{"id":589784,"date":"2023-04-15T10:08:43","date_gmt":"2023-04-15T06:08:43","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=589784"},"modified":"2023-04-15T10:08:43","modified_gmt":"2023-04-15T06:08:43","slug":"boyuk-alim-gozl%c9%99r%c9%99-nur-b%c9%99xs-ed%c9%99n-insan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=589784","title":{"rendered":"B\u00f6y\u00fck alim, g\u00f6zl\u0259r\u0259 nur b\u0259x\u015f ed\u0259n insan"},"content":{"rendered":"<p>G\u00f6rk\u0259mli akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259nim hafiz\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck alim, alic\u0259nab insan, Az\u0259rbay\u00adcan qad\u0131n\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259t r\u0259mzi kimi qalm\u0131\u015f\u00add\u0131r. Bu q\u0259na\u0259ti ist\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 ya aspirant oldu\u011fum ill\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259\u00adrinin s\u0131na\u011f\u0131 zaman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259d\u00adris-istehsalat t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri kimi Bak\u0131 \u015ein Zavodunda, Yod Zavodunda, Sumqay\u0131t \u00dczvi Sintez \u0130stehsalat Birliyind\u0259, Ming\u0259\u00e7evir Rezin-Texniki M\u0259\u00admulatlar zavodunda v\u0259 &#8220;Az\u0259relektroizolit&#8221; Zavo\u00addunda Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u00fcayin\u0259 etdiyi m\u00fch\u0259ndis-texniki i\u015f\u00e7il\u0259rd\u0259n onun haqq\u0131nda e\u015fitdiyim xo\u015f xatir\u0259l\u0259r daha da g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva g\u00f6r\u00adk\u0259mli elmi-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 olmaq\u00adla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck praktiki i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. O, z\u0259\u00adr\u0259rli s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan insanlar\u0131n oftalmoloji m\u00fcayin\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259l\u0259rini t\u0259\u015fkil etmi\u015f, pe\u015f\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n g\u00f6z x\u0259st\u0259\u00adlikl\u0259rinin yay\u0131lma qanunauy\u00ad\u011funluqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7oxlu m\u00fcayin\u0259l\u0259r apar\u00adm\u0131\u015f v\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqanlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amill\u0259ri diqq\u0259tl\u0259 ara\u015fd\u0131rm\u0131\u015f, z\u0259r\u0259rli pe\u015f\u0259l\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi g\u00f6z x\u0259st\u0259\u00adlikl\u0259rini elmi sur\u0259td\u0259 \u0259sas\u00adland\u0131rm\u0131\u015f, onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259li t\u0259klifl\u0259r vermi\u015fdir. Eyni zamanda, z\u0259\u00adr\u0259rli amill\u0259rin, m\u0259s\u0259l\u0259n, Bak\u0131 \u015ein Zavodunda v\u0259 Ming\u0259\u00e7e\u00advir Rezin-Texniki M\u0259mulatlar Zavodunda a\u011f v\u0259 qara dudan\u0131n, kaptaks\u0131n, tiuramin, tiazollar\u0131n, ksantogenatlar\u0131n, platifikatorlar\u0131n v\u0259 dig\u0259r on\u00adlarla z\u0259h\u0259rli inqredientl\u0259rin, Ming\u0259\u00e7evir \u201cAz\u0259relektroizolit\u201d Zavodunda fenolun, formaldehidin, Sumqay\u0131t \u00dcz\u00adv\u00fc Sintez \u0130stehsalat birliyind\u0259 diafraqma v\u0259 civ\u0259 \u00fcsulu il\u0259 q\u0259l\u0259vi istehsal\u0131, xlorid tur\u015fu\u00adsu istehsal\u0131, sulfanol istehsal\u0131 v\u0259 ba\u015fqa \u00fczvi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin istehsal\u0131, G\u0259nc\u0259 Gil-Torpaq Zavodunda metal tozlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n boksit \u015flam\u0131n\u0131n t\u0259kc\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131na deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 orqanizm\u0259 v\u0259 onun ayr\u0131-ayr\u0131 orqanlar\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 \u00f6yr\u0259n\u00admi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva yodla uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259laq\u0259dar olan i\u015f\u00e7il\u0259rin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sinin kompleks \u0259lam\u0259tl\u0259rini d\u0259 t\u0259dqiq etmi\u015fdir. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir ki, yodla uzun m\u00fcdd\u0259t t\u0259masda olan i\u015f\u00e7il\u0259\u00adrin g\u00f6rm\u0259 qabiliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259\u00adyir, g\u00f6z\u00fcn i\u015f\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259ssas\u00adl\u0131\u011f\u0131 pisl\u0259\u015fir v\u0259 g\u00f6z t\u0259zyiqi ar\u00adt\u0131r. G\u00f6rk\u0259mli alim sanki bu istehsalat sah\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259y\u0259\u00adcan t\u0259bili \u00e7alm\u0131\u015fd\u0131r. Yuxar\u0131\u00adda g\u00f6st\u0259ril\u0259n istehsal sah\u0259l\u0259\u00adrind\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rinin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir vaxtda Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n d\u0259y\u0259rli elmi-t\u0259dqi\u00adqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn z\u0259h\u0259rli istehsal sah\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 s\u0259naye ekologiyas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Alimin elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259\u00adrinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201c\u015ein istehsa\u00adl\u0131nda g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 patologiya\u00ads\u0131\u201d, \u201cXroniki yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologi\u00adya\u201d, \u201cYod s\u0259nayesind\u0259 g\u00f6\u00adz\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profi\u00adlaktikas\u0131\u201d kimi monoqrafiya\u00adlarda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu monoqrafiyalar t\u0259kc\u0259 tibb i\u015f\u00ad\u00e7il\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yox, eyni zaman\u00adda, g\u00f6st\u0259ril\u0259n istehsal sah\u0259l\u0259\u00adrind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u00e7ox laz\u0131ml\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqi\u00adqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259na\u00adyesinin bir s\u0131ra m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259\u00adrind\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rd\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131\u00adn\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti&#8221; m\u00f6vzusunda dissertasiya i\u015find\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. O, bu m\u00f6vzuya h\u0259sr olunmu\u015f doktorluq dis\u00adsertasiyas\u0131n\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259\u00adqiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcdafi\u0259 etmi\u015f v\u0259 tibb elml\u0259ri doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn elm m\u0259qs\u0259d olmam\u0131\u015fd\u0131r. Onun elmd\u0259 se\u00e7diyi yol bunu t\u0259s\u00addiql\u0259yir. Xalq\u0131na, v\u0259t\u0259nin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259k sevinci onu bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri aparma\u011fa s\u00f6vq etmi\u015fdir. V\u0259\u00adt\u0259nda\u015fl\u0131q m\u00f6vqeyi, elitar zi\u00adyal\u0131l\u0131q, parlaq z\u0259ka, geni\u015f erudisiya onun elmi f\u0259aliyy\u0259tinin s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiy\u00ady\u0259tl\u0259ri idi. O, Az\u0259rbaycan oftalmologiya elmini bey\u00adn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 tan\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f oftalmoloqlar\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 haqq\u0131nda y\u00fck\u00ads\u0259k fikirl\u0259r s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r. Akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fli\u00adyeva ilk az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131n\u00add\u0131r ki, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 ta\u00adn\u0131nm\u0131\u015f bir m\u00fckafata- aka\u00addemik Mixail Averbax ad\u0131na m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f\u00add\u00fcr.<\/p>\n<p>Ke\u00e7mi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq la\u00adz\u0131md\u0131r, \u00e7\u00fcnki d\u00fcn\u0259n bu g\u00fc\u00adn\u00fcn b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir. Tarix\u0259n Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 h\u0259m a\u011f\u0131ll\u0131, h\u0259m d\u0259 g\u00fccl\u00fc olublar. Bununla Az\u0259rbaycan qa\u00add\u0131nlar\u0131 \u00f6z s\u0259l\u0259fl\u0259ri il\u0259 f\u0259xr edibl\u0259r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan qa\u00add\u0131n\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m kimi g\u00f6r\u00adk\u0259mli alim- l\u0259yaq\u0259tli qa\u00add\u0131nla f\u0259xr edir. Bug\u00fcnk\u00fc g\u0259nc q\u0131zlar\u0131m\u0131z, qad\u0131nlar\u0131\u00adm\u0131z Z\u0259rif\u0259 xan\u0131mdan n\u00fcmu\u00adn\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259li v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259\u00adsill\u0259rin yad etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn iz qoymal\u0131d\u0131rlar. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m da\u00adim Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yad\u00adda\u015f\u0131nda h\u0259m g\u00f6rk\u0259mli alim, h\u0259m d\u0259 l\u0259yaq\u0259tli qad\u0131n kimi ya\u015fayacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki o, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, insanp\u0259rv\u0259r, sad\u0259, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimizi qo\u00adruyan, t\u0259bli\u011f ed\u0259n bu \u015f\u0259xsiy\u00ady\u0259t idi.<\/p>\n<p><strong>Tamilla Naibova,<\/strong><br \/>\n<u>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft v\u0259 S\u0259naye Universitetinin dosenti, k.\u00fc.f.d.<\/u><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00f6rk\u0259mli akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259nim hafiz\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck alim, alic\u0259nab insan, Az\u0259rbay\u00adcan qad\u0131n\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259t r\u0259mzi kimi qalm\u0131\u015f\u00add\u0131r. Bu q\u0259na\u0259ti ist\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 ya aspirant oldu\u011fum ill\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259\u00adrinin s\u0131na\u011f\u0131 zaman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259d\u00adris-istehsalat t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri kimi Bak\u0131 \u015ein Zavodunda, Yod Zavodunda, Sumqay\u0131t \u00dczvi Sintez \u0130stehsalat Birliyind\u0259, Ming\u0259\u00e7evir Rezin-Texniki M\u0259\u00admulatlar zavodunda v\u0259 &#8220;Az\u0259relektroizolit&#8221; Zavo\u00addunda Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u00fcayin\u0259 etdiyi m\u00fch\u0259ndis-texniki i\u015f\u00e7il\u0259rd\u0259n onun haqq\u0131nda e\u015fitdiyim xo\u015f xatir\u0259l\u0259r daha da g\u00fccl\u0259ndirmi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva g\u00f6r\u00adk\u0259mli elmi-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 olmaq\u00adla yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck praktiki i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. O, z\u0259\u00adr\u0259rli s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":589785,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/d882050b16815052577629543021071868.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"G\u00f6rk\u0259mli akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259nim hafiz\u0259md\u0259 b\u00f6y\u00fck alim, alic\u0259nab insan, Az\u0259rbay\u00adcan qad\u0131n\u0131n\u0131n \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259t r\u0259mzi kimi qalm\u0131\u015f\u00add\u0131r. Bu q\u0259na\u0259ti ist\u0259r t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 ya aspirant oldu\u011fum ill\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131m elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin n\u0259tic\u0259l\u0259\u00adrinin s\u0131na\u011f\u0131 zaman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin t\u0259d\u00adris-istehsalat t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri kimi Bak\u0131 \u015ein Zavodunda, Yod Zavodunda, Sumqay\u0131t \u00dczvi Sintez \u0130stehsalat Birliyind\u0259, Ming\u0259\u00e7evir Rezin-Texniki M\u0259\u00admulatlar zavodunda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589784"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=589784"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/589784\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/589785"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=589784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=589784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=589784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}