{"id":614271,"date":"2023-08-01T07:16:17","date_gmt":"2023-08-01T03:16:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=614271"},"modified":"2023-08-01T07:16:17","modified_gmt":"2023-08-01T03:16:17","slug":"ulu-ond%c9%99r-az%c9%99rbaycan-dilin%c9%99-xalqin-milli-s%c9%99rv%c9%99ti-kimi-yanasirdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=614271","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259r Az\u0259rbaycan dilin\u0259 xalq\u0131n milli s\u0259rv\u0259ti kimi yana\u015f\u0131rd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Dil mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biri, onun milli s\u0259rv\u0259tidir. Mill\u0259tin dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si is\u0259 tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu y\u00fcks\u0259li\u015f mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin, eyni zamanda, dilin z\u0259nginliyinin s\u00fcbutudur. Dil ist\u0259nil\u0259n xalq \u00fc\u00e7\u00fcn maddi v\u0259 qeyri-maddi irsin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ana dilinin t\u0259bli\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r t\u0259kc\u0259 linqvistik m\u00fcxt\u0259lifliyi v\u0259 \u00e7oxdilli t\u0259drisi h\u0259v\u0259sl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan deyil, eyni zamanda, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya, tolerantl\u0131\u011fa v\u0259 dialoqa \u0259saslanan m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 vacibdir. Dil f\u0259rd\u0259, c\u0259miyy\u0259t\u0259, sosial inteqrasiyaya, t\u0259hsil v\u0259 inki\u015fafa t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259ndir. Qloballa\u015fma prosesinin t\u0259siri il\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b d\u00f6vr ya\u015fayan &#8220;ana dili&#8221; v\u0259 ya &#8220;do\u011fma dil&#8221; anlay\u0131\u015f\u0131 bu g\u00fcn qorunmal\u0131, m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Respublikada dil siyas\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k milli birliyin v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyin g\u00f6st\u0259ricisi kimi beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 rolu v\u0259 n\u00fcfuzunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, 1969-1982-ci ill\u0259rd\u0259 sovet Az\u0259rbaycan\u0131na r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r bir \u00e7ox ziyal\u0131lar\u0131n c\u0259sar\u0259t etm\u0259diyi halda, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kl\u0259 dilimiz\u0259 verdiyi d\u0259y\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi. H\u0259m\u00e7inin rusdilli m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin daha \u00e7ox istifad\u0259sin\u0259 dair g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r d\u0259 vermi\u015fdi. Bunlarla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r 1978-ci ild\u0259 tarixi bir u\u011fura imza atd\u0131. Bel\u0259 ki, h\u0259min ild\u0259 q\u0259bul olunan Az\u0259rbaycan SSR-in n\u00f6vb\u0259ti Konstitusiyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq, rus dili il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan dili r\u0259smi dil statusu \u0259ld\u0259 etdi. Az\u0259rbaycan yerli dilin r\u0259smi dil statusuna malik oldu\u011fu azsayl\u0131 Sovet respublikalar\u0131ndan biri idi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ana dilinin sosial-siyasi, ideoloji probleml\u0259ri il\u0259 bilavasit\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili olaraq Az\u0259rbaycan SSR-in m\u00fcvafiq qanunlar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b, Moskvan\u0131n etirazlar\u0131na baxmayaraq, respublikada rus dili il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan dilinin d\u0259 r\u0259smiliyi t\u0259min edilib. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycandilli m\u0259kt\u0259bin, maarifin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilib, bir s\u0131ra dig\u0259r Sovet respublikalar\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, Az\u0259rbaycanda g\u0259ncliyin ana dilind\u0259 t\u0259hsilin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilib. X\u00fcsusil\u0259, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 m\u0259tbuat\u0131n, elmin t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni edib. Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6y\u00fck yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rini, dem\u0259k olar ki, yaln\u0131z ana dilind\u0259 yaz\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan dilinin tarixi o zamana q\u0259d\u0259r g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f bir ard\u0131c\u0131ll\u0131qla ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, \u00e7oxcildlik \u201cM\u00fcasir Az\u0259rbaycan dili\u201d kitablar\u0131 yarad\u0131l\u0131b, h\u0259min \u00e7oxcildlikl\u0259rd\u0259n biri &#8211; ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cM\u00fcasir Az\u0259rbaycan dili\u201d d\u0259rsliyi Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, ana dilini ara\u015fd\u0131ran aliml\u0259rin \u0259m\u0259yi y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259kl\u0259, \u0259slind\u0259, ana dilinin n\u00fcfuzu bir daha t\u0259sdiq edilib. Anadilli \u0259d\u0259biyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259raitin yarad\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 klassikl\u0259rinin t\u0259bli\u011fi m\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259si idi. \u018fl\u0259l\u0259xsus, h\u0259m r\u0259smi, h\u0259m d\u0259 qeyri-r\u0259smi y\u0131\u011f\u0131ncaqlarda, m\u0259clisl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259n respublika r\u0259hb\u0259ri praktik olaraq ana dilinin ictimai-siyasi m\u00f6vqeyinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 bilavasit\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, ba\u015fqalar\u0131na n\u00fcmun\u0259 olub.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin haz\u0131rlay\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irdiyi dil siyas\u0259ti Onun d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si olub.<\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rin sonu, 90-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda milli azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n gedi\u015find\u0259 ana dilinin ictimai-siyasi n\u00fcfuzunun g\u00fccl\u0259nm\u0259si d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin vaxtil\u0259 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259tin bilavasit\u0259 n\u0259tic\u0259si idi. Lakin h\u0259min ill\u0259rd\u0259, ba\u015fqa sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, dil quruculu\u011fu, dil siyas\u0259ti, geni\u015f m\u0259nada dil m\u0259d\u0259niyy\u0259ti sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259dsiz h\u0259rc-m\u0259rcliy\u0259 yol verilirdi &#8211; x\u00fcsusil\u0259 AXC-M\u00fcsavat c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fcn hakimiyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu zaman etnik-kulturoloji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 burax\u0131lan s\u0259hvl\u0259r milli dilin n\u00fcfuzuna m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi. Lakin 1993-c\u00fc ilin iyununda xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 yenid\u0259n hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0131sa bir zamanda \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi, ictimai-siyasi, ideoloji-m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131n normalla\u015fmas\u0131na, stabill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 nail oldu. Az\u0259rbaycan dilinin qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 uzaqg\u00f6r\u0259n add\u0131mlar atan \u00dcmummilli liderin \u201cMill\u0259tin milliliyini saxlayan onun dilidir\u201d ifad\u0259si d\u0259rin m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 xalqa yenid\u0259n r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u00dcmummilli Lider ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 yeni s\u0259viyy\u0259d\u0259 &#8211; m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun t\u0259l\u0259b etdiyi s\u0259viyy\u0259d\u0259 yana\u015fma\u011f\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259sini verdi.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Konstitusiyada Az\u0259rbaycan dili milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin r\u0259mzl\u0259rind\u0259n biri olaraq t\u0259sbit edildi. Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n geni\u015f ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan dilinin n\u00fcfuzunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259sir etdi, d\u00f6vl\u0259t dilinin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 dem\u0259k oldu\u011funu \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>2001-ci ild\u0259 \u00dcmummilli Liderimizin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman is\u0259 yaln\u0131z cari bir s\u0259n\u0259d deyil, x\u00fcsusi tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan b\u00f6y\u00fck siyasi hadis\u0259 idi. M\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc dil siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t v\u0259 qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131nda, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r Az\u0259rbaycan dilind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259mi\u015f qurumlarda d\u00f6vl\u0259t dili, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda, b\u0259rq\u0259rar edildi. El\u0259c\u0259 d\u0259, lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7id prosesi ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>30 sentyabr 2002-ci ild\u0259 is\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanun t\u0259sdiq olundu. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olaraq i\u015fl\u0259dilm\u0259sini \u00f6z m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin ba\u015fl\u0131ca \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri say\u0131r, onun t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si qay\u011f\u0131s\u0131na qal\u0131r, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r. Bu qanun, \u00f6lk\u0259 Konstitusiyas\u0131na uy\u011fun olaraq, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi h\u00fcquqi statusunu nizamlay\u0131r. \u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 is\u0259 bu qanun xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il avqustun 9-da imzalad\u0131\u011f\u0131 S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n, avqustun 1-i respublikam\u0131zda Az\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Bu, Az\u0259rbaycan dili tarixind\u0259 \u0259lam\u0259tdar, \u00f6n\u0259mli hadis\u0259dir. Bundan \u0259lav\u0259, q\u0259bul edil\u0259n dig\u0259r F\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar \u0259sas\u0131nda dilimizin inki\u015faf\u0131, ana dilind\u0259 t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki diaspor n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rimizl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulay\u0131b ki, hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z ana dilini, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi dil siyas\u0259tini bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirir. Lat\u0131n qrafikas\u0131nda k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 bunun parlaq g\u00f6st\u0259ricisidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli liderinin siyas\u0259ti Az\u0259rbaycanda ana dilinin &#8211; \u00fcmumxalq dilinin t\u0259r\u0259qqisi \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 bir tarixi \u015f\u0259rait yaratd\u0131 ki, biz h\u0259min siyas\u0259tin uzun ill\u0259r u\u011furla davam ed\u0259c\u0259yin\u0259 tam \u0259minik.<\/p>\n<p>T\u0259qdir\u0259layiq hald\u0131r ki, \u00dcmummilli Liderin ideyalar\u0131n\u0131 layiqinc\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259n Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev do\u011fma dilimiz\u0259, milli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz\u0259, q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131, az\u0259rbaycanl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n sanball\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin lat\u0131n qrafikas\u0131nda yenid\u0259n n\u0259\u015fr edilm\u0259si m\u0259hz d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015f tutdu. Prezidentin 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131, h\u0259m d\u0259 \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259ri tamamil\u0259 h\u0259ll etdi. Bunun da n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin lat\u0131n qrafikas\u0131na ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259min olundu. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n sonrak\u0131 s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 \u0259sas\u0131nda is\u0259 150 cildlik \u201cD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d, 100 cildlik \u201cD\u00fcnya u\u015faq \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d, 100 cildlik \u201cAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131 kitabxanas\u0131\u201d seriyas\u0131ndan olan yeni n\u0259\u015frl\u0259r respublika kitabxana \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259d\u0259biyyat fondunu z\u0259nginl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&#8221;n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda 9 aprel 2013-c\u00fc il tarixli 2837 n\u00f6mr\u0259li S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sinin, \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7ilik ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n \u0259sasl\u0131 sur\u0259td\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si milli \u0259d\u0259bi dilin daha da z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, dil\u00e7iliyin \u0259sasl\u0131 inki\u015faf\u0131 bax\u0131m\u0131ndan da \u0259h\u0259miyy\u0259tli olub. Bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r Ana dilimizin inki\u015faf\u0131na \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6st\u0259ril\u0259n b\u00f6y\u00fck qay\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259tin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, minillikl\u0259rboyu formala\u015fan v\u0259 bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atan Az\u0259rbaycan dili xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dimliyinin simvolu, q\u00fcrur m\u0259nb\u0259yidir. D\u0259y\u0259rli v\u0259 z\u0259ngin s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizd\u0259n biri olan dilimizin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259si h\u0259r birimizin m\u00fch\u00fcm v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biri, onun milli s\u0259rv\u0259tidir. Mill\u0259tin dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si is\u0259 tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259sidir. Bu y\u00fcks\u0259li\u015f mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin, eyni zamanda, dilin z\u0259nginliyinin s\u00fcbutudur. Dil ist\u0259nil\u0259n xalq \u00fc\u00e7\u00fcn maddi v\u0259 qeyri-maddi irsin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ana dilinin t\u0259bli\u011fi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r t\u0259kc\u0259 linqvistik m\u00fcxt\u0259lifliyi v\u0259 \u00e7oxdilli t\u0259drisi h\u0259v\u0259sl\u0259ndirm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan deyil, eyni zamanda, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fmaya, tolerantl\u0131\u011fa v\u0259 dialoqa \u0259saslanan m\u00fchitin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":614274,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Dil mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n biri, onun milli s\u0259rv\u0259tidir. Mill\u0259tin dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si is\u0259 tarixi hadis\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixinin q\u0131z\u0131l s\u0259hif\u0259sidir. Bu y\u00fcks\u0259li\u015f mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 sahibliyinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq v\u0259 qorumaq q\u00fcdr\u0259tinin, eyni zamanda, dilin z\u0259nginliyinin s\u00fcbutudur. Dil ist\u0259nil\u0259n xalq \u00fc\u00e7\u00fcn maddi v\u0259 qeyri-maddi irsin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=614271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614271\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/614274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=614271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=614271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=614271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}