{"id":598777,"date":"2023-05-08T12:00:08","date_gmt":"2023-05-08T08:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=598777"},"modified":"2023-05-08T12:00:08","modified_gmt":"2023-05-08T08:00:08","slug":"heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-yumsaq-guc-siyas%c9%99ti-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=598777","title":{"rendered":"Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259ti &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015f dahi siyas\u0259t\u00e7i, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yat\u0131, f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyasi portretinin ayr\u0131-ayr\u0131 \u015ftrixl\u0259rini t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcm\u00fczd\u0259 canland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox z\u0259ngin m\u0259lumatlar verir. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, ulu \u00f6nd\u0259rin \u015fah \u0259s\u0259ri m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tidir. Prezident<strong>\u00a0\u0130lham \u018fliyev<\/strong>in r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00f6z tarixinin \u0259n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rini ya\u015fayan bu d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131 SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra yaranm\u0131\u015f yeni geosiyasi reall\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, q\u0131sa vaxt \u0259rzind\u0259 \u00e7ox ke\u015fm\u0259ke\u015fli, ziddiyy\u0259tli, \u00e7\u0259tin bir yol ke\u00e7di.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ilin m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f elmi-siyasi t\u0259hlill\u0259r 2023-c\u00fc ild\u0259n daha ayd\u0131n v\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259n daha inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcnd\u0259ki obraz\u0131 onun tarixi xidm\u0259tl\u0259rinin formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 epizodik t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f \u00fcmumil\u0259\u015fmi\u015f m\u0259zmunu kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259, 1993-c\u00fc ilin reall\u0131qlar\u0131 il\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259nz\u0259r\u0259sini m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k kifay\u0259tdir. Lakin tarixi faktlar\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 ged\u0259n yolda ilk add\u0131mlar 1993-c\u00fc ild\u0259n xeyli \u0259vv\u0259l, h\u0259l\u0259 1970-ci ill\u0259rd\u0259 at\u0131lma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin respublika r\u0259hb\u0259ri se\u00e7ilm\u0259sind\u0259n sonra q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131n h\u0259r birinin arzusunda oldu\u011fu tarixi nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 imza atd\u0131. Bu u\u011furlar\u0131n \u0259sas\u0131nda, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Heyd\u0259r \u018fliyevin x\u00fcsusi istedad\u0131, idar\u0259\u00e7ilik v\u0259 liderlik keyfiyy\u0259tl\u0259ri dayan\u0131rd\u0131. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259diyimiz \u0259sas m\u0259qam is\u0259 tamamil\u0259 f\u0259rqlidir.<\/p>\n<p>SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan ideyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u0259hdud oldu\u011funu bu g\u00fcn \u0259trafl\u0131 izah etm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. Tarixin d\u0259rinlikl\u0259rin\u0259 getm\u0259k v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 siyasi sisteminin inc\u0259likl\u0259rini bir daha xat\u0131rlatmaq yorucu olard\u0131. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vrd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi Konstitusiyada t\u0259sbit edilm\u0259si, Qaraba\u011f\u0131 birba\u015fa m\u0259rk\u0259z\u0259 &#8211; Bak\u0131ya ba\u011flayan son d\u0259r\u0259c\u0259 ustal\u0131qla edilmi\u015f siyasi manevrl\u0259r, az\u0259rbaycanl\u0131 ziyal\u0131lar\u0131n totalitar rejimin amans\u0131z t\u0259qibl\u0259rind\u0259n m\u00fcdafi\u0259si, respublikan\u0131n b\u00f6y\u00fck in\u015faat meydan\u0131na \u00e7evrilm\u0259si, bir-birinin ard\u0131nca fabrikl\u0259r, zavodlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda b\u0259nz\u0259rsiz u\u011fur idi. \u0130ndi, onillikl\u0259r sonra bu u\u011furlar\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rini t\u0259hlil ed\u0259rk\u0259n ulu \u00f6nd\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin siyasi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u0259 malik oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 daha ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131r. Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n yeni r\u0259hb\u0259rini \u0130ttifaq\u0131n t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259ri v\u0259 qada\u011falar\u0131 il\u0259 birba\u015fa ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259n, m\u00f6vcud siyasi reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan, b\u0259zi hallarda h\u0259tta onlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n siyasi taktikas\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, s\u0259naye, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 maksimum u\u011furlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verirdis\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, milli t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn formala\u015fmas\u0131na istiqam\u0259tl\u0259nmi\u015f ideoloji postulatlar\u0131n ictimai alt\u015f\u00fcurda \u00f6z yerini tapmas\u0131na xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDUvMDgvMTEvNDYvMjEvOTFmMzczZTEtZDNjZC00NjYwLWEzYjYtNGJkYTliNmE3NTA3L0ZvdG9KZXQgKDE5KS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=e018b7f3dacc3686\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m\u00f6vcud reall\u0131qlar\u0131 kontekstind\u0259, \u0259slind\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259c\u0259k fundamental m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 nail olurdu. Az\u0259rbaycanda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan siyasi v\u0259 iqtisadi bazan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 elementl\u0259ri m\u0259hz 1970-ci ill\u0259rd\u0259 formala\u015fd\u0131. C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanski ad\u0131na \u0130xtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f h\u0259rbi t\u0259may\u00fcll\u00fc m\u0259kt\u0259bin yarad\u0131lmas\u0131, minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259ncin \u0130ttifaq\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil almaq imkan\u0131 qazanmas\u0131 v\u0259 onlarla dig\u0259r fakt\u0131 bu tezis\u0259 arqument kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k olard\u0131. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u00fcmummilli liderin \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 mane\u0259 olmaq c\u0259hdl\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r idi. Lakin Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus siyasi \u00fcslubu, \u00fcmumi ideoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rd\u0259n baxd\u0131qda, bilavasit\u0259 ideoloji-siyasi t\u0259hdid kimi g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n m\u0259ntiqi bu mane\u0259l\u0259ri d\u0259f etm\u0259y\u0259 imkan verdi. Heyd\u0259r \u018fliyev g\u00fccl\u00fc siyas\u0259t\u00e7i idi, onun siyasi \u00fcslubu is\u0259 \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d prinsipl\u0259rin\u0259 daha yax\u0131n idi.<\/p>\n<p>\u201cYum\u015faq g\u00fcc\u201d konsepsiyas\u0131 bar\u0259d\u0259 ilk elmi m\u00fclahiz\u0259l\u0259r \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ets\u0259 d\u0259, onun siyasi h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 nail olmaq metodu kimi daha d\u0259rin tarix\u0259 malik oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259saslar \u00e7oxdur. M\u0259d\u0259niyy\u0259t, d\u0259y\u0259rl\u0259r, iqtisadi m\u0259nafel\u0259r, ideyalar vasit\u0259sil\u0259 s\u0259rt g\u00fcc\u0259 \u0259l atmadan ba\u015fqalar\u0131na \u00f6z h\u0259d\u0259fl\u0259rini k\u00f6n\u00fcll\u00fc q\u0259bul etdirm\u0259k \u00fcslubu kimi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259n \u201cyumaq g\u00fcc\u201d konsepsiyas\u0131 n\u0259inki m\u00fcasir beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili siyas\u0259tind\u0259, eyni zamanda, yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259ninin formala\u015fmas\u0131nda x\u00fcsusi rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin yum\u015faq g\u00fcc siyas\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir tarixind\u0259 bir \u00e7ox prosesl\u0259rin axar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259 bilib. A\u011fdam-Xank\u0259ndi d\u0259miryol x\u0259ttinin tikintisi, ovaxtk\u0131 DQMV-nin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 apar\u0131lan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, Heyd\u0259r \u018fliyevin Qaraba\u011fa \u015f\u0259xsi s\u0259f\u0259rl\u0259ri, Vaqifin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin in\u015fas\u0131 \u2013 b\u00fct\u00fcn bunlar Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq ist\u0259kl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t prosesinin t\u0259rkib hiss\u0259si idi. Milli M\u0259clisin 23 fevral 2001-ci il tarixli iclas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bu bar\u0259d\u0259 dedikl\u0259ri bu kontekstd\u0259 olduqca maraql\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cBunu a\u00e7\u0131q etiraf etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u0259n respublikaya r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nd\u0259 biz Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda daha \u0259lveri\u015fli iqtisadi \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131q, onun iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirdik. \u00c7\u00fcnki tez-tez guya Az\u0259rbaycanda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na v\u0259 oradak\u0131 erm\u0259nil\u0259rin inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259m\u0259l\u0259rin\u0259 dair m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz o vaxt, yen\u0259 d\u0259 deyir\u0259m, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa daha \u00e7ox diqq\u0259t yetirirdik. M\u0259n bu g\u00fcn d\u0259 etiraf edir\u0259m ki, bunu Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa, erm\u0259nil\u0259r\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni qald\u0131rma\u011fa imkan verm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn edirdim\u201d.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Sovet Az\u0259rbaycan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259tinin \u0259sas parametrl\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi qrupla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumi iqtisadi inki\u015fafa nail olmaqla respublikan\u0131n \u0130ttifaq miqyas\u0131nda n\u00fcfuzunun v\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; G\u0259ncl\u0259rin \u0130ttifaq s\u0259viyy\u0259li ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kl\u0259 g\u00fccl\u00fc kadr potensial\u0131n\u0131n v\u0259 yeni intellektual n\u0259slin yeti\u015fdirilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; Ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin, milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin t\u0259bli\u011fi, ziyal\u0131lar\u0131n repressiyalardan qorunmas\u0131, yarad\u0131c\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259nin m\u00f6vcud \u015f\u0259rtl\u0259 daxilind\u0259 maksimum m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 \u015f\u0259rait yaratmaqla milli-ideoloji birliyin t\u0259min edilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; \u0130qtisadi add\u0131mlar, kadr islahatlar\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 Qaraba\u011f\u0131n Bak\u0131dan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, bel\u0259likl\u0259 d\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn qorunmas\u0131.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 ba\u015flayan ulu \u00f6nd\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 g\u0259rgin olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normalla\u015fmas\u0131na nail oldu. Az\u0259rbaycan\u0131n MDB-y\u0259 daxil olmas\u0131, paralel olaraq Avropa t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 h\u0259tta NATO il\u0259 normal \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qurmas\u0131 \u00f6z tarixinin \u00e7\u0259tin g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fayan respublikaya milli d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesini u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 f\u00fcrs\u0259t verdi. 1994-c\u00fc ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d, \u0259slind\u0259, \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259tinin \u0259n ciddi u\u011furlar\u0131ndan biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Az\u0259rbaycan \u00f6z t\u0259bii resurslar\u0131n\u0131 qlobal siyas\u0259td\u0259 yerini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, region d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 daha s\u0131x v\u0259 etibarl\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv al\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 nail oldu. 1998-ci il oktyabr\u0131nda Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rinin in\u015fa edilm\u0259si haqq\u0131nda B\u0259yannam\u0259nin imzalanmas\u0131, 1999-cu ild\u0259 Bak\u0131-Supsa ixrac boru k\u0259m\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n region \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rini xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratd\u0131.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f reall\u0131qlar\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259tin \u0259sas m\u0259zmunu bu t\u0259cav\u00fczkar \u00f6lk\u0259ni b\u00fct\u00fcn regional layih\u0259l\u0259rd\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131rma\u011fa hesablanm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fcxt\u0259lif t\u0259zyiql\u0259r\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan bu h\u0259d\u0259fini d\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 realla\u015fd\u0131rd\u0131. 2020-ci ild\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f q\u0259l\u0259b\u0259ni t\u0259min ed\u0259n \u0259n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 30 il\u0259 yax\u0131n bir d\u00f6vrd\u0259 C\u0259nubi Qafqazda tamamil\u0259 t\u0259crid olunmu\u015f \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259sind\u0259 idi. Bu, yaln\u0131z ehtimal olunan b\u00f6y\u00fck iqtisadi g\u0259lirl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum olmaq anlam\u0131na g\u0259lmirdi, h\u0259m d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b z\u0259ncirind\u0259 bir subyekt kimi \u00f6z \u0259h\u0259miyy\u0259tini itirm\u0259si dem\u0259k idi.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn etnik azl\u0131qlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na t\u0259minat verilm\u0259si v\u0259 bu t\u0259minat\u0131n praktikada \u00f6z \u0259ksini tapmas\u0131 \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259tinin \u0259n vacib elementl\u0259ri kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n tolerantl\u0131q v\u0259 multikulturalizm anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qil milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik modelinin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131ndan biri oldu\u011funa inam yaratd\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan milli azl\u0131qlarla yana\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus multikultural d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 malik bir \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etdi. T\u0259bii ki, bu t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn formala\u015fmas\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n siyas\u0259tin rolu m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259ld\u0259 olunmu\u015f bu u\u011furlar n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar prosesind\u0259 d\u0259 daha g\u00fccl\u00fc m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi. Bu faktor Az\u0259rbaycan\u0131n paralel olaraq g\u00fccl\u00fc ordu quruculu\u011funu da h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259sin\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00fccl\u0259rin \u0259n az\u0131 loyal yana\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn legitim \u015f\u0259rtl\u0259r formala\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu qeyd olunan faktlar \u0259sas\u0131nda \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n milli inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259tinin \u0259sas parametrl\u0259rini qeyd etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6lk\u0259nin enerji ehtiyatlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sin\u0259 nail olmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 n\u00fcfuzunun v\u0259 regionda t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; F\u0259al, \u00e7evik v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f xarici siyas\u0259t strategiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 fakt\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n etiraf edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 bel\u0259likl\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququnun legitimliyinin beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259y\u0259 q\u0259bul etdirilm\u0259sin\u0259 nail olmaq;<\/p>\n<p>&#8211; Erm\u0259nistan\u0131n regional layih\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259crid edilm\u0259sin\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmaqla, t\u0259cav\u00fczkar\u0131n h\u0259rbi v\u0259 iqtisadi imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyada multikultural v\u0259 tolerantl\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq \u00f6lk\u0259 kimi tan\u0131tmaqla beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259y\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, qeyd olunan faktlar \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u201cyum\u015faq g\u00fcc\u201d siyas\u0259tinin b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rini tam \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Lakin bir m\u0259qam ayd\u0131nd\u0131r ki, m\u0259hz bu siyas\u0259t Az\u0259rbaycan\u0131n qazand\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ox u\u011furlar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda yer al\u0131r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada siyasi n\u00fcfuzunu, regional v\u0259 qlobal prosesl\u0259r\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131ra bildi. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, \u201cBrand Finance\u201d konsaltinq \u015firk\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259r il haz\u0131rlanan \u201cQlobal Yum\u015faq G\u00fcc \u0130ndeksi\u201dnd\u0259 (\u201cGlobal Soft Power Index\u201d) bizim \u00f6lk\u0259miz 20 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k \u00f6t\u0259nilki indeksl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 77-ci yerd\u0259n 57-ci yer\u0259 y\u00fcks\u0259lib. V\u0259 y\u0259qin, he\u00e7 o da t\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, Az\u0259rbaycan bu u\u011furu m\u0259hz \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin anadan olmas\u0131n\u0131n 100-c\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 &#8211; 2023-c\u00fc ild\u0259 qeyd edir.<\/p>\n<p><strong>Ramin M\u0259mm\u0259dov, Milli M\u0259clisin deputat\u0131,\u00a0 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan erm\u0259ni sakinl\u0259rl\u0259 t\u0259maslar \u00fczr\u0259 m\u0259sul \u015f\u0259xs<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015f dahi siyas\u0259t\u00e7i, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yat\u0131, f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyasi portretinin ayr\u0131-ayr\u0131 \u015ftrixl\u0259rini t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcm\u00fczd\u0259 canland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox z\u0259ngin m\u0259lumatlar verir. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, ulu \u00f6nd\u0259rin \u015fah \u0259s\u0259ri m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tidir. Prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00f6z tarixinin \u0259n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rini ya\u015fayan bu d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131 SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra yaranm\u0131\u015f yeni geosiyasi reall\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri olmaqla yana\u015f\u0131, q\u0131sa vaxt \u0259rzind\u0259 \u00e7ox ke\u015fm\u0259ke\u015fli, ziddiyy\u0259tli, \u00e7\u0259tin bir yol ke\u00e7di. 1993-c\u00fc ilin m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f elmi-siyasi t\u0259hlill\u0259r 2023-c\u00fc ild\u0259n daha&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":598778,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/FotoJet-4-2.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015f dahi siyas\u0259t\u00e7i, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yat\u0131, f\u0259aliyy\u0259ti haqq\u0131nda \u00e7oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar bu g\u00f6rk\u0259mli \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyasi portretinin ayr\u0131-ayr\u0131 \u015ftrixl\u0259rini t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcm\u00fczd\u0259 canland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox z\u0259ngin m\u0259lumatlar verir. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, ulu \u00f6nd\u0259rin \u015fah \u0259s\u0259ri m\u00fcasir Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tidir. Prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda \u00f6z tarixinin \u0259n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259l\u0259rini ya\u015fayan bu d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131 SSR\u0130-nin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/598777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=598777"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/598777\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/598778"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=598777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=598777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=598777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}