{"id":607327,"date":"2023-06-20T17:15:09","date_gmt":"2023-06-20T13:15:09","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=607327"},"modified":"2023-06-20T17:15:09","modified_gmt":"2023-06-20T13:15:09","slug":"qrant-s%c9%99b%c9%99k%c9%99sinin-yeni-maliyy%c9%99l%c9%99sm%c9%99-mexanizml%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=607327","title":{"rendered":"\u201cQrant \u015f\u0259b\u0259k\u0259si\u201dnin yeni maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 mexanizml\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259rbin maliyy\u0259 strukturlar\u0131 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259hdid ed\u0259n istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 nec\u0259 yol tap\u0131rlar?<\/p>\n<p>Avropa \u0130ttifaq\u0131 &#8220;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 proqram\u0131na daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259r&#8221;d\u0259 demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli qrant layih\u0259l\u0259rini elan edib. Layih\u0259 Ukrayna, Moldova, Belarus, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistanla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131 da \u0259hat\u0259 edir. R\u0259smi elana g\u00f6r\u0259, &#8220;ictimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini&#8221; n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 ke\u00e7iril\u0259n bu m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r birinin 100 min avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 udu\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qalib olan media t\u0259msil\u00e7il\u0259ri korrupsiya, maliyy\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q, ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131, \u0259traf m\u00fchit v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, s\u0259hiyy\u0259 kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar aparacaqlar.<\/p>\n<p>Donor qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n AB\u015e institutlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n USA\u0130D, AB\u015e-\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 s\u0259firliyi d\u0259 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fli qrant v\u0259saitl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn qap\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131blar. &#8220;Pe\u015f\u0259kar median\u0131n inki\u015faf\u0131&#8221;, &#8220;V\u0259t\u0259nda\u015f jurnalistikas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi&#8221;, &#8220;Media ehtiyaclar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si&#8221;, &#8220;\u0130ctimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzularda sosial media f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131&#8221; v\u0259 dig\u0259r bu kimi istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n h\u0259r bir layih\u0259 \u00fczr\u0259 65 min AB\u015e dollar m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 qrant v\u0259saiti qazanmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qalib olmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hdudiyy\u0259t yoxdur. M\u00fcsabiq\u0259 limitsizdir.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ictimai sektor \u00fczr\u0259 qrant layih\u0259l\u0259ri t\u0259qdim ed\u0259nl\u0259rin siyah\u0131s\u0131nda f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Avropa \u015euras\u0131d\u0131r. A\u015e sosial, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumilikd\u0259 4.5 milyon avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259sait ay\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Bunlar \u00fczd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n, m\u0259\u015fhur donorlard\u0131r. 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 qrant layih\u0259l\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana yer ay\u0131rm\u0131\u015f t\u0259\u015fkilat v\u0259 fondlar\u0131n siyah\u0131s\u0131 geni\u015fdir. Tan\u0131nan v\u0259 tan\u0131nmayan \u00e7oxsayl\u0131 donorlar Az\u0259rbaycanda &#8220;ictimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn&#8221; y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli qrant m\u00fcsabiq\u0259l\u0259ri elan edibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 xo\u015f \u0259lam\u0259t kimi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Donor institutlar\u0131n \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yenid\u0259n f\u0259alla\u015fmas\u0131, Az\u0259rbaycana maraq g\u00f6st\u0259rm\u0259si, ictimai probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k verm\u0259si t\u0259qdir edil\u0259n hald\u0131r. Bel\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259d\u0259f probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 partnyor QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259rin, sosial mediada f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n icmalar\u0131n inki\u015faf\u0131na, pe\u015f\u0259karla\u015f\u0131b institutla\u015fmalar\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Dolay\u0131s\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na, modern trendl\u0259r\u0259 uy\u011fun icmalar\u0131n formala\u015fmas\u0131na t\u0259kan verirl\u0259r.<\/p>\n<p>Amma b\u00fct\u00fcn bunlar zahiri g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rdir. T\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259ks\u0259r Q\u0259rb institutlar\u0131 demokratik inki\u015faf\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n layih\u0259l\u0259rin ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259rqli prosesl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. C\u0259miyy\u0259tin demokratikl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m g\u00f6st\u0259ririk deyibl\u0259r, \u0259v\u0259zind\u0259 m\u0259suliyy\u0259t hissini itirmi\u015f, milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 q\u0259nim k\u0259silmi\u015f icmalar yeti\u015fdiribl\u0259r. LGBT-ni t\u0259\u015fviq edibl\u0259r, &#8220;radikal feminizm&#8221;i t\u0259\u015fkilatland\u0131raraq institutla\u015fd\u0131r\u0131blar. \u0130\u015f\u011fala m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131m\u0131za r\u0259\u011fm\u0259n, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259t hissini h\u0259zm etdirm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lik yalan\u00e7\u0131 pasifizmi, &#8220;no war&#8221; h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131blar. &#8220;Korrupsiya faktlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q&#8221; deyibl\u0259r, reall\u0131qda is\u0259 \u00f6zl\u0259ri korrupsiyaya bula\u015fm\u0131\u015f transmilli \u015firk\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131n\u0131 ifad\u0259 edibl\u0259r. \u00d6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rib korrupsiyala\u015fm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa s\u00f6vq etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259nz\u0259r \u0259lam\u0259tl\u0259r 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 elan edilmi\u015f qrant proqramlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. H\u0259m d\u0259 daha k\u0259skin formada.<\/p>\n<p>Xarici donorlar\u0131n qrant proqramlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u0259n tendensiyalar<\/p>\n<p>Media sah\u0259sini \u0259hat\u0259 ed\u0259n qrant proqramlar\u0131na diqq\u0259t yetir\u0259nd\u0259 m\u0259lum olur ki, bu layih\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259 i\u00e7ind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n subyektl\u0259ri deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259 xaricind\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 informasiya yayan K\u0130V qurumlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edirl\u0259r. X\u00fcsusi olaraq Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n v\u0259 AB\u015e institutlar\u0131n\u0131n qrant proqramlar\u0131 bu istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259lib. M\u00fcsabiq\u0259l\u0259rin xaricd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f Az\u0259rbaycandilli K\u0130V v\u0259 QHT-l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q elan edilm\u0259si onu g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycandan k\u0259narda, \u0259sas\u0259n Avropada m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, s\u00f6y\u00fc\u015f m\u00fcxalif\u0259tin\u0259 ruporluq ed\u0259n K\u0130V-l\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar yarad\u0131rlar.<\/p>\n<p>Buradak\u0131 ziddiyy\u0259ti izah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00fcmun\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259k. Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6z \u0259razisind\u0259 dezinformasiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi m\u0259bl\u0259\u011fi t\u0259qrib\u0259n 3 milyard avro t\u0259\u015fkil ed\u0259n x\u00fcsusi proqram q\u0259bul edib. Bu proqram\u0131n r\u0259smi h\u0259d\u0259fi dezinformasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq olsa da, reall\u0131qda xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n t\u0259bli\u011fat\u0131n neytralla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutub. M\u0259xsusi olaraq, Rusiyan\u0131n informasiya sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259ks c\u0259bh\u0259nin t\u0259\u015fkil edilm\u0259sini h\u0259d\u0259fl\u0259yib. Prosesin davam\u0131 olaraq, Ukrayna m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131ndan h\u0259m\u0259n sonra, 2022-ci ilin fevral ay\u0131ndan Rusiyan\u0131n \u0259ks\u0259r K\u0130V-l\u0259rinin A\u0130 \u0259razisind\u0259 yay\u0131m\u0131 bloklan\u0131b. Bel\u0259likl\u0259, A\u0130 \u00f6z \u0259razisind\u0259 k\u0259nar t\u0259bli\u011fat\u0131n apar\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259m ayr\u0131-ayr\u0131 K\u0130V-l\u0259ri bloklamaqla, h\u0259m d\u0259 ictimai m\u00fcqavim\u0259ti formala\u015fd\u0131rmaqla h\u0259yata ke\u00e7irir. \u0130ctimai m\u00fcqavim\u0259ti formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 3 milyard b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ay\u0131r\u0131r. Bunu normal davran\u0131\u015f kimi q\u0259bul etm\u0259k olard\u0131, \u0259g\u0259r, ba\u015fqalar\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 eyni m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ets\u0259ydil\u0259r. A\u0130-nin Az\u0259rbaycan \u00fczr\u0259 elan edilmi\u015f son &#8220;qrant proqramlar\u0131&#8221; g\u00f6st\u0259rir ki, yana\u015fma f\u0259rqlidir. Xaricd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131b Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 dezinformasiya yayan, yalan\u00e7\u0131 t\u0259bli\u011fat aparan K\u0130V v\u0259 QHT-l\u0259rin qrant m\u00fcsabiq\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r. Onlara maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi g\u00f6st\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn platforma formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Proqram\u0131n ad\u0131n\u0131 da qoyurlar &#8220;ictimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>AB\u015e donor institutlar\u0131n\u0131n elan etdikl\u0259ri proqramlarda da bel\u0259 ikili yana\u015fmalar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Ayr\u0131lan qrantlar\u0131n mahiyy\u0259ti odur ki, jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxilind\u0259 ictimai qalmaqal yaradacaq informasiya m\u00fchiti formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu siyas\u0259t\u0259 uy\u011fun g\u0259l\u0259n K\u0130V-l\u0259r, QHT-l\u0259r, sosial media f\u0259allar\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k aktivl\u0259\u015fdirilir. Bu K\u0130V, QHT v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131 Q\u0259rb x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ustal\u0131qla haz\u0131rlanm\u0131\u015f dezinformasiyalar\u0131 t\u0259msil etdikl\u0259ri \u00f6lk\u0259l\u0259rin informasiya m\u0259kan\u0131na yeridirl\u0259r, ictimai r\u0259yi \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu model &#8220;Soros Fondu&#8221;nun maliyy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi M\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil Cinay\u0259tkarl\u0131q v\u0259 Korrupsiya Hesabat\u0131 Layih\u0259si (OCCRP) ad\u0131 il\u0259 populyarl\u0131q qazan\u0131b. Art\u0131q s\u00fcbut olunub ki, OCCRP-nin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda AB\u015e-\u0131n x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Onlar layih\u0259y\u0259 daxil edilmi\u015f jurnalistl\u0259rin ad\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k bu v\u0259 ya dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin r\u0259smi strukturlar\u0131n\u0131, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259rini h\u0259d\u0259f\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. Onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas meyar informasiyan\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259uy\u011funlu\u011fu deyil, haz\u0131rlanm\u0131\u015f dezinformasiyan\u0131n ustal\u0131qla h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, h\u0259d\u0259f \u00f6lk\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 qara piar kampaniyas\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 t\u0259\u015fkil olunmas\u0131d\u0131r. M\u0259nb\u0259 dezinformasiya xarakterli m\u0259lumat\u0131 ictimail\u0259\u015fdir\u0259n kimi, &#8220;qrant m\u00fcsabiq\u0259sinin qalibi olmu\u015f&#8221; K\u0130V, QHT v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131 i\u015f\u0259 qo\u015fulurlar, kampaniya geni\u015fl\u0259ndirilir. Bel\u0259 layih\u0259l\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259sir alt\u0131nda saxlamaq, onlara \u00f6z irad\u0259sini diqt\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu vasit\u0259dir. AB\u015e donor institutlar\u0131n\u0131n v\u0259 A\u0130-nin 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 elan etdikl\u0259ri proqramlar\u0131n m\u00f6vzular\u0131na diqq\u0259t yetir\u0259nd\u0259 b\u0259lli olur ki, onlar n\u00f6vb\u0259ti 2 il \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 eyni h\u0259d\u0259fl\u0259rl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, Az\u0259rbaycan uzun ill\u0259r boyunca dezinformasiya h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 ictimaiyy\u0259tind\u0259 bel\u0259 \u00e7irkin f\u0259aliyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 immunitet formala\u015f\u0131b. Amma 2023 v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti 2 il \u00fczr\u0259 elan edilmi\u015f qrant proqramlar\u0131nda istisna hallar m\u00f6vcuddur. \u0130ndiki qrant proqramlar\u0131n\u0131n m\u00f6vzular\u0131n\u0131 t\u0259hlil ed\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, donorlar\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda apar\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131d\u0131r. Dan\u0131\u015f\u0131qlarda Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc \u0259lind\u0259n almaq \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rqli istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 qondarma probleml\u0259rin qabard\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fsas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lan b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn realla\u015fd\u0131r\u0131lan proqramlard\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 icra etdiyi bu proqramlar\u0131 &#8220;korrupsiya hallar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; layih\u0259l\u0259rinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evirm\u0259kl\u0259, g\u00f6zd\u0259n salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Start d\u00fcym\u0259si bas\u0131l\u0131b. AB\u015e v\u0259 A\u0130-d\u0259n &#8220;korrupsiya, maliyy\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 aparmaq&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda qrant alm\u0131\u015f K\u0130V, QHT v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131 qeyd edil\u0259n istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p>LGBT f\u0259aliyy\u0259tinin stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, &#8220;No war&#8221; h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 saxta pasifizmin t\u0259bli\u011fi, kosmopolitizmin t\u0259\u015fviqi kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 2023-c\u00fc il layih\u0259l\u0259rinin ruhunu t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Hans\u0131 QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r m\u00fcsabiq\u0259 qalibi olurlar?<\/p>\n<p>Qrant m\u00fcsabiq\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r, sosial media f\u0259allar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q elan olunsa da, son se\u00e7imin he\u00e7 d\u0259 bu prinsip \u00fczr\u0259 apar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Donorlar pe\u015f\u0259kar K\u0130V v\u0259 QHT-l\u0259r\u0259 deyil, \u00f6zl\u0259rinin maraqlar\u0131na cavab ver\u0259n, onlar\u0131n t\u0259limatlar\u0131 il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n K\u0130V v\u0259 QHT-l\u0259ri qrant m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rinin qalibi elan edirl\u0259r. Qalibl\u0259rin adlar\u0131n\u0131 is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 ictimail\u0259\u015fdirmirl\u0259r. \u018fg\u0259r bu sah\u0259d\u0259 x\u00fcsusi t\u0259dqiqat apar\u0131lmasa, kimin m\u00fcsabiq\u0259 ke\u00e7irdiyini, kimin qalib oldu\u011funu ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq imkans\u0131z olar.<\/p>\n<p>Son d\u00f6vr\u00fcn tendensiyalar\u0131ndan biri d\u0259 budur ki, xarici donorlar m\u00fcsabiq\u0259l\u0259rin yekununda &#8220;qalibi olmu\u015f&#8221; K\u0130V v\u0259 QHT-l\u0259rin, sosial media f\u0259allar\u0131n\u0131n adlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlam\u0131rlar. Hans\u0131 ki, &#8220;Qrant haqq\u0131nda&#8221; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanununun t\u0259l\u0259bl\u0259rind\u0259n biri budur ki, qrant alm\u0131\u015f v\u0259 qrant vermi\u015f t\u0259\u015fkilat proqram\u0131n icras\u0131 m\u00fcdd\u0259tind\u0259 \u0259n az\u0131 bir d\u0259f\u0259 m\u0259lumat yaymal\u0131, layih\u0259 haqq\u0131nda informasiyan\u0131 ictimail\u0259\u015fdirm\u0259lidir. Bu, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan qanunvericiliyinin t\u0259l\u0259bi deyil, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq qaydalarda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Az\u0259rbaycana qrant ver\u0259n xarici donorlar is\u0259 bel\u0259 informasiyan\u0131 n\u0259inki a\u00e7\u0131qlam\u0131rlar, \u0259ksin\u0259, onu gizl\u0259tm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizml\u0259r formala\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>Qeyri-leqal istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 qrantlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Az\u0259rbaycan 2014-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n silsil\u0259 add\u0131mlar at\u0131bd\u0131r. &#8220;Qrant haqq\u0131nda&#8221; qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, qrant v\u0259 sub-qrant m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131n yeni \u015f\u0259rtl\u0259ri 2014-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131ndan q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. Prosesin davam\u0131 olaraq, &#8220;Qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (ictimai birlikl\u0259r v\u0259 fondlar) haqq\u0131nda&#8221;, Dini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda&#8221; v\u0259 dig\u0259r qanunlarda m\u00fcvafiq uy\u011funla\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b. Qanundak\u0131 d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n, donor qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n xarici h\u00fcquqi v\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6zl\u0259ri Az\u0259rbaycanda \u018fdliyy\u0259 Nazirliyind\u0259 qeydiyyata d\u00fc\u015fm\u0259lidirl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, onlar\u0131n ay\u0131racaqlar\u0131 qrant layih\u0259l\u0259rinin maliyy\u0259-iqtisadi \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 Maliyy\u0259 Nazirliyinin r\u0259yi olmal\u0131d\u0131r. Donorla ba\u011fl\u0131 prosedur tamamland\u0131qdan sonra qrant almaq ist\u0259y\u0259n QHT v\u0259 K\u0130V-in prosedurlar\u0131 yoxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin n\u0259tic\u0259si olaraq, qrant v\u0259 sub-qrant m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 3 pill\u0259li n\u0259zar\u0259t sistemi qurulub. Bu da arzu edilm\u0259y\u0259n xarici donor t\u0259\u015fkilatdan qeyri-leqal m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fczr\u0259 qrantlar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131, h\u0259min qrantlar\u0131n \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 realiz\u0259 olunmas\u0131n\u0131 imkans\u0131z edir.<\/p>\n<p>Amma m\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n qrant qanunvericiliyinin s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 cavab olaraq, xarici donorlar da \u00f6zl\u0259rinin qrant verm\u0259 v\u0259 qrant hesabatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 prosedurlar\u0131n\u0131 yenil\u0259yibl\u0259r. \u00d6z partnyorlar\u0131n\u0131 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni qaydalar t\u0259rtib edibl\u0259r. Onlar\u0131n t\u0259tbiq etdikl\u0259ri yenilikl\u0259r qeyri-leqal m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fczr\u0259 ayr\u0131lan qrant v\u0259saitl\u0259rinin \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilib realiz\u0259 olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259ki \u0259ng\u0259ll\u0259ri aradan qald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>2014-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n xarici qrantlar\u0131n qeydiyyats\u0131z realiz\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. T\u0259yinat\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furan qrantlar\u0131n Az\u0259rbaycanda qeyd\u0259 al\u0131nma proseduru \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn, Az\u0259rbaycanda xarici sifari\u015fl\u0259ri icra ed\u0259n QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn donorlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259lav\u0259 x\u00fcsusi imtiyazlar tan\u0131n\u0131b. Y\u0259ni, donorlar partnyor QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259rd\u0259n t\u0259l\u0259b etmirl\u0259r ki, ald\u0131qlar\u0131 qrantlar\u0131 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 Az\u0259rbaycan qanunvericiliyin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rs\u0131nlar, \u018fdliyy\u0259 Nazirliyind\u0259 qeyd\u0259 dursunlar. Yaxud, qaydalara uy\u011fun olaraq, layih\u0259 bar\u0259d\u0259 piar i\u015fi apars\u0131nlar. Onlar qrantlar\u0131 qeydiyyats\u0131z \u015f\u0259kild\u0259 partnyor QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r. \u018fn m\u0259qbul yol qrantlar\u0131n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259sidir. Onlar \u00f6z qrantlar\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n G\u00fcrc\u00fcstanda qeydiyyata ald\u0131r\u0131rlar. &#8220;Qrant \u00fc\u00e7\u00fcn&#8221; ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259saiti G\u00fcrc\u00fcstanda q\u0259bul edirl\u0259r. Sonra h\u0259min v\u0259saiti kuryerl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycana g\u0259tir\u0259r\u0259k istifad\u0259 edirl\u0259r. &#8220;Soros Fondu&#8221;nun, NED v\u0259 bu kimi dig\u0259r &#8220;m\u00fcst\u0259qil&#8221; donor t\u0259\u015fkilatlar\u0131n Az\u0259rbaycana y\u00f6n\u0259lik qrant layih\u0259l\u0259rini G\u00fcrc\u00fcstan \u00fcz\u0259rind\u0259n realla\u015fd\u0131rd\u0131qlar\u0131na dair y\u00fczl\u0259rc\u0259 fakt m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Amma m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, &#8220;G\u00fcrc\u00fcstan yolu&#8221; versiyas\u0131 l\u00fczumsuz olaraq h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qabard\u0131l\u0131r. Bel\u0259 yana\u015fma \u0259slind\u0259 qanunsuz qrantlar ay\u0131ran &#8220;donor t\u0259\u015fkilatlar\u0131n&#8221; da i\u015fin\u0259 yaray\u0131r. Xarici donorlar\u0131n istifad\u0259 etdikl\u0259ri dig\u0259r variantlar\u0131 diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131r. Qeyri-leqal m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fczr\u0259 ayr\u0131lan, qeydiyyats\u0131z qrantlar Az\u0259rbaycana t\u0259kc\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan yolu il\u0259 deyil, f\u0259rqli \u00fcsullarla da \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 realiz\u0259 edilir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131-ayr\u0131 s\u0259firlikl\u0259rin, USA\u0130D t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n, Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Bak\u0131 t\u0259msil\u00e7ilikl\u0259rinin xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, &#8220;Soros Fondu&#8221; v\u0259 NED qismind\u0259 &#8220;m\u00fcst\u0259qil&#8221; donorlardan f\u0259rqli olaraq, s\u0259firlikl\u0259r, USA\u0130D, A\u0130, AK t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lan qrantlar\u0131 sonad\u0259k m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 tam n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki, \u00f6z\u0259l donor fondlardan f\u0259rqli olaraq, s\u0259firlikl\u0259rin, A\u015e v\u0259 A\u0130-nin \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 anla\u015fmalarla t\u0259nziml\u0259nir. Az\u0259rbaycan\u0131n qarant haqq\u0131nda qanunvericiliyi is\u0259 &#8220;\u00f6z\u0259l&#8221;, &#8220;m\u00fcst\u0259qil&#8221; fondlardan f\u0259rqli olaraq, s\u0259firlikl\u0259rin, A\u015e v\u0259 A\u0130-nin ay\u0131rd\u0131qlar\u0131 qrantlar\u0131 tam \u0259hat\u0259 etmir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bin\u0259 g\u00f6r\u0259, &#8220;xarici donor \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycanda qeydiyyata d\u00fc\u015fm\u0259li, daha sonra onlar\u0131n ay\u0131rd\u0131qlar\u0131 qrant v\u0259saitl\u0259ri qeyd\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r&#8230;&#8221;. Bu t\u0259l\u0259b A\u015e, A\u0130 v\u0259 s\u0259firlikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri deyil. Onlar zat\u0259n buradad\u0131rlar, qeydiyyatdad\u0131rlar v\u0259 bu imtiyazlar\u0131ndan faydalan\u0131rlar. M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycanda b\u0259zi QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r\u0259 2014-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r &#8220;Soros Fondu&#8221;, NED v\u0259 bu qism dig\u0259r donorlar vasit\u0259sil\u0259 qeyri-leqal \u015f\u0259kild\u0259 veril\u0259n v\u0259saitl\u0259r 2014-c\u00fc ild\u0259n sonra A\u0130-nin Bak\u0131dak\u0131 ofisi, USA\u0130D t\u0259msil\u00e7il\u0259ri v\u0259 s\u0259firlikl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ndiki halda Az\u0259rbaycan\u0131n qrant qanunvericiliyi A\u015e-\u0131n, A\u0130-nin v\u0259 s\u0259firlikl\u0259rin deyil, onlardan qrant alan QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259tini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. A\u015e, A\u0130 v\u0259 s\u0259firlikl\u0259r d\u0259 bu hal\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, onlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259ri m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizml\u0259r t\u0259tbiq edibl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, USA\u0130D, A\u0130 v\u0259 s\u0259firlikl\u0259r 2014-c\u00fc ild\u0259n sonra partnyor t\u0259\u015fkilatlara v\u0259saitin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qrant v\u0259 sub-qrant m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n deyil, &#8220;xidm\u0259t m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259n&#8221; istifad\u0259 edirl\u0259r. Partnyorlar\u0131 olan QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r d\u0259 bu yeniliy\u0259 uy\u011fun olaraq, m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nmaq \u00fc\u00e7\u00fcn proses\u0259 &#8220;h\u00fcquqi \u015f\u0259xs&#8221; qismind\u0259 deyil, &#8220;fiziki \u015f\u0259xs&#8221; qismind\u0259 qo\u015fulurlar. \u00c7\u00fcnki qanunvericilik qrant realiz\u0259 etm\u0259 prosesind\u0259 &#8220;fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin&#8221; m\u0259suliyy\u0259tini tam m\u00fc\u0259yy\u0259n etmir.<\/p>\n<p>\u00d6d\u0259ni\u015fl\u0259ri d\u0259 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 bank hesab\u0131 vasit\u0259sil\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 n\u0259\u011fd \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6d\u0259yirl\u0259r. USA\u0130D, A\u0130 (AK) v\u0259 qrant ver\u0259n s\u0259firlikl\u0259r 2014-c\u00fc ild\u0259n sonra bu mexanizmi geni\u015f t\u0259tbiq edirl\u0259r. Qeyri-leqal, qeyri-m\u0259qbul istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259ri icra etmi\u015f QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r m\u0259suliyy\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131rlar. Bir n\u00fcmun\u0259 verm\u0259kl\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259ni tamamlayaq.<\/p>\n<p>\u018fld\u0259 olunan faktlar dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, Az\u0259rbaycanda radikal feministl\u0259rin \u0259n ciddi maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k ald\u0131qlar\u0131 qurumlar s\u0131ras\u0131nda Avropa \u015euras\u0131 v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 dayan\u0131r. Fakt odur ki, &#8220;radikal feministl\u0259r&#8221; Az\u0259rbaycanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r aktivdirl\u0259r, t\u0259\u015fkilatland\u0131r\u0131l\u0131blar, maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilirl\u0259r. Amma donorlar\u0131n Az\u0259rbaycanda feminizmi t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259r\u0259 &#8220;qrant verdikl\u0259ri&#8221; bar\u0259d\u0259 informasiya yoxdur. Bu informasiyan\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avropa \u015euras\u0131n\u0131n Ukrayna n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyinin sayt\u0131nda 2021-ci ild\u0259 veril\u0259n m\u0259lumatdan ayd\u0131n olur ki, Avropa \u015euras\u0131 &#8220;qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, \u0130stanbul Konvensiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi&#8221; \u00fczr\u0259 regional layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na A\u0130-nin &#8220;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 proqram\u0131na daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259r&#8221;in VCT-l\u0259ri c\u0259lb edilibl\u0259r. Bu proses Az\u0259rbaycan QHT-l\u0259rini d\u0259 \u0259hat\u0259 edib. Erm\u0259nistan, Moldova, Ukraynan\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131 (QHT-l\u0259r) il\u0259 yana\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n 8 QHT-sin\u0259 d\u0259 bu layih\u0259 \u00fczr\u0259 v\u0259saitl\u0259r verilib. M\u0259bl\u0259\u011fin 2 milyon avro h\u0259cmind\u0259 oldu\u011fu qeyd edilir. Amma bu v\u0259saiti alan 8 QHT hans\u0131lard\u0131r? M\u0259lumat verilmir. Fakt odur ki, 2017-2023-c\u00fc ill\u0259r aral\u0131\u011f\u0131nda A\u015e bu layih\u0259ni &#8220;partnyor QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259rl\u0259 birg\u0259&#8221; icra edib.<\/p>\n<p>G\u0259lin\u0259n n\u0259tic\u0259 budur ki, qeydiyyats\u0131z qrantlar\u0131n realiz\u0259 edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z G\u00fcrc\u00fcstan yolundan istifad\u0259 edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 s\u00f6yl\u0259n\u0259n versiya yanl\u0131\u015fd\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan versiyas\u0131n\u0131 qabartmaqla, dig\u0259r variantlar\u0131 diqq\u0259td\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Layih\u0259l\u0259r burada A\u0130, A\u015e ofisl\u0259ri, s\u0259firlikl\u0259r v\u0259 USA\u0130D n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 realiz\u0259 edilirl\u0259r. Xarici t\u0259\u015fkilatlar \u00fc\u00e7\u00fcn hesabatlar haz\u0131rlayan, onlar\u0131n mara\u011f\u0131na uy\u011fun b\u0259yanatlar ver\u0259n, aksiyalar ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin, QHT v\u0259 K\u0130V-l\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, h\u0259r biri x\u00fcsusi diqq\u0259tl\u0259 \u0259hat\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Qeydiyyats\u0131z layih\u0259l\u0259ri himay\u0259 ed\u0259n r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259r<\/p>\n<p>Problem ondad\u0131r ki, qeyri-m\u0259qbul m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 layih\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 qeydiyyats\u0131z formada icra edilmir. Bu layih\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda f\u0259rqli adlar alt\u0131nda t\u0259qdim edil\u0259nl\u0259r, b\u0259r-b\u0259z\u0259kli ifad\u0259l\u0259r formas\u0131na sal\u0131naraq qeydiyyata ald\u0131r\u0131lanlar da vard\u0131r. Xarici qrantlar\u0131n qeydiyyat\u0131na, icras\u0131 v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259sin\u0259 m\u0259sul olan \u015f\u0259xsl\u0259rin qeyri-pe\u015f\u0259kar, b\u0259z\u0259n m\u0259suliyy\u0259tsiz davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n bu istiqam\u0259td\u0259 bo\u015fluqlara yol a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdik ki, 2023 v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti 2 il \u00fczr\u0259 elan edilmi\u015f xarici qrant proqramlar\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda apar\u0131lan s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin, Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn realla\u015fd\u0131r\u0131lan proqramlard\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 icra etdiyi bu proqramlar\u0131 OCCPR-in &#8220;korrupsiya hallar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131&#8221; layih\u0259l\u0259rinin h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evirm\u0259kl\u0259, g\u00f6zd\u0259n salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. AB\u015e v\u0259 A\u0130-d\u0259n &#8220;korrupsiya, maliyy\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmas\u0131 aparmaq&#8221; ad\u0131 alt\u0131nda qrant alm\u0131\u015f K\u0130V, QHT v\u0259 sosial media f\u0259allar\u0131 qeyd edil\u0259n istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p>\u0130ndi b\u0259lli olur ki, USA\u0130D Qaraba\u011f regionunda alternativ n\u0259zar\u0259t mexanizmi quruculu\u011funu, alternativ hesabat haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n layih\u0259ni Az\u0259rbaycanda r\u0259smi qeydiyyatdan ke\u00e7irib. \u0130cra etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131 da proses\u0259 qat\u0131b. \u018flb\u0259tt\u0259, layih\u0259nin r\u0259smi t\u0259qdimat\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259fi ifad\u0259 etmir. M\u0259zmunu \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 ifad\u0259l\u0259rl\u0259, terminl\u0259rl\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u0259r\u0259k h\u0259d\u0259f yay\u0131nd\u0131r\u0131l\u0131b. Amma bir d\u00f6vl\u0259t qurumu, r\u0259smi g\u00f6r\u0259v t\u0259msil\u00e7isi bunun f\u0259rqind\u0259 olmal\u0131, inc\u0259likl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, USA\u0130D-in \u00f6lk\u0259d\u0259 layih\u0259 icra etm\u0259sinin \u0259leyhin\u0259 deyilik. Zat\u0259n onun Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, humanitar sah\u0259l\u0259rd\u0259 layih\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur v\u0259 icra edilir. Amma OCCRP-nin ideya m\u00fc\u0259llifi olan bir qurumun Qaraba\u011f kimi h\u0259ssas bir b\u00f6lg\u0259y\u0259 burax\u0131lmas\u0131, alternativ n\u0259zar\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 kimin a\u011fl\u0131na g\u0259lib? Bel\u0259 layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 prosesin\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015f r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259r bilgisizlikl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n qrant \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin toruna d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r, yoxsa f\u0259rqli maraqlar\u0131 vard\u0131r?<\/p>\n<p><em>M\u00f6vzunu davam etdir\u0259c\u0259yik&#8230;<\/em><\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 Hac\u0131yeva<br \/>\nM\u00fc\u015ffiq \u018fl\u0259sg\u0259rli<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbin maliyy\u0259 strukturlar\u0131 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259hdid ed\u0259n istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 nec\u0259 yol tap\u0131rlar? Avropa \u0130ttifaq\u0131 &#8220;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 proqram\u0131na daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259r&#8221;d\u0259 demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli qrant layih\u0259l\u0259rini elan edib. Layih\u0259 Ukrayna, Moldova, Belarus, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistanla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131 da \u0259hat\u0259 edir. R\u0259smi elana g\u00f6r\u0259, &#8220;ictimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini&#8221; n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. 2023-c\u00fc il \u00fczr\u0259 ke\u00e7iril\u0259n bu m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin h\u0259r birinin 100 min avro m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 udu\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Qalib olan media t\u0259msil\u00e7il\u0259ri korrupsiya, maliyy\u0259 cinay\u0259tl\u0259ri, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil cinay\u0259tkarl\u0131q, ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, demokratiya v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":607328,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x.jpg",1200,800,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x.jpg",1200,800,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x.jpg",1200,800,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x-840x560.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x.jpg",1200,800,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x.jpg",1200,800,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1128862x-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259rbin maliyy\u0259 strukturlar\u0131 strateji h\u0259d\u0259fl\u0259ri t\u0259hdid ed\u0259n istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 nec\u0259 yol tap\u0131rlar? Avropa \u0130ttifaq\u0131 &#8220;\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 proqram\u0131na daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259r&#8221;d\u0259 demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 ehtiva ed\u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli qrant layih\u0259l\u0259rini elan edib. Layih\u0259 Ukrayna, Moldova, Belarus, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistanla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131 da \u0259hat\u0259 edir. R\u0259smi elana g\u00f6r\u0259, &#8220;ictimai maraq k\u0259sb ed\u0259n m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 jurnalist ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/607327"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=607327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/607327\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/607328"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=607327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=607327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=607327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}