{"id":594101,"date":"2023-04-26T16:48:55","date_gmt":"2023-04-26T12:48:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=594101"},"modified":"2023-04-26T16:48:55","modified_gmt":"2023-04-26T12:48:55","slug":"f%c9%99xrl%c9%99-dem%c9%99k-lazimdir-ki-dunya-miqyasinda-iridodiaqnostikaya-aid-ilk-kitablari-z%c9%99rif%c9%99-%c9%99liyeva-yazib-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=594101","title":{"rendered":"\u201cF\u0259xrl\u0259 dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, d\u00fcnya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid ilk kitablar\u0131 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva yaz\u0131b\u201d &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201c2023-c\u00fc il \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar v\u0259 tarixi hadis\u0259l\u0259rin t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edildiyi bir ildir. Bu il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli elm xadimi, tibb elmin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, tan\u0131nm\u0131\u015f ictimai xadim, nurlu insan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259 minn\u0259tdarl\u0131qla qeyd edilir. \u018fslind\u0259, tarix\u0259n v\u0259t\u0259nimizin bir par\u00e7as\u0131 olan v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rimiz \u0130r\u0259van\u0131n \u0259silzad\u0259 n\u0259sill\u0259rind\u0259n birinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, alim \u018fziz \u018fliyev oca\u011f\u0131n\u0131n \u0259ziz \u00f6vlad\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda unudulmaz xatir\u0259l\u0259rl\u0259 silinm\u0259z izl\u0259r qoymu\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn bel\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si bizim h\u0259r birimizin ona olan m\u0259n\u0259vi borcumuzdan ir\u0259li g\u0259lir\u201d.<\/p>\n<p>Bunu \u201cReport\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda deputat M\u0259lah\u0259t \u0130brahimq\u0131z\u0131 deyib.<\/p>\n<p>O vur\u011fulay\u0131b ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n ilk olaraq i\u015f\u0131q yada d\u00fc\u015f\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cT\u0259kc\u0259 ona g\u00f6r\u0259 yox ki, Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m g\u00f6z h\u0259kimi kimi g\u00f6zl\u0259r\u0259 nur verirdi. Onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00f6mr\u00fcn \u00f6z\u00fc bir i\u015f\u0131q m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259si idi. El\u0259 bir i\u015f\u0131q ki, bu i\u015f\u0131qdan h\u0259r k\u0259s\u0259 pay \u00e7at\u0131rd\u0131: ail\u0259sin\u0259, \u00f6vladlar\u0131na, \u0259hat\u0259sind\u0259 olanlara, g\u00f6z\u00fcn\u00fcn nurunu itirmi\u015f insanlara\u2026\u201d<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvOGIzZDM4N2YtNTZlYi00ZjYyLThiYjItZjRmNzczYmM5MjRhLzhjZDkzOGFmLTU0ZTktM2Q0NC1iMDhiLTA2YTEyOTAwZjMwMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=6ef83f094317cf17\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Deputat deyib ki, tibb elmin\u0259 verdiyi bir s\u0131ra qiym\u0259tli nailiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131 xat\u0131rlayanda h\u0259m d\u0259 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u0259n\u0259vi kamilliyin v\u0259 m\u0259n\u0259vi ucal\u0131\u011f\u0131n \u0259n uca zirv\u0259sind\u0259 dayanan g\u00f6rk\u0259mli elm f\u0259daisinin i\u015f\u0131ql\u0131 \u00e7\u00f6hr\u0259si canlan\u0131r. Eyni zamanda, onun simas\u0131nda n\u0259cib Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131, v\u0259fal\u0131 \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131, f\u0259dakar ana obraz\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Y\u00fcks\u0259k intellekt v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, d\u0259rin bilik v\u0259 insanp\u0259rv\u0259rlik, V\u0259t\u0259n\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 xeyirxahl\u0131q kimi keyfiyy\u0259tl\u0259r Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n portretinin \u0259sas cizgil\u0259rdir.<\/p>\n<p>O bildirib ki, s\u0131ravi h\u0259kimlikd\u0259n akademikliy\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015f Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiya elminin inki\u015faf\u0131na qiym\u0259tli t\u00f6hf\u0259l\u0259r b\u0259x\u015f edib v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf edib:<\/p>\n<p>\u201cAkademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n z\u0259ngin irsi, tibb elminin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar, yaratd\u0131\u011f\u0131 fundamental \u0259s\u0259rl\u0259r Az\u0259rbaycan tibb elminin parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvZWFmOGY2YzktM2U2Mi00NjMzLTlkMWItMmEwNzgxMTM4MDgxLzBiYWIxOWUxLWJkMGUtMzdiOS04MWM5LTNkZmVjMmE5MDJiNS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=508f3c14934fde54\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu u\u011furlar\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 onun ald\u0131\u011f\u0131 \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l h\u0259yat d\u0259rsi dayan\u0131rd\u0131. Qafqaz xalqlar\u0131n\u0131n xilaskar\u0131, \u0130r\u0259van \u0259d\u0259bi m\u00fchitinin g\u00f6rk\u0259mli ziyal\u0131lar\u0131ndan v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n olan \u018fziz \u018fliyevin ail\u0259sind\u0259 do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n taleyind\u0259 bu oca\u011f\u0131n v\u0259 m\u00fchitin h\u0259lledici rolu olub. Rektor, nazir, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin katibi, ba\u015f nazirin m\u00fcavini kimi y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f \u018fziz \u018fliyevin m\u00fcdrikliyi, d\u0259rin intellekti v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131 olmu\u015fdu. \u018fslind\u0259, \u018fziz \u018fliyevin eni\u015fli-yoxu\u015flu h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri onun \u00f6vladlar\u0131n\u0131n h\u0259r biri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi olmu\u015fdu. Bel\u0259 bir ail\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, t\u0259bii ki, s\u0259mimiyy\u0259ti, insanlara sevgisi il\u0259 ba\u015fqalar\u0131ndan se\u00e7ilirdi. Bu n\u0259sl\u0259 v\u0259 ail\u0259y\u0259 m\u0259xsus ziyal\u0131l\u0131q, \u0259m\u0259ksev\u0259rlik, do\u011fma oca\u011fa, xalqa v\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q kimi n\u0259cib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r onun h\u0259yat\u0131nda \u00f6z t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tapm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Atas\u0131n\u0131n yolunu davam etdirm\u0259yi, g\u0259l\u0259c\u0259k taleyini tibb elmin\u0259 h\u0259sr etm\u0259yi qar\u015f\u0131s\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m 1942-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunun m\u00fcalic\u0259-profilaktika fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olur v\u0259 1947-ci ild\u0259 h\u0259min institutu \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirir. Oftalmologiya pe\u015f\u0259sin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k arzusu is\u0259 g\u0259nc m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Moskva \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 apar\u0131b \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 o, \u00dcmumittifaq M\u0259rk\u0259zi H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda ikiillik ixtisasart\u0131rma kursu ke\u00e7\u0259r\u0259k h\u0259kim-oftalmoloq ixtisas\u0131na yiy\u0259l\u0259nir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 h\u0259kim idi v\u0259 o, bu pe\u015f\u0259ni \u00e7ox uca tuturdu. H\u0259kimi G\u00fcn\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259d\u0259r\u0259k o deyirdi: \u201cH\u0259kim insanlara G\u00fcn\u0259\u015f q\u0259d\u0259r laz\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvMmU2YmQ1MGItM2I0Yi00ZjgzLWExYTItZDYwNWVlNTFkYmI3LzY0MjAzNzEwLWU4N2ItM2E5Ni04ZTMzLWQ5Mzc3ZDQzNmZjZC5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=faaad848f35102d6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Deputat xat\u0131rlad\u0131b ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, traxoma deyil\u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli b\u0259la t\u00fc\u011fyan edirdi. \u0130nsanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r \u00e7ox aktual probleml\u0259rd\u0259n olan g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib-haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi:<\/p>\n<p>\u201cZ\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva m\u0259hz bel\u0259 bir vaxtda Moskvadan V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. G\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu h\u0259yat \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 o, elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edir. Traxoma x\u0259st\u0259liyinin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedir, x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131r, g\u00f6z h\u0259kiml\u0259rin\u0259 m\u00fchazir\u0259l\u0259r oxuyur, \u0259hali aras\u0131nda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r apar\u0131r. \u00c7ox ke\u00e7m\u0259d\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m traxoma x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flan\u011f\u0131c d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sintomisinin t\u0259tbiqind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olur. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yekunu olaraq 1959-cu ild\u0259 \u201cTraxoman\u0131n dig\u0259r terapiya \u00fcsullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m\u00fcalic\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda o, namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 u\u011furla m\u00fcdafi\u0259 edir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n t\u0259klif etdiyi m\u00fcalic\u0259 metodu tezlikl\u0259 geni\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 u\u011furla t\u0259tbiqini tap\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 respublikam\u0131zda traxoma bir x\u0259st\u0259lik kimi l\u0259\u011fv olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvNTI3Njc3NTUtMGI5Mi00ZWFmLWJiMGItNDk3MmM4OTExM2RlL2M0NDFlZGFlLTdmOWUtM2ZlNi1hYzFiLWQxMTVjMWUwNmJkNi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=286818c8d9785d68\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli alim sonra f\u0259aliyy\u0259tini \u018fziz \u018fliyev ad\u0131na Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunun oftalmologiya kafedras\u0131nda davam etdirir. Burada dosent, professor, kafedra m\u00fcdiri v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir, oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 h\u0259sr edilmi\u015f \u00e7oxprofilli t\u0259dqiqatlar apar\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m oftalmologiyan\u0131n aktual probleml\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirirdi. Bu probleml\u0259r aras\u0131nda diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259si x\u00fcsusi yer tutur. Onun diqq\u0259tini oftalmologiyan\u0131n elmi c\u0259h\u0259td\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259si \u2013 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 c\u0259lb edir. Bu problemin aktuall\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z kimya v\u0259 elektronika s\u0259nayesinin geni\u015f inki\u015faf\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir \u00e7ox yeni kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131na t\u0259sirinin elmi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259dqiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m bu sah\u0259nin ilk t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 olub. G\u00f6rk\u0259mli alim d\u00fcnyada ilk olaraq g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yarad\u0131b v\u0259 elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin \u2013 pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bak\u0131 M\u0259i\u015f\u0259t Kondisionerl\u0259ri Zavodunda t\u0259\u015fkil edilmi\u015f bu laboratoriyada elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259min zavodun v\u0259 dig\u0259r iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 m\u00fcalic\u0259 k\u00f6m\u0259yi d\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva bu sah\u0259y\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u00fcmumil\u0259\u015fdirib v\u0259 Moskvada, M.Helmholts ad\u0131na Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259nayesi i\u015f\u00e7il\u0259rind\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti\u201d m\u00f6vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259r\u0259k, tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259sini \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvNDMzNjhmZTMtNjBjNi00OWQ4LWI4MGMtYTliZmM5YzIwYmQyL2ZhZGZmZjA1LTQ0ZjctMzhiZC04MTU4LWQ1OTUzZjFiOTFkMS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=b5a771cfa4398d0c\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rini d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 uzun ill\u0259r respublikam\u0131z\u0131n onlarla iri s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131b. M\u0259hz bu t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201c\u015ein istehsal\u0131nda g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131\u201d, \u201cXroniki yod intoksikasiyas\u0131 zaman\u0131 oftalmologiya\u201d v\u0259 \u201cYod s\u0259nayesind\u0259 g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131\u201d kimi d\u0259y\u0259rli monoqrafiyalar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>1981-ci ild\u0259 g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 oftalmologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevaya ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u00fckafat\u0131 olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M.\u0130.Averbax ad\u0131na m\u00fckafat\u0131 verilmi\u015fdi. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, o, h\u0259min m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk qad\u0131n alim idi.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur oftalmoloq M.Krasnov Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi t\u0259dqiqatlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k qeyd edib ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fziz q\u0131z\u0131 ya\u015fasayd\u0131, oftalmologiya elmi sah\u0259sind\u0259 yeni kamil bir m\u0259kt\u0259b\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259 bil\u0259rdi\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDQvMjYvMTUvMzcvMTAvNzU3NWFmZjQtNzIyMy00OGRiLWFmOGEtOTJiZTQ2MTFjM2M4L2JjZGU3MjZjLWUxMTEtM2I2OS1hMjVmLWRlYmRjOTk0ZTk1ZS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=aad817444a73cab6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M.\u0130brahimq\u0131z\u0131 bildirib ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva bir s\u0131ra d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin d\u0259 m\u00fc\u0259llifi olub:<\/p>\n<p>\u201cOnun \u201cK\u0259skin virus konyuktivitl\u0259ri\u201d, \u201cKeratitl\u0259r, g\u00f6z\u00fcn damarl\u0131 trakt\u0131n\u0131n, torlu qi\u015fan\u0131n, g\u00f6rm\u0259 sinirinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, kataraktalar\u201d, \u201cQlaukoma v\u0259 g\u00f6z\u00fcn hipertenziyas\u0131\u201d, \u201cG\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 axmas\u0131n\u0131n fiziologiya v\u0259 histologiyas\u0131\u201d, \u201c\u015e\u0259k\u0259rli diabetd\u0259 g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri\u201d, \u201cG\u00f6z\u00fcn mikroc\u0259rrahiyy\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z b\u0259b\u0259yi ha\u015fiy\u0259sinin adaptasiya v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131\u201d kimi \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g\u00fcn d\u0259 oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 x\u00fcsusi yer tutur. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, g\u00f6rk\u0259mli alimin g\u00f6z ya\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 h\u0259sr etdiyi \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n fiziologiyas\u0131\u201d, \u201cYa\u015fapar\u0131c\u0131 yollar\u0131n c\u0259rrahi m\u00fcalic\u0259si\u201d, \u201cG\u00f6z ya\u015f\u0131 yollar\u0131n\u0131n qoruyucu c\u0259rrahiyy\u0259 \u00fcsullar\u0131\u201d v\u0259 dig\u0259r \u0259s\u0259rl\u0259ri tibb ictimaiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck elmi m\u0259nb\u0259 kimi maraqla ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bunlarla yana\u015f\u0131, Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva nadir sah\u0259 olan iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 d\u0259 \u00e7ox ciddi m\u0259\u015f\u011ful olub v\u0259 bu sah\u0259y\u0259 dair \u00e7ox \u00f6n\u0259mli iki monoqrafiya haz\u0131rlay\u0131b. F\u0259xrl\u0259 dem\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, d\u00fcnya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid ilk kitablar da m\u0259hz Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bir-birind\u0259n d\u0259y\u0259rli 150-d\u0259n \u00e7ox elmi \u0259s\u0259rin, 10 monoqrafiyan\u0131n, 12 s\u0259m\u0259r\u0259l\u0259\u015fdirici t\u0259klifin v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259rinin m\u00fc\u0259llifi olan, Az\u0259rbaycan oftalmologiya elmini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131dan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu yol \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ild\u0259n-il\u0259 daha da geni\u015fl\u0259nir, onun z\u0259ngin irsi, pedaqoji f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, \u00f6yr\u0259nilir v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqat \u0259s\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vzusuna \u00e7evrilir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c2023-c\u00fc il \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar v\u0259 tarixi hadis\u0259l\u0259rin t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edildiyi bir ildir. Bu il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli elm xadimi, tibb elmin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, tan\u0131nm\u0131\u015f ictimai xadim, nurlu insan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259 minn\u0259tdarl\u0131qla qeyd edilir. \u018fslind\u0259, tarix\u0259n v\u0259t\u0259nimizin bir par\u00e7as\u0131 olan v\u0259 q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rimiz \u0130r\u0259van\u0131n \u0259silzad\u0259 n\u0259sill\u0259rind\u0259n birinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, alim \u018fziz \u018fliyev oca\u011f\u0131n\u0131n \u0259ziz \u00f6vlad\u0131, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda unudulmaz xatir\u0259l\u0259rl\u0259 silinm\u0259z izl\u0259r qoymu\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":594102,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/52e1eb16-4733-3403-be3b-50a0111f6588_850.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201c2023-c\u00fc il \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda \u00e7ox \u0259lam\u0259tdar v\u0259 tarixi hadis\u0259l\u0259rin t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edildiyi bir ildir. Bu il \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin v\u0259 g\u00f6rk\u0259mli elm xadimi, tibb elmin\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, tan\u0131nm\u0131\u015f ictimai xadim, nurlu insan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fc b\u00f6y\u00fck ehtiram v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/594101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=594101"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/594101\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/594102"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=594101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=594101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=594101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}