{"id":592876,"date":"2023-04-24T09:29:14","date_gmt":"2023-04-24T05:29:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=592876"},"modified":"2023-04-24T09:29:14","modified_gmt":"2023-04-24T05:29:14","slug":"lacinin-h%c9%99mz%c9%99-soltan-sarayi-gerc%c9%99k-tariximiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=592876","title":{"rendered":"La\u00e7\u0131n\u0131n H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131 &#8211; ger\u00e7\u0259k tariximiz"},"content":{"rendered":"<p>El aras\u0131nda La\u00e7\u0131n rayonunun Soltanlar k\u0259ndi kimi tan\u0131nan inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zi m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u018fs\u0259dl\u0259r, \u018fs\u0259dsultanlar, b\u0259z\u0259n d\u0259 H\u00fcs\u00fcl\u00fc adland\u0131r\u0131l\u0131b. K\u0259nd \u0259razisind\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid da\u015f kitab\u0259l\u0259r, s\u00fcjet xarakterli oymalar at v\u0259 qo\u00e7 fiqurlar\u0131 m\u00f6vcud olmas\u0131 buran\u0131n tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-3e10f9cf168225483667107431110156391.jpg\" alt=\"\" \/>\u018frazid\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k qalan m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri k\u0259ndin C\u0259nubunda yerl\u0259\u015f\u0259n Kosalar v\u0259 \u015eimal t\u0259r\u0259find\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Zeyv\u0259 k\u0259nd \u0259razil\u0259rind\u0259ki m\u0259d\u0259ni-irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00fcmumi bir v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Bu \u00fc\u00e7bucaqda relyef\u0259 uy\u011fun yerl\u0259\u015f\u0259n \u00fc\u00e7 antik qala (m\u00fc\u015fahid\u0259 qalalar\u0131) orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u0259razid\u0259ki inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edirdi. B\u00fct\u00fcn bu t\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Soltanlar (\u018fs\u0259dl\u0259r, \u018fs\u0259dsoltanlar v\u0259 ya H\u00fcs\u00fcl\u00fc adland\u0131r\u0131lan) k\u0259ndi S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259ti zaman\u0131nda (1501-1736-c\u0131 ill\u0259r) m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcudlu\u011funu qorumu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu faktlar AMEA A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Faiq \u0130smay\u0131lov \u201cLa\u00e7\u0131n\u0131n H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131 &#8211; ger\u00e7\u0259k tariximiz\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li ara\u015fd\u0131rma m\u0259qal\u0259sind\u0259 yer al\u0131b.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, Soltanlar k\u0259ndi S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi, y\u0259ni, ba\u015f k\u0259ndi kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. 1727-ci il\u0259 aid olan Osmanl\u0131 arxivl\u0259rind\u0259 &#8220;G\u0259nc\u0259-Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tinin m\u00fcf\u0259ss\u0259l d\u0259ft\u0259ri&#8221;nd\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131 v\u0259 qara\u00e7orlular haqq\u0131nda qiym\u0259tli m\u0259lumatlar saxlan\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tarix Arxivind\u0259 saxlanan (F.24, siyah\u0131 1, saxlama vahidi 142) 1823-c\u00fc il\u0259 aid &#8220;Qaraba\u011f \u0259yal\u0259tinin kameral t\u0259sviri&#8221; adl\u0131 s\u0259n\u0259dd\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat var. Bu s\u0259n\u0259d\u0259 g\u00f6r\u0259, 7 k\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t olan Qara\u00e7orlu mahal\u0131nda qara\u00e7orlu, \u015feylanl\u0131, g\u0259lox\u00e7u, t\u0259hm\u0259zli, \u015fadmanl\u0131, yurdaxl\u0131 tayfalar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 qeyd olunur. Lakin bu s\u0259n\u0259dd\u0259 qeyd olunmayan Qara\u00e7orlu mahal\u0131 t\u0259rkibind\u0259 bir n\u0435\u00e7\u0259 dig\u0259r tayfa icmas\u0131 Qarabayraml\u0131 tayfas\u0131, Qas\u0131mu\u015fa\u011f\u0131 tayfas\u0131, Qara\u00e7\u0259nli tayfas\u0131, \u018fhm\u0259d u\u015fa\u011f\u0131 tayfas\u0131, Babad\u00fcnl\u00fc tayfas\u0131 kimi \u043a\u0259nd camaat\u0131 c\u0259ml\u0259\u015fdiyini dig\u0259r arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Sonda ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n 5 tayfa Hac\u0131saml\u0131 icmas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131na daxil olub.<\/p>\n<p>O d\u00f6vrd\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fc\u043a icmas\u0131 Hac\u0131saml\u0131 camaat\u0131 idi. Burada ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n Hac\u0131saml\u0131 nahiyy\u0259sinin \u0259razisi indiki La\u00e7\u0131n rayonunun \u015fimal\u0131ndan Q\u0131rxq\u0131z da\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131mlar\u0131na q\u0259d\u0259r, indiki K\u0259lb\u0259c\u0259r rayonunun s\u0259rh\u0259di boyunca b\u00f6y\u00fck bir \u0259razini \u0259hat\u0259 edir. Bu \u0259razi aran\u0131 v\u0259 yayla\u011f\u0131 olmaqla heyvandarl\u0131q v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259lveri\u015fli bir \u0259razidir.<\/p>\n<p>1747-ci ild\u0259n Ma\u011favuz nahiy\u0259si d\u0259 Qara\u00e7orlu mahal\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 verilmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259 bu tarixd\u0259n mahal\u0131n co\u011frafiyas\u0131na V\u0259qazin, \u018fritaq, \u00c7orman, Bozdo\u011fan, \u018frd\u0259\u015f, P\u0259rixan, Qar\u0131q\u0131\u015flaq, Qarasaqqal, \u015e\u0131l\u043a, G\u00fcnd\u00fcz, Bay\u0131nd\u0131r, S\u0259gaxar, X\u0259sili, Abdallar, Bozdo\u011fan II, Godgai, Da\u015fl\u0131 (b\u00f6y\u00fc\u043a), Ilx\u0131l\u0131, Morac\u0131q m\u0259zr\u0259si, A\u011fbulaq, H\u0259zili, Sos, R\u0259raxsi, Da\u015fl\u0131 (\u043ai\u00e7i\u043a) ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri daxildir.<\/p>\n<p>Qara\u00e7orlu camaat\u0131 S\u0259f\u0259vi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, S\u0259f\u0259vi x\u0259zin\u0259sin\u0259 vergi \u00f6d\u0259mirdi, mahal S\u0259f\u0259vi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far\u0131n hakimiyy\u0259tin\u0259 q\u0259d\u0259r yar\u0131mm\u00fcst\u0259qil h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcr\u00fcrd\u00fc. Qara\u00e7orlu mahal\u0131n\u0131n t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1730-cu ild\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmaq bar\u0259d\u0259 sazi\u015f ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131. Sazi\u015f mahal\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 R\u00fcst\u0259m b\u0259y Qara\u00e7orlunun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131. Sazi\u015fin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, mahaldan toplanan vergil\u0259rin yar\u0131s\u0131 Osmanl\u0131n\u0131n G\u0259nc\u0259 x\u0259zin\u0259sin\u0259 verilir, qalan yar\u0131s\u0131 is\u0259 qara\u00e7orlular\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131nda qal\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>1736-c\u0131 ild\u0259 Nadir \u015fah \u018ff\u015far hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259ldikd\u0259n sonra Qara\u00e7orlu mahal\u0131n\u0131 Osmanl\u0131dan geri almaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fccum ed\u0259r\u0259k R\u00fcst\u0259m b\u0259y Qara\u00e7orlunu \u00f6ld\u00fcr\u00fcb mahal\u0131 \u00f6z t\u0259rkibin\u0259 qatm\u0131\u015fd\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i Mir Mehdi X\u0259zani &#8220;Qaraba\u011fnam\u0259&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l m\u0259lumat verir. O d\u00f6vrd\u0259 Nadir \u015fah\u0131n qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Sultanlar k\u0259ndi ciddi da\u011f\u0131nt\u0131ya m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259 ki, inzibati binalar, mahal naibinin saray\u0131 tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131laraq yerl\u0259-yeksan olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Nadir \u015fah\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n sonra R\u00fcst\u0259m b\u0259y\u0259 yax\u0131n olan qara\u00e7orlular\u0131n Mahaldan k\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flam\u0131\u015f, onlar\u0131n bir qismi \u0130ndiki \u0130ran d\u00f6vl\u0259tinin Qarada\u011f mahal\u0131na, bir qismi is\u0259 indiki Erm\u0259nistan\u0131n D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahal\u0131na s\u00fcrg\u00fcn edilmi\u015fdir. Qara\u00e7orlu elin\u0259 Nadir \u015fah, H\u0259mz\u0259 Sultan Hac\u0131saml\u0131 adl\u0131 \u015f\u0259xsi ba\u015f\u00e7\u0131 t\u0259yin etmi\u015fdir. H\u0259mz\u0259 Sultan h\u0259m elin minba\u015f\u0131s\u0131, h\u0259m d\u0259 mahal\u0131n naibi olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>1747-ci ild\u0259 Nadir \u015fah\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Qara\u00e7orlu mahal\u0131 yeni yaranan Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabe\u00e7iliyin\u0259 verilmi\u015fdir. Qara\u00e7orlu mahal\u0131 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal\u0131na q\u0259d\u0259r Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Ehtimala g\u00f6r\u0259, vaxtil\u0259 400 ya\u015fay\u0131\u015f evi olan bu ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 biri dig\u0259rini \u0259v\u0259z ed\u0259n iki saray kompleksi olub. Bu saraylar\u0131n birincisi \u201cSoltan \u018fhm\u0259d\u201d b\u0259z\u0259n d\u0259 \u201cSoltan \u018fjd\u0259r\u201d saray\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Saray\u0131n bu adlar\u0131 da\u015f\u0131mas\u0131 maraql\u0131 hadis\u0259dir. \u00c7\u00fcnki bu k\u0259ndin tarixind\u0259 n\u0259 Sultan \u018fhm\u0259d v\u0259 n\u0259 d\u0259 Sultan \u018fjd\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlara rast g\u0259linmir. Bu saraylar\u0131n d\u0259qiq tikilm\u0259 tarixi, memarl\u0131q qurulu\u015fu, \u00fcmumi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc h\u0259l\u0259lik elm\u0259 m\u0259lum deyil. Eyni zamanda, mahal\u0131n \u00fcsyankar ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 R\u00fcst\u0259m b\u0259y Qara\u00e7orlunun da \u0259yl\u0259\u015fdiyi saray\u0131n memarl\u0131q qurulu\u015fu m\u00fc\u0259mma olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>1761-ci ild\u0259 Qara\u00e7orlu elinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 H\u0259mz\u0259 Sultan Hac\u0131saml\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7ox g\u00fcman ki k\u00f6hn\u0259 saray qal\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259, daha m\u00fcasir bir saray binas\u0131 in\u015fa etdirmi\u015fdi. O zaman sual olunur. 1730-cu ild\u0259n 1761-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r mahal naibliyinin idar\u0259 binas\u0131 k\u0259ndin hans\u0131 hiss\u0259sind\u0259 v\u0259 ya hans\u0131 formada olmu\u015fdur? Bu suala cavab tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015fd\u0131rmalar zaman\u0131 g\u0259ldiyimiz q\u0259na\u0259t bel\u0259 oldu. \u00c7ox g\u00fcman ki, mahala h\u00fccum zaman\u0131 Nadir \u015fah\u0131n qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n saray ciddi z\u0259r\u0259r g\u00f6rm\u0259mi\u015fdir. 1761-ci ild\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fc H\u0259mz\u0259 Soltan t\u0259r\u0259find\u0259n saray yenid\u0259n b\u0259rpa olunmu\u015f v\u0259 ya yenid\u0259n tikilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018frazinin m\u00fcayin\u0259si zaman\u0131 Kompleksin u\u00e7uqlar\u0131 aras\u0131nda saray\u0131n \u0259traf\u0131 qal\u0131n m\u00fchafiz\u0259 divarlar\u0131 il\u0259 \u00e7evr\u0259l\u0259ndiyi a\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Saray\u0131n \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259sind\u0259n ayd\u0131n olurdu ki, kompleksin m\u00fchafiz\u0259 divarlar\u0131n\u0131n k\u00fcncl\u0259rind\u0259 iki qala b\u00fcrc\u00fc olmu\u015fdur, onun biri tamamil\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f birinin is\u0259 qal\u0131qlar\u0131 qal\u0131r. Q\u0259srin c\u0259nub t\u0259r\u0259finin k\u00fcnc\u00fcnd\u0259 giri\u015f qap\u0131s\u0131n\u0131n qal\u0131qlar\u0131 var idi. G\u00f6z\u0259l ta\u011fl\u0131 tavanlar\u0131 qal\u0131n yan divarlara b\u0259rkidil\u0259n saray \u0259yanlar\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdikl\u0259ri evin ikim\u0259rt\u0259b\u0259li oldu\u011fu g\u00fcman edilir. Saray geni\u015f v\u0259 b\u00f6y\u00fck zala xeyli sayda yard\u0131m\u00e7\u0131 otaqlara v\u0259 divanxanaya malik olub.<\/p>\n<p>Lakin H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131n\u0131n memarl\u0131q qurulu\u015funda saray memarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259lam\u0259tl\u0259ri g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki Saray memarl\u0131\u011f\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rin milli memarl\u0131q elementl\u0259rind\u0259n unikal formada \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u00fcslubda in\u015fa edilir. Saraylar\u0131n daha bir \u00f6z\u0259lliyi ondad\u0131r ki, bu tipli tikintil\u0259rin ox\u015far\u0131 olmur, onlar t\u0259krars\u0131z olurlar. H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131 is\u0259 qurulu\u015funa g\u00f6r\u0259 saray memarl\u0131\u011f\u0131na uy\u011fun g\u0259lmir. Burada daha bir ehtimal ortaya \u00e7\u0131x\u0131r H\u0259mz\u0259 Soltan 1761-ci ild\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259lki saray qal\u0131qlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259, Dizaq, V\u0259r\u0259nd\u0259, Tal\u0131\u015f v\u0259 s m\u0259lik saraylar\u0131 memarl\u0131\u011f\u0131 \u00fcslubunda \u00f6z\u00fcn\u0259 saray tikdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>XVIII \u0259sr Qaraba\u011f\u0131n M\u0259lik saraylar\u0131 memarl\u0131q qurulu\u015funa g\u00f6r\u0259 Alban d\u00f6vr\u00fc bazilikalar\u0131n\u0131n memarl\u0131\u011f\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Bu saraylar \u0259sas\u0259n d\u00fczbucaql\u0131 planda tavan\u0131 ta\u011fl\u0131, istilik sisteml\u0259ri buxar\u0131larla t\u0259chiz edil\u0259r\u0259k tikilirdi. M\u0259lik saraylar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus memarl\u0131q-b\u0259dii ifad\u0259lilik v\u0259 yeni formalara g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn saray ansambl\u0131 v\u0259 dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259rini formala\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131. M\u0259lik saraylar\u0131n\u0131n yeni b\u0259dii memarl\u0131q kompozisiyalar\u0131n\u0131n yaranmas\u0131 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 x\u00fcsusi inki\u015faf etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u0259liklikl\u0259rin saray kompleksinin ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259ri, istirah\u0259t v\u0259 i\u015f otaqlar\u0131 \u00fc\u00e7 hiss\u0259d\u0259 qrupla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. H\u0259r \u00fc\u00e7 hiss\u0259nin \u00f6n t\u0259r\u0259fin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ki\u00e7ik h\u0259y\u0259t t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bir-birin\u0259 m\u00fchafiz\u0259 divarlar\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k \u00fcmumi ansambl yarad\u0131rd\u0131. Saray qal\u0131qlar\u0131ndan H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131n\u0131n da bu \u00fcsluba sadiq qald\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-c14a2a57168225477146941258110675695.jpg\" alt=\"\" \/>Sovet d\u00f6vr\u00fc H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131n qal\u0131qlar\u0131 bax\u0131ms\u0131zl\u0131q \u00fcz\u00fcnd\u0259n da\u011f\u0131d\u0131laraq yarars\u0131z hala sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Burada h\u0259m t\u0259bi\u0259t t\u0259sirl\u0259rinin (ild\u0131r\u0131mvurma, ya\u011f\u0131\u015f, z\u0259lz\u0259l\u0259 v\u0259 s.), el\u0259c\u0259 d\u0259 k\u0259nd sakinl\u0259rinin tamah m\u0259qs\u0259di il\u0259 saraya m\u00fcdaxil\u0259si, bu abid\u0259nin tamamil\u0259 m\u0259hv edilib s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131. B\u0259zi k\u0259nd sakinl\u0259ri saray\u0131n divarlar\u0131n\u0131 u\u00e7urdaraq \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015f sah\u0259sini geni\u015fl\u0259ndirir, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 \u0259lvan metal axtar\u0131\u015f\u0131 il\u0259 qanunsuz qaz\u0131nt\u0131lar apar\u0131r, divarlar\u0131 s\u00f6k\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-f5b2aa9216822549228285411721056781.jpg\" alt=\"\" \/><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-1f71e393168225493933158571110457303.jpg\" alt=\"\" \/>1980-1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ovaxtk\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Abid\u0259l\u0259rin B\u0259rpas\u0131 \u0130dar\u0259sinin erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rl\u0259ri H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131n\u0131n b\u0259rpa layih\u0259 plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131lar. Bu b\u0259rpa \u2013 layih\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259ri, saray\u0131n orijinal v\u0259ziyy\u0259tini oldu\u011fu kimi \u0259ks etdirmirdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-cf9a242b168225497479864051210941223.jpg\" alt=\"\" \/>B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, abid\u0259nin b\u0259rpas\u0131, 1991-ci ild\u0259 \u015eu\u015fa Regional B\u0259rpa \u0130dar\u0259sin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131lsa da, 1992-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259razinin i\u015f\u011fal\u0131 abid\u0259nin b\u0259rpas\u0131n\u0131 yar\u0131m\u00e7\u0131q qoydu.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-9f4768b4168225500582162712910998306.jpg\" alt=\"\" \/>1992-ci il i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti 2007-ci ild\u0259 Sultanlar k\u0259ndinin ad\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259r\u0259k Melikatun adland\u0131rd\u0131lar. El\u0259 h\u0259min ild\u0259n d\u0259 H\u0259mz\u0259 Soltan saray\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259rpa edilm\u0259sin\u0259 q\u0259rar verildi. Saray qal\u0131qlar\u0131n\u0131n b\u0259rpadan sonra Otel kimi istifad\u0259 olunmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu.<\/p>\n<p>Saray\u0131n b\u0259rpa s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 baxd\u0131qda m\u0259lum olur ki, istifad\u0259 olunan b\u0259rpa layih\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259ri ki\u00e7ik d\u0259yi\u015fiklik edils\u0259 d\u0259, sovet d\u00f6vr\u00fc DQMV-d\u0259 haz\u0131rlanan layih\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rinin eynidir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-bee8b2cc168225507290425854710512434.jpg\" alt=\"\" \/>B\u0259rpa edildikd\u0259n sonra saray\u0131n \u0259z\u0259li g\u00f6rk\u0259mind\u0259n m\u0259hrum edildiyi ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Erm\u0259nil\u0259r yaratd\u0131qlar\u0131 Otelin h\u0259y\u0259tin\u0259 q\u0259biristanl\u0131qdan g\u0259tirdikl\u0259ri bir at v\u0259 bir qo\u00e7 heyk\u0259li qoydular. Erm\u0259nil\u0259r bu fiqurlar\u0131n q\u0259bir\u00fcst\u00fc abid\u0259 oldu\u011funu anlamad\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cotel\u201din qar\u015f\u0131s\u0131na b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyas\u0131 kimi qoymu\u015fdular. Lakin q\u0259bir\u00fcst\u00fc abid\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259z\u0259k \u0259\u015fyas\u0131 kimi istifad\u0259 edilm\u0259si yolverilm\u0259zdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/23\/\/-f187a23c168225510173824314310177064.jpg\" alt=\"\" \/>Bu abid\u0259y\u0259 hans\u0131 rakursdan yana\u015f\u0131l\u0131rsa-yana\u015f\u0131ls\u0131n onun saray kompleksin\u0259 uy\u011funlu\u011fu q\u0259tiyy\u0259n hiss olunmur. G\u00fcman edirik ki, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad olan Sultanlar k\u0259ndind\u0259 H\u0259mz\u0259 Sultan saray\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259dqiqatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 saray kompleksinin memarl\u0131q qurulu\u015funu \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq m\u00fcmk\u00fcn olacaq.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Soltanlar Az\u0259rbaycan\u0131n La\u00e7\u0131n rayonunun Mal\u0131b\u0259y k\u0259nd inzibati \u0259razi dair\u0259sind\u0259 inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zidir. K\u0259nd 1992-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edilmi\u015f, 2020-ci il dekabr\u0131n 1-d\u0259 is\u0259 azad olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Soltanlar k\u0259ndinin etnik t\u0259rkibi b\u00fct\u00fcn tarixi d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lardan ibar\u0259t olmu\u015fdur. \u018fhalinin \u0259sas m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259ti bostan\u00e7\u0131l\u0131q, ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 heyvandarl\u0131q idi. \u018fhalinin ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259ri \u0259vv\u0259ll\u0259r qara damlardan v\u0259 sonralar m\u00fcasirl\u0259\u015f\u0259n bir v\u0259 ya ikim\u0259rt\u0259b\u0259li ya\u015fay\u0131\u015f evl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El aras\u0131nda La\u00e7\u0131n rayonunun Soltanlar k\u0259ndi kimi tan\u0131nan inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zi m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u018fs\u0259dl\u0259r, \u018fs\u0259dsultanlar, b\u0259z\u0259n d\u0259 H\u00fcs\u00fcl\u00fc adland\u0131r\u0131l\u0131b. K\u0259nd \u0259razisind\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid da\u015f kitab\u0259l\u0259r, s\u00fcjet xarakterli oymalar at v\u0259 qo\u00e7 fiqurlar\u0131 m\u00f6vcud olmas\u0131 buran\u0131n tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. \u018frazid\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k qalan m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri k\u0259ndin C\u0259nubunda yerl\u0259\u015f\u0259n Kosalar v\u0259 \u015eimal t\u0259r\u0259find\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Zeyv\u0259 k\u0259nd \u0259razil\u0259rind\u0259ki m\u0259d\u0259ni-irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00fcmumi bir v\u0259hd\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Bu \u00fc\u00e7bucaqda relyef\u0259 uy\u011fun yerl\u0259\u015f\u0259n \u00fc\u00e7 antik qala (m\u00fc\u015fahid\u0259 qalalar\u0131) orta \u0259srl\u0259rd\u0259 \u0259razid\u0259ki inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edirdi. B\u00fct\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":592877,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/5cfe9b8f168225473270666857710626107.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"El aras\u0131nda La\u00e7\u0131n rayonunun Soltanlar k\u0259ndi kimi tan\u0131nan inzibati ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259rk\u0259zi m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 \u018fs\u0259dl\u0259r, \u018fs\u0259dsultanlar, b\u0259z\u0259n d\u0259 H\u00fcs\u00fcl\u00fc adland\u0131r\u0131l\u0131b. K\u0259nd \u0259razisind\u0259 orta \u0259srl\u0259r\u0259 aid da\u015f kitab\u0259l\u0259r, s\u00fcjet xarakterli oymalar at v\u0259 qo\u00e7 fiqurlar\u0131 m\u00f6vcud olmas\u0131 buran\u0131n tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. \u018frazid\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k qalan m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri k\u0259ndin C\u0259nubunda yerl\u0259\u015f\u0259n Kosalar&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/592876"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=592876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/592876\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/592877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=592876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=592876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=592876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}