{"id":609625,"date":"2023-07-18T17:52:28","date_gmt":"2023-07-18T13:52:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=609625"},"modified":"2023-07-18T17:53:33","modified_gmt":"2023-07-18T13:53:33","slug":"beyn%c9%99lxalq-t%c9%99skilatlar-erm%c9%99nistanin-yaratdigi-ekoloji-t%c9%99hluk%c9%99l%c9%99r%c9%99-bigan%c9%99-qalmamalidir-qht-s%c9%99dri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=609625","title":{"rendered":"Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar Erm\u0259nistan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 bigan\u0259 qalmamal\u0131d\u0131r &#8211; QHT s\u0259dri"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>\u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova:\u00a0<\/em><\/strong><em><strong>\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tin cinay\u0259tl\u0259ri C\u0259nubi\u00a0Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131na\u00a0m\u0259nfi t\u0259sir t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistanda da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nay\u0259sind\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionu ciddi risk alt\u0131nda saxlayaraq ekologiyan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir.<\/p>\n<p><strong>\u201cS\u0259ma v\u0259 Eko\u201d Sosial \u0130qtisadi \u0130nki\u015fafa D\u0259st\u0259k \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri \u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova<\/strong>\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 v\u0259 BMT-y\u0259 birg\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259td\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan probleml\u0259r vur\u011fulan\u0131b: \u201cBundan \u00f6nc\u0259 ekoloqlar\u0131n ar\u0131d\u0131c\u0131l olaraq s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 B\u0259yannam\u0259si var. Nax\u00e7\u0131vanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Arazd\u0259y\u0259n k\u0259ndind\u0259ki metallurgiya layih\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir B\u0259yannam\u0259 haz\u0131rlay\u0131b g\u00f6nd\u0259rdik. Sonra Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Pa\u015finyana m\u00fcraci\u0259t olundu. Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 ekoloji f\u0259lak\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131na m\u00fcraci\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir B\u0259yannam\u0259 haz\u0131rland\u0131. Erm\u0259nistan\u0131n \u0259trah m\u00fchit \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 bel\u0259 bir m\u00fcraci\u0259t etm\u0259li olduq. Bildiyimiz kimi, Erm\u0259nistanda t\u0259kc\u0259 Arazd\u0259y\u0259nd\u0259 deyil, bir \u00e7ox yerl\u0259rd\u0259 da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. H\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 b\u00fct\u00fcn tullant\u0131lar \u00e7aylara ax\u0131d\u0131l\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Ox\u00e7u\u00e7aya, B\u0259rg\u00fc\u015fad \u00e7ay\u0131na, eyni zamanda Araz \u00e7ay\u0131na ax\u0131d\u0131l\u0131r. H\u0259min \u00e7aylar\u0131n ham\u0131s\u0131 g\u0259lib Araz \u00e7ay\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Bu is\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259dir, b\u00fct\u00fcn faunan\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259yir, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na ciddi t\u0259sirl\u0259r g\u00f6st\u0259rir.\u201d<\/p>\n<p>\u0130.H\u0259s\u0259nova vur\u011fulad\u0131 ki, b\u00fct\u00fcn bunlara g\u00f6r\u0259 biz m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qalaraq bel\u0259 bir b\u0259yannam\u0259 haz\u0131rlad\u0131q: \u201cBu ekosidl\u0259r\u00a0 t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck bir t\u0259hl\u00fck\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin trans-s\u0259rh\u0259d b\u00f6lg\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 f\u0259lak\u0259tdir. \u00c7\u00fcnki, Erm\u0259nistan he\u00e7 bir qanuna tabe olmadan bu eko-cinay\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Y\u0259ni onlar BMT-nin \u00fczv\u00fc oldu\u011fu halda, bu t\u0259\u015fkilat\u0131n qanunlar\u0131n\u0131 \u00e7eyn\u0259yirl\u0259r, he\u00e7 bir qanuna d\u0259 \u0259m\u0259l etmirl\u0259r. BMT-nin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131, dig\u0259ri is\u0259 sa\u011flaml\u0131qd\u0131r. Erm\u0259nistan bunlar\u0131n he\u00e7 birin\u0259 cavab vermir.\u201d<\/p>\n<p>\u0130.H\u0259s\u0259nova qeyd etdi ki, t\u0259kc\u0259 \u00e7aylara ax\u0131d\u0131lan tullant\u0131lar deyil, eyni zamanda havaya burax\u0131lan qazlar insan orqanizmin\u0259 olduqca m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir: \u201cG\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r art\u0131r. Bu, h\u0259m x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, h\u0259m d\u0259rid\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r yaran\u0131r. Y\u0259ni bu amill\u0259r C\u0259nubi\u00a0 Qafqaz b\u00f6lg\u0259sin\u0259 \u00e7ox m\u0259nfi t\u0259sir t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.\u00a0 \u00dcmid edirik ki, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar bizim s\u0259simiz\u0259 s\u0259s ver\u0259c\u0259k. \u018fg\u0259r bel\u0259 olmasa, biz m\u00fcbariz\u0259miz davam etdir\u0259c\u0259yik.\u00a0Art\u0131q d\u00fcnyada i\u00e7m\u0259li su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131b. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 c\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259n tutmu\u015f X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 q\u0259d\u0259r olan b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 Araz \u00e7ay\u0131ndan istifad\u0259 edilir. Bu is\u0259, \u00e7oxsayl\u0131 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na z\u0259r\u0259r vurur, su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck riskl\u0259r yarad\u0131r. Y\u0259ni h\u0259m d\u0259 bu n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n biz bel\u0259 bir b\u0259yannam\u0259 haz\u0131rlad\u0131q.\u201d<\/p>\n<p>QHT s\u0259dri qeyd etdi ki, Erm\u0259nistan qanunsuz ekoloji cinay\u0259tl\u0259ri il\u0259 bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 Konvensiyalar\u0131 pozur:<\/p>\n<p><em><strong>BMT-nin \u201cTranss\u0259rh\u0259d su axarlar\u0131n\u0131n v\u0259 beyn\u0259lxalq g\u00f6ll\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 istifad\u0259si haqq\u0131nda\u201d 17 mart 1992-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Helsinki Konvensiyas\u0131;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>BMT-nin \u201cAvropa \u0130qtisadi Komissiyas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li tullant\u0131lar\u0131n transs\u0259rh\u0259d da\u015f\u0131nmas\u0131na v\u0259 utilizasiyas\u0131na n\u0259zar\u0259t haqq\u0131nda\u201d Bazel Konvensiyas\u0131;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Uzunm\u00fcdd\u0259tli transs\u0259rh\u0259d havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sin\u0259 dair BMT Konvensiyas\u0131n\u0131n Havan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si siyas\u0259tinin beyn\u0259lxalq koordinasiyas\u0131na dair \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 s\u0259n\u0259di;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>BMT-nin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rini, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u201cYax\u015f\u0131 S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 Rifah\u201d \u00fczr\u0259 3-c\u00fc, \u201cT\u0259miz Su v\u0259 Sanitariya\u201d \u00fczr\u0259 6-c\u0131, \u201cM\u0259suliyy\u0259tli \u0130stehsal v\u0259 \u0130stehlak\u201d \u00fczr\u0259 12-ci, \u201c\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259\u201d\u00a0 \u00fczr\u0259 13-c\u00fc v\u0259 \u201cYer Ekosisteminin M\u00fchafiz\u0259si\u201d m\u00f6vzusunda 15-ci h\u0259d\u0259fl\u0259ri;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>BMT-nin \u201cBiznes v\u0259 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 R\u0259hb\u0259r Prinsipl\u0259ri\u201dnin M\u0259d\u0259n s\u0259nayesi d\u0259 daxil olmaqla biznesd\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli davran\u0131\u015f\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 s\u0259n\u0259di;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Ekspert qeyd etdi\u00a0ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259t bu kimi \u00e7ox m\u00fch\u00fcm olan beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rin \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xaraq, kobud sur\u0259td\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 meydan oxumaqla m\u0259\u015f\u011fuldur. D\u00fcnya birliyi ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 bigan\u0259 qalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova:\u00a0\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tin cinay\u0259tl\u0259ri C\u0259nubi\u00a0Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131na\u00a0m\u0259nfi t\u0259sir t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir Erm\u0259nistanda da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nay\u0259sind\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionu ciddi risk alt\u0131nda saxlayaraq ekologiyan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. \u201cS\u0259ma v\u0259 Eko\u201d Sosial \u0130qtisadi \u0130nki\u015fafa D\u0259st\u0259k \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri \u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 v\u0259 BMT-y\u0259 birg\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259td\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan probleml\u0259r vur\u011fulan\u0131b: \u201cBundan \u00f6nc\u0259 ekoloqlar\u0131n ar\u0131d\u0131c\u0131l olaraq s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir ne\u00e7\u0259 B\u0259yannam\u0259si var. Nax\u00e7\u0131vanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Arazd\u0259y\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":609626,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/6c530aae168968805660766213810948402.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova:\u00a0\u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tin cinay\u0259tl\u0259ri C\u0259nubi\u00a0Qafqaz b\u00f6lg\u0259sinin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131na\u00a0m\u0259nfi t\u0259sir t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir Erm\u0259nistanda da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nay\u0259sind\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionu ciddi risk alt\u0131nda saxlayaraq ekologiyan\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259sin\u0259, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. \u201cS\u0259ma v\u0259 Eko\u201d Sosial \u0130qtisadi \u0130nki\u015fafa D\u0259st\u0259k \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri \u0130rad\u0259 H\u0259s\u0259nova\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609625"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=609625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609625\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/609626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=609625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=609625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=609625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}