{"id":590031,"date":"2023-04-15T20:40:34","date_gmt":"2023-04-15T16:40:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=590031"},"modified":"2023-04-15T20:40:34","modified_gmt":"2023-04-15T16:40:34","slug":"az%c9%99rkosmosun-departament-r%c9%99hb%c9%99ri-44-gunluk-muharib%c9%99d%c9%99-h%c9%99r-gun-t%c9%99svirl%c9%99r-c%c9%99kilirdi-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=590031","title":{"rendered":"\u201cAz\u0259rkosmos\u201dun departament r\u0259hb\u0259ri: \u201c44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259r g\u00fcn t\u0259svirl\u0259r \u00e7\u0259kilirdi\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<article class=\"news\">\n<div class=\"news-inner\">\n<p>\u201cPeykl\u0259r olmasayd\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 televiziya olmazd\u0131, naviqasiya sisteml\u0259ri i\u015fl\u0259m\u0259zdi. D\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rsalma sistemi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259rdi. M\u00fc\u015fahid\u0259 peykl\u0259ri ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. Meteoroloji peykl\u0259r olmasayd\u0131 2 h\u0259ft\u0259 sonra havan\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 haradan bil\u0259c\u0259kdik?\u201d<\/p>\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk peyki \u2013 Azerspace-1 orbit\u0259 burax\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259mizin kosmik s\u0259nayesind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. Art\u0131q 10 ildir ki, orbitd\u0259yik. Haz\u0131rda 2 telekommunikasiya v\u0259 1 Yerin m\u00fc\u015fahid\u0259si peykimiz var. Bu peykl\u0259r \u00f6lk\u0259miz\u0259 hans\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri verir? Onlar\u0131n iqtisadi, strateji, sosial faydalar\u0131 hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/kosmosu-yox-risklerini-idare-ede-bilerik-musahib?fbclid=IwAR301wJ4WL_TJum1Uwcea-AhQmn243BqqDxKpb8aqiuLWToWum6iYZMJ5Xg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d\u00a0<\/strong><\/a>q\u0259zetinin bud\u0259f\u0259ki m\u00fcsahibi\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Kosmik Agentliyind\u0259 (Az\u0259rkosmos) Strategiya v\u0259 Biznesin inki\u015faf\u0131 departamentinin r\u0259hb\u0259ri Natavan H\u0259s\u0259novad\u0131r:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjkvN2Y2NWJlNzctMmIxNi00ZGM2LTlkYmYtNmUwMmYyMTNmYWNjL2IxLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=04e8151068dd0a16\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Peykl\u0259rimiz yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Natavan xan\u0131m, Az\u0259rbaycan haz\u0131rda kosmik f\u0259zan\u0131 f\u0259th edir. \u00d6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn bunun faydalar\u0131 n\u0259dir? Peykin g\u0259tirdiyi g\u0259lir x\u0259rcl\u0259rini \u00fcst\u0259l\u0259yirmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; G\u0259lird\u0259n \u0259lav\u0259, bu, \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. 2 telekommunikasiya v\u0259 1 Yerin m\u00fc\u015fahid\u0259si peykinin faydalar\u0131 \u00e7ox olub. Bu g\u00fcn milli TV v\u0259 radio kanallar\u0131m\u0131z peykl\u0259rimiz \u00fcz\u0259rind\u0259n HD format\u0131nda yay\u0131mlan\u0131r. Bu, birba\u015fa informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz\u0259 t\u00f6hf\u0259 dem\u0259kdir. \u018flav\u0259 olaraq, kosmik arenada peyk \u00f6lk\u0259si kimi tan\u0131n\u0131r\u0131q. \u00d6lk\u0259miz bu il Beyn\u0259lxalq Astronavtika Konqresin\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Peykin sosial-iqtisadi faydalar\u0131 da \u00e7oxdur. Burada rol \u201cAzersky\u201d peykinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Peyk t\u0259svirl\u0259rini qurumlara t\u0259qdim edirik. Haz\u0131rda 4 strateji bitki m\u0259hsulunun proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u201cAzersky\u201ddan istifad\u0259 edilir. Peyk t\u0259svirl\u0259rind\u0259n iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 &#8211; torpaqlar\u0131n \u015foranla\u015fmas\u0131, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, quraql\u0131q, su resurslar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259sind\u0259 d\u0259 yararlan\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjkvMzRlZWJjZjMtZDY0NC00ZjkyLTg3ZjItNTE0ZDEyM2M5OTgzL2IyLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=0c725de4278d5948\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykin istifad\u0259 olunmas\u0131nda \u0259vv\u0259ll\u0259r xarici m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin \u0259m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 edilirdi. Bizd\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, son vaxtlar art\u0131q bu i\u015fl\u0259r h\u0259myerlil\u0259rimiz\u0259 h\u0259val\u0259 olunub. Bu proses nec\u0259 ba\u015f verdi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fvv\u0259ll\u0259r bizd\u0259 \u201cpeyk m\u00fch\u0259ndisliyi\u201d, \u201cpeyk \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 m\u00fch\u0259ndisi\u201d kimi pe\u015f\u0259l\u0259r yox idi. 2013-c\u00fc ild\u0259n sonra yarand\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 f\u0259aliyy\u0259timiz\u0259 30 \u0259m\u0259kda\u015fla ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131qsa, haz\u0131rda 200-d\u0259n \u00e7ox \u0259m\u0259kda\u015f\u0131m\u0131z var. Bu g\u00fcn 42-d\u0259n \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259 200-d\u0259n \u00e7ox \u015firk\u0259tl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirik. \u201cAz\u0259rkosmos\u201dun g\u0259lirl\u0259rinin 90 faizind\u0259n \u00e7oxu \u00f6lk\u0259 xaricind\u0259 formala\u015f\u0131r. \u018fvv\u0259ll\u0259r universitet m\u0259zunlar\u0131m\u0131z\u0131 Malayziyaya 6 ayl\u0131q kurslara g\u00f6nd\u0259rirdik. \u00dcmumilikd\u0259 25-\u0259 yax\u0131n m\u00fch\u0259ndis ezam edilmi\u015fdi. Onlar \u00f6lk\u0259y\u0259 qay\u0131td\u0131lar v\u0259 peyki idar\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. O zamanlar biz\u0259 xarici ekspertl\u0259rin d\u0259st\u0259yi olurdu. \u0130ndi is\u0259 t\u0259liml\u0259ri \u00f6z m\u00fch\u0259ndisl\u0259rimiz ke\u00e7ir v\u0259 peykl\u0259rimiz yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjkvMWY0OWQ0MTUtYWFjNi00YjE0LWFiMzAtMTg3YTg2ODNhNDUzL2IzLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=c447f16ba44e298d\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201c44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259r g\u00fcn t\u0259svirl\u0259r \u00e7\u0259kilirdi\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykl\u0259rimiz 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 da q\u0259l\u0259b\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verdi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 da \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bunu x\u00fcsusi vur\u011fulad\u0131. O g\u00fcnl\u0259r g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fcz i\u015fl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259 bil\u0259rsinizmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcharib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 t\u00f6hf\u0259l\u0259r olub. 2019-cu ild\u0259 vaxtil\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan torpaqlar\u0131m\u0131zda Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan qeyri-qanuni f\u0259aliyy\u0259t\u0259 dair BMT s\u0259viyy\u0259sind\u0259 q\u0259bul edil\u0259n bir hesabat, q\u0259sd\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131, faydal\u0131 yataqlar\u0131n istismar\u0131, m\u0259skunla\u015fmalarla ba\u011fl\u0131 peyk t\u0259svirl\u0259rind\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r haz\u0131rlad\u0131q. Bu hesabatlarla qeyri-qanuni f\u0259aliyy\u0259ti beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259 bildik. M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u00fcsusi i\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131ld\u0131. Onlar 24 saat i\u015fl\u0259yirdi. Bu da t\u0259xribatlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rirdi. Peyk bizim s\u0259madan baxan g\u00f6z\u00fcm\u00fcz idi. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259 h\u0259r g\u00fcn t\u0259svirl\u0259r \u00e7\u0259kilirdi. Haz\u0131rda b\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvY2RhZDZhY2EtZTFhMS00NzQxLWI3ZGUtMmZlYTljZWQ0Njc3L2I0LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=af59fa615e61ade4\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Biz peykin h\u0259m pilotu, h\u0259m d\u0259 c\u0259rrah\u0131y\u0131q<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259s bu peykl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir? Nasazl\u0131q v\u0259 toqqu\u015fma riskl\u0259ri il\u0259 nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131l\u0131r? H\u0259m milli peykl\u0259rimiz\u0259 texniki xidm\u0259t, h\u0259m d\u0259 bu sah\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 dair suallar\u0131m\u0131z\u0131 is\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Kosmik Agentliyind\u0259 (Az\u0259rkosmos) \u00e7al\u0131\u015fan peyk \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 m\u00fch\u0259ndisi \u018fs\u0259d H\u0259s\u0259nov\u00a0cavabland\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fs\u0259d b\u0259y, peykl\u0259rin istifad\u0259 sah\u0259l\u0259ri haralard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fslind\u0259 peykin missiyas\u0131n\u0131 t\u0259yin ed\u0259n onun istifad\u0259 sah\u0259l\u0259ridir. Peykl\u0259r rabit\u0259, yerin m\u00fc\u015fahid\u0259si, naviqasiya, elm, meteorologiya, texnoloji inki\u015faf, m\u00fcdafi\u0259, kosmos k\u0259\u015ffiyyat\u0131, insanl\u0131 u\u00e7u\u015f kimi bir ne\u00e7\u0259 sah\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunur. Kommersiya m\u0259qs\u0259dli peykl\u0259r\u0259 misal olaraq, telekommunikasiya sah\u0259sind\u0259 t\u0259tbiq olunan peykl\u0259ri misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Yerin m\u0259saf\u0259d\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259si peykl\u0259ri, naviqasiya peykl\u0259ri d\u0259 bu sah\u0259y\u0259 aid edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvY2VhY2QzMzMtN2E1Ny00MmJiLTg1NmYtZDBkMGQ1OGE4NDk3L2I1LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=53c8c2d0affca377\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cPeykl\u0259rin \u00f6mr\u00fc yanaca\u011fa g\u00f6r\u0259 t\u0259yin olunur\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykin \u00f6mr\u00fc 15-20 il n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub?\u00a0<\/strong><strong>Sonra onun aqib\u0259ti nec\u0259 olur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 texniki komandan\u0131n u\u00e7u\u015f dinamikas\u0131 qrupunun rolu x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Y\u0259ni, komanda qravitasiya prosesl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi bacar\u0131rsa, o halda peykin \u00f6mr\u00fc uzan\u0131r. Peykl\u0259rin \u00f6mr\u00fc yanaca\u011fa g\u00f6r\u0259 t\u0259yin olunur. Yanacaq bitm\u0259k \u00fczr\u0259 olark\u0259n, t\u0259yin etdiyimiz r\u0259q\u0259m\u0259 \u00e7atd\u0131qda, biz peykl\u0259ri \u201ckosmik tullant\u0131\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259raziy\u0259 g\u00f6nd\u0259ririk. Y\u0259ni onu orbitd\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki yanaca\u011f\u0131 qurtaran peyki h\u0259r\u0259k\u0259t etdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu zaman qravitasiya onu \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bel\u0259 hal m\u00f6vqe v\u0259 orbitin itirilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, bu da faciv\u0259i n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu zaman orbitd\u0259 olan dig\u0259r peykl\u0259r\u0259 toxuna, \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 f\u0131rlanaraq, hans\u0131sa cisiml\u0259 toqqu\u015fa bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 biz son yanaca\u011f\u0131 bitm\u0259mi\u015f, onu kosmik tullant\u0131lar \u0259razisin\u0259 g\u00f6nd\u0259ririk. Ora \u00e7atanda da peyk s\u00f6nd\u00fcr\u00fcl\u00fcr v\u0259 \u00f6mr\u00fc bitir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvZGJiMDE0NDUtYmQ1NC00OWYwLTkxYzktY2ZkZTRlNWZhMjE2L2I2LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=f7effdf6798f80ba\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cPeykin geri qaytar\u0131lmas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00e7\u0259tin prosesdir\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn peyk geri qaytar\u0131la bilmir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bunun bir \u00e7ox aspektl\u0259ri var. Peykin geri qaytar\u0131lmas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 \u00e7\u0259tin prosesdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, geri qaytard\u0131q, onun orbitd\u0259 yanan hiss\u0259l\u0259rini t\u0259mir edib, yenid\u0259n orbit\u0259 qald\u0131racaq raket d\u00fcz\u0259ltm\u0259liyik. Bunu etm\u0259k iqtisadi bax\u0131mdan s\u0259rf\u0259li deyil. Beyn\u0259lxalq Kosmik Stansiyada is\u0259 peyk \u00f6mr\u00fcn\u00fc bitirdikd\u0259n sonra b\u00f6y\u00fck bir \u0259m\u0259liyyatla onun hiss\u0259l\u0259rini ay\u0131r\u0131r v\u0259 yer\u0259 endirirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck cisiml\u0259rin orbitd\u0259 f\u0131rlanma\u011f\u0131 arzuolunan deyil. \u00c7\u00fcnki kosmik tullant\u0131lar olan \u0259razid\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r yer var ki, o yeri tuta bilm\u0259zsiniz. Amma dig\u0259r peykl\u0259ri geri qaytarma\u011f\u0131n he\u00e7 bir pozitiv t\u0259r\u0259fi yoxdur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvOGZhYTQ1YjItZTg3Zi00MTgxLTg1OTQtNWY4YjYzMmYzNWY5L2I3LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=30a6b98266d81f1c\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Qiym\u0259tli metallar\u0131n \u201cbasd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d q\u0259biristanl\u0131q<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fs\u0259d b\u0259y, \u201ckosmos q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131\u201d n\u0259dir? Onu nec\u0259 t\u0259svir ed\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Kosmik tullant\u0131lar insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan, lakin art\u0131q he\u00e7 bir faydal\u0131 m\u0259qs\u0259d\u0259 xidm\u0259t etm\u0259y\u0259n Yer \u0259traf\u0131ndak\u0131 orbitd\u0259 cisiml\u0259rin m\u0259cmusudur. \u0130stifad\u0259si bit\u0259n peykl\u0259ri bu \u0259raziy\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Kosmos q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rda \u00e7oxlu d\u0259y\u0259rli metaldan ibar\u0259t yerdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s \u201ckosmik q\u0259biristanl\u0131\u011f\u201d\u0131n limiti varm\u0131? N\u0259 vaxta kimi g\u00f6nd\u0259rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu haz\u0131rda kosmik s\u0259nayed\u0259 qlobal probleml\u0259rd\u0259n biridir. Kosmosun ekoloji t\u0259mizliyi bar\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki art\u0131q limit\u0259 az qal\u0131b. H\u0259min \u0259razini t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck kosmik agentlikl\u0259r bu sah\u0259y\u0259 investisiyalar ay\u0131r\u0131rlar. Bunlar k\u00f6n\u00fcll\u00fc t\u0259tbiq olunan investisiyalard\u0131r. H\u0259d\u0259f oran\u0131 t\u0259mizl\u0259m\u0259kdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvN2Y1MzNlMTktMWIzNi00YTQxLWE4ODUtYTFhYTFjZDcxNzAzL2I4LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=2416b902483e036f\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cOrbitd\u0259 ist\u0259nil\u0259n peyk yad cisiml\u0259 toqqu\u015fa bil\u0259r\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; D\u00fcnyada minl\u0259rl\u0259 s\u00fcni peyk kosmosa g\u00f6nd\u0259rilib. Bunlar\u0131n bir-biri il\u0259 toqqu\u015fmamas\u0131 nec\u0259 idar\u0259 edilir? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, g\u00f6yd\u0259n g\u0259l\u0259n yad cisiml\u0259rl\u0259 toqqu\u015fma ehtimal\u0131 varm\u0131 v\u0259 bunun qar\u015f\u0131s\u0131 nec\u0259 al\u0131n\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fcnyada peykl\u0259rin toqqu\u015fma riskl\u0259rin\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n qurumlar f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Onlar\u0131n i\u015fl\u0259ri beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 kosmik tullant\u0131lar v\u0259 kosmik peykl\u0259ri, orbitd\u0259ki b\u00fct\u00fcn cisiml\u0259ri izl\u0259m\u0259kdir. Bura h\u0259tta meteoritl\u0259r d\u0259 daxildir. Onlar izl\u0259yir, Kosmik Agentliy\u0259 1-2 h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l m\u0259lumat g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r ki, sizin peykl\u0259 cisim toqqu\u015fa bil\u0259r. O cisim haqq\u0131nda da detall\u0131 m\u0259lumat verirl\u0259r. Bu m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n, bizim u\u00e7u\u015f komandas\u0131 planlama haz\u0131rlay\u0131r. Biz d\u0259 peyk \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri olaraq onlar\u0131n hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, peyki h\u0259r\u0259k\u0259t etdiririk. H\u0259min toqqu\u015fma ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra yenid\u0259n \u00f6z yerimiz\u0259 qay\u0131d\u0131r\u0131q. Bu, beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259nziml\u0259n\u0259n prosesdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Biz bel\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 rastla\u015fm\u0131\u015f\u0131qm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Orbitd\u0259 ist\u0259nil\u0259n peyk, cisim n\u0259 il\u0259s\u0259 toqqu\u015fa bil\u0259r. Biz d\u0259 peykl\u0259rimizi 7-24 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. O tip toqqu\u015fma m\u0259lumatlar\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 haz\u0131r olur, \u00f6nc\u0259d\u0259n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z plan \u00fczr\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259ni aradan qald\u0131r\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykin \u00f6mr\u00fcn\u00fc yanaca\u011f\u0131 t\u0259yin edir dediniz. Peyk\u0259 gedib yanacaq t\u00f6k\u00fcb geri qay\u0131tmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? Peykl\u0259r hans\u0131 yanacaqla i\u015fl\u0259yir? Enerji t\u0259chizat\u0131 n\u0259dir v\u0259 nec\u0259 yenil\u0259nir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Peykin \u00f6z yanacaq tank\u0131 olur v\u0259 o, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n \u0259lav\u0259 edilir. Yanaca\u011f\u0131n da tipl\u0259ri var. Cismin k\u00fctl\u0259si artd\u0131qca, kosmosa qalxanda x\u0259rci d\u0259 art\u0131r. Siz 15 illik bir planlama edirsinizs\u0259, 15 illik maye yanacaq istifad\u0259 edirsiniz. 20-25-50 illik planlama edirsinizs\u0259, m\u00fch\u0259ndisl\u0259r deyir ki, biz ion m\u00fch\u0259rrikl\u0259rind\u0259n, elektroliz \u00fcsulundan istifad\u0259 ed\u0259k. Bu da tamamil\u0259 sizin missiyan\u0131z v\u0259 h\u0259d\u0259finiz\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fir. Y\u0259ni peyk\u0259 gedib yanacaq t\u00f6k\u00fcb geri qay\u0131tmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki saniy\u0259d\u0259 t\u0259qrib\u0259n 8 km s\u00fcr\u0259tl\u0259 f\u0131rlanan cism\u0259 b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015fib, yanacaq t\u00f6k\u00fcb qay\u0131tmaq olmaz.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvZjVhNTU2OTItNDdlZS00YjA3LThjMWMtZjBlNjI1OGI0YjRmL2I5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=88d2bb7112e17fa6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cKosmosu yox, riskl\u0259rini idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykd\u0259 nasazl\u0131q olma ehtimal\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259dir v\u0259 el\u0259 bir ehtimal olsa, nec\u0259 t\u0259mir edilir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu ehtimal \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n hesablan\u0131r. Peyk\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n h\u0259r detal\u0131n ikinci, h\u0259tta b\u0259z\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ehtiyat hiss\u0259si olur. Bu, detal\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tlilik d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fir. Biz kosmosu idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259rik, amma riskl\u0259rini idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259 partlay\u0131\u015f olur, meteorit g\u0259lir, bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259rik, amma idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130nsanl\u0131q tarixind\u0259 kosmosa ged\u0259r\u0259k t\u0259mir edib qay\u0131dan olubmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li. 1 d\u0259f\u0259 olub. Cism\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 edibl\u0259r. Habl peyk teleskopu orbit\u0259 \u00e7\u0131xanda onun linzas\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn test etm\u0259mi\u015fdil\u0259r. Linzada \u00e7at oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn kosmosu d\u00fczg\u00fcn \u00e7\u0259k\u0259 bilmirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Amerikada d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 senatlar astronavt komandas\u0131 qurulub. Onlar gedib v\u0259 linzan\u0131 d\u0259yi\u015fib qay\u0131d\u0131blar. O kosmonavtlara medal da verdil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvYzgzMDQxYWMtYzhiNi00YWU2LWEwNmEtYzQyOTM4ODA0MjJlL2IxMC5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=daef872e6eb8218b\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cS\u0259madan o t\u0259r\u0259fi t\u0259svir ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdik\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Peykl\u0259rin olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyan\u0131 nec\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259rdiniz? N\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olmazd\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fn b\u0259siti odur ki, qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 televiziya olmazd\u0131. \u018fvv\u0259ll\u0259r Amerikadak\u0131 kanal ancaq orada yay\u0131mlan\u0131rd\u0131. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, naviqasiya sisteml\u0259ri olmayacaqd\u0131. GPS-l\u0259r art\u0131q h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131na \u00e7evrilib. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rsalma sistemi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259kdi. \u00c7\u00fcnki m\u00fc\u015fahid\u0259 peykl\u0259ri ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. D\u00fczg\u00fcn metodologiyadan istifad\u0259l\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131la bil\u0259rdi. Meteoroloji peykl\u0259r olmasa idi, 2 h\u0259ft\u0259 sonra havan\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 haradan bil\u0259c\u0259kdik? G\u00fcn\u0259\u015fi izl\u0259y\u0259n peykl\u0259r olmasayd\u0131, g\u00fcn\u0259\u015fd\u0259ki partlay\u0131\u015flar\u0131 analiz ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdik. Dig\u0259r cisiml\u0259ri, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259c\u0259kdik. Vizyonumuzun s\u0259rh\u0259di olacaqd\u0131. S\u0259rh\u0259dimiz is\u0259 s\u0259mad\u0131r. S\u0259madan o t\u0259r\u0259fi t\u0259svir ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kdik v\u0259 inki\u015faf da olmayacaqd\u0131.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMTUvMTkvNDQvMjgvOWE3MmM5YTktYmQwNS00OWQ3LWEzMGQtMTAzZWU2NGYwZWYxL2IxMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=24604d4fbf664701\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; H\u0259r k\u0259s peyk m\u00fch\u0259ndisi ola bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fslind\u0259 bu sah\u0259 h\u0259r g\u00fcn dinamik \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf edir. \u0130\u015fimiz f\u0259rqlidir. Biz peykin h\u0259m pilotu, h\u0259m d\u0259 c\u0259rrah\u0131y\u0131q. \u0130\u015f\u0259 q\u0259bul olark\u0259n texniki bacar\u0131qlar \u00e7ox vacibdir. Bu sah\u0259d\u0259 texniki bilik v\u0259 bacar\u0131qlarla yana\u015f\u0131, t\u0259mkinli olmaq da vacibdir. Bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri olan insanlar ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; S\u0259man\u0131 izl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra yer\u0259 adaptasiya olmaq \u00e7\u0259tin deyil ki?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xeyr. O da ma\u015f\u0131n kimidir. G\u00f6yd\u0259 d\u0259 s\u00fcr\u00fcr\u00fck, yerd\u0259 d\u0259. Sad\u0259c\u0259 qanunlar f\u0259rqlidir.<\/p>\n<\/div>\n<\/article>\n<h2 class=\"news-share-title\"><\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cPeykl\u0259r olmasayd\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 televiziya olmazd\u0131, naviqasiya sisteml\u0259ri i\u015fl\u0259m\u0259zdi. D\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rsalma sistemi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259rdi. M\u00fc\u015fahid\u0259 peykl\u0259ri ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. Meteoroloji peykl\u0259r olmasayd\u0131 2 h\u0259ft\u0259 sonra havan\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 haradan bil\u0259c\u0259kdik?\u201d 2013-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk peyki \u2013 Azerspace-1 orbit\u0259 burax\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259mizin kosmik s\u0259nayesind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. Art\u0131q 10 ildir ki, orbitd\u0259yik. Haz\u0131rda 2 telekommunikasiya v\u0259 1 Yerin m\u00fc\u015fahid\u0259si peykimiz var. Bu peykl\u0259r \u00f6lk\u0259miz\u0259 hans\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri verir? Onlar\u0131n iqtisadi, strateji, sosial faydalar\u0131 hans\u0131lard\u0131r? \u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zetinin bud\u0259f\u0259ki m\u00fcsahibi\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n Kosmik Agentliyind\u0259 (Az\u0259rkosmos) Strategiya v\u0259 Biznesin inki\u015faf\u0131 departamentinin r\u0259hb\u0259ri Natavan H\u0259s\u0259novad\u0131r: Peykl\u0259rimiz&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":590032,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/FotoJet-32.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cPeykl\u0259r olmasayd\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 televiziya olmazd\u0131, naviqasiya sisteml\u0259ri i\u015fl\u0259m\u0259zdi. D\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rsalma sistemi \u00e7\u0259tinl\u0259\u015f\u0259rdi. M\u00fc\u015fahid\u0259 peykl\u0259ri ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 d\u0259 \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer tutur. Meteoroloji peykl\u0259r olmasayd\u0131 2 h\u0259ft\u0259 sonra havan\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 haradan bil\u0259c\u0259kdik?\u201d 2013-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk peyki \u2013 Azerspace-1 orbit\u0259 burax\u0131ld\u0131. \u00d6lk\u0259mizin kosmik s\u0259nayesind\u0259 yeni s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131ld\u0131. Art\u0131q 10 ildir ki, orbitd\u0259yik. Haz\u0131rda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590031"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=590031"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590031\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/590032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=590031"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=590031"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=590031"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}