \u00f6lk\u0259mizd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131r, t\u0259xmin\u0259n 70-80 faiz edir. Suya q\u0259na\u0259t etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Prezidentin imzalad\u0131\u011f\u0131 bu layih\u0259 \u00e7ox vaxt\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hadis\u0259dir. \u00c7\u00fcnki bu biz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin suyundan istifad\u0259 ed\u0259k. Haz\u0131rda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin suyunun duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 problemi var v\u0259 bunu yerin\u0259 yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Duzsuzla\u015fd\u0131rma b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada son ill\u0259r \u00e7ox geni\u015f istifad\u0259 edilir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u015e\u0259rq sahill\u0259rind\u0259, Qazax\u0131stan\u0131n \u0259razisind\u0259 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 bir zavod tikilib. Orada ya\u015fayan \u0259hali ondan i\u00e7m\u0259li su kimi d\u0259 istifad\u0259 edir, b\u00fct\u00fcn t\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. Zavodlar, fabrikl\u0259r duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f X\u0259z\u0259r suyundan istifad\u0259 edirl\u0259r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n bir x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 var ki, bizim d\u0259nizin suyu \u015firindir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin bir kiloqram suyunda iki qram duz var, amma okean suyunda bu, \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur, t\u0259xmin\u0259n 40-a yax\u0131nd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 burada duzsuzla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf olunan enerjil\u0259r azd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, X\u0259z\u0259r suyunun t\u0259rkibind\u0259 &#8220;Mendeleyev&#8221; elementl\u0259rinin ham\u0131s\u0131 var.\u00a0 \u018fg\u0259r biz onu istifad\u0259 ets\u0259k, oradan \u0259lvan metallardan q\u0131z\u0131l, platin d\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycanda da bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 var:<\/strong>\u00a0\u201cSalyanda X\u0131d\u0131rl\u0131 zavodu var, \u0130srail texnologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda tikil\u0259n zavoddur. Burada bir sutkada 55 min tona q\u0259d\u0259r su duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r ki, bundan da suvarmada \u00e7ox geni\u015f istifad\u0259 olunur. Yax\u0131nlarda bu zavodda olmu\u015fam, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n 20 kilometr k\u0259narda yerl\u0259\u015f\u0259n zavoda kanal vasit\u0259sil\u0259 su verilir, oradan da g\u00f6t\u00fcr\u00fcb h\u0259min zavodda istifad\u0259 edirl\u0259r. Bel\u0259 zavodlar\u0131n, x\u00fcsusil\u0259 Ab\u015feronun d\u0259niz sahili \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00e7ox m\u00fch\u00fcmd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan \u0259razisinin dem\u0259k olar ki, 60 faizind\u0259n \u00e7oxu Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, Sumqay\u0131tda v\u0259\u00a0 X\u0259z\u0259rsahili \u0259razid\u0259 yerl\u0259\u015fir. Burada m\u00fcasir texnologiyaya \u0259saslanan zavodlar\u0131n tikilm\u0259si su ehtiyatlar\u0131na q\u0259na\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 is\u0259 i\u00e7m\u0259li su \u0259sas\u0259n \u015eabran v\u0259 Q\u0259b\u0259l\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259n g\u0259lir. Bu sular da \u00e7ox baha ba\u015fa g\u0259lir. Haz\u0131rda onlar\u0131n miqdar\u0131 xeyli azal\u0131b. Bu bax\u0131mdan, \u0259g\u0259r X\u0259z\u0259r suyundan istifad\u0259 ets\u0259k, bundan h\u0259m suvarmada texniki su kimi istifad\u0259 etm\u0259k olar, ma\u015f\u0131nlar\u0131n yuyulmas\u0131, kanalizasiya sistemind\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olar. M\u0259n xaricd\u0259 ezamiyy\u0259d\u0259 olanda bax\u0131rd\u0131m ki, &#8220;krant&#8221;\u0131n birind\u0259n texniki su, birind\u0259n d\u0259 i\u00e7m\u0259li su g\u0259lir. Biz d\u0259 h\u0259min texniki sudan istifad\u0259 ets\u0259k, xeyli q\u0259na\u0259t etmi\u015f olar\u0131q. H\u0259m\u00e7inin istilik sistemind\u0259 d\u0259 bundan istifad\u0259 etm\u0259k olar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7irkli kanalizasiya sular\u0131 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr, suyun duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 bu amil n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaqm\u0131\u201d sual\u0131na professor bel\u0259 cavab verdi:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fslind\u0259 X\u0259z\u0259r\u0259 axan kanalizasiya sular\u0131 m\u00fctl\u0259q t\u0259mizl\u0259nm\u0259lidir, d\u0259niz\u0259 t\u0259miz su getm\u0259lidir. \u0130kincisi d\u0259, biz h\u0259min suyu sahild\u0259n g\u00f6t\u00fcrm\u00fcr\u00fck ki. Sahild\u0259n bir 5-6 kilometr i\u00e7\u0259rid\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 o hiss\u0259 he\u00e7 ora gedib \u00e7atm\u0131r. Orada t\u0259miz d\u0259niz suyu olacaq. \u018fslind\u0259 o kanalizasiya sular\u0131 da bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 filterd\u0259n ke\u00e7iril\u0259r\u0259k, t\u0259mizl\u0259n\u0259r\u0259k d\u0259niz\u0259 t\u00f6k\u00fclm\u0259lidir. X\u0259z\u0259rin suyu 78 min kub kilometrdir. Son ill\u0259rd\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fs\u0259 d\u0259, bizim X\u0259z\u0259rd\u0259 su t\u00fck\u0259nm\u0259zdir v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 olacaq. \u0130ndi \u0259sas \u00e7aylar\u0131n suyu azal\u0131b, bu da \u00fcmumi qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 istil\u0259\u015fm\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bizim regionda X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sind\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131 azal\u0131b. Ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b atmosfer prosesl\u0259ridir. Siklonlar, antisiklon d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rdir ki, bunlar qlobal xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Prezidentin imzalad\u0131\u011f\u0131 bu proyekt \u00e7ox vacibdir v\u0259 vaxt\u0131nda veril\u0259n bir s\u0259n\u0259ddir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131 xeyli azal\u0131b v\u0259 bu da su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r Prezident \u0130lham \u018fliyev aprelin 12-d\u0259 su s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 imzalay\u0131b. Bir s\u0259r\u0259ncam Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin su t\u0259minat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259niz suyunun duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 i\u00e7m\u0259li su istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 pilot layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 pilot layih\u0259nin icras\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u201cSuyun alq\u0131-satq\u0131 m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin v\u0259 dig\u0259r raz\u0131la\u015fmalar\u0131n imzalanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k; h\u00f6kum\u0259t ad\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f m\u00fcvafiq m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri t\u0259sdiq \u00fc\u00e7\u00fcn prezident\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyi istehsal edil\u0259n i\u00e7m\u0259li suyun Bak\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":589290,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/8f4bc49fa9f350e4fd1ecc8ded0bc27c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n miqdar\u0131 xeyli azal\u0131b v\u0259 bu da su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r Prezident \u0130lham \u018fliyev aprelin 12-d\u0259 su s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 imzalay\u0131b. Bir s\u0259r\u0259ncam Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin su t\u0259minat\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259niz suyunun duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 i\u00e7m\u0259li su istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 pilot layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 pilot layih\u0259nin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589289"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=589289"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589289\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/589290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=589289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=589289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=589289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}