{"id":590874,"date":"2023-04-18T08:22:58","date_gmt":"2023-04-18T04:22:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=590874"},"modified":"2023-04-18T08:22:58","modified_gmt":"2023-04-18T04:22:58","slug":"az%c9%99rbaycan-dunyanin-yeni-yasil-enerji-m%c9%99rk%c9%99zin%c9%99-cevril%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=590874","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n yeni \u201cya\u015f\u0131l enerji&#8221; m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u00d6lk\u0259miz 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r elektrik enerjisi istehsal\u0131nda b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azaltma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>AB\u015e v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 bank sektorunda son aylar ba\u015f ver\u0259n m\u0259nfi prosesl\u0259r pessimist meyill\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirib. Bununla bel\u0259, 2008-ci ilin maliyy\u0259 b\u00f6hran\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 banklar daha dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr v\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n \u00e7evik davran\u0131r. Bunu Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun (BVF) icraedici direktoru Kristalina Georgiyeva deyib. K.Georgiyeva diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, d\u00fcnyada qeyri-bank sektorunda da v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131 deyil: \u201cMaliyy\u0259 t\u0259zyiql\u0259rinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu bir \u015f\u0259raitd\u0259 m\u0259rk\u0259zi banklar inflyasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 daha f\u0259al rol oynamal\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, iqtisadiyyatda k\u00f6kl\u00fc islahatlar v\u0259 r\u0259q\u0259msal inqilab\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k yolu il\u0259 i\u015f \u015f\u0259raiti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, h\u0259m\u00e7inin insan kapital\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 istehsal daha intensiv hal almal\u0131d\u0131r. Bu kontekstd\u0259 \u201cya\u015f\u0131l\u201d iqtisadiyyat\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr, bel\u0259 ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n sektora ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1 trilyon dollar s\u0259rmay\u0259 qoyulmas\u0131 iqtisadi art\u0131m v\u0259 yeni i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar fonunda indi m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n nec\u0259 olaca\u011f\u0131 x\u00fcsusi maraq do\u011furur. Hesab edilir ki, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r ciddi probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r. Amma Az\u0259rbaycan onlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda deyil. Bunu beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131 da t\u0259sdiq edirl\u0259r. Bel\u0259 ki, cari ilin yanvar-fevral aylar\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 19 milyard 812,5 milyon manatl\u0131q v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ilin eyni d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 0,4 faiz \u00e7ox \u00fcmumi daxili m\u0259hsul istehsal olunub. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, iqtisadiyyat\u0131n neft-qaz sektorunda \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r 3,6 faiz azal\u0131b, qeyri neft-qaz sektorunda is\u0259 4,6 faiz art\u0131b. Bu arada D\u00fcnya Bank\u0131 da 2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n real \u00fcmumi daxili m\u0259hsulunun art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozunu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. D\u00fcnya Bank\u0131na g\u00f6r\u0259, bu il Az\u0259rbaycanda iqtisadiyyat\u0131n art\u0131m\u0131 2,2 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. D\u00fcnya Bank\u0131, h\u0259m\u00e7inin 2024-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u00f6t\u0259n proqnoza nisb\u0259t\u0259n 0,1 faiz az, y\u0259ni 2,1 faiz artaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. Hesabata g\u00f6r\u0259, 2025-ci ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycanda real \u00dcDM-in art\u0131m\u0131 2,6 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k: \u201cOrtam\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 Az\u0259rbaycanda iqtisadi art\u0131m ehtimal ki, b\u00f6y\u00fck h\u0259cmli investisiyalar (o c\u00fcml\u0259d\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n vasit\u0259\u00e7iliyi il\u0259 ba\u011flanm\u0131\u015f bir ne\u00e7\u0259 enerji s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259si fonunda), el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2022-2026-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t x\u0259rcl\u0259rinin artmas\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259c\u0259k. 2023-c\u00fc ild\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n 2,2 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. Ortam\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 art\u0131m\u0131n struktur islahatlar\u0131 olmadan orta hesabla 2,5 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>D\u00fcnyada enerji resurslar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ri d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cRystad Energy\u201d \u015firk\u0259ti hesablay\u0131b ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycana aid hiss\u0259sind\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lan k\u0259\u015ffiyyat layih\u0259l\u0259ri 2030-cu il\u0259 kimi Az\u0259rbaycan\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n ehtiyatlar\u0131n\u0131 4,4 milyard barrel art\u0131ra bil\u0259r. Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan t\u0259bii qaz istehsal\u0131n\u0131 da art\u0131r\u0131r. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan hasil edil\u0259n t\u0259bii qaz\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n elektrik enerjisi istehsal\u0131 v\u0259 daha az s\u0259viyy\u0259d\u0259 istilik sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn istehlak edir, qaz\u0131n qalan hiss\u0259si is\u0259 ixrac olunur. Amma daxili istehlak\u0131n azald\u0131lmas\u0131 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud t\u0259bii qaz\u0131n h\u0259cmini art\u0131ra bil\u0259r. Elektrik enerjisi istehsal\u0131nda t\u0259bii qaz\u0131n b\u0259rpa olunan m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u0259lav\u0259 h\u0259cml\u0259r \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qo\u015fuldu\u011fu \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d yar\u0131\u015f\u0131na da f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Bu bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259mizin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, x\u00fcsusil\u0259 &#8220;ya\u015f\u0131l enerji&#8221; siyas\u0259tin\u0259 ke\u00e7idd\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli h\u0259d\u0259fl\u0259ri var. Az\u0259rbaycan\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259lveri\u015fli co\u011frafi m\u00fchit kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin potensial\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, \u00f6lk\u0259mizin b\u0259rpaolunan enerji potensial\u0131 27 QVt h\u0259cmind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir ki, bunun da b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisinin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Bununla yana\u015f\u0131, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycana aid olan hiss\u0259sind\u0259 157 QVt h\u0259cmind\u0259 d\u0259nizd\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisinin texniki potensial\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Bu g\u00f6st\u0259rici \u00f6lk\u0259mizd\u0259 &#8220;ya\u015f\u0131l enerji&#8221;nin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck potensial\u0131n oldu\u011funu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il iki b\u00f6y\u00fck elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b: \u201cMasdar\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 Qarada\u011f g\u00fcn\u0259\u015f stansiyas\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cACWA Power\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 X\u0131z\u0131-Ab\u015feron k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0259m\u00e7inin BP \u015firk\u0259ti il\u0259 Z\u0259ngilan-C\u0259bray\u0131l zonas\u0131nda 240 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi layih\u0259sinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si f\u0259aliyy\u0259ti \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair \u0130cra M\u00fcqavil\u0259si imzalan\u0131b. Eyni zamanda, Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u201c\u00dcz\u0259n g\u00fcn\u0259\u015f panell\u0259rinin inki\u015faf\u0131na dair bilikl\u0259rin m\u00fcbadil\u0259si v\u0259 texniki yard\u0131m d\u0259st\u0259yi\u201d layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Bu layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 B\u00f6y\u00fck\u015for g\u00f6l\u00fc \u00fcz\u0259rind\u0259 100 kVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 pilot \u00fcz\u0259n fotovoltaik sistemin qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r elektrik enerjisi istehsal\u0131nda b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azaltma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r. \u00dcst\u0259lik, Az\u0259rbaycan b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rini t\u0259kc\u0259 \u00f6z enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlay\u0131r. B\u0259llidir ki, Az\u0259rbaycan \u201cya\u015f\u0131l enerji\u201d \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 paralel olaraq b\u0259rpa olunan enerji v\u0259 hidrogen ixrac\u0131nda da Avropa \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm v\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fa \u00e7evrilm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015f\u0131r. Bununla \u0259laq\u0259dar Az\u0259rbaycan G\u00fcrc\u00fcstandan Rum\u0131niyaya 4 qiqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 sualt\u0131 kabel x\u0259ttinin \u00e7\u0259kilm\u0259si layih\u0259sind\u0259 i\u015ftirak edir. Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan art\u0131q beyn\u0259lxalq logistika v\u0259 n\u0259qliyyat m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilib. \u00dcst\u0259lik, d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r fonunda \u00f6lk\u0259nin tranzit rolu daha da art\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lk\u0259miz 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r elektrik enerjisi istehsal\u0131nda b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azaltma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r AB\u015e v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 bank sektorunda son aylar ba\u015f ver\u0259n m\u0259nfi prosesl\u0259r pessimist meyill\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirib. Bununla bel\u0259, 2008-ci ilin maliyy\u0259 b\u00f6hran\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 banklar daha dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr v\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n \u00e7evik davran\u0131r. Bunu Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun (BVF) icraedici direktoru Kristalina Georgiyeva deyib. K.Georgiyeva diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, d\u00fcnyada qeyri-bank sektorunda da v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131 deyil: \u201cMaliyy\u0259 t\u0259zyiql\u0259rinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu bir \u015f\u0259raitd\u0259 m\u0259rk\u0259zi banklar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":590875,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/ac5c4822163530902850018716910549819.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00d6lk\u0259miz 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r elektrik enerjisi istehsal\u0131nda b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r is\u0259 istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r azaltma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r AB\u015e v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 bank sektorunda son aylar ba\u015f ver\u0259n m\u0259nfi prosesl\u0259r pessimist meyill\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259ndirib. Bununla bel\u0259, 2008-ci ilin maliyy\u0259 b\u00f6hran\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 banklar daha dayan\u0131ql\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590874"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=590874"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590874\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/590875"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=590874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=590874"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=590874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}