{"id":609686,"date":"2023-07-19T10:24:10","date_gmt":"2023-07-19T06:24:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=609686"},"modified":"2023-07-19T10:24:10","modified_gmt":"2023-07-19T06:24:10","slug":"asura-mat%c9%99md%c9%99n-boyuk-hadis%c9%99-m%c9%99h%c9%99rr%c9%99mlik-n%c9%99dir-v%c9%99-haradan-g%c9%99lir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=609686","title":{"rendered":"A\u015fura &#8211; mat\u0259md\u0259n b\u00f6y\u00fck hadis\u0259: M\u0259h\u0259rr\u0259mlik n\u0259dir v\u0259 haradan g\u0259lir?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>\u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) insanlar\u0131 xeyir\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc<\/strong><\/h3>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Hicri-q\u0259m\u0259ri (Ay) t\u0259qviml\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 bu il iyulun 19-da ba\u015flay\u0131r. Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sind\u0259n bildirilib ki, bu il M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc iyulun 19-na, A\u015fura g\u00fcn\u00fc is\u0259 iyulun 28-n\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259c\u0259k. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 il\u0259 ba\u015flayan mat\u0259m g\u00fcnl\u0259ri is\u0259 sentyabr\u0131n 16-da S\u0259f\u0259r ay\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 yekunla\u015facaq.<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 h\u0259m d\u0259 Hicri t\u0259qvim\u0259 \u0259sas\u0259n yeni ilin ba\u015flamas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni iyulun 19-u 1445-ci Hicri ilinin ilk g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 hicri t\u0259qviminin ba\u015flanmas\u0131, m\u00fcs\u0259lman t\u0259qviminin ilk ay\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131 m\u00fcs\u0259lman al\u0259minin mat\u0259m ay\u0131, M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) n\u0259v\u0259si H\u0259zr\u0259t H\u00fcseynin (\u0259) t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 K\u0259rb\u0259lada \u015f\u0259hid edilm\u0259sinin yad edildiyi t\u0259qvimdir.<\/p>\n<p>H\u0259r il art\u0131q \u201c\u0259n\u0259n\u0259y\u0259\u201d \u00e7evrilmi\u015f M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 neqativ, nifr\u0259t yayan fikirl\u0259rin bu il d\u0259 t\u0259krarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 v\u0259 K\u0259rb\u0259la hadis\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi x\u00fcsusi m\u0259qamlar\u0131 yaz\u0131ya almaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldik.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/3653830bfd28dad7161b8a9a19c3c635.jpg\" alt=\"Battle_of_Karbala_(Without_written_version)jpg-1599133320.jpg (277 KB)\" width=\"750\" height=\"383\" \/><\/p>\n<p><strong><em>K\u0259rb\u0259la hadis\u0259sinin tarixi v\u0259 \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) \u0259zadarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u0259h\u0259rr\u0259m \u0130slam dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 4 \u201charam\u201d (\u201cMuh\u0259rr\u0259m\u201d, haram edilmi\u015f m\u0259nas\u0131ndad\u0131r &#8211; K.R.) aydan biridir. \u0130slam h\u00f6kml\u0259rind\u0259 bu ayda sava\u015fmaq, qan t\u00f6km\u0259k qada\u011fan (haram) edilib. \u0130slam m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 haqda bir s\u0131ra m\u0259lumatlar var. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, h\u0259m \u0130slamaq\u0259d\u0259rki v\u0259 h\u0259m d\u0259 \u0130slam\u0131n g\u0259li\u015find\u0259n sonra bu ayda ba\u015f vermi\u015f \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259l\u0259r xat\u0131rlan\u0131r. Bunlar\u0131n aras\u0131nda Ad\u0259m Pey\u011f\u0259mb\u0259rin yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131, \u0130brahim Pey\u011f\u0259mb\u0259rin do\u011fulmas\u0131, Ad\u0259min t\u00f6vb\u0259sinin Allah t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmas\u0131, Musa Pey\u011f\u0259mb\u0259rin y\u0259hudil\u0259ri Firondan xilas ed\u0259r\u0259k Misird\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131 v\u0259 Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u00fcn bu ayda ba\u015f ver\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r var.<\/p>\n<p>Ancaq he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, bu ay\u0131n \u0259sas hadis\u0259si A\u015fura v\u0259 ya K\u0259rb\u0259la hadis\u0259dir. Hicr\u0259tin 61-ci ili (Miladi t\u0259qviml\u0259 680-ci il) M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131nda \u0130raq\u0131n K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0130slam t\u0259qvimind\u0259 \u0259n ac\u0131 v\u0259 taley\u00fckl\u00fc hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 10-cu (\u0259r\u0259bc\u0259 \u201c\u0259\u015f\u0259r\u0259\u201d- A\u015fura) g\u00fcn\u00fc \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri h\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.) n\u0259v\u0259si, \u0130mam \u018flinin (\u0259) v\u0259 H\u0259zr\u0259t Fatim\u0259nin (\u0259) o\u011flu \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p>K\u0259rb\u0259la hadis\u0259l\u0259ri tarix boyu ba\u015f vermi\u015f \u00e7oxlu sayda qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n v\u0259 ya m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n biri deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 bir m\u00fcqavim\u0259t prosesi olub, \u0130slam dininin mahiyy\u0259tinin qorunmas\u0131, dinin hakimiyy\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n sui-istifad\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 sivil etiraz idi. H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn (\u0259) \u0259m\u0259vi x\u0259lif\u0259si, hakimiyy\u0259ti atas\u0131ndan irs alm\u0131\u015f Yezidin bey\u0259t t\u0259l\u0259bini r\u0259dd ed\u0259r\u0259k \u0130slamda irsi ke\u00e7\u0259n s\u00fclal\u0259 hakimiyy\u0259tinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Pey\u011f\u0259mb\u0259rin x\u0259lif\u0259si ad\u0131na iddia ed\u0259n \u015f\u0259xsin dinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 riay\u0259t ed\u0259n, \u0259xlaql\u0131, \u0259dal\u0259tli insan olmal\u0131 oldu\u011funu b\u0259yan edir v\u0259 \u018fm\u0259vi x\u0259lif\u0259si Yezid ibn Muaviy\u0259nin bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri da\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ona bey\u0259t etm\u0259kd\u0259n (hakimiyy\u0259tini tan\u0131maqdan \u2013 K.R.) imtina edir. \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) bir inqilab\u00e7\u0131, \u00fcsyan\u00e7\u0131 deyil, \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dediyi kimi, islahat\u00e7\u0131, insanlar\u0131 do\u011fruya d\u0259v\u0259t ed\u0259n, pislikl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kindir\u0259n v\u0259 n\u0259hay\u0259t, bu yolda \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259n yax\u0131nlar\u0131n\u0131 qurban ver\u0259n bir \u0259zabke\u015f idi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/7c43a1d80bcdd571e62980497d5d8423.jpg\" alt=\"3 (167).jpg (112 KB)\" width=\"750\" height=\"422\" \/><\/p>\n<p>H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc v\u0259 ya komandir deyil, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0130mam, \u0130slam \u00fcmm\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri idi. B\u00fct\u00fcn qanl\u0131 cinay\u0259tl\u0259rin, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 haqs\u0131zl\u0131q v\u0259 nifr\u0259tin m\u00fcqabilind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rini \u0259fv etm\u0259si, h\u0259tta \u0259n son ana q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin\u0259 m\u0259rh\u0259m\u0259tl\u0259 yana\u015fmas\u0131 \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) r\u0259hmli, m\u0259rh\u0259m\u0259tli, h\u0259qiqi Allah a\u015fiqi oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n K\u0259rb\u0259la hadis\u0259l\u0259ri, \u0130mam H\u00fcseynin f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7ox d\u00fcnya m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, ilham qayna\u011f\u0131 olub.<\/p>\n<p>\u0130mam H\u00fcseyn hicr\u0259tin 4-c\u00fc (Miladi 626-c\u0131 il) il, \u015eaban ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 M\u0259din\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. H\u00fcseyn (\u0259) \u0130mam \u018flinin (\u0259) \u0130mam H\u0259s\u0259nd\u0259n (\u0259) sonra d\u00fcnyaya g\u0259lmi\u015f ikinci \u00f6vlad\u0131d\u0131r. R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s) H\u00fcseyni \u00e7ox sevib \u0259zizl\u0259y\u0259rmi\u015f. Bununla ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra h\u0259disl\u0259r var: \u201cH\u00fcseyn m\u0259nd\u0259n, m\u0259n d\u0259 H\u00fcseynd\u0259n\u0259m. H\u0259r kim H\u0259s\u0259n v\u0259 H\u00fcseyni sevs\u0259, m\u0259ni sevib. H\u0259r k\u0259s onlarla d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ets\u0259, m\u0259niml\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik edib\u201d.<\/p>\n<p>\u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) \u201c\u018fhli-Beyt\u201din \u00fczv\u00fcd\u00fcr. M\u0259\u015fhur r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s) q\u0131z\u0131 Fatim\u0259, k\u00fcr\u0259k\u0259ni \u018fli (\u0259) v\u0259 n\u0259v\u0259l\u0259ri H\u0259s\u0259n v\u0259 H\u00fcseynin \u201c\u018fhli-Beyt\u201dd\u0259n oldu\u011funu bildirib. \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) 3-c\u00fc imamd\u0131r. Qarda\u015f\u0131 \u0130mam H\u0259s\u0259nd\u0259n (\u0259) sonra m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n r\u0259hb\u0259ri (imam) olub. \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) \u0130mam \u018fli ail\u0259sinin \u00fczv\u00fc kimi ilahi elm\u0259, y\u00fcks\u0259k \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sahib insan olub. O, bir alim olmaqla yana\u015f\u0131, atas\u0131n\u0131n yax\u0131n k\u00f6m\u0259k\u00e7isi kimi onunla birg\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 \u018fm\u0259vi x\u0259lif\u0259sin\u0259 sadiq Kuf\u0259 valisinin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ordu \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) v\u0259 72 t\u0259r\u0259fdar\u0131ndan ibar\u0259t qrupu m\u00fchasir\u0259y\u0259 al\u0131r. \u0130mam t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 10 g\u00fcn davam ed\u0259n m\u00fchasir\u0259nin 3 g\u00fcn\u00fcn\u00fc susuz qal\u0131r. N\u0259hay\u0259t, M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 10-da Kuf\u0259 valisinin qo\u015funlar\u0131 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k \u0130mam H\u00fcseyni (\u0259) iki o\u011flu, qarda\u015f\u0131, qarda\u015f\u0131 o\u011flu, bac\u0131s\u0131 o\u011flanlar\u0131 da daxil olmaqla t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 \u015f\u0259hid edir. K\u0259rb\u0259la \u015f\u0259hidl\u0259rinin k\u0259silmi\u015f ba\u015flar\u0131 \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 Kuf\u0259y\u0259, sonra is\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri g\u0259zdirm\u0259kl\u0259 \u018fm\u0259vi paytaxt\u0131 D\u0259m\u0259\u015fq\u0259 apar\u0131l\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/d1ce9467648c104ce063fedd76b350d2.jpg\" alt=\"nocomment_df27876646fe0e6a5430df56890d8c2e_tfpv4gex1azm5ij7cyob.jpg (48 KB)\" width=\"750\" height=\"452\" \/><\/p>\n<p><strong>***<\/strong><\/p>\n<p>Hicri M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 10-da ba\u015f ver\u0259nl\u0259r \u0130slam tarixind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f faci\u0259, \u0259srl\u0259r\u0259 iz qoyacaq hadis\u0259 idi. Bu hadis\u0259 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259sir yaratd\u0131. Bir s\u0131ra \u00fcsyanlar ba\u015f verdi, s\u0259hab\u0259 v\u0259 tabeliyind\u0259 olan \u00e7ox n\u00fcfuzlu insanlar x\u0259lif\u0259 Yezid\u0259 etiraz etdil\u0259r. Daha sonra x\u0259lif\u0259 Yezid \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259mr verm\u0259diyini, bunu Kuf\u0259 valisinin \u00f6zba\u015f\u0131na etdiyini dey\u0259r\u0259k m\u0259suliyy\u0259ti \u00fcz\u0259rind\u0259n atma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Ancaq etirazlar b\u00f6y\u00fcy\u00fcr v\u0259 sonrak\u0131 il M\u0259din\u0259d\u0259 ba\u015f qald\u0131ran etirazlar\u0131 yat\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259lif\u0259 Yezid \u015f\u0259h\u0259r\u0259 ordu g\u00f6nd\u0259rir. Ordu M\u0259din\u0259 \u015f\u0259h\u0259rini m\u00fchasir\u0259y\u0259 alaraq \u0259l\u0259 ke\u00e7irib qar\u0259t ed\u0259r\u0259k yand\u0131r\u0131r. Ancaq K\u0259rb\u0259la hadis\u0259sind\u0259n sonra xilaf\u0259td\u0259 \u0259m\u0259vi s\u00fclal\u0259sin\u0259 etirazlar dayanm\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra ba\u015f ver\u0259n Muxtar S\u0259q\u0259finin qiyam\u0131 zaman\u0131 K\u0259rb\u0259lada cinay\u0259t\u0259 \u0259l atan x\u0259lif\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fm\u0259vi imperiyas\u0131 is\u0259 z\u0259ifl\u0259yir.<\/p>\n<p>Ancaq M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.) sevimli n\u0259v\u0259sinin v\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259si, ail\u0259sinin \u0259sir al\u0131nmas\u0131, D\u0259m\u0259\u015fq\u0259 z\u0259ncirl\u0259nib apar\u0131lmas\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck bir faci\u0259 v\u0259 k\u0259d\u0259rin m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilir. M\u00fcs\u0259lmanlar bu hadis\u0259d\u0259n b\u00f6y\u00fck \u00fcz\u00fcnt\u00fc ke\u00e7ir\u0259r\u0259k Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.) n\u0259v\u0259sin\u0259 yas tuturlar. H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn\u0259 (\u0259) K\u0259rb\u0259lada ilk yas tutanlardan biri d\u0259 s\u0259hab\u0259 Cabir ibn Abdullah \u018fnsari olur. Ya\u015fl\u0131 Pey\u011f\u0259mb\u0259r s\u0259hab\u0259si M\u0259din\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259r\u0259k A\u015furan\u0131n 40-c\u0131 g\u00fcn\u00fc \u2013 \u018frb\u0259in, \u0259r\u0259bc\u0259 40-c\u0131 g\u00fcn \u2013 K\u0259rb\u0259lada \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) m\u0259zar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u011flayaraq mat\u0259m saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Sonradan bu m\u0259rasiml\u0259r h\u0259r il davaml\u0131 olaraq ke\u00e7irilir. H\u0259r il m\u00fcs\u0259lmanlar A\u015fura q\u0259tliam\u0131n\u0131 yeni ba\u015f vermi\u015f q\u0259tl hadis\u0259si kimi qeyd edir, \u0130mam H\u00fcseyn v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131na yenic\u0259 d\u00fcnyadan k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f insanlar kimi yas tuturlar.<\/p>\n<p>T\u0259xmin\u0259n 200 il sonra Misird\u0259 Fatimil\u0259r A\u015fura g\u00fcn\u00fcn\u00fc mat\u0259m g\u00fcn\u00fc elan etdi. Fatimil\u0259rin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Misird\u0259 A\u015fura r\u0259smi \u0259za v\u0259 mat\u0259m g\u00fcn\u00fc olaraq qal\u0131rd\u0131. \u0130bn K\u0259sir yaz\u0131r ki, hicr\u0259tin t\u0259xmin\u0259n 400-c\u00fc ilind\u0259 Ba\u011fdadda A\u015fura g\u00fcn\u00fc milli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc elan olundu, xalq H\u00fcseynin susuzlu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131b k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 soyuq su v\u0259 \u015f\u0259rb\u0259t qoyub susuzlara paylay\u0131rd\u0131. \u0130raq \u0259halisi d\u0259 A\u015fura g\u00fcn\u00fcnd\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) v\u0259fat etdiyi g\u00fcn\u00fcn ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259 oldu\u011fu kimi \u0259zadar idi.<\/p>\n<p>Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259, h\u0259tta \u018fm\u0259vil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 s\u0259rt qada\u011falara baxmayaraq h\u0259r il on minl\u0259rl\u0259 insan M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131 mat\u0259m, h\u00fczn m\u0259rasimi kimi qeyd edib. H\u0259r il M\u0259h\u0259rr\u0259min 10-cu g\u00fcn\u00fc \u0259zadarl\u0131q m\u0259rasiml\u0259ri t\u0259\u015fkil olunur, K\u0259rb\u0259la \u015f\u0259hidl\u0259ri yad edilir. M\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir m\u0259d\u0259ni irs\u0259 \u00e7evril\u0259n n\u00f6vh\u0259, m\u0259rsiy\u0259 yaz\u0131l\u0131 \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 \u015f\u0259bih tama\u015falar\u0131n\u0131n ilham qayna\u011f\u0131 A\u015fura idi.<\/p>\n<p>Ancaq \u0130mam H\u00fcseyn\u0259 \u0259za saxlamaq yaln\u0131z yas tutmaq deyil, h\u0259m d\u0259 onun tutdu\u011fu yolun davam etdirilm\u0259si, Pey\u011f\u0259mb\u0259r v\u0259 \u018fhli-Beyt yoluna sadiqlik, \u0259dal\u0259t t\u0259r\u0259fdar\u0131, haqs\u0131zl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 olmaq kimi q\u0259bul olunur. \u0130slam aliml\u0259ri A\u015fura \u0259zadarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259ri olaraq iki hiss\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcr. Birinci hiss\u0259 daha \u00e7ox zahiri \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259 se\u00e7il\u0259n v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri folklorunun \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n m\u0259rsiy\u0259, n\u00f6vh\u0259, q\u0259sid\u0259 kimi yarad\u0131c\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ri, \u015f\u0259bih teatrlar\u0131 da daxil olmaqla, \u0259zadarl\u0131q m\u0259rasiml\u0259rini \u0259hat\u0259 edir.<\/p>\n<p>\u0130kinci \u0259sas hiss\u0259 is\u0259 A\u015furan\u0131n f\u0259ls\u0259fi mahiyy\u0259tidir ki, birinci hiss\u0259 d\u0259 m\u0259hz buna xidm\u0259t edir. H\u0259r il m\u00fcs\u0259lmanlar he\u00e7 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, d\u0259v\u0259t olmadan ilin m\u00fc\u0259yy\u0259n ay\u0131nda \u0259zadarl\u0131q m\u0259rasiml\u0259rin\u0259 qo\u015fulur, d\u00fcnyada az hallarda rast g\u0259lin\u0259n h\u0259mr\u0259ylik, s\u00fclh olur. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131nda H\u00fcseyn m\u00fcsib\u0259ti &#8211; K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 t\u0259nha, susuz qalan, \u0259zizl\u0259rini itir\u0259n v\u0259 \u0259zabla \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 3-c\u00fc \u0130mam\u0131n faci\u0259si bir araya g\u0259tirir.<\/p>\n<p>A\u015fura \u0259r\u0259bl\u0259rin cahilliy\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n r\u0259smi bayram g\u00fcnl\u0259ri idi. H\u0259min g\u00fcn xalq \u015f\u0259nlik ke\u00e7irirdi. \u0130randa Novruz g\u00fcn\u00fc bayram g\u00fcn\u00fc hesab edildiyi kimi, \u0259r\u0259bl\u0259r aras\u0131nda da A\u015fura, tarixi bayram g\u00fcn\u00fc v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 \u0259r\u0259b q\u0259bil\u0259l\u0259rinin bir-birinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 getdiyi g\u00fcn kimi qeyd olunurdu.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/89719647dacc82b7c45138af55254579.jpg\" alt=\"dcb1d636e9fdded3e958e15f69e5c2e4.jpg (143 KB)\" width=\"750\" height=\"500\" \/><\/p>\n<p>T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, A\u015fura hadis\u0259sinin qeyd olunmas\u0131nda da ifrata varmalar olur. A\u015fura hadis\u0259sini \u0259fsan\u0259l\u0259\u015fdir\u0259n, onun mahiyy\u0259tini b\u0259z\u0259n t\u0259hrif ed\u0259n hekay\u0259 v\u0259 \u0259hvalatlar meydana \u00e7\u0131x\u0131b. B\u0259zi m\u00fcs\u0259lmanlar m\u0259h\u0259rr\u0259mlik ayinl\u0259rind\u0259 ba\u015f yarmaq, qan \u00e7\u0131xarmaq kimi ad\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edib. B\u00fct\u00fcn bunlar f\u0259rqli yozumlara s\u0259b\u0259b olsa da, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 t\u0259hrifl\u0259r\u0259, qada\u011falara baxmayaraq K\u0259rb\u0259la olaylar\u0131n\u0131 unutdurmaq m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda A\u015fura m\u0259clisl\u0259rinin tarixi \u00e7ox q\u0259diml\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. 7-ci imam Musa \u0259l-Kaz\u0131m\u0131n (\u0259) q\u0131z\u0131 H\u0259zr\u0259t H\u0259kim\u0259nin Bak\u0131da, 5-ci \u0130mam M\u0259h\u0259mm\u0259d Baqirin (\u0259) o\u011flu \u0130brahimin m\u0259zar\u0131n\u0131n \u00a0G\u0259nc\u0259d\u0259 olmas\u0131, n\u0259v\u0259si \u0130smay\u0131l\u0131n is\u0259 B\u0259rd\u0259d\u0259 d\u0259fn olunmas\u0131 Az\u0259rbaycanda \u018fhli-Beyt izl\u0259rini 7-8-ci \u0259srl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131r. Az\u0259rbaycan dig\u0259r t\u00fcrk xalqlar\u0131 kimi \u018fhli-Beyt\u0259 sevgi v\u0259 ehtiram b\u0259sl\u0259yib. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 A\u015fura v\u0259 K\u0259rb\u0259la \u0259zas\u0131 Az\u0259rbaycan tarixi, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131, folklorunda geni\u015f \u0259ksini tap\u0131b, y\u00fcz ill\u0259r boyunca xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda ya\u015fad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu,<br \/>\nMusavat.com \u00fc\u00e7\u00fcn<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) insanlar\u0131 xeyir\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc &nbsp; Hicri-q\u0259m\u0259ri (Ay) t\u0259qviml\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 bu il iyulun 19-da ba\u015flay\u0131r. Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sind\u0259n bildirilib ki, bu il M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc iyulun 19-na, A\u015fura g\u00fcn\u00fc is\u0259 iyulun 28-n\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259c\u0259k. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 il\u0259 ba\u015flayan mat\u0259m g\u00fcnl\u0259ri is\u0259 sentyabr\u0131n 16-da S\u0259f\u0259r ay\u0131n\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 yekunla\u015facaq. Qeyd ed\u0259k ki, M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 h\u0259m d\u0259 Hicri t\u0259qvim\u0259 \u0259sas\u0259n yeni ilin ba\u015flamas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni iyulun 19-u 1445-ci Hicri ilinin ilk g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 hicri t\u0259qviminin ba\u015flanmas\u0131, m\u00fcs\u0259lman t\u0259qviminin ilk ay\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":609687,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/ec0ea20fd98ec4b0054e2c148297223e.jpg",600,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) insanlar\u0131 xeyir\u0259 d\u0259v\u0259t edirdi v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc &nbsp; Hicri-q\u0259m\u0259ri (Ay) t\u0259qviml\u0259 M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 bu il iyulun 19-da ba\u015flay\u0131r. Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sind\u0259n bildirilib ki, bu il M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc iyulun 19-na, A\u015fura g\u00fcn\u00fc is\u0259 iyulun 28-n\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259c\u0259k. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 il\u0259 ba\u015flayan mat\u0259m g\u00fcnl\u0259ri is\u0259 sentyabr\u0131n 16-da S\u0259f\u0259r ay\u0131n\u0131n ba\u015fa&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609686"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=609686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/609686\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/609687"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=609686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=609686"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=609686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}