{"id":604256,"date":"2023-06-05T17:50:09","date_gmt":"2023-06-05T13:50:09","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=604256"},"modified":"2023-06-05T17:50:09","modified_gmt":"2023-06-05T13:50:09","slug":"dunya-nuv%c9%99-t%c9%99hluk%c9%99sind%c9%99-vasinqton-post","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=604256","title":{"rendered":"D\u00fcnya n\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259 \u2013 \u201cVa\u015finqton Post\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cVa\u015finqton Post\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cN\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si yen\u0259 art\u0131r. AB\u015e nec\u0259 davranmal\u0131d\u0131r?\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 redaksiya m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunub. Novator.az m\u0259qal\u0259ni ingilisc\u0259d\u0259n \u00e7evirib t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya yeni n\u00fcv\u0259 riskl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259nir. Bu d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti ondad\u0131r ki, f\u0259lak\u0259t\u0259 t\u0259sad\u00fcfl\u0259r, yanl\u0131\u015f hesablamalar s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri silahlanmaya, silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015fdu. H\u0259m\u00e7inin anbarlarda saxlanan hiss\u0259l\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259 do\u011furmayaca\u011f\u0131 z\u0259man\u0259t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi b\u00fct\u00fcn bu nailiyy\u0259tl\u0259r havaya sovrulur.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ill\u0259rin u\u011furunu yer\u0259 vuran sonuncu add\u0131m 2023-c\u00fc il may\u0131n 25-d\u0259 at\u0131l\u0131b. H\u0259min g\u00fcn Rusiyan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri Sergey \u015eoyqu Minskd\u0259 belaruslu h\u0259mkar\u0131 Viktor Xrenl\u0259 sazi\u015f imzalay\u0131b. Sazi\u015f Rusiyan\u0131n Belarusda taktiki n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 yerl\u0259\u015fdirm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>Taktiki n\u00fcv\u0259 silah\u0131nda n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 uzaqm\u0259nzilli, qit\u0259l\u0259raras\u0131 raketl\u0259r\u0259 deyil, t\u0259xmin\u0259n artilleriya m\u0259rmisi kimi yax\u0131n m\u0259saf\u0259ni vura bil\u0259c\u0259k raketl\u0259r\u0259 b\u0259rkidilir.<\/p>\n<p>Rusiyan\u0131n taktiki n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131 Belarusda n\u0259 vaxt yerl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yi bilinmir. Amma raz\u0131la\u015fman\u0131 2022-ci ilin fevral\u0131ndan Ukraynada total m\u00fcharib\u0259 aparan Rusiya prezidenti Vladimir Putinin h\u0259l\u0259lik son h\u0259rb\u0259-zorbas\u0131 kimi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Nazirl\u0259r sazi\u015f imzalamazdan bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l Putin demi\u015fdi ki, iyulun 1-d\u0259k Belarusda tam haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilmi\u015f n\u00fcv\u0259 obyektl\u0259ri olacaq, h\u0259min obyektl\u0259r\u0259 Moskva n\u0259zar\u0259t ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n be\u015f NATO \u00f6lk\u0259sind\u0259ki alt\u0131 bazada 100-\u0259 yax\u0131n taktiki n\u00fcv\u0259 silah\u0131 var.<\/p>\n<p>Belarus 30 il \u0259vv\u0259l n\u00fcv\u0259 silah\u0131n\u0131n yay\u0131lmamas\u0131 haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259y\u0259 qo\u015fularaq n\u00fcv\u0259siz d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259k niyy\u0259tini b\u0259yan edib. 1993-c\u00fc ilin may ay\u0131na q\u0259d\u0259r Belarus Sovet \u0130ttifaq\u0131ndan qalma taktiki n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 Rusiyaya t\u0259hvil verib. Sonrak\u0131 \u00fc\u00e7 ild\u0259 is\u0259 81 \u0259d\u0259d n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131ql\u0131 qit\u0259l\u0259raras\u0131 (strateji) raket Belarus \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq Rusiyaya apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Son prosesl\u0259r tarixin bu gedi\u015fat\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Rusiya Belarusda taktiki n\u00fcv\u0259 silah\u0131 yerl\u0259\u015fdir\u0259rs\u0259, bu, Minski m\u00fcmk\u00fcn n\u00fcv\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si zaman\u0131 h\u0259m raketl\u0259rin havaya burax\u0131ld\u0131\u011f\u0131 m\u0259kana, h\u0259m d\u0259 cavab z\u0259rb\u0259l\u0259rinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evirir. Yeni n\u00fcv\u0259 raz\u0131la\u015fmas\u0131 eyni zamanda \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131 ax\u0131racan bo\u011fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Belarus diktatoru Aleksandr Luka\u015fenkonun Moskvaya Minsk\u0259 n\u0259zar\u0259t imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k f\u00fcrs\u0259ti verm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>N\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si ba\u015fqa yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 art\u0131r. Putinin \u0259leyhin\u0259 olan silahl\u0131 qrupla\u015fmalar vaxta\u015f\u0131r\u0131 Rusiyan\u0131n Ukrayna il\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Belqorod vilay\u0259tin\u0259 h\u00fccumlar edir. Bu h\u00fccumlar\u0131n \u00e7ox detal\u0131 b\u0259lli deyil. B\u0259lli olan odur ki, Belqorodda Rusiyan\u0131n 2000-\u0259 yax\u0131n taktiki n\u00fcv\u0259 silah\u0131 saxlanan m\u0259rk\u0259zi anbar\u0131 var. Q\u0259rb m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin h\u0259min anbara t\u0259siri olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmirl\u0259r. Lakin bel\u0259 bir anbar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rin ba\u015f verm\u0259si ciddi narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si ba\u015flanandan Zaporojye Atom Elektrik Stansiyas\u0131nda yeddi d\u0259f\u0259 elektrik enerjisi k\u0259silib. Sonuncu bel\u0259 hadis\u0259 2023-c\u00fc il may\u0131n 22-d\u0259 olub. Zaporojye stansiyas\u0131 Avropa m\u0259kan\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck atom elektrik stansiyas\u0131d\u0131r. Beyn\u0259lxalq Atom Enerjisi Agentliyinin r\u0259hb\u0259ri bu stansiyada durumun son d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259ssas m\u0259qama \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Stansiyan\u0131n alt\u0131 reaktorunun f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Ancaq h\u0259min reaktorlar\u0131n soyumas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn fasil\u0259siz enerji enerjisi laz\u0131md\u0131r. Ukraynadak\u0131 d\u00f6rd atom elektrik stansiyas\u0131n\u0131n ham\u0131s\u0131na cavabdeh olan d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tinin (\u201cEnerqoatom\u201d) r\u0259smil\u0259ri 22 may hadis\u0259sini Rusiyan\u0131n a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 at\u0259\u015fl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. H\u0259min g\u00fcn ba\u015f vermi\u015f enerji fasil\u0259si stansiyan\u0131n n\u00fcv\u0259 v\u0259 ya radiasiya q\u0259zas\u0131 astanas\u0131nda oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 h\u0259y\u0259can t\u0259bilinin \u00e7al\u0131nmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>N\u00fcv\u0259 f\u0259lak\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259sini xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 sovu\u015fdura bilmi\u015f, \u201csoyuq m\u00fcharib\u0259\u201d d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonlar\u0131na yax\u0131n \u2013 1987-ci ild\u0259 AB\u015e-la SSR\u0130 aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f, topa-topa n\u00fcv\u0259 raketinin m\u0259hvi il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015f orta v\u0259 yax\u0131n m\u0259nzilli raketl\u0259rin l\u0259\u011fvin\u0259 dair raz\u0131la\u015fma da art\u0131q m\u00f6vcud deyil, Rusiyan\u0131n bu m\u00fcqavil\u0259d\u0259n sui-istifad\u0259 etm\u0259si 2019-cu ild\u0259 AB\u015e prezidenti Donald Tramp\u0131n raz\u0131la\u015fman\u0131 geri g\u00f6t\u00fcrm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc il fevral\u0131n 21-d\u0259 is\u0259 Putin Rusiyan\u0131n strateji h\u00fccum silahlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran sazi\u015fd\u0259 i\u015ftirak\u0131n\u0131 dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edib. Bu, AB\u015e v\u0259 Rusiya aras\u0131nda n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131na n\u0259zar\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u00fcvv\u0259sini saxlam\u0131\u015f son sazi\u015f idi.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00c7in n\u00fcv\u0259 arsenal\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259, Rusiya v\u0259 AB\u015e-\u0131n nail oldu\u011fu strateji s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlara girm\u0259kd\u0259n imtina edir. Bu is\u0259 silah yar\u0131\u015f\u0131na \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259fin qo\u015fulmas\u0131, yar\u0131\u015f\u0131n daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b xarakter almas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u201cSoyuq m\u00fcharib\u0259\u201d ba\u015fa \u00e7atandan sonra n\u00fcv\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259si ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qalan bir t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. Lakin haz\u0131rda beyn\u0259lxalq g\u0259rginliyin artmas\u0131, \u00f6z\u00fc il\u0259 b\u0259rab\u0259r n\u00fcv\u0259 g\u0259rginliyini d\u0259 art\u0131rmas\u0131, n\u00fcv\u0259 arsenallar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si g\u00fcn\u00fcn birind\u0259 h\u0259r hans\u0131 yanl\u0131\u015f q\u0259rar\u0131n, yaxud anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n f\u0259lak\u0259t\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yi riskini \u00e7oxald\u0131r.<\/p>\n<p>AB\u015e bu riski minimuma endirm\u0259k s\u0259yl\u0259rini davam etdirm\u0259lidir. Q\u0259rb indi Ukrayna m\u00fcharib\u0259si imkan verdiyi q\u0259d\u0259r Rusiya il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 b\u0259rpa etm\u0259yi planla\u015fd\u0131rmal\u0131, eyni zamanda \u00c7ini dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131na oturtma\u011f\u0131n yolunu axtar\u0131b tapmal\u0131d\u0131r. H\u0259r k\u0259s, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Rusiya v\u0259 AB\u015e m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131r. N\u00fcv\u0259 f\u0259lak\u0259ti ba\u015f verm\u0259z deyib arxay\u0131nla\u015fmaq q\u0259tiyy\u0259n olmaz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cVa\u015finqton Post\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cN\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si yen\u0259 art\u0131r. AB\u015e nec\u0259 davranmal\u0131d\u0131r?\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 redaksiya m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunub. Novator.az m\u0259qal\u0259ni ingilisc\u0259d\u0259n \u00e7evirib t\u0259qdim edir. D\u00fcnya yeni n\u00fcv\u0259 riskl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259nir. Bu d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti ondad\u0131r ki, f\u0259lak\u0259t\u0259 t\u0259sad\u00fcfl\u0259r, yanl\u0131\u015f hesablamalar s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri silahlanmaya, silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015fdu. H\u0259m\u00e7inin anbarlarda saxlanan hiss\u0259l\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259 do\u011furmayaca\u011f\u0131 z\u0259man\u0259t alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi b\u00fct\u00fcn bu nailiyy\u0259tl\u0259r havaya sovrulur. 1990-c\u0131 ill\u0259rin u\u011furunu yer\u0259 vuran sonuncu add\u0131m 2023-c\u00fc il may\u0131n 25-d\u0259 at\u0131l\u0131b. H\u0259min g\u00fcn Rusiyan\u0131n m\u00fcdafi\u0259 naziri Sergey \u015eoyqu Minskd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":604257,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed-625x365.jpg",625,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",640,374,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/941fb1b45698715f94c9999163a642ed.jpg",750,438,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cVa\u015finqton Post\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201cN\u00fcv\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si yen\u0259 art\u0131r. AB\u015e nec\u0259 davranmal\u0131d\u0131r?\u201d ba\u015fl\u0131ql\u0131 redaksiya m\u0259qal\u0259si d\u0259rc olunub. Novator.az m\u0259qal\u0259ni ingilisc\u0259d\u0259n \u00e7evirib t\u0259qdim edir. D\u00fcnya yeni n\u00fcv\u0259 riskl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcn\u0259 s\u00fcr\u00fckl\u0259nir. Bu d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas x\u00fcsusiyy\u0259ti ondad\u0131r ki, f\u0259lak\u0259t\u0259 t\u0259sad\u00fcfl\u0259r, yanl\u0131\u015f hesablamalar s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 n\u00fcv\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri silahlanmaya, silahlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 n\u00fcv\u0259 ba\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015fdu.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/604256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=604256"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/604256\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/604257"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=604256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=604256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=604256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}