{"id":600146,"date":"2023-05-15T11:38:58","date_gmt":"2023-05-15T07:38:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=600146"},"modified":"2023-05-15T11:38:58","modified_gmt":"2023-05-15T07:38:58","slug":"ail%c9%99nin-18-yasindan-tez-qurulmasi-erk%c9%99n-nikah-hesab-edilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=600146","title":{"rendered":"&#8220;Ail\u0259nin 18 ya\u015f\u0131ndan tez qurulmas\u0131 erk\u0259n nikah hesab edilir&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8211; Af\u0259t xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, hans\u0131 ya\u015fda nikah erk\u0259n hesab olunur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Ail\u0259nin 18 ya\u015f\u0131ndan tez qurulmas\u0131 erk\u0259n nikah hesab edilir. Erk\u0259n nikah\u0131 qada\u011fan ed\u0259n qanun v\u0259 qaydalar\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu praktika h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da erk\u0259n nikah hallar\u0131 istisna deyil.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Erk\u0259n nikah niy\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunmur v\u0259 problem hesab edilir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Erk\u0259n nikah nikahda olan f\u0259rdl\u0259r\u0259, onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131na, \u00fcmumilikd\u0259 ail\u0259 institutuna (sistemin\u0259) v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Erk\u0259n nikaha daxil olan q\u0131zlar ana v\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc, t\u0259hsild\u0259n v\u0259 inki\u015fafdan m\u0259hrum edilm\u0259, sosial v\u0259 i\u015f imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fmas\u0131, m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 kimi ciddi probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/p>\n<p>Erk\u0259n nikah ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 s\u0259ciyy\u0259l\u0259nir. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n 1992-ci ild\u0259 ratifikasiya edilmi\u015f U\u015faq H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131nda qeyd olunur ki, 18 ya\u015f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f h\u0259r bir k\u0259s u\u015faq say\u0131l\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 18 ya\u015f\u0131na \u00e7atmadan nikaha daxil olmaq u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn q\u0131sald\u0131lmas\u0131, u\u015faqlar\u0131n \u0259sas h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 dem\u0259kdir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycan qanunvericiliyin\u0259 g\u00f6r\u0259, ancaq r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 qeydiyyata al\u0131nan nikahlar qanuni hesab edilir.<\/p>\n<p>Ail\u0259 M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 qeyd edilir ki, valideynlik h\u00fcquqlar\u0131 he\u00e7 bir halda u\u015faqlar\u0131n m\u0259nafeyin\u0259 zidd h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bilm\u0259z. M\u0259c\u0259ll\u0259d\u0259 h\u0259m\u00e7inin qeyd olunur ki, h\u00fcquqlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259rk\u0259n valdeynl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n m\u0259n\u0259vi, fiziki v\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259r g\u0259tir\u0259 bil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yeniyetm\u0259 hamil\u0259d\u0259 hans\u0131 a\u011f\u0131rla\u015fmalar ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Hamil\u0259lik zaman\u0131 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 daha tez-tez qan t\u0259zyiqinin qalxmas\u0131 (hipertoniya), qan azl\u0131\u011f\u0131 (anemiya), preeklampsiya d\u0259qiq s\u0259b\u0259bi m\u0259lum olmayan hamil\u0259liyin 2-ci yar\u0131s\u0131nda qan t\u0259zyiqinin qalxmas\u0131 v\u0259 sidik il\u0259 z\u00fclal\u0131n itirilm\u0259si (proteinuriya) m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Bu v\u0259ziyy\u0259t a\u011f\u0131r hallarda ana v\u0259 k\u00f6rp\u0259nin h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bil\u0259r. Yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 depressiya hallar\u0131 da daha tez-tez m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Do\u011fu\u015f zaman\u0131 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ana\u011f\u0131n fiziki yeti\u015fk\u0259nliyi ba\u015fa \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n obstruktiv do\u011fu\u015f (adekvat do\u011fu\u015f f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 baxmayaraq, do\u011fum kanal\u0131nda d\u00f6l\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k hiss\u0259sinin ir\u0259lil\u0259yi\u015fi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur), l\u0259ng do\u011fu\u015f, qanaxma, h\u0259m\u00e7inin eklampsiya (\u00e7ox vaxt d\u00f6l\u00fcn v\u0259 anan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259n q\u0131colmalar) kimi f\u0259sadlara daha tez-tez rast g\u0259linir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yeniyetm\u0259 anan\u0131n k\u00f6rp\u0259sind\u0259 hans\u0131 probleml\u0259r ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Anan\u0131n fiziki probleml\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n az\u00e7\u0259kili olmas\u0131 ehtimal\u0131 daha y\u00fcks\u0259kdir v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 onlar\u0131n x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 ehtimal\u0131 da art\u0131r. \u018fh\u0259miyy\u0259tli amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 dem\u0259k olar ki, \u00f6z\u00fc u\u015faq olan analar\u0131n k\u00f6rp\u0259l\u0259ri b\u00f6y\u00fctm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. Bu qad\u0131nlar\u0131n reproduktiv sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131nda \u0259sas m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n yoxlu\u011fu, \u00e7at\u0131\u015fmamas\u0131, cinsi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00fczakir\u0259 etm\u0259k bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 \u00f6zl\u0259rinin, eyni zamanda k\u00f6rp\u0259l\u0259rinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, reproduktiv sa\u011flaml\u0131q n\u0259 dem\u0259kdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n \u00fcmumi t\u0259rifin\u0259 g\u00f6r\u0259, sa\u011flaml\u0131q yaln\u0131z x\u0259st\u0259liyin v\u0259 \u015fik\u0259stliyin olmamas\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n tam fiziki, \u0259qli v\u0259 sosial rifah hal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan orqanizmind\u0259 bir \u00e7ox orqan v\u0259 sisteml\u0259r var, m\u0259s\u0259l\u0259n \u00fcr\u0259k-damar, t\u0259n\u0259ff\u00fcs, sinir v\u0259 s., h\u0259m\u00e7inin n\u0259silart\u0131rma orqanlar\u0131, y\u0259ni reproduktiv sistem var. Bel\u0259likl\u0259, reproduktiv sa\u011flaml\u0131q (RS) \u2013 reproduktiv sistem, onun funksiya v\u0259 orada ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r daxil olmaqla insan\u0131n tam fiziki, \u0259qli v\u0259 sosial rifah hal\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Reproduktiv sa\u011flaml\u0131\u011fa daxildir: gigiyena, t\u0259hl\u00fck\u0259siz anal\u0131q, ail\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, cinsi yolla yoluxan infeksiyalar\u0131n\u0131n profilaktikas\u0131, reproduktiv orqanlar\u0131n x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 s.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Nikahdan \u0259vv\u0259l g\u0259ncl\u0259rin reproduktiv sa\u011flaml\u0131q bar\u0259d\u0259 n\u0259yi bilm\u0259si vacibdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bunlar \u00dcST-nin bir ne\u00e7\u0259 t\u00f6vsiy\u0259sidir:<br \/>\n\u2022 Hamil\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn optimal ya\u015f 18-35-dir;<br \/>\n\u2022 Do\u011fu\u015fdan n\u00f6vb\u0259ti hamil\u0259liy\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259n az\u0131 2 il fasil\u0259 olmal\u0131d\u0131r;<br \/>\n\u2022 Do\u011fu\u015flar\u0131n say\u0131 d\u00f6rd v\u0259 daha \u00e7ox olduqda ana v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn risk art\u0131r. Amma bu dem\u0259k deyil ki, ail\u0259d\u0259 d\u00f6rd v\u0259 daha \u00e7ox u\u015faq olmamal\u0131d\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, \u00e7ox u\u015faq ist\u0259y\u0259nl\u0259r g\u00f6st\u0259ril\u0259n fasil\u0259ni g\u00f6zl\u0259m\u0259li v\u0259 daha ciddi h\u0259kim n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; Af\u0259t xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, hans\u0131 ya\u015fda nikah erk\u0259n hesab olunur? &#8211; Ail\u0259nin 18 ya\u015f\u0131ndan tez qurulmas\u0131 erk\u0259n nikah hesab edilir. Erk\u0259n nikah\u0131 qada\u011fan ed\u0259n qanun v\u0259 qaydalar\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu praktika h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da erk\u0259n nikah hallar\u0131 istisna deyil. &#8211; Erk\u0259n nikah niy\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunmur v\u0259 problem hesab edilir? &#8211; Erk\u0259n nikah nikahda olan f\u0259rdl\u0259r\u0259, onlar\u0131n u\u015faqlar\u0131na, \u00fcmumilikd\u0259 ail\u0259 institutuna (sistemin\u0259) v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Erk\u0259n nikaha daxil olan q\u0131zlar ana v\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc, t\u0259hsild\u0259n v\u0259 inki\u015fafdan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":600147,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d-404x365.png",404,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/05\/3ea37d5ff86c1b27977ca01b134a966d.png",553,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8211; Af\u0259t xan\u0131m, ilk \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, hans\u0131 ya\u015fda nikah erk\u0259n hesab olunur? &#8211; Ail\u0259nin 18 ya\u015f\u0131ndan tez qurulmas\u0131 erk\u0259n nikah hesab edilir. Erk\u0259n nikah\u0131 qada\u011fan ed\u0259n qanun v\u0259 qaydalar\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq, bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu praktika h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycanda da erk\u0259n nikah hallar\u0131 istisna deyil. &#8211; Erk\u0259n nikah niy\u0259 t\u00f6vsiy\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/600146"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=600146"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/600146\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/600147"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=600146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=600146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=600146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}