{"id":609679,"date":"2023-07-19T10:21:02","date_gmt":"2023-07-19T06:21:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=609679"},"modified":"2023-07-19T10:21:02","modified_gmt":"2023-07-19T06:21:02","slug":"suni-dadlandirici-kansoregen-t%c9%99rkiblidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=609679","title":{"rendered":"S\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131 kansoregen t\u0259rkiblidir?"},"content":{"rendered":"<p>Diet Coke ( Colan\u0131n bir n\u00f6v\u00fc), saqq\u0131z, qat\u0131q v\u0259 dig\u0259r qida m\u0259hsullar\u0131nda tap\u0131lan v\u0259 h\u0259r g\u00fcn milyonlarla insan t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak edil\u0259n m\u0259\u015fhur s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131\u00a0 olan aspartam\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, sa\u011flaml\u0131\u011fa\u00a0 m\u0259nfi t\u0259siri q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ( \u00dcST) X\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentliyi aspartam\u0131 kansoregen\u00a0 madd\u0259\u00a0 hesab etdiyini\u00a0 bildirdi.\u00a0 Lakin \u00dcST aspartam\u0131n\u00a0 g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulunun\u00a0 maksimum s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259yini\u00a0 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 daha \u00e7ox ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131na ehtiyac\u0131n oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>Aspartam iki amin tur\u015fusunun fenilalanin v\u0259 aspartikin birl\u0259\u015fm\u0259sidir. Aspartam 1965-ci ild\u0259 \u201cSearle\u201d \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q \u015firk\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n v\u0259 xoralar\u0131n m\u00fcalic\u0259sini tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan kimya\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sad\u00fcf\u0259n a\u015fkar edilmi\u015fdir. Aspartam \u015f\u0259k\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259r enerji s\u0259viyy\u0259sin\u0259 malikdir &#8211; bir qram\u0131nda t\u0259xmin\u0259n d\u00f6rd kalori var &#8211; lakin \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 200 d\u0259f\u0259 \u015firindir. Bu, o dem\u0259kdir ki, kalori s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 saxlayaraq \u015f\u0259k\u0259ri \u0259v\u0259z etm\u0259k v\u0259 qidan\u0131 maksimum\u00a0 \u015firinl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox daha az miqdarda istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, aspartam ilk v\u0259 yegan\u0259 s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131 deyil. Saxarin 1879-cu ild\u0259 k\u0259\u015ff edil\u0259n\u00a0 ilk dadland\u0131r\u0131c\u0131 madd\u0259 olub.\u00a0 M\u0259hsullar\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 \u015firinl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 olunur, lakin onun dad\u0131 ac\u0131d\u0131r. Bitki yarpaqlar\u0131ndan \u0259ld\u0259 edil\u0259n steviya kimi dig\u0259r t\u0259bii dadland\u0131r\u0131c\u0131lar son ill\u0259rd\u0259 populyarl\u0131q qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hans\u0131 m\u0259hsullarda aspartamdan\u00a0istifad\u0259 olunur?<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnyada minl\u0259rl\u0259 m\u0259hsulun haz\u0131rlanmas\u0131nda aspartamdan istifad\u0259 edilir. Bir \u00e7oxu p\u0259hriz, y\u00fcng\u00fcl v\u0259 ya s\u0131f\u0131r kalorili kimi sat\u0131l\u0131r. Aspartam s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i\u00e7kil\u0259r\u0259, saqq\u0131zlara, \u015firniyyatlara, jele, qat\u0131qlara, s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131na, \u00f6sk\u00fcr\u0259k damc\u0131lar\u0131na, di\u015f m\u0259cunlar\u0131na v\u0259 ma\u011faza desertl\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 edilir. O, h\u0259m\u00e7inin tez-tez \u00e7ay v\u0259 q\u0259hv\u0259y\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lan dadland\u0131r\u0131c\u0131 kimi d\u0259\u00a0 istifad\u0259 olunur. Haz\u0131rda bir \u00e7ox d\u0259rman\u00a0 n\u00f6v\u00fcn\u0259 \u00a0bir az \u015firinlik qats\u0131n dey\u0259 aspartamdan istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p><strong>Aspartam\u0131n istifad\u0259si nec\u0259 t\u0259sdiqini tapd\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e -\u0131n \u018frzaq v\u0259 D\u0259rman \u0130dar\u0259si ilk d\u0259f\u0259 1974-c\u00fc ild\u0259 aspartam\u0131n qidalarda \u00a0istifad\u0259 olundu\u011funu t\u0259sdiql\u0259mi\u015fdi \u00a0v\u0259 bu q\u0259rar d\u0259rhal m\u00fcbahis\u0259 do\u011furmu\u015fdu. 1il sonra onlar\u0131n kanserogen oldu\u011funu bildir\u0259n s\u00fcbutlar t\u0259sdiqini tapd\u0131 v\u0259 bu fikrin yalan oldu\u011fu x\u0259b\u0259ri yay\u0131ld\u0131.\u00a0 1981-ci ild\u0259 FDA onun istifad\u0259sini yenid\u0259n t\u0259sdiql\u0259y\u0259r\u0259k, m\u0259hsullarda istifad\u0259nin olduqca c\u00fczi oldu\u011funu bildirdi.Art\u0131q \u00a0d\u00fcnyada 90-dan \u00e7ox \u00f6lk\u0259 \u00a0dadland\u0131r\u0131c\u0131dan istifad\u0259y\u0259 \u00a0icaz\u0259 verib.\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq s\u0259hiyy\u0259 orqanlar\u0131 aspartam \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul edil\u0259n maksimum g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulu g\u00fcnd\u0259 b\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kisinin h\u0259r kiloqram\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 40 milliqram olaraq t\u0259yin edib. \u00a0Bir qutu dietik s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i\u00e7kinin t\u0259rkibind\u0259 200-300 milliqram aspartam varsa, \u00a0bu, o dem\u0259kdir ki, \u00e7\u0259kisi 70 kiloqram olan yetkin \u00a0bir insan 9-14 \u0259d\u0259d s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i\u00e7\u0259r\u0259k g\u00fcnd\u0259lik dozan\u0131 a\u015fa bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Dadland\u0131r\u0131c\u0131lar n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcbahis\u0259li hesab edilir?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130talyan t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n 2010-cu ild\u0259 apard\u0131qlar\u0131 ara\u015fd\u0131rmada aspartam\u0131n erk\u0259k si\u00e7anlarda qaraciy\u0259r v\u0259 a\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu bildirilib. 2010-cu ild\u0259 Danimarkada apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 s\u00fcni \u015firinl\u0259\u015fdirilmi\u015f i\u00e7kil\u0259r q\u0259bul ed\u0259n qad\u0131nlarda vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l do\u011fu\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Uzun bir ara\u015fd\u0131rmadan sonra, 2013-c\u00fc ild\u0259 Avropa Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi T\u0259\u015fkilat\u0131 m\u0259qbul g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulu a\u015fmamaq \u015f\u0259rti il\u0259 aspartam v\u0259 onunla \u0259laq\u0259li m\u0259hsullar\u0131n \u00fcmumi \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259siz oldu\u011funa q\u0259rar verdi.\u00a0 Bu ilin may ay\u0131nda \u00dcST b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259k\u0259rsiz dadland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r ver\u0259n yeni t\u0259limatlar yay\u0131mlay\u0131b v\u0259 m\u00f6vcud d\u0259lill\u0259rin onlar\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli kilo verm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259diyini v\u0259 diabet v\u0259 \u00fcr\u0259k probleml\u0259ri riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndiril\u0259 bil\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diet Coke ( Colan\u0131n bir n\u00f6v\u00fc), saqq\u0131z, qat\u0131q v\u0259 dig\u0259r qida m\u0259hsullar\u0131nda tap\u0131lan v\u0259 h\u0259r g\u00fcn milyonlarla insan t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak edil\u0259n m\u0259\u015fhur s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131\u00a0 olan aspartam\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, sa\u011flaml\u0131\u011fa\u00a0 m\u0259nfi t\u0259siri q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur. \u00d6t\u0259n c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ( \u00dcST) X\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentliyi aspartam\u0131 kansoregen\u00a0 madd\u0259\u00a0 hesab etdiyini\u00a0 bildirdi.\u00a0 Lakin \u00dcST aspartam\u0131n\u00a0 g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulunun\u00a0 maksimum s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259yini\u00a0 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 daha \u00e7ox ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131lmas\u0131na ehtiyac\u0131n oldu\u011funu vur\u011fulad\u0131. B\u0259s s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar n\u0259dir? Aspartam iki amin tur\u015fusunun fenilalanin v\u0259 aspartikin birl\u0259\u015fm\u0259sidir. Aspartam 1965-ci ild\u0259 \u201cSearle\u201d \u0259cza\u00e7\u0131l\u0131q \u015firk\u0259tind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":609681,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/8de4aa6f168968583278446123010855842-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Diet Coke ( Colan\u0131n bir n\u00f6v\u00fc), saqq\u0131z, qat\u0131q v\u0259 dig\u0259r qida m\u0259hsullar\u0131nda tap\u0131lan v\u0259 h\u0259r g\u00fcn milyonlarla insan t\u0259r\u0259find\u0259n istehlak edil\u0259n m\u0259\u015fhur s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131\u00a0 olan aspartam\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, sa\u011flaml\u0131\u011fa\u00a0 m\u0259nfi t\u0259siri q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusudur. \u00d6t\u0259n c\u00fcm\u0259 g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ( \u00dcST) X\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Agentliyi aspartam\u0131 kansoregen\u00a0 madd\u0259\u00a0 hesab etdiyini\u00a0 bildirdi.\u00a0 Lakin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609679"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=609679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609679\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/609681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=609679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=609679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=609679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}