{"id":5894,"date":"2018-08-13T10:33:27","date_gmt":"2018-08-13T07:33:27","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=5894"},"modified":"2018-08-13T10:33:27","modified_gmt":"2018-08-13T07:33:27","slug":"besinci-x%c9%99z%c9%99r-sammiti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=5894","title":{"rendered":"Be\u015finci X\u0259z\u0259r Sammiti"},"content":{"rendered":"<p><strong>ARANTV.AZ aznews.az-a istinad\u0259n Rufiz Qonaqovun yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Qazax\u0131stan, Rusiya v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259rin statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n Sammit n\u0259hay\u0259tki ba\u015f tutdu. Sammitin yekununda 5 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259nizin h\u00fcquqi statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k Konvensiyan\u0131n imzalanmas\u0131 22 il davam ed\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 son qoydu.<\/p>\n<p>Sammitin g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u00fc\u015f \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 daxil edilmi\u015fdi: Su h\u00f6vz\u0259sinin h\u00fcquqi statusu, X\u0259z\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q , regional v\u0259 qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Sammitd\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu idi.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, iqtisadiyyat, n\u0259qliyyat, ekologiya v\u0259 bioresurslar\u0131n qorunmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00f6vzular\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olaraq, m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan idi.<\/p>\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusunu t\u0259sbit ed\u0259n yeni beyn\u0259lxalq Konvensiya \u00fcmumilikd\u0259 24 madd\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. S\u0259n\u0259dd\u0259 \u0259razi sular\u0131, d\u0259niz s\u0259rh\u0259dl\u0259ri, d\u0259nizin dibinin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, naviqasiya qaydalar\u0131, bal\u0131q ovu h\u00fcquqlar\u0131, \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131, d\u0259niz elmi t\u0259dqiqatlar\u0131, h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, d\u0259nizin s\u0259rv\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 v\u0259 ba\u015fqa m\u0259qamlar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si yer al\u0131r. Konvensiyan\u0131n imzalanmas\u0131na qlobal miqyasda b\u00f6y\u00fck maraq var idi. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n xeyli sayda jurnalist sammitin gedi\u015fini izl\u0259yirdi. \u018flb\u0259td\u0259ki bu , h\u0259m d\u0259 X\u0259z\u0259rin yerl\u0259\u015fdiyi geopolitik m\u00f6vqe il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki X\u0259z\u0259r adi su h\u00f6vz\u0259si hesab olunmur. Onun dibind\u0259 milyardlarla barrel neft v\u0259 trilyonlarla kibmetr t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f qaz ehtiyatlar\u0131 var.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, X\u0259z\u0259rin statusuna g\u00f6r\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin bu q\u0259d\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t s\u00fcrm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi d\u0259 el\u0259 bu hesab olunur. \u0130ll\u0259rl\u0259 davam ed\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u0259n m\u00fcbahis\u0259li m\u0259qam X\u0259z\u0259rin g\u00f6l v\u0259 ya d\u0259niz olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki bu amil onun statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 v\u0259 b\u00f6lg\u00fcs\u00fcnd\u0259 h\u0259lledici faktor idi. X\u0259z\u0259rin g\u00f6l kimi q\u0259bul olunmas\u0131 onun 5 sahil d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda b\u0259rab\u0259r b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdi. Bu g\u00fcn imzalanan Konvensiyaya g\u00f6r\u0259 5 sahilyan\u0131 d\u00f6vl\u0259t X\u0259z\u0259rin d\u0259niz olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 ortaq raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Su h\u00f6vs\u0259sinin d\u0259niz olaraq q\u0259bul edilm\u0259si o dem\u0259kdir ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin pay\u0131na d\u0259nizin orta x\u0259tti il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015f\u0259n sektorlar d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. Dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n tutudu\u011fu m\u00f6vqe d\u0259 el\u0259 bundan ibar\u0259t idi.<\/p>\n<div id=\"AdributorNativeVideo0\" class=\"AdributorNativeVideo\"><\/div>\n<p>Konvensiyan\u0131n \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri ondan ibar\u0259tdir ki, s\u0259n\u0259din 14-c\u00fc madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 sahilyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259nizin dibi il\u0259 qaz v\u0259 neft k\u0259m\u0259rl\u0259ri \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rl\u0259r, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 olaraq k\u0259m\u0259rin ke\u00e7diyi sektorlara sahib \u00f6lk\u0259l\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 kifay\u0259t edir. Bu madd\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropaya n\u0259qlin\u0259 ya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q yand\u0131r\u0131r. Bel\u0259 ki, indiy\u0259d\u0259k statusun qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n olmas\u0131 Qazax\u0131stan\u0131n planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 X\u0259z\u0259r K\u0259m\u0259rin\u0259 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n \u00f6z qaz\u0131n\u0131 Avropa bazar\u0131na \u00e7\u0131xarmaq ist\u0259diyi TransX\u0259z\u0259r K\u0259m\u0259rin\u0259 ciddi mane\u0259 t\u00f6r\u0259dirdi.<\/p>\n<p>\u0130mzalanm\u0131\u015f bu Konvensiyaya g\u00f6r\u0259 sahil d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00f6z sektorlar\u0131nda ba\u015f ver\u0259n texnogen q\u0259zalara g\u00f6r\u0259 birba\u015fa m\u0259suliyy\u0259t \u00f6hd\u0259liyi d\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, X\u0259z\u0259rd\u0259 yaln\u0131z sahil \u00f6lk\u0259l\u0259rinin h\u0259rbi d\u0259niz donanmalar\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Sammit \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q, terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 s\u0259rh\u0259d qurumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 dair \u00fc\u00e7 \u0259lav\u0259 protokol da imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 22 il davam ed\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r tarixi s\u0259n\u0259din &#8211; X\u0259z\u0259rin statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n Konvensiyan\u0131n imzalanmas\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131. Bu X\u0259z\u0259r regionunda sabitliyi t\u0259min etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq tranzit \u00f6lk\u0259si rolunu daha da g\u00fccl\u0259ndirir\u0259r\u0259k, iqtisadi q\u00fcdr\u0259tini dahada art\u0131racaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARANTV.AZ aznews.az-a istinad\u0259n Rufiz Qonaqovun yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Qazax\u0131stan, Rusiya v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259rin statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n Sammit n\u0259hay\u0259tki ba\u015f tutdu. Sammitin yekununda 5 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259nizin h\u00fcquqi statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k Konvensiyan\u0131n imzalanmas\u0131 22 il davam ed\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 son qoydu. Sammitin g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u00fc\u015f \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 daxil edilmi\u015fdi: Su h\u00f6vz\u0259sinin h\u00fcquqi statusu, X\u0259z\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q , regional v\u0259 qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri Sammitd\u0259 m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu idi. Bununla yana\u015f\u0131, iqtisadiyyat, n\u0259qliyyat, ekologiya v\u0259 bioresurslar\u0131n qorunmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00f6vzular\u0131 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olaraq, m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan idi. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":5895,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077-300x207.jpg",300,207,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",240,165,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/676077.jpg",540,372,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"ARANTV.AZ aznews.az-a istinad\u0259n Rufiz Qonaqovun yaz\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edir. Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Qazax\u0131stan, Rusiya v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 X\u0259z\u0259rin statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n Sammit n\u0259hay\u0259tki ba\u015f tutdu. Sammitin yekununda 5 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259nizin h\u00fcquqi statusunu m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259c\u0259k Konvensiyan\u0131n imzalanmas\u0131 22 il davam ed\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 son qoydu. Sammitin g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u00fc\u015f \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 daxil edilmi\u015fdi:&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5894"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5894"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5894\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}