{"id":608173,"date":"2023-06-23T12:57:28","date_gmt":"2023-06-23T08:57:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=608173"},"modified":"2023-06-23T12:57:28","modified_gmt":"2023-06-23T08:57:28","slug":"davamli-inkisafi-t%c9%99min-ed%c9%99n-parlamentarizm-%c9%99n%c9%99n%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=608173","title":{"rendered":"Davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259n parlamentarizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p>XX \u0259srin sonlar\u0131nda Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcquta u\u011framas\u0131ndan sonra, d\u00fcnya siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fu bir zamanda m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259tirdiyi yana\u015fmalar h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini z\u0259ruri edirdi. 1990-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi transformasiya prosesi hakimiyy\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri bilavasit\u0259 \u00f6lk\u0259daxili sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, sa\u011flam siyasi dialoqun d\u0259rk edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi, \u00e7\u00fcnki bunlara h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259d\u0259n demokratik siyasi sistem m\u00f6vcud ola bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ozamank\u0131 hakimiyy\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti \u00f6lk\u0259d\u0259 anarxiya, xaos, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131n t\u00fc\u011fyan etm\u0259si, iqtisadiyyat\u0131n \u00e7\u00f6km\u0259si, \u0259halinin sosial durumunun son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u011f\u0131r\u0131la\u015fmas\u0131, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdi. 1993-c\u00fc ilin may-iyun aylar\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin itirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si yarand\u0131\u011f\u0131ndan, q\u0259dirbil\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259si t\u0259l\u0259bini ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc v\u0259 \u00f6lk\u0259nin o d\u00f6vrk\u00fc r\u0259hb\u0259rliyi onu Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qald\u0131. Bel\u0259likl\u0259, 15 iyun 1993-c\u00fc il tarixind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ildi v\u0259 iyunun 24-d\u0259 Milli \u015euran\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini icra etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>\u201cAli Sovetin\u00a0 s\u0259dri kimi\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 xalq\u0131n\u0131n tarixi\u00a0 nailiyy\u0259ti olan\u00a0 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruma\u011f\u0131, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259yi, inki\u015faf\u00a0 etdirm\u0259yi \u00f6z\u00fcm \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab edir\u0259m\u201d dey\u0259n ulu \u00f6nd\u0259r probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rini \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyinin, sabitliyin t\u0259min olunmas\u0131na y\u00f6n\u0259ltdi.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Ali Sovetin s\u0259dri kimi ilk g\u00fcnd\u0259n parlamentarizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq qalaraq\u00a0 qanunun aliliyin\u0259\u00a0 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verdi. Milli M\u0259clisin iclaslar\u0131, m\u0259tbuat konfranslar\u0131, respublika \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fc\u015favir\u0259l\u0259r birba\u015fa yay\u0131mla televiziya ekranlar\u0131na verilirdi v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t oldu\u011fu kimi xalqa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131ndak\u0131 g\u0259rginliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259n oktyabr\u0131n 3-d\u0259k Ali Sovet\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 parlamentarizm \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri yeni n\u0259f\u0259s, yeni q\u00fcvv\u0259 ald\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259r bu q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Parlamentin ruhunu k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fdi, sa\u011flam siyasi m\u00fchit formala\u015fd\u0131rma\u011f\u0131 bacard\u0131, Milli M\u0259clis\u0259 siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259t g\u0259tirdi. M\u0259hz onun Parlament\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 siyasi dialoq art\u0131q sad\u0259c\u0259 demokratik m\u0259zmunlu, atributiv xarakterli bir al\u0259t kimi yox, eyni zamanda siyas\u0259td\u0259 t\u0259kmil, konstruktiv, m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funu \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n i\u015fl\u0259k mexanizm kimi q\u0259bul edildi.<\/p>\n<div id=\"22881913269\"><\/div>\n<p>Ozamank\u0131 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si sah\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli qanunvericilik sisteminin inki\u015faf\u0131 konsepsiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 dikt\u0259 edirdi. Bel\u0259likl\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev demokratik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u00f6z sadiqliyini n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k 1995-ci ilin 12 noyabr tarixind\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 birinci \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 nail oldu.<\/p>\n<p>O vaxtdan etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Parlamenti \u00f6lk\u0259nin siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 i\u015fin\u0259 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259li t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 2019-cu ild\u0259 is\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan, \u00f6lk\u0259 tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar parlament se\u00e7kil\u0259rinin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar verdi. Bu g\u00fcn xalq\u0131n irad\u0259si il\u0259 formala\u015fm\u0131\u015f alt\u0131nc\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisi d\u00f6vl\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 olan siyasi bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n, \u00f6lk\u0259nin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n u\u011furlu islahatlar\u0131n siyasi konfiqurasiyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>\u018fminlikl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, 1993-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flayaraq apar\u0131lan islahatlar\u0131n t\u0259m\u0259lind\u0259 demokratik prinsipl\u0259rin aliliyinin qorunmas\u0131 durur. Bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz ya\u015fad\u0131qca \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin i\u015f\u0131ql\u0131 ideyalar\u0131n\u0131, Prezident \u0130lham \u018fliyevin g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 olan bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n Az\u0259rbaycan Parlamenti v\u0259 az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q ideologiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na bundan sonra da \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini ver\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>M\u0259zahir \u018ff\u0259ndiyev,\u00a0Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin deputat\u0131<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srin sonlar\u0131nda Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcquta u\u011framas\u0131ndan sonra, d\u00fcnya siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fu bir zamanda m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259tirdiyi yana\u015fmalar h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini z\u0259ruri edirdi. 1990-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi transformasiya prosesi hakimiyy\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri bilavasit\u0259 \u00f6lk\u0259daxili sabitliyin t\u0259min edilm\u0259si, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, sa\u011flam siyasi dialoqun d\u0259rk edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi, \u00e7\u00fcnki bunlara h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259d\u0259n demokratik siyasi sistem m\u00f6vcud ola bilm\u0259zdi. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, ozamank\u0131 hakimiyy\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti \u00f6lk\u0259d\u0259 anarxiya, xaos, \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131n t\u00fc\u011fyan etm\u0259si,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":608174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/258768786_1369634446828495_2823128014178540166_n.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"XX \u0259srin sonlar\u0131nda Sovetl\u0259r \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcquta u\u011framas\u0131ndan sonra, d\u00fcnya siyasi arxitekturas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fu bir zamanda m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259tirdiyi yana\u015fmalar h\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sini z\u0259ruri edirdi. 1990-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi transformasiya prosesi hakimiyy\u0259tl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri bilavasit\u0259 \u00f6lk\u0259daxili sabitliyin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/608173"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=608173"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/608173\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/608174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=608173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=608173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=608173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}