{"id":59682,"date":"2019-05-20T14:07:12","date_gmt":"2019-05-20T11:07:12","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=59682"},"modified":"2019-05-20T14:07:12","modified_gmt":"2019-05-20T11:07:12","slug":"qeybi-bilm%c9%99k-yalniz-allaha-m%c9%99xsusdur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=59682","title":{"rendered":"Qeybi bilm\u0259k yaln\u0131z Allaha m\u0259xsusdur"},"content":{"rendered":"<p>\u201cQeybin a\u00e7arlar\u0131 (Allah\u0131n) yan\u0131ndad\u0131r. Onlar\u0131 ancaq O (Allah) bilir. (Allah) suda v\u0259 quruda n\u0259 varsa bilir. Yer\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n el\u0259 bir yarpaq yoxdur ki, (Allah) onu bilm\u0259sin. Yerin z\u00fclm\u0259tl\u0259ri i\u00e7ind\u0259 el\u0259 bir toxum, (kainatda) ya\u015f-quru el\u0259 bir \u015fey yoxdur ki, a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n kitabda (l\u00f6vhi-m\u0259hfuzda) olmas\u0131n!\u201d (\u0259l-\u018fnam, 6\/59)<\/p>\n<p>Qeyb &#8211; a\u011f\u0131l v\u0259 hiss yolu il\u0259 haqq\u0131nda bilik \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayan varl\u0131q sah\u0259si dem\u0259kdir. M\u00fcq\u0259dd\u0259s Kitab\u0131m\u0131zda altm\u0131\u015f yerd\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n bu k\u0259lm\u0259 Allaha (c.c.) nisb\u0259t edil\u0259n yerl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z Allah\u0131n bildiyi m\u00fctl\u0259q qeybi bildirir. Bununla yana\u015f\u0131, Qurani-K\u0259rimd\u0259 R\u0259bbimizin b\u0259zi b\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 qeyb haqq\u0131nda m\u0259lumat verdiyi d\u0259 bildirilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, H\u0259zr\u0259ti \u0130brahim\u0259 (\u0259.s.) g\u00f6yl\u0259rin v\u0259 yerin s\u0259lt\u0259n\u0259ti g\u00f6st\u0259rilmi\u015f (\u0259l-\u018fnam, 6\/75), H\u0259zr\u0259ti Yusif\u0259 (\u0259.s.) d\u0259 r\u00f6yalar\u0131 yozmaq elmi v\u0259 q\u00f6vm\u00fcn\u00fcn yey\u0259c\u0259yi yem\u0259kl\u0259ri \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilm\u0259 qabiliyy\u0259ti verilmi\u015fdir (Yusif, 12\/21, 37). Buna g\u00f6r\u0259 qeybi ikiy\u0259 ay\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: biri yaln\u0131z Allah\u0131n bildiyi m\u00fctl\u0259q qeyb, dig\u0259ri is\u0259 Onun bildirm\u0259si il\u0259 insanlar\u0131n da bil\u0259 bil\u0259c\u0259yi izafi (nisbi) qeyb. Qiyam\u0259tin n\u0259 vaxt qopaca\u011f\u0131 m\u00fctl\u0259q qeyb n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Bunu Allahdan ba\u015fqa he\u00e7 kim, ya t\u0259bii yoldan v\u0259 yaxud bir vasit\u0259 il\u0259 d\u0259 olsa, he\u00e7 c\u00fcr bil\u0259 bilm\u0259z. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n n\u0259 zaman ya\u011faca\u011f\u0131, r\u0259hmd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 cinsi is\u0259 nisbi qeybin n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Bu bilikl\u0259r t\u0259bii vasit\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 qeyb biliyidir, meteorologiya v\u0259 tibbi vasit\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar\u0131n \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi bilikl\u0259rdir. Bu qeyb n\u00f6v\u00fcn\u00fc (nisbi qeybi) vasit\u0259l\u0259rl\u0259 bilm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, lakin bunu bilm\u0259kl\u0259 insanlar qeybi bilmi\u015f say\u0131lm\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki h\u0259min vasit\u0259 icad edildiyi andan etibar\u0259n onunla \u0259laq\u0259li bilik \u201cqeyb biliyi\u201d olmaq q\u00fcvv\u0259sini itirir.<\/p>\n<p>Sevgili Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s.\u0259.s.) d\u0259 Allah\u0131n (c.c.) ona \u00f6yr\u0259tdikl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa, qeyb haqq\u0131nda bilik sahibi deyil. Lo\u011fman sur\u0259sinin 34-c\u00fc ay\u0259sind\u0259 Allah\u0131n elm v\u0259 q\u00fcdr\u0259tinin sonsuzlu\u011funu x\u00fclas\u0259 ed\u0259n v\u0259 ilahi bilik il\u0259 insan biliyi aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6y\u00fck f\u0259rqi g\u00f6st\u0259r\u0259n ifad\u0259l\u0259r yer almaqdad\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cH\u0259qiq\u0259t\u0259n, o saat\u0131 (qiyam\u0259tin qopaca\u011f\u0131 vaxt\u0131) ancaq Allah bilir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131 g\u00f6yd\u0259n O ya\u011fd\u0131r\u0131r, b\u0259tnl\u0259rd\u0259 olan\u0131 O bilir. He\u00e7 k\u0259s s\u0259h\u0259r n\u0259 k\u0259sb ed\u0259c\u0259yini, he\u00e7 k\u0259s harada \u00f6l\u0259c\u0259yini bilm\u0259z. Allah is\u0259, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, (h\u0259r \u015feyi) bil\u0259ndir, (h\u0259r \u015feyd\u0259n) x\u0259b\u0259rdard\u0131r!\u201d<\/p>\n<p>Klassik t\u0259fsir kitablar\u0131nda bu ay\u0259y\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k qiyam\u0259tin n\u0259 vaxt qopaca\u011f\u0131n\u0131, ya\u011f\u0131\u015f\u0131n n\u0259 vaxt ya\u011faca\u011f\u0131n\u0131, ana b\u0259tnind\u0259ki u\u015fa\u011f\u0131n cinsinin v\u0259 d\u0259risinin r\u0259nginin n\u0259 oldu\u011funu, insan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259yini, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131 hallarla qar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 na vaxt, harada \u00f6l\u0259c\u0259yini Allahdan ba\u015fqas\u0131n\u0131n bilm\u0259y\u0259c\u0259yi ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u00fcb, bel\u0259likl\u0259, onlara \u201cm\u00fc\u011fayy\u0259bati-x\u0259ms\u0259 (be\u015f bilinm\u0259y\u0259n)\u201d deyilmi\u015fdir. Halbuki ay\u0259d\u0259 qiyam\u0259tin n\u0259 zaman qopaca\u011f\u0131 elminin yaln\u0131z Allaha aid oldu\u011fu, bel\u0259likl\u0259, he\u00e7 kimin sabah n\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259yi v\u0259 harada \u00f6l\u0259c\u0259yini bil\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yi, bel\u0259c\u0259, bu bilikl\u0259rin yaln\u0131z Allaha aid oldu\u011fu bildirilir. Lakin ya\u011f\u0131\u015f\u0131n ya\u011fma vaxt\u0131 v\u0259 ana b\u0259tnind\u0259ki u\u015faq haqq\u0131nda \u201cBunlar\u0131 da, sad\u0259c\u0259, Allah bilir\u201d kimi bir m\u0259hdudiyy\u0259tin olmad\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131z ya\u011f\u0131\u015f\u0131 Allah\u0131n ya\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bel\u0259likl\u0259, zaman\u0131n\u0131 da, Onun ana b\u0259tnind\u0259kil\u0259ri d\u0259 bildiyi ifad\u0259 edilir. Bu da klassik m\u00fcf\u0259ssirl\u0259rin \u0259ksin\u0259, bildiril\u0259n iki m\u00f6vzuda insanlar\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilik sahibi ola bil\u0259c\u0259kl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 elm bu s\u0259viyy\u0259y\u0259 g\u0259lmi\u015fdir. Lakin \u015f\u00fcbh\u0259 yoxdur ki, bu, insan\u0131n bildiril\u0259n m\u00f6vzularda v\u0259 yaxud buna b\u0259nz\u0259r m\u00f6vzularda \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bildikl\u0259rinin m\u00fctl\u0259q m\u0259nada eynisinin ba\u015f ver\u0259c\u0259yi m\u0259nas\u0131nda deyil, \u00e7\u00fcnki ke\u00e7mi\u015fd\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f vermi\u015f t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rini b\u00fct\u00fcn c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 q\u00fcsursuz \u015f\u0259kild\u0259 bil\u0259n Uca Allah insanlar\u0131n bilikl\u0259rini v\u0259 t\u0259xminl\u0259rini yerl\u0259 yeksan ed\u0259n yeni hadis\u0259l\u0259r yarada bil\u0259r v\u0259 bel\u0259likl\u0259, insanlar\u0131n g\u00f6zl\u0259dikl\u0259ri hadis\u0259l\u0259r ba\u015f verm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cQeybin a\u00e7arlar\u0131 (Allah\u0131n) yan\u0131ndad\u0131r. Onlar\u0131 ancaq O (Allah) bilir. (Allah) suda v\u0259 quruda n\u0259 varsa bilir. Yer\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n el\u0259 bir yarpaq yoxdur ki, (Allah) onu bilm\u0259sin. Yerin z\u00fclm\u0259tl\u0259ri i\u00e7ind\u0259 el\u0259 bir toxum, (kainatda) ya\u015f-quru el\u0259 bir \u015fey yoxdur ki, a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n kitabda (l\u00f6vhi-m\u0259hfuzda) olmas\u0131n!\u201d (\u0259l-\u018fnam, 6\/59) Qeyb &#8211; a\u011f\u0131l v\u0259 hiss yolu il\u0259 haqq\u0131nda bilik \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmayan varl\u0131q sah\u0259si dem\u0259kdir. M\u00fcq\u0259dd\u0259s Kitab\u0131m\u0131zda altm\u0131\u015f yerd\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n bu k\u0259lm\u0259 Allaha (c.c.) nisb\u0259t edil\u0259n yerl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z Allah\u0131n bildiyi m\u00fctl\u0259q qeybi bildirir. Bununla yana\u015f\u0131, Qurani-K\u0259rimd\u0259 R\u0259bbimizin b\u0259zi b\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 qeyb haqq\u0131nda m\u0259lumat verdiyi d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":59683,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb-300x210.jpg",300,210,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/qeyb.jpg",440,308,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cQeybin a\u00e7arlar\u0131 (Allah\u0131n) yan\u0131ndad\u0131r. Onlar\u0131 ancaq O (Allah) bilir. (Allah) suda v\u0259 quruda n\u0259 varsa bilir. Yer\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n el\u0259 bir yarpaq yoxdur ki, (Allah) onu bilm\u0259sin. Yerin z\u00fclm\u0259tl\u0259ri i\u00e7ind\u0259 el\u0259 bir toxum, (kainatda) ya\u015f-quru el\u0259 bir \u015fey yoxdur ki, a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n kitabda (l\u00f6vhi-m\u0259hfuzda) olmas\u0131n!\u201d (\u0259l-\u018fnam, 6\/59) Qeyb &#8211; a\u011f\u0131l v\u0259 hiss yolu il\u0259 haqq\u0131nda bilik \u0259ld\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59682"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59682"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59682\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/59683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59682"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59682"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59682"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}