{"id":60983,"date":"2019-05-23T15:23:29","date_gmt":"2019-05-23T12:23:29","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=60983"},"modified":"2019-05-23T15:23:29","modified_gmt":"2019-05-23T12:23:29","slug":"nazir-muavini-%c9%99sas-h%c9%99d%c9%99f-plastik-qablasdirma-m%c9%99mulatlarinin-t%c9%99dric%c9%99n-m%c9%99hdudlasdirilmasidir-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=60983","title":{"rendered":"Nazir m\u00fcavini: &#8220;\u018fsas h\u0259d\u0259f plastik qabla\u015fd\u0131rma m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n t\u0259dric\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r&#8221; &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>ARANTV.AZ\u00a0 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Rauf Hac\u0131yevin\u00a0<a href=\"http:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"color: #000000;\">Trend<\/span><\/a>-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edir:<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>&#8211; Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z planetin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 bu g\u00fcn\u00fcn \u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Z\u0259r\u0259rli tullant\u0131lar, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, h\u0259tta qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olacaq q\u0259d\u0259r t\u0259bi\u0259t\u0259 ziyan verm\u0259kd\u0259dir&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Do\u011frudur, art\u0131q xeyli m\u00fcdd\u0259tdir ki, tullant\u0131lar\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 edilm\u0259m\u0259si, z\u0259r\u0259rli at\u0131lmalar\u0131n t\u0259dric\u0259n azald\u0131laraq dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 yer k\u00fcr\u0259sinin \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259si olaraq \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri problem\u0259 \u00e7evrilib. \u0130qtisadiyyat\u0131n inki\u015faf tempinin n\u0259tic\u0259si olaraq bu g\u00fcn t\u0259bi\u0259t\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259n tullant\u0131lar\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si plastik k\u00fctl\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Art\u0131q ictimaiyy\u0259tin d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259lumat\u0131 var ki, plastik v\u0259 polietilen tullant\u0131lar 100 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fcr, ild\u0259n-il\u0259 tullant\u0131 say\u0131n\u0131n artmas\u0131 hesab\u0131na torpaq qat\u0131n\u0131, su h\u00f6vz\u0259l\u0259rini \u00e7irkl\u0259ndirir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, d\u00fcnyan\u0131n texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131nda h\u0259r il istehsal edil\u0259n 25 milyon ton plastik tullant\u0131lar\u0131n yaln\u0131z 1\/4 hiss\u0259si t\u0259krar emal olunur. Y\u0259ni t\u0259krar emal s\u0259nayesinin n\u0259 q\u0259d\u0259r inki\u015faf etm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, tullant\u0131lar t\u0259bi\u0259td\u0259 qal\u0131r v\u0259 ild\u0259n-il\u0259 h\u0259cmi art\u0131r.<\/p>\n<p>Amma t\u0259s\u0259lli odur ki, art\u0131q h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7al\u0131n\u0131b, &#8220;sos&#8221; siqnal\u0131 verilib. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada plastik m\u0259mulatlardan t\u0259dric\u0259n imtina prosesi ba\u015flay\u0131b. Bu ilin 27 mart tarixind\u0259 Avropa Parlamenti t\u0259r\u0259find\u0259n 2021-ci ild\u0259n etibar\u0259n bird\u0259f\u0259lik plastik \u0259\u015fyalardan istifad\u0259y\u0259 tam qada\u011fa qoyan m\u00fcvafiq qanun layih\u0259si q\u0259bul olunub. Eyni zamanda, 2029-cu il\u0259d\u0259k i\u00e7ki \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan butulkalar\u0131n \u0259n az 90%-n\u0131n toplan\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259krar emal olunmas\u0131 qar\u015f\u0131ya h\u0259d\u0259f qoyulub.<\/p>\n<p>Art\u0131q 40 \u00f6lk\u0259d\u0259 plastik m\u0259hsullar\u0131n istifad\u0259si m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin bir \u00e7oxunda \u0259sas t\u0259dbir kimi plastik torbalar\u0131n \u00f6d\u0259ni\u015fli olmas\u0131 v\u0259 ya onlara ekoloji vergi t\u0259tbiqi kimi \u00fcsullardan istifad\u0259 edilir. Y\u0259ni b\u0259lli t\u0259hl\u00fck\u0259 movcuddur v\u0259 bunun qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmazsa, planetimiz ciddi f\u0259sadlarla \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycanda da marketl\u0259rd\u0259 polietilen torbalar\u0131n \u00f6d\u0259ni\u015fli olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar var. Deyil\u0259nl\u0259r n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 reald\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 plastikd\u0259n imtina t\u0259dric\u0259n, m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 \u0259sas h\u0259d\u0259f t\u0259dric\u0259n plastik qabla\u015fd\u0131rma m\u0259mulatlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. B\u0259li, sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 ola bil\u0259r ki, tamamil\u0259 polietilen torbalar istifad\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131ls\u0131n v\u0259 ya \u00f6d\u0259ni\u015fli olsun. Plastik tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Avstriya v\u0259 Latviyadan olan ekspertl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 seminarlar ke\u00e7irilib. B\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin kompleks \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdd\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Y\u0259qin ki, art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u00f6vl\u0259tin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Nazirliyin d\u0259 prioritetl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu m\u0259s\u0259l\u0259 n\u0259inki Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259llini g\u00f6zl\u0259y\u0259n probleml\u0259rd\u0259n biridir, tullant\u0131lar\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmas\u0131 yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r, t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r t\u0259tbiq edilir. Uzun ill\u0259r boyu dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycanda da plastik tullant\u0131lar\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r v\u0259 problem diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda plastik qabla\u015fd\u0131rma tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirinin azald\u0131lmas\u0131na dair 2019-2020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131&#8221; \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Nazirliyimiz t\u0259r\u0259find\u0259n plastik qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131n\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirinin azald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259dric\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n alternativl\u0259rinin \u00f6lk\u0259 bazar\u0131na daxil olmas\u0131n\u0131n asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Alternativ qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131ndan istifad\u0259nin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r, aidiyy\u0259t\u0131 icra\u00e7\u0131 qurumlarla birg\u0259 v\u0259ziyy\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klifl\u0259r haz\u0131rlan\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, proses davam edir v\u0259 yax\u0131n vaxtlarda \u00f6lk\u0259d\u0259 alternativ qabla\u015fd\u0131rma materiallar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k, plastikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin icras\u0131na ba\u015flan\u0131lacaq.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, bu add\u0131mlar insan s\u0259hh\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn yarana bil\u0259c\u0259k f\u0259sadlar\u0131n azald\u0131lmas\u0131na g\u0259tir\u0259c\u0259k. H\u0259r bir insan\u0131n t\u0259miz \u0259traf m\u00fchitd\u0259 ya\u015famaq h\u00fcququ varsa, he\u00e7 k\u0259sin bu \u0259traf m\u00fchiti \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259k h\u00fcququ yoxdur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin d\u0259 plastik v\u0259 dig\u0259r tullant\u0131larla \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si faktlar\u0131 var v\u0259 Nazirlik t\u0259r\u0259find\u0259n bu istiqam\u0259td\u0259 monitorinql\u0259rin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fc bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar verilir. N\u0259tic\u0259l\u0259r n\u0259yi g\u00f6st\u0259rir, d\u0259niz daha \u00e7ox hans\u0131 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, X\u0259z\u0259rin 5 \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si davam edir. T\u0259r\u0259fimizd\u0259n apar\u0131lan monitorinql\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259l\u0259lik d\u0259nizd\u0259 plastik tullant\u0131alrla \u00e7irkl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259si, axarlardan g\u0259l\u0259n \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259d\u0259n daha azd\u0131r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u0259sas \u00e7irkl\u0259nm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri onun sahill\u0259rind\u0259, h\u00f6vz\u0259sind\u0259 v\u0259 akvatoriyalar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin v\u0259 s\u0259naye obyektl\u0259rinin tullant\u0131 sular\u0131, d\u0259niz n\u0259qliyyat\u0131ndan v\u0259 neft m\u0259d\u0259nl\u0259rind\u0259n daxil olan m\u00fcxt\u0259lif \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n lay sular\u0131d\u0131r. Sahil zola\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n rayonlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 kanalizasiya sisteml\u0259ri v\u0259 t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular olmad\u0131\u011f\u0131ndan tullant\u0131 sular\u0131 t\u0259mizl\u0259nm\u0259d\u0259n d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131l\u0131r. M\u0259n x\u00fcsusi il\u0259 H\u00f6vsan kanal\u0131n\u0131 v\u0259 20-ci sah\u0259 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n 32-ci kanal\u0131 qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Bu kanallar vasit\u0259si il\u0259 h\u0259m m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 formala\u015fan tullant\u0131 sular\u0131, h\u0259m d\u0259 neft hasilat\u0131 zaman\u0131 yaranan lay sular\u0131 d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131l\u0131r. \u00c7im\u0259rlik m\u00f6vs\u00fcm\u00fc d\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r v\u0259 lay sular\u0131n\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259d\u0259n d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131lmas\u0131, insanlar\u0131n bel\u0259 m\u00fchitl\u0259 t\u0259masda olmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Ekoloji g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259t yaranmas\u0131n dey\u0259, rayon icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r d\u0259 \u00e7irkl\u0259nm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn konkret h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Y\u0259ni \u00e7im\u0259rlikl\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00c7im\u0259rlik m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn yax\u0131nla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar Nazirliyimizin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Gigiyena v\u0259 Epidemiologiya M\u0259rk\u0259zi il\u0259 birlikd\u0259 \u00e7im\u0259rlik zonalar\u0131nda d\u0259niz suyundan n\u00fcmun\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k t\u0259hlill\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131blar. N\u0259tic\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 \u0259haliy\u0259 m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>&#8211; D\u0259nizin ekoloji v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131sa add\u0131mlar at\u0131l\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>&#8211; X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 olan antropogen t\u0259sirl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn axarlar inventarla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, sahil zola\u011f\u0131 boyunca 13 rayonun \u0259razisind\u0259n b\u00fct\u00fcn axarlar qeyd\u0259 al\u0131naraq x\u0259rit\u0259l\u0259\u015fdirilib v\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. H\u00f6vsan kanal\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 v\u0259 bu kanal vasit\u0259si il\u0259 d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131lan t\u0259mizl\u0259nm\u0259mi\u015f tullant\u0131 sular\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 layih\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131 inzibati t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 davam etdirilir. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahil zola\u011f\u0131nda v\u0259 \u00e7im\u0259rlikl\u0259rd\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131, qalaqlanmas\u0131, \u00e7irkab sular\u0131n d\u0259niz\u0259 ax\u0131d\u0131lmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r v\u0259 Daxili \u0130\u015fl\u0259r nazirlikl\u0259rinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahil zola\u011f\u0131 boyu rayonlarda m\u00fct\u0259madi reydl\u0259r ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin probleml\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 dair ictimaiyy\u0259tin m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6z\u0259l sektor v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259bliedici t\u0259dbirl\u0259r, im\u0259cilikl\u0259r, ictimaii m\u00fczakir\u0259l\u0259r ke\u00e7irilir. M\u0259qs\u0259d insanlar\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259k, ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini ekoloji probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k, \u0259halinin bu sah\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla t\u0259bi\u0259ti qoruma\u011f\u0131n vacibliyini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq, bu i\u015f\u0259 dig\u0259r qurumlar\u0131 v\u0259 \u0259halini d\u0259 c\u0259lb etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi ekoloji sabitlik zonas\u0131na \u00e7evrilsin. Bu m\u0259s\u0259l\u0259, bel\u0259 dey\u0259k ki, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 maraq do\u011furur, b\u00fct\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Dem\u0259li, Nazirlik beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259lidir, h\u0259m qlobal ekoloji probleml\u0259rin, h\u0259m d\u0259 daxili m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqazda, M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Q\u0259rbi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli yolayr\u0131c\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Bu bax\u0131mdan beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa z\u0259rur\u0259t v\u0259 t\u0259l\u0259bat var. \u018ftraf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin minimuma endirilm\u0259si, X\u0259z\u0259rin ekoloji sabitlik zonas\u0131na \u00e7evrilm\u0259si v\u0259 m\u00fchafiz\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ekoloji siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ridir. \u018ftraf m\u00fchit probleml\u0259rinin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri bir problem oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, d\u00fcnyan\u0131n he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259si \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si probleml\u0259rini t\u0259klikd\u0259 h\u0259ll etm\u0259k iqtidar\u0131nda deyil. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si sah\u0259sind\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarla raz\u0131la\u015fma v\u0259 sazi\u015fl\u0259rin imzalanmas\u0131, beyn\u0259lxalq konvensiyalara qo\u015fulmas\u0131 vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan 20-d\u0259n \u00e7ox beyn\u0259lxalq konvensiya v\u0259 protokollara qo\u015fulub. Bu istiqam\u0259td\u0259 f\u0259aliyy\u0259t bu g\u00fcn d\u0259 davam etdirilir v\u0259 qlobal m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n dig\u0259r beyn\u0259lxalq \u00e7oxt\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 qo\u015fulma istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcvafiq i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. 40-a yax\u0131n \u00f6lk\u0259 il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 \u0259sas beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259d olan Paris Sazi\u015fini 2016-c\u0131 ild\u0259 ratifikasiya edib v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qlobal s\u0259yl\u0259r\u0259 bundan sonra da \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r istixana effekti yaradan qaz tullant\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sinin 35% azald\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259zah\u00fcrl\u0259ri artd\u0131qca, hidrometeoroloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn vacib faktora \u00e7evrilir v\u0259 h\u0259r zaman diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Az\u0259rbaycanda bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; V\u0259ziyy\u0259t, dem\u0259k olar ki, normald\u0131r. \u018fhalinin, onun \u0259mlak\u0131n\u0131n v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259rinin hidrometeoroloji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259tin daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. \u00c7\u00fcnki vaxt\u0131nda v\u0259 d\u00fczg\u00fcn verilmi\u015f proqnozdan i\u015fi bilavasit\u0259 hava \u015f\u0259raitind\u0259n as\u0131l\u0131 olan insanlar\u0131n &#8211; neft\u00e7il\u0259rin, d\u0259niz\u00e7il\u0259rin, aviatorlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi as\u0131l\u0131d\u0131r. Odur ki, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri t\u0259zah\u00fcrl\u0259rinin vaxt\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, keyfiyy\u0259tli proqnoz v\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlarla t\u0259min olunmas\u0131 qar\u015f\u0131m\u0131zda duran aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Az\u0259rbaycanda hidrometeoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, avtomat meteoroloji stansiyalardan geni\u015f istifad\u0259 edilir. Erk\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcasir m\u00fc\u015fahid\u0259 sisteml\u0259ri olan &#8220;Dopler&#8221; radarlar\u0131n\u0131n, atmosferd\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri izl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn radiozondlar\u0131n v\u0259 d\u0259niz avtomat hidrometeoroloji stansiyalar\u0131n t\u0259tbiqi istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Veril\u0259n hava proqnozlar\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259sini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etmi\u015fik v\u0259 bu \u00e7ox q\u00fcrurvericidir. B\u0259s, sizc\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259n, Rusiya sinoptikl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan sinoptikl\u0259rinin verdiyi proqnozlar d\u0259qiqlik faizin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259lk\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il qabaq bel\u0259 m\u00fcqayis\u0259 apar\u0131lsayd\u0131, cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259rdim. Bizim sinoptikl\u0259rimizin pe\u015f\u0259karl\u0131q s\u0259viyy\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, avadanl\u0131q v\u0259 texniki t\u0259hcizat bax\u0131m\u0131ndan. Amma indi birm\u0259nal\u0131 olaraq dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, bizd\u0259n veril\u0259n hava m\u0259lumatlar\u0131 b\u00fct\u00fcn qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Texniki t\u0259hcizat olduqca t\u0259kmill\u0259\u015fib v\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq yenil\u0259nir, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u0259 \u00f6z yerind\u0259. Amma bir problem var ki, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259nc m\u00fct\u0259x\u0259ssis potensial\u0131 azd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 f\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 edib, hidrometeorologiya \u00fczr\u0259 t\u0259hsili olan g\u0259ncl\u0259ri Nazirliyimiz\u0259 i\u015f\u0259 d\u0259v\u0259t edirik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sinoptikl\u0259rin i\u015fi h\u0259r g\u00fcn insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na hans\u0131sa formada t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 daimi g\u00fcnd\u0259md\u0259dir. Maraql\u0131d\u0131r, g\u0259ncl\u0259r niy\u0259 az g\u0259lir bu sah\u0259y\u0259? B\u0259lk\u0259 bir az reklam \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 ed\u0259siz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Onu deyim ki, sinoptikl\u0259rin i\u015fi \u00e7ox m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259 eyni zamanda maraql\u0131d\u0131r. H\u0259r g\u00fcn \u0259m\u0259yinin n\u0259tic\u0259si ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u0259n nadir, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r k\u00fctl\u0259vi olmayan pe\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Sinoptikl\u0259rd\u0259n bilik v\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n \u0259lav\u0259, analitik bacar\u0131q v\u0259 pe\u015f\u0259kar intuisiyan\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k t\u0259l\u0259b olunur. Amma yen\u0259 deyir\u0259m, olduqca maraql\u0131d\u0131r, perspektivlidir, \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARANTV.AZ\u00a0 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Rauf Hac\u0131yevin\u00a0Trend-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edir: &#8211; Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z planetin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 bu g\u00fcn\u00fcn \u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Z\u0259r\u0259rli tullant\u0131lar, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, h\u0259tta qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olacaq q\u0259d\u0259r t\u0259bi\u0259t\u0259 ziyan verm\u0259kd\u0259dir&#8230; &#8211; Do\u011frudur, art\u0131q xeyli m\u00fcdd\u0259tdir ki, tullant\u0131lar\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 edilm\u0259m\u0259si, z\u0259r\u0259rli at\u0131lmalar\u0131n t\u0259dric\u0259n azald\u0131laraq dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 yer k\u00fcr\u0259sinin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":60984,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",727,545,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",533,400,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",267,200,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",127,95,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",333,250,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/757308.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"ARANTV.AZ\u00a0 Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Rauf Hac\u0131yevin\u00a0Trend-\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edir: &#8211; Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z planetin ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 bu g\u00fcn\u00fcn \u0259n aktual m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Z\u0259r\u0259rli tullant\u0131lar, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrs\u0259, h\u0259tta qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olacaq q\u0259d\u0259r t\u0259bi\u0259t\u0259 ziyan verm\u0259kd\u0259dir&#8230; &#8211; Do\u011frudur, art\u0131q xeyli m\u00fcdd\u0259tdir ki, tullant\u0131lar\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 edilm\u0259m\u0259si, z\u0259r\u0259rli at\u0131lmalar\u0131n t\u0259dric\u0259n azald\u0131laraq dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 yer k\u00fcr\u0259sinin...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60983"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60983"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60983\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/60984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}