{"id":593419,"date":"2023-04-25T13:56:13","date_gmt":"2023-04-25T09:56:13","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=593419"},"modified":"2023-04-25T13:56:13","modified_gmt":"2023-04-25T09:56:13","slug":"h%c9%99r-boyr%c9%99k-yetm%c9%99zliyi-x%c9%99st%c9%99si-transplantasiya-oluna-bilmir-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=593419","title":{"rendered":"\u201cH\u0259r b\u00f6yr\u0259k yetm\u0259zliyi x\u0259st\u0259si transplantasiya oluna bilmir\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201cB\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n sa\u011f qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dializ v\u0259 ya b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Mirc\u0259lal Kaz\u0131mi nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n deyib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjUvMTMvMzYvMDIvOGI1NGI0MGMtOTE3NC00YWQyLWExZTMtM2Q3Y2VmYWQ4OTgwL21pcmNsYWxfa2F6aW1pLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=e66b81db1afea279\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>&#8211; Mirc\u0259lal m\u00fc\u0259llim, nazirliyin sosial media hesablar\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 suallar daxil olur. \u00d6nc\u0259 transplantologiya haqq\u0131nda \u00fcmumi m\u0259lumat\u0131 bilm\u0259k ist\u0259rdik&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Funksiya v\u0259 keyfiyy\u0259tini itirmi\u015f orqan\u0131n yenisi il\u0259 \u0259v\u0259z onlunmas\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 (orqan n\u0259qli, orqan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si) deyilir.<\/p>\n<p>Transplantologiya t\u0259bab\u0259tin, c\u0259rrahiyy\u0259nin nisb\u0259t\u0259n g\u0259nc sah\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Molekulyar biologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259r, eyni zamanda, anesteziologiya v\u0259 reanimasiya, immunologiya v\u0259 mikroc\u0259rrahiyy\u0259nin u\u011furlu inki\u015faf\u0131 transplantologiya sah\u0259sinin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 imkan yaratd\u0131. \u0130nsan orqan v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131n transplantasiyas\u0131, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir, \u00e7\u00fcnki x\u0259st\u0259l\u0259r ikinci h\u0259yat \u015fans\u0131 \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hans\u0131 orqanlar\u0131n transplantasiyas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ox vaxt transplantasiya m\u00fcalic\u0259nin yegan\u0259 yolu ola bil\u0259r. Transplantasiya yeni ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 zaman k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n orqanlar\u0131n say\u0131 m\u0259hdud idis\u0259, haz\u0131rda g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131, \u00fcr\u0259k, a\u011fciy\u0259r, b\u00f6yr\u0259k, qaraciy\u0259r, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi, nazik ba\u011f\u0131rsaq, a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 yuxar\u0131 \u0259traflar, \u00fcz, u\u015faql\u0131\u011f\u0131n transplantasiyas\u0131 icra olunan \u0259m\u0259liyyatlar siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. Az\u0259rbaycanda is\u0259 g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131, s\u00fcm\u00fck iliyi, b\u00f6yr\u0259k v\u0259 qaraciy\u0259r transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 hans\u0131 orqanlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si daha aktuald\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fn \u00e7ox k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n orqan b\u00f6yr\u0259kdir. Ona olan ehtiyac qaraciy\u0259r v\u0259 \u00fcr\u0259kd\u0259n qat-qat y\u00fcks\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin daha \u00e7ox olmas\u0131 b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 bu, dializ v\u0259 ya orqan transplantasiyas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hans\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259liyyat vacibdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xroniki b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan v\u0259 b\u00f6yr\u0259k k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u0259ks-g\u00f6st\u0259ri\u015f olmayan x\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti transplantasiya \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fun namiz\u0259dl\u0259rdir. Bu x\u0259st\u0259l\u0259r ist\u0259r dializ proqram\u0131nda olan, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 dializd\u0259n \u0259vv\u0259l (\u201cpreemtive\u201d) d\u00f6vrd\u0259 olan \u015f\u0259xsl\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Orqan transplantasiyas\u0131n\u0131n tibbi v\u0259 h\u00fcquqi aspektl\u0259ri haqq\u0131nda fikirl\u0259rinizi bilm\u0259k ist\u0259rdik&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Resipiyent orqan v\u0259 ya toxuma transplantasiyas\u0131na ehtiyac\u0131 olan \u015f\u0259xsdir. Orqan v\u0259 ya toxumalar\u0131n\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131q ver\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 is\u0259 donor deyilir. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r bu sah\u0259d\u0259 bir \u00e7ox normativ h\u00fcquqi aktlarla t\u0259nziml\u0259nir. Qanuna g\u00f6r\u0259, canl\u0131 donordan transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 donor orqanlar\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si zaman\u0131 canl\u0131 donor resipiyentin yax\u0131n qohumu oldu\u011fu hallarda, qohumluq \u0259laq\u0259si m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 t\u0259sdiq olunmal\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259 qohum donoru il\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdiyi zaman m\u00fcayin\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259rar verilir. Y\u0259ni h\u0259m x\u0259st\u0259nin, h\u0259m d\u0259 donorun b\u00fct\u00fcn m\u00fcayin\u0259l\u0259ri v\u0259 toxuma uy\u011funlu\u011fu testi n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n ba\u015f tutub-tutmamas\u0131na q\u0259rar verilir. \u018fg\u0259r m\u00fcayin\u0259l\u0259rin h\u0259r hans\u0131 bir m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 (ist\u0259r tibbi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 qeyri-tibbi) donorun h\u0259yat\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yaranaca\u011f\u0131 hiss olunarsa, m\u00fcayin\u0259 dayand\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 h\u0259min \u015f\u0259xs donor kimi q\u0259bul olunmur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Dializ, yoxsa transplantasiya x\u0259st\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn daha faydal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n sa\u011f qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dializ v\u0259 ya b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 laz\u0131md\u0131r. H\u0259r b\u00f6yr\u0259k yetm\u0259zliyi x\u0259st\u0259si transplantasiya oluna bilmir. Bu zaman dializ\u0259 ehtiyac yaran\u0131r. D\u00fczd\u00fcr, dializ seanslar\u0131 h\u0259yat\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n xilas ed\u0259 bil\u0259r, lakin o, sa\u011flam orqan\u0131n b\u00fct\u00fcn funksiyalar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>U\u011furlu b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 sonras\u0131 x\u0259st\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na qovu\u015fur, ail\u0259sin\u0259, i\u015fin\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, c\u0259miyy\u0259t\u0259 faydal\u0131 \u015f\u0259xs kimi qay\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan, b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 daha rasional m\u00fcalic\u0259 \u00fcsuludur. B\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 t\u0259qrib\u0259n \u00fc\u00e7-d\u00f6rd saat \u00e7\u0259kir. Donor v\u0259 x\u0259st\u0259nin \u0259m\u0259liyyat\u0131 eyni zamanda icra olunur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fm\u0259liyyatdan sonra x\u0259st\u0259l\u0259r n\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Donorlar\u0131n x\u00fcsusi m\u00fcalic\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur. Orqan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r is\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n orqan\u0131n r\u0259ddinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi d\u0259rmanlar (immunsupressiv) q\u0259bul edirl\u0259r. Bu d\u0259rmanlar\u0131n q\u0259bulu m\u00fctl\u0259qdir, say\u0131 v\u0259 dozas\u0131 h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunur v\u0259 buna ciddi riay\u0259t olunmal\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259, geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u00f6yr\u0259kl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn oxuculara n\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259rdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, xroniki b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f qidalanma v\u0259 normal b\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kisinin saxlan\u0131lmas\u0131d\u0131r. H\u0259zm sistemini h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259m\u0259d\u0259n, g\u00fcn \u0259rzind\u0259 ki\u00e7ik porsiyalarla yem\u0259k t\u00f6vsiy\u0259 olunur. H\u0259m\u00e7inin, duz miqdar\u0131na da diqq\u0259t yetirm\u0259k \u00e7ox vacibdir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 istifad\u0259 edil\u0259n duzun miqdar\u0131 g\u00fcnd\u0259 be\u015f qramdan \u00e7ox olmamal\u0131d\u0131r. Unutmayaq ki, aktiv h\u0259yat t\u0259rzi \u0259hvali-ruhiyy\u0259nizi y\u00fcks\u0259ltm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131za da m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u00fcnt\u0259z\u0259m fiziki f\u0259aliyy\u0259t qan t\u0259zyiqini normalla\u015fd\u0131rma\u011fa, b\u00f6yr\u0259kl\u0259rd\u0259 qan mikrosirkulyasiyas\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 bununla da xroniki b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259liyinin riskini azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cB\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n sa\u011f qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dializ v\u0259 ya b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 laz\u0131md\u0131r\u201d. Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Mirc\u0259lal Kaz\u0131mi nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Mirc\u0259lal m\u00fc\u0259llim, nazirliyin sosial media hesablar\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 suallar daxil olur. \u00d6nc\u0259 transplantologiya haqq\u0131nda \u00fcmumi m\u0259lumat\u0131 bilm\u0259k ist\u0259rdik&#8230; &#8211; Funksiya v\u0259 keyfiyy\u0259tini itirmi\u015f orqan\u0131n yenisi il\u0259 \u0259v\u0259z onlunmas\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 (orqan n\u0259qli, orqan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si) deyilir. Transplantologiya t\u0259bab\u0259tin, c\u0259rrahiyy\u0259nin nisb\u0259t\u0259n g\u0259nc sah\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Molekulyar biologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n nailiyy\u0259tl\u0259r, eyni zamanda, anesteziologiya v\u0259 reanimasiya,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":593420,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/3-4.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cB\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131n sa\u011f qalmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn dializ v\u0259 ya b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 laz\u0131md\u0131r\u201d. Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti Mirc\u0259lal Kaz\u0131mi nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Mirc\u0259lal m\u00fc\u0259llim, nazirliyin sosial media hesablar\u0131na orqan transplantasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 suallar daxil olur. \u00d6nc\u0259 transplantologiya haqq\u0131nda \u00fcmumi m\u0259lumat\u0131 bilm\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/593419"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=593419"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/593419\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/593420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=593419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=593419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=593419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}