{"id":596188,"date":"2023-05-01T16:32:01","date_gmt":"2023-05-01T12:32:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=596188"},"modified":"2023-05-01T16:32:01","modified_gmt":"2023-05-01T12:32:01","slug":"heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-hakimiyy%c9%99t%c9%99-qayidisi-az%c9%99rbaycanin-siyasi-v%c9%99-iqtisadi-h%c9%99yatinda-taleyuklu-d%c9%99yisiklikl%c9%99rin-baslangicini-qoydu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=596188","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131nda taley\u00fckl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoydu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n istefaya ged\u0259nd\u0259n sonra 2 h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ls\u0131n, Erm\u0259nistana verilsin v\u0259 bizim\u00a0xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259lalar\u0131 o g\u00fcnd\u0259n ba\u015flad\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>1982-c\u00fc il, 3 dekabr tarixi. H\u0259min tarixd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131dan ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n paytaxt\u0131 Moskvaya getdi. Bu gedi\u015f adi bir gedi\u015f deyildi. Heyd\u0259r \u018fliyev Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin b\u00fcro \u00fczv\u00fc se\u00e7ilmi\u015f \u00a0v\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini t\u0259yin olunmu\u015fdu. \u0130ttifaq r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Onu m\u0259sul v\u0259zif\u0259l\u0259rin icras\u0131 g\u00f6zl\u0259yirdi. Ke\u00e7mi\u015f ittifaqda v\u0259 onun h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n insanlar Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259n birinin ali r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bir-birl\u0259rin\u0259 g\u00f6zayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 verir, bundan sonsuz iftixar duyduqlar\u0131n\u0131 bildirirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa iddialar\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 olub, onlar bu m\u0259s\u0259l\u0259ni daim m\u00fcxt\u0259lif yollarla ittifaq d\u00f6vl\u0259tinin g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 da\u015f\u0131ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Ancaq Heyd\u0259r \u018fliyev fenomeni h\u0259mi\u015f\u0259 onlar\u0131n b\u0259d niyy\u0259tl\u0259rini g\u00f6zl\u0259rind\u0259 qoyurdu. G\u00f6rk\u0259mli \u015fairimiz B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259nin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, Heyd\u0259r \u018fliyev erm\u0259nil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda bir sip\u0259r kimi dayan\u0131rd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin altm\u0131\u015f\u0131nc\u0131 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR DTK-da m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n v\u0259 sonradan qurumun s\u0259dri olark\u0259n erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin Erm\u0259nistanda v\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Az\u0259rbaycandan qopar\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin izin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan bu ssenaril\u0259r m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259ri \u0259hat\u0259 edirdi. Bu ssenaril\u0259r\u0259 h\u0259m\u00e7inin Xank\u0259ndid\u0259 v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 erm\u0259ni \u0259halisinin Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tind\u0259n naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n aksiyalar\u0131n t\u0259\u015fkil olunmas\u0131, milli z\u0259mind\u0259 cinay\u0259tl\u0259rin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si, h\u0259tta erm\u0259ni g\u0259ncl\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n respublikam\u0131zla iqtisadi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259bli\u011fatlar apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. daxil idi. Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259-Ulu \u00d6nd\u0259r Moskvada ke\u00e7mi\u015f ittifaq r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla ba\u011fl\u0131 iddialar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259di. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00d6z\u00fc erm\u0259nil\u0259rin fitn\u0259karl\u0131qlar\u0131n\u0131 bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131rd\u0131: \u201c60-70-ci ill\u0259rd\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan ay\u0131r\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259k c\u0259hdl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259mi\u015fdil\u0259r. Onlar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7ox q\u0131z\u011f\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. Ancaq onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259n bunlar\u0131n \u015f\u0259xs\u0259n \u015fahidiy\u0259m v\u0259 bir \u00e7ox hallarda h\u0259min c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131yam\u201d. Ke\u00e7mi\u015f ittifaq r\u0259hb\u0259rliyinin siyas\u0259tin\u0259 etiraz ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev 1987-ci il oktyabr plenumunda tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n istefa verdi. Bununla da erm\u0259nil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 sip\u0259r aradan qalxd\u0131 v\u0259 onlar Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si u\u011frunda a\u00e7\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Bel\u0259 ki, Mixail Qorba\u00e7ovun iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015faviri A.Aqanbekyan Parisd\u0259 \u201c\u0130nterkontinental\u201d hotelind\u0259 m\u0259tbuata verdiyi m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 ke\u00e7mi\u015f Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n daha s\u0259rf\u0259li olmas\u0131n\u0131 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi komissiyan\u0131n i\u015fl\u0259diyini b\u0259yan ed\u0259r\u0259k Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Ordusunun 1994-c\u00fc il yanvar\u0131n 5-d\u0259n 6-na ke\u00e7\u0259n gec\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 u\u011furlu \u0259m\u0259liyyat n\u0259tic\u0259sind\u0259 F\u00fczuli rayonunun 21 k\u0259ndi v\u0259 Horadiz q\u0259s\u0259b\u0259si i\u015f\u011faldan azad olundu.<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 ordu quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259td\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f yarand\u0131. 1994-c\u00fc ilin yanvar\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n Horadiz \u0259m\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin Beyl\u0259qan istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 21 min hektar \u0259razini \u2013 F\u00fczuli rayonunun 20 Arazboyu k\u0259ndini, Horadiz q\u0259s\u0259b\u0259sini v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonunun Cocuq M\u0259rcanl\u0131 k\u0259ndini i\u015f\u011faldan azad edib. Az\u0259rbaycan ordusu bu u\u011fura Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, b\u00f6y\u00fck s\u0259rk\u0259rd\u0259lik m\u0259har\u0259ti, d\u00f6y\u00fc\u015f b\u00f6lg\u0259sin\u0259 ged\u0259r\u0259k h\u0259rb\u00e7il\u0259rd\u0259 ruh y\u00fcks\u0259kliyi yaratmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 nail olub. Horadiz \u0259m\u0259liyyat\u0131 h\u0259rb tariximizin \u0259n parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. M\u0259hz bu \u0259m\u0259liyyat Az\u0259rbaycan Ordusunun n\u0259y\u0259 qadir oldu\u011funu \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rib. 1996-c\u0131 ild\u0259n F\u00fczuli rayonunun i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 infrastrukturun b\u0259rpas\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. Bu d\u00f6vrd\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 16 q\u0259s\u0259b\u0259 sal\u0131n\u0131b, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri, yollar, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, elektrik v\u0259 suvarma sisteml\u0259ri tikilib v\u0259 b\u0259rpa olunub. Horadiz q\u0259s\u0259b\u0259sin\u0259 \u015f\u0259h\u0259r statusu verilib, i\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f minl\u0259rl\u0259 ev b\u0259rpa edilib.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzaland\u0131.<\/strong><\/p>\n<p>Xalq\u0131n irad\u0259si, \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 v\u0259 t\u0259kidi il\u0259 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi h\u0259yat\u0131nda taley\u00fckl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 qoydu. Az\u0259rbaycan\u0131 lab\u00fcd f\u0259lak\u0259td\u0259n xilas ed\u0259n dahi r\u0259hb\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin iqtisadi y\u00fcks\u0259li\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0d\u0259\u00a0t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. El\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n ARDN\u015e-in birinci vitse-prezidenti, mill\u0259t v\u0259kili \u0130lham \u018fliyev dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesin\u0259 c\u0259lb edildi, yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n v\u0259 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259n f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131ndan oldu. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n 1994-c\u00fc ilin yaz\u0131nda v\u0259 yay\u0131ndak\u0131 \u0130stanbul v\u0259 Hyustondak\u0131 son m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 a\u011f\u0131r ke\u00e7di. B\u0259z\u0259n b\u00f6hran anlar\u0131 da olur, m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rin q\u0259buledilm\u0259zliyi ucbat\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131qlar dayand\u0131r\u0131lma m\u0259qam\u0131na \u00e7at\u0131rd\u0131. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da G\u00fcl\u00fcstan saray\u0131nda X\u0259z\u0259rin Az\u0259rbaycan sektorundak\u0131 \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d, \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar\u0131n\u0131n d\u0259rin su qatlar\u0131ndak\u0131 neftin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si haqq\u0131nda \u201cm\u0259hsulun pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc\u201d tipli m\u00fcqavil\u0259 imzaland\u0131. M\u00fcqavil\u0259 \u00f6z tarixi, siyasi v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d adlanm\u0131\u015f, t\u0259xmin\u0259n 400 s\u0259hif\u0259 h\u0259cmind\u0259 v\u0259 4 dild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131\u0131r. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 8 \u00f6lk\u0259sinin 13 \u0259n m\u0259\u015fhur neft \u015firk\u0259ti i\u015ftirak etmi\u015fdir. Bununla da \u201cYeni neft strategiyas\u0131\u201d v\u0259 doktrinas\u0131 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p><strong>Tarixi\u00a0Lissabon\u00a0sammiti: Erm\u0259ni t\u0259bli\u011fat\u0131na a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259<\/strong><\/p>\n<p>1996-c\u0131\u00a0il\u00a0dekabr\u0131n\u00a02-3-d\u0259 AT\u018fT in\u00a0Lissabon sammiti\u00a0tarixi\u00a0hadis\u0259\u00a0il\u0259\u00a0yadda\u00a0qald\u0131. M\u0259hz\u00a0bu\u00a0sammitd\u0259\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin\u00a0nizamlanmas\u0131\u00a0bar\u0259d\u0259\u00a0q\u0259bul\u00a0edil\u0259n\u00a0yekunb\u0259yanatda\u00a0m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin\u00a0nizamlanmas\u0131n\u0131n\u00a0\u00fc\u00e7\u00a0prinsipini\u00a0\u0259ks\u00a0etdir\u0259nb\u0259nd\u00a0yer\u00a0ald\u0131:\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0\u0259razi\u00a0b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc\u00a0b\u0259rpa\u00a0edilir,\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0t\u0259rkibind\u0259\u00a0y\u00fcks\u0259k\u00a0muxtariyy\u0259t\u00a0statusu\u00a0verilir,\u00a0b\u00f6lg\u0259nin\u00a0h\u0259r\u00a0iki\u00a0icmas\u0131n\u0131n\u00a0t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi\u00a0t\u0259min\u00a0olunur, o\u00a0c\u00fcml\u0259d\u0259n,\u00a0t\u0259nziml\u0259m\u0259nin\u00a0\u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259\u00a0b\u00fct\u00fcn\u00a0t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u00a0riay\u0259t\u00a0etm\u0259sinin\u00a0t\u0259min\u00a0olunmas\u0131\u00a0bar\u0259d\u0259\u00a0qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131\u00a0\u00f6hd\u0259likl\u0259r\u00a0g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Lissabon sammitinin yekun s\u0259n\u0259dind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259llinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259li olan prinsipl\u0259ri t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015f, AT\u018fT-in 54 \u00fczv d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda bu t\u0259klifin \u0259leyhin\u0259 s\u0259s ver\u0259n yegan\u0259 d\u00f6vl\u0259t Erm\u0259nistan olmu\u015fdu. Y\u0259ni Erm\u0259nistan konsensus prinsipind\u0259n sui-istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131n\u0131n b\u0259yannam\u0259sind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f m\u00fcdd\u0259alardan birin\u0259-m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259lli prinsipl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n 20-ci madd\u0259y\u0259 veto qoymu\u015fdu. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 h\u0259min madd\u0259nin b\u0259yanat\u0131n m\u0259tnind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na q\u0259ti etiraz\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k sammitin b\u00fct\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259rin\u0259 veto qoyaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi. Uzun v\u0259 g\u0259rgin m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra 20-ci madd\u0259d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn prinsipl\u0259rin AT\u018fT-in f\u0259aliyy\u0259td\u0259 olan s\u0259drinin x\u00fcsusi b\u0259yanat\u0131nda t\u0259sbit olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 konsensus \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdi. Bel\u0259likl\u0259, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi irad\u0259sini, diplomatik g\u00fcc\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya, o c\u00fcml\u0259d\u0259n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistana g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. H\u0259tta o zaman i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259nin prezidenti olan Levon Ter-Petrosyan Lissabon sammitinin n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n bu zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik nailiyy\u0259ti v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc kimi xarakteriz\u0259 etmi\u015fdi. O, \u201cdiplomatik u\u011fursuzluqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si m\u0259hz Lissabon sammitind\u0259 qoyuldu\u201d,- dey\u0259 vur\u011fulam\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min L.Ter-Petrosyan bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi ?\u0259l\u0259b\u0259 qazanaraq \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa etm\u0259si v\u0259 yeni reall\u0131qlar yaratmas\u0131 fonunda n\u00f6vb\u0259ti ger\u00e7\u0259kliyi diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raraq \u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n hiss\u0259si hesab edir. O, yaln\u0131z \u0259razisini b\u0259rpa etdi, he\u00e7 kim Az\u0259rbaycan\u0131 ittiham etm\u0259di. Bu d\u00fcnyan\u0131n qanunu bel\u0259dir. Art\u0131q he\u00e7 n\u0259 bizd\u0259n as\u0131l\u0131 deyil, h\u0259r \u015fey bitdi\u201d, -dey\u0259 bildirir!<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa b\u0259yannam\u0259si-iki qarda\u015f\u0131n birliyi<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmummili Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi kursunu davam etdir\u0259n M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev ata v\u0259siy\u0259tini yerin\u0259 yetirdi. Qaraba\u011f 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan t\u0259mizl\u0259ndi. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi yen\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yan\u0131nda oldu. Bu qarda\u015fl\u0131q 2021-ci il iyunun 15-d\u0259 \u015eu\u015fada imzalanan b\u0259yannam\u0259 il\u0259 bir daha m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi v\u0259 m\u00fctt\u0259fiqliy\u0259 \u00e7evrildi. \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik tarixind\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dediyi kimi, \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d tezisin\u0259 \u0259saslan\u0131r. 2021-ci il iyunun 15-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 d\u00fcnyaya bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi ki, Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 sars\u0131lmazd\u0131r. M\u0259hz h\u0259min g\u00fcn dini, dili, tarixi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 m\u0259qs\u0259di bir olan Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si ba\u015flad\u0131. Bu B\u0259yannam\u0259nin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin bir \u00e7ox aspektini \u0259hat\u0259 ets\u0259 d\u0259, H\u0259rbi Doktrinada n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan xarici h\u0259rbi v\u0259 siyasi t\u0259hdidl\u0259rin neytralla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda v\u0259 ya onlara qar\u015f\u0131 balans yarad\u0131lmas\u0131nda x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bel\u0259likl\u0259, bir d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259hdid edilm\u0259si dig\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259hdid kimi q\u0259bul edilir v\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00f6hd\u0259\u00e7iliyini yarad\u0131r. \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si\u201d T\u00fcrkiy\u0259 Prezidentinin Az\u0259rbaycana v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, h\u00fcquqi v\u0259 ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olan Qaraba\u011fa s\u0259f\u0259rinin ba\u015fl\u0131ca diplomatik yekunudur. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda m\u0259hz Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fcnd\u0259, Qars m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n 100 il sonra prezidentl\u0259r \u0130lham \u018fliyev v\u0259 R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan aras\u0131nda m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 dair imzalanan \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus tarixi, h\u00fcquqi v\u0259 siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. B\u0259yannam\u0259 olduqca geni\u015f v\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tini h\u0259m \u00f6z\u0259tl\u0259yir, h\u0259m d\u0259 yenil\u0259yir. \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucusu Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n sevinci sevincimiz, k\u0259d\u0259ri k\u0259d\u0259rimizdir\u201d prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda iki d\u00f6vl\u0259tin strateji m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 yeni yana\u015fma s\u0259rgil\u0259di. Bundan ba\u015fqa, b\u0259yannam\u0259nin \u015eu\u015fadan a\u00e7\u0131q b\u0259yan\u0131 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 dolay\u0131 mesaj da da\u015f\u0131y\u0131r. Andla\u015fman\u0131n b\u0259yannam\u0259 formas\u0131nda q\u0259bul edilm\u0259si d\u0259 diplomatik v\u0259 politoloji bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm m\u0259qamd\u0131r. Bel\u0259 ki, b\u0259yannam\u0259l\u0259r \u2013 deklarasiyalar r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t s\u0259n\u0259di olmaqla daxili v\u0259 xarici m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259tin v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t prinsipl\u0259rini, m\u00f6vqeyini ehtiva edir v\u0259 a\u00e7\u0131qlay\u0131r. \u0130ndiki halda deklarantlar \u015eu\u015fadan b\u0259yan etdil\u0259r ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcququ \u0259sas tutmaqla \u00f6z diplomatik, siyasi, h\u0259rbi, iqtisadi v\u0259 sosial-m\u0259d\u0259ni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini daha da inki\u015faf etdir\u0259c\u0259k, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259r olaraq f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini maksimum uzla\u015fd\u0131racaqlar. \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259ki \u201cT\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik, suverenlik, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259rin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipl\u0259rini r\u0259hb\u0259r tutaraq m\u00fctt\u0259fiqlik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131n\u0131n siyasi v\u0259 h\u00fcquqi mexanizml\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r\u201d prinsipi tarixin yen\u0259 t\u0259krarlanmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn iki \u00f6lk\u0259nin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q prosesl\u0259rinin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir. \u201cT\u0259r\u0259fl\u0259r \u00f6z milli maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259min etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. Regional v\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda sabitlik v\u0259 rifah vasit\u0259sil\u0259 s\u00fclh, dostluq v\u0259 mehriban qon\u015fulu\u011fa \u0259saslanan beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin v\u0259 regional v\u0259 qlobal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 sabitlik m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 birg\u0259 s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rirl\u0259r\u201d \u2013 bu, iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri pozmaq c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t olaraq \u00f6z se\u00e7iml\u0259rini etm\u0259 irad\u0259sin\u0259 sahib olmas\u0131 kimi anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u015eu\u015fa \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>2022-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Bursa \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk M\u0259d\u0259niyy\u0259ti T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirl\u0259ri Daimi \u015euras\u0131n\u0131n iclas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259ri 2023-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d elan edilib. Prezident \u0130lham \u018fliyev 2022-ci il dekabr\u0131n 6-da \u201c\u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin 2023-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cT\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131\u201d elan edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncam imzalay\u0131b. S\u0259r\u0259ncamda vur\u011fulan\u0131r ki, memarl\u0131q v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rsalma s\u0259n\u0259tinin 270 illik tarix\u0259 malik parlaq incisi olan v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259ni-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259r k\u0259sb ed\u0259n \u015eu\u015faya x\u00fcsusi ehtiram\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi bu q\u0259rar b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyinin yeni r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259, t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q perspektivl\u0259rinin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si i\u015fin\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>A\u011fdam rayon 27 sayl\u0131 tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru Rahil\u0259 Uzakova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n istefaya ged\u0259nd\u0259n sonra 2 h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ls\u0131n, Erm\u0259nistana verilsin v\u0259 bizim\u00a0xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259lalar\u0131 o g\u00fcnd\u0259n ba\u015flad\u0131. 1982-c\u00fc il, 3 dekabr tarixi. H\u0259min tarixd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131dan ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n paytaxt\u0131 Moskvaya getdi. Bu gedi\u015f adi bir gedi\u015f deyildi. Heyd\u0259r \u018fliyev Sovet \u0130ttifaq\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":596189,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",880,887,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",880,887,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",880,887,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259-362x365.jpg",362,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259-833x840.jpg",640,645,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",880,887,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",880,887,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",541,545,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",397,400,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",198,200,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",94,95,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259.jpg",248,250,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/Uzakova-Rahil\u0259-880x620.jpg",880,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Heyd\u0259r \u018fliyev SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n istefaya ged\u0259nd\u0259n sonra 2 h\u0259ft\u0259 ke\u00e7m\u0259mi\u015f erm\u0259ni separat\u00e7\u0131lar m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar ki, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Az\u0259rbaycandan ayr\u0131ls\u0131n, Erm\u0259nistana verilsin v\u0259 bizim\u00a0xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u0259lalar\u0131 o g\u00fcnd\u0259n ba\u015flad\u0131. 1982-c\u00fc il, 3 dekabr tarixi. H\u0259min tarixd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131dan ke\u00e7mi\u015f ittifaq\u0131n paytaxt\u0131 Moskvaya getdi. Bu gedi\u015f adi bir gedi\u015f deyildi. Heyd\u0259r \u018fliyev Sovet \u0130ttifaq\u0131...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/596188"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=596188"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/596188\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/596189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=596188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=596188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=596188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}