{"id":614394,"date":"2023-08-01T15:11:40","date_gmt":"2023-08-01T11:11:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=614394"},"modified":"2023-08-01T15:11:40","modified_gmt":"2023-08-01T11:11:40","slug":"az%c9%99rbaycanda-bayram-edil%c9%99n-gun%c9%99-h%c9%99sr-olunan-oz%c9%99l-yazi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=614394","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda bayram edil\u0259n G\u00dcN\u018f h\u0259sr olunan \u00f6z\u0259l yaz\u0131"},"content":{"rendered":"<h3>Lat\u0131n qrafikal\u0131 yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi<\/h3>\n<p><strong>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u018flifba v\u0259 Dil G\u00fcn\u00fc bayram edilir! Qutlu olsun!<\/strong><\/p>\n<p>Yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbasln\u0131n t\u0259tbiqi m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda ba\u015f vermi\u015f \u0259n \u00f6n\u0259mli hadis\u0259l\u0259rd\u0259ndir.D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliymizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra yaranm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli ortam xalq\u0131m\u0131z\u0131n (nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r) d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yol (imkanlar) a\u00e7d\u0131 v\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 z\u0259ruri q\u0131ld\u0131. Bu \u0259lifba ulu d\u0259d\u0259l\u0259rimizin da\u015f \u00fcst\u00fcnd\u0259 n\u0259q\u015f etdirdiyi \u0259lifbaya (\u201cOrxon-Yenisey \u0259lifbas\u0131\u201dna) da ox\u015far say\u0131la bil\u0131r. Kiril \u0259lifbas\u0131 ke\u00e7mi\u015f Sovet imperiyas\u0131n\u0131n, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyin ni\u015fan\u0259si kimi incidici, it\u0259l\u0259y\u0259ciydi\u2026<\/p>\n<p>B\u0259lli oldu\u011fu kimi, h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcst\u0259qil qarda\u015f \u00f6lk\u0259miz T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u0259lifbas\u0131 lat\u0131n qrafikal\u0131d\u0131r, habel\u0259 dig\u0259r qarda\u015f \u00f6lk\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan da biziml\u0259 yana\u015f\u0131 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7ib; o biri qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Qazax\u0131sanda is\u0259 h\u0259l\u0259lik kiril v\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbalar (dem\u0259k olar) paralel istifad\u0259 olunur (yax\u0131n tarixd\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya n\u0259hay\u0259t q\u0259ti ke\u00e7id g\u00f6zl\u0259nilir). T\u00fcrk\u00fcstandak\u0131 o biri qarda\u015f\u0131m\u0131z Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131n\u0131n da \u0259lifba islahat\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131na \u00fcmid edirik. Q\u0131r\u011f\u0131zlar, qazaxlar \u00f6z t\u00fcrkc\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t dili statusunun m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, t\u0259tbiq imkanlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. Avropadak\u0131 qarda\u015f\u0131m\u0131z &#8211; T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i \u00fczv\u00fc Macar\u0131standa, yavru v\u0259t\u0259n K\u0131pr\u0131sda da lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbadan istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>H\u0259tta 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 qarda\u015f Tatar\u0131stan Respublikas\u0131nda lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifba layih\u0259si i\u015fl\u0259nmi\u015fdi; Xalq \u015fairi Razil V\u0259liyevin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u018flifba\u201d d\u0259rsliyini \u00f6z g\u00f6zl\u0259riml\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m; b\u0259lli ger\u00e7\u0259klikl\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n o \u0259lifba islahat\u0131 ba\u015f tutmam\u0131\u015f olsa da, tatar ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na h\u0259rt\u0259r\u0259fli inteqrasiya yolundan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259diyini bilirik\u2026<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, k\u00f6nl\u00fcm\u00fczd\u0259n ke\u00e7ir, \u00d6zb\u0259kistan, Qazax\u0131stan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7sin, bununla da \u00fcmumt\u00fcrk \u0259lifba islahatlar\u0131 yolunda ir\u0259li add\u0131m at\u0131lm\u0131\u015f olsun. Az\u0259rbaycan \u0259lifba islahat\u0131 modeli T\u00fcrk\u00fcstandak\u0131 qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u00e7\u00fcn \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 1992-ci ild\u0259n yeni \u0259lifbaya ke\u00e7id ets\u0259 d\u0259, tam v\u0259 q\u0259ti ke\u00e7id yaln\u0131z 2001-ci ild\u0259 m\u00fcmk\u00fcn oldu.<br \/>\nAz\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Dili G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda 09 avqust 2001-ci il tarixli 552 sayl\u0131 Prezident F\u0259rman\u0131 bir tarixi hadis\u0259dir!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/9a17ebe61117e12318fa08ea1dd4dc01.jpg\" alt=\"ana dili.jpg (106 KB)\" width=\"700\" height=\"436\" \/><\/p>\n<p>\u018flifba, mill\u0259tin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011fu dill\u0259 birg\u0259, h\u0259min mill\u0259tin simas\u0131n\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n \u00f6n\u0259mli faktordur. G\u00fcney Az\u0259rbaycanda (Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00fcneyind\u0259) \u0259r\u0259b qrafikal\u0131 fars \u0259lifbas\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259dir, \u00fcst\u0259lik, az\u0259rbaycanca t\u0259hsil, r\u0259smi yaz\u0131\u015fma v\u0259 i\u015fl\u0259ml\u0259r faktiki olaraq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan G\u00fcney \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259 oca\u011f\u0131 v\u0259 q\u00fcrur qayna\u011f\u0131d\u0131r. Vaxt g\u0259l\u0259r, v\u0259d\u0259 yeti\u015f\u0259r G\u00fcneyli-Quzeyli bir \u0259lifbadan istifad\u0259 ed\u0259rik. Haqq inc\u0259l\u0259r, \u00fcz\u00fclm\u0259z!<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 yeddi min\u0259 yax\u0131n dil m\u00f6vcuddur. Aliml\u0259rin fikrinc\u0259, son y\u00fcz il i\u00e7ind\u0259 \u00fc\u00e7 mind\u0259n alt\u0131 min\u0259d\u0259k dili \u00f6l\u00fcm t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131b. Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259, beyn\u0259lxalq birliyin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 195 d\u00f6vl\u0259t, bu saydan bir q\u0259d\u0259r art\u0131q d\u00f6vl\u0259t dili statusu da\u015f\u0131yan dil vard\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 m\u00f6vcud dill\u0259rd\u0259n h\u0259r 35-d\u0259n yaln\u0131z birinin d\u00f6vl\u0259t dili statusu var!<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusu d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz q\u0259d\u0259r q\u0259dim, \u015fanl\u0131-\u015f\u0259r\u0259fli g\u0259l\u0259n\u0259kl\u0259r\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dili yaln\u0131z D\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si deyil, o, bizim qarda\u015f xalqlarla \u00fcnsiyy\u0259timizi t\u0259min ed\u0259 bilir, \u201cortaq ke\u00e7mi\u015fd\u0259n ortaq g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259\u201d ged\u0259n yolda \u0259sas istinadgahlardan biridir. Dilimiz \u0259traf al\u0259m, \u00fcmum\u0259n d\u00fcnya haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaradan t\u0259bii intellektual sistem olaraq q\u00fcrur qayna\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r. Bu dild\u0259 \u015fedevrl\u0259r yaran\u0131b! H\u0259s\u0259no\u011flu, Qazi B\u00fcrhan\u0259ddin, N\u0259simi, F\u00fczuli, Qurbani, Tufarqanl\u0131 Abbas, X\u0259st\u0259 Qas\u0131m, Vaqif, Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundov, A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259r, H\u00fcseyn Bozalqanl\u0131, H\u0259d\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi\u2026 f\u0259rqli ictimai-siyasi qurulu\u015flarda, tarixin, co\u011frafiyan\u0131n f\u0259rqli m\u0259qamlar\u0131nda bu dild\u0259 kamil \u0259s\u0259rl\u0259r yarad\u0131b!<\/p>\n<p>Biz dil bilgisi haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n, ulu d\u0259d\u0259miz Qa\u015fqarl\u0131 Mahmudu (1008\u20131102) d\u0259rin say\u011f\u0131larla an\u0131r\u0131q. Ruhuna alq\u0131\u015f! Onun d\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc \u201cDivan\u00fc L\u00fc\u011fat-it-T\u00fcrk\u201d \u0259s\u0259ri ensiklopedik biligil\u0259r x\u0259zin\u0259si v\u0259 dil co\u011frafiyas\u0131 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. T\u00fcrk dili, l\u0259hc\u0259l\u0259ri, tarixi, co\u011frafiyas\u0131, folkloru, mifologiys\u0131 v\u0259 s. il\u0259 ba\u011fl\u0131 materiallar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n bu bilik x\u0259zin\u0259sini yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn o, on ild\u0259n art\u0131q t\u00fcrkl\u0259r ya\u015fayan b\u00f6lg\u0259l\u0259ri g\u0259z\u0259r\u0259k materiallar toplam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259li, dilimiz milli s\u0259rv\u0259timizdir; o, respublikam\u0131z\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan \u00e7ox \u00e7ox b\u00f6y\u00fck olan m\u0259d\u0259niyy\u0259t h\u00fcdudlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Dilimizin cor\u011fafiyas\u0131 tariximiz\u0259 ayna tutur, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259, yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r\u0259 qanadlanma\u011f\u0131m\u0131za ruh verir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili statusuna y\u00fcks\u0259lm\u0259si mill\u0259tin \u00f6z taleyin\u0259 yiy\u0259lik etm\u0259sinin, d\u00f6vl\u0259t qurmaq, o d\u00f6vl\u0259ti qorumaq g\u00fcc\u00fcn\u00fcn, milli irad\u0259nin, x\u0259lqi c\u0259sar\u0259tin ifad\u0259sidir. Dilin d\u00f6vl\u0259t statusu dilin z\u0259nginliyinin, ist\u0259nil\u0259n \u0259m\u0259li \u00e7al\u0131\u015fma sah\u0259si \u00fczr\u0259 fikirl\u0259ri d\u0259qiq ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259nin s\u00fcbutu, t\u0259nt\u0259n\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259t dili<\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n, dilimizin d\u00f6vl\u0259t statusundan dan\u0131\u015fark\u0259n ortaq t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259ki t\u0259tbiql\u0259ri, habel\u0259 \u015eah v\u0259 \u015fair babam\u0131z X\u0259tainin h\u00f6kml\u0259rini, Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259timizin dil v\u0259 \u0259lifba islahat\u0131 ist\u0259kl\u0259rini, praktikas\u0131n\u0131 d\u0259rin say\u011f\u0131larla an\u0131r\u0131q. 1926-c\u0131 ild\u0259 Baklda ke\u00e7iril\u0259n I T\u00fcrkoloji Qurultayda \u0259lifba v\u0259 dill\u0259 ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan elmi m\u00fczakir\u0259l\u0259r, q\u0259bul edil\u0259n q\u0259tnam\u0259l\u0259r, q\u0259rarlar undulmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Sonra Stalin repressiyas\u0131, totalitar rejimin basq\u0131lar\u0131 g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri soldurdu, qan-qada, s\u00fcrg\u00fcnl\u0131r ba\u015flad\u0131\u2026 &#8211; \u018flifba, dil islahatlar\u0131 \u00e7ox ciddi z\u0259d\u0259 ald\u0131\u2026 Amma qara buludlar G\u00fcn\u0259\u015fi \u0259b\u0259di qapaya bilm\u0259zdi, t\u0259bii!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/401a4958400647ced3c6f999f33b85d5.jpg\" alt=\"qrafik.jpg (253 KB)\" width=\"700\" height=\"478\" \/><\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n y\u00fczilin 70-ci ill\u0259rinin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq (ke\u00e7mi\u015f) SSR\u0130-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n respublikalar\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda dil m\u0259s\u0259l\u0259si yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirildi. SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulundan sonra milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015f oldu. Bel\u0259 bir ortamda ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sinin t\u0259bli\u011fi, t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi. M\u0259\u015fum 30-cu ill\u0259rd\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259sini qabardanlar\u0131n s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, r\u0259sm\u0259n \u201cxalq d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d elan ediliyi yadda\u015flardan silinm\u0259mi\u015fdi&#8230;<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir tarixc\u0259y\u0259, ger\u00e7\u0259kliy\u0259 v\u0259 d\u0259 b\u0259lirsiz perspektiv\u0259 baxmayaraq, h\u0259min o, 70-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olan &#8211; xalq\u0131na, do\u011fma v\u0259t\u0259nin\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irs\u0259 \u00fcr\u0259kd\u0259n ba\u011fl\u0131 olan d\u00f6vl\u0259t v\u0259 siyas\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev dil m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini c\u0259sar\u0259tl\u0259 ortaya qoydu. Tarixi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259r\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev, 27 aprel 1978-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131na \u201cAz\u0259rbaycan SSR-nin d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir\u201d madd\u0259sinin \u0259lav\u0259 olunmas\u0131na nail oldu.<\/p>\n<p>O, ana dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olaraq t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 u\u011frunda d\u00f6nm\u0259z m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131. Bu yolda ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259 aparan \u00dcmummilli lider ayd\u0131nlar\u0131, aliml\u0259ri, \u015fair-yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131, \u00fcmum\u0259n xalq\u0131 ana dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi ya\u015famaq h\u00fcququ u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 c\u0259lb etmi\u015f oldu. Xalq ruhundan s\u00fcz\u00fcl\u0259nl\u0259rl\u0259 ir\u0259lig\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc r\u0259hb\u0259rin irad\u0259si \u00fczvi sur\u0259td\u0259 birl\u0259\u015fdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n dil\u00e7i aliml\u0259rin\u0259 \u00f6z\u0259l diqq\u0259t yetir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev, Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131, z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rd\u0259n, \u00fcsullardan istifad\u0259 edirdi. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, dil\u00e7i aliml\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k diqq\u0259t-qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, do\u011fma dild\u0259 n\u0259\u015fr edil\u0259n kitablar\u0131n tirajlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r ana dilinin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qilik ill\u0259rind\u0259 bu x\u0259tti daha geni\u015f axara salmaq imkanlar\u0131 artd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t dilinin yeni inki\u015faf d\u00f6n\u0259mini \u0259sas alaraq, 2001-ci il iyunun 18-d\u0259 \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalad\u0131. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin dil siyas\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si, formala\u015fmas\u0131, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131yan bu F\u0259rman, d\u00f6vl\u0259t dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli bilgil\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>30 sentyabr 2002-ci ild\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u201d Qanun q\u0259bul edildi. Qanuna \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olaraq i\u015fl\u0259dilm\u0259sini \u00f6z m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin ba\u015fl\u0131ca \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri say\u0131r, onun t\u0259tbiqi, qorunmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si qay\u011f\u0131s\u0131na qal\u0131r, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli-m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Siyasi kursa sadiqlik<\/strong><\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 12 yanvar 2004-c\u00fc ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncamla lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 il\u0259 n\u0259\u015fr olunacaq \u0259s\u0259rl\u0259rin siyah\u0131s\u0131 haz\u0131rland\u0131. H\u0259min il yanvar\u0131n 14-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d, el\u0259c\u0259 d\u0259 2007-ci il dekabr\u0131n 30-da \u201cD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259s\u0259rl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d s\u0259r\u0259ncamlarla ana dilimizin h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n f\u0259rqli sah\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqi ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdi.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011fda\u015f d\u00f6n\u0259min \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131, t\u0259l\u0259b v\u0259 ger\u00e7\u0259klikl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alan Prezidentin \u201cAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 (09 aprel 2013-c\u00fc ild\u0259) \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259si d\u0259, milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n aynas\u0131 olan ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, z\u0259nginliyinin qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00f6n\u0259mli tarixi hadis\u0259dir. D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di n\u0259 idi? &#8211; Az\u0259rbaycan dilinin istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, dilimizin qloballa\u015fma ortam\u0131nda zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 (trendl\u0259rin\u0259) uy\u011fun istifad\u0259si, \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7ilik ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u0259 s.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda geni\u015f istifad\u0259sini t\u0259min ed\u0259n t\u0259dbirl\u0259r\u0259 d\u0259 vur\u011fu etm\u0259k ist\u0259rdim. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 17 iyul 2018-ci il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan dilinin elektron m\u0259kanda daha geni\u015f istifad\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam\u0131 Az\u0259rbaycan dilinin inki\u015faf\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi dair\u0259sinin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u00f6z\u0259l \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131maqdad\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 01 noyabr 2018-ci ild\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 da \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilinin y\u00fcks\u0259k diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha t\u0259sdiq etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u201cDil h\u0259r bir mill\u0259tin m\u0259nliyinin \u0259sas\u0131d\u0131r. \u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 sahib olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir\u201d (\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/8b6ebe3d08468feed649e9ce6d2bec1c.jpg\" alt=\"eziz son.PNG (1.37 MB)\" width=\"700\" height=\"504\" \/><\/p>\n<p><strong>Z\u0259f\u0259rin dili!<\/strong><\/p>\n<p>Dil haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n, d\u00f6vl\u0259t-xalq birliyi il\u0259 qazan\u0131lm\u0131\u015f \u015fanl\u0131 Z\u0259f\u0259rimizi, Z\u0259f\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00fcrk\u00fc, \u015f\u0259rqi dey\u0259-dey\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 ged\u0259n q\u0259hr\u0259man \u015f\u0259hidl\u0259rimizi, igid qazil\u0259rimizi \u0259sla unutmuruq. 08 noyabr 2020-ci ild\u0259 M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan bu s\u00f6zl\u0259ri do\u011fma dilimizd\u0259 tarix\u0259, bu g\u00fcn\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 ismarlad\u0131:<\/p>\n<p>\u201c\u018fziz \u015eu\u015fa, s\u0259n azadsan!<\/p>\n<p>\u018fziz \u015eu\u015fa, biz qay\u0131tm\u0131\u015f\u0131q!<\/p>\n<p>\u018fziz \u015eu\u015fa, biz s\u0259ni dir\u00e7\u0259ld\u0259c\u0259yik\u201d!<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259man \u015f\u0259hidl\u0259rimizin, igid qazil\u0259rimizin, bir s\u00f6zl\u0259, \u015fanl\u0131 Ordumuzun g\u00fcc\u00fc il\u0259, d\u00f6vl\u0259t-xalq birliyinin t\u0259nt\u0259n\u0259sind\u0259 i\u015f\u011faldan azad etdiyimiz \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimizd\u0259 qondarma adlar, yaban\u00e7\u0131 dil v\u0259 o\u011furluq \u201cq\u0259dim erm\u0259ni milli \u0259lifbas\u0131\u201d zibilliy\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259r\u0259k, \u00f6z dupduru adlar\u0131m\u0131z b\u0259rpa edilib, d\u00f6vl\u0259t dilinin v\u0259 \u0259lifbam\u0131z\u0131n t\u0259tbiqi ba\u015flay\u0131b! Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan \u015f\u0259rti d\u00f6vl\u0259t s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n H\u0259k\u0259ri \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 &#8211; La\u00e7\u0131n s\u0131n\u0131r qaraqolunda erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan dili il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f bildiri\u015f l\u00f6vh\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131r.<\/p>\n<p>He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, Xank\u0259ndi, Xocav\u0259nd, Xocal\u0131, \u018fsg\u0259ran da \u00f6z dilimizin g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u0259c\u0259k, \u00f6z dilimizi dinl\u0259y\u0259c\u0259k, \u00f6z dilimizd\u0259 \u201cdan\u0131\u015facaq\u201d, \u201cn\u0259f\u0259s alacaq\u201d!.. O g\u00fcn \u0259sla uzaqda deyil! O uzaqda olmayan g\u00fcnl\u0259rd\u0259n Z\u0259ng\u0259zur \u00fc\u00e7\u00fcn, G\u00f6y\u00e7\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0130r\u0259van \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 var!<\/p>\n<p>Dilimizin safl\u0131\u011f\u0131, qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131, t\u0259tbiqi u\u011frunda \u00f6m\u00fcr s\u0259rf etmi\u015f b\u00fct\u00fcn ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rimizi bir daha d\u0259rin say\u011f\u0131larla yad edir, ya\u015fayan dil\u00e7il\u0259rimiz\u0259, dili z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259n q\u0259l\u0259m adamlar\u0131m\u0131za yeni yeni u\u011furlar dil\u0259yir\u0259m!<\/p>\n<p><strong>\u018flifba v\u0259 Dil bayram\u0131m\u0131z qutlu olsun!<\/strong><\/p>\n<p>D\u00d6VL\u018fT\u0130M\u0130Z ZAVAL G\u00d6RM\u018fS\u0130N!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lat\u0131n qrafikal\u0131 yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u018flifba v\u0259 Dil G\u00fcn\u00fc bayram edilir! Qutlu olsun! Yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbasln\u0131n t\u0259tbiqi m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda ba\u015f vermi\u015f \u0259n \u00f6n\u0259mli hadis\u0259l\u0259rd\u0259ndir.D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliymizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra yaranm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli ortam xalq\u0131m\u0131z\u0131n (nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r) d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yol (imkanlar) a\u00e7d\u0131 v\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 z\u0259ruri q\u0131ld\u0131. Bu \u0259lifba ulu d\u0259d\u0259l\u0259rimizin da\u015f \u00fcst\u00fcnd\u0259 n\u0259q\u015f etdirdiyi \u0259lifbaya (\u201cOrxon-Yenisey \u0259lifbas\u0131\u201dna) da ox\u015far say\u0131la bil\u0131r. Kiril \u0259lifbas\u0131 ke\u00e7mi\u015f Sovet imperiyas\u0131n\u0131n, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyin ni\u015fan\u0259si kimi incidici, it\u0259l\u0259y\u0259ciydi\u2026 B\u0259lli oldu\u011fu kimi, h\u0259mi\u015f\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":614395,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/57cb7886b58f24f7a84dfa3f484a44b0.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Lat\u0131n qrafikal\u0131 yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u018flifba v\u0259 Dil G\u00fcn\u00fc bayram edilir! Qutlu olsun! Yeni Az\u0259rbaycan \u0259lifbasln\u0131n t\u0259tbiqi m\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda ba\u015f vermi\u015f \u0259n \u00f6n\u0259mli hadis\u0259l\u0259rd\u0259ndir.D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliymizin b\u0259rpas\u0131ndan sonra yaranm\u0131\u015f \u0259lveri\u015fli ortam xalq\u0131m\u0131z\u0131n (nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r) d\u00fcnya xalqlar\u0131n\u0131n \u00fcmumi yaz\u0131 sistemin\u0259 qo\u015fulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yol (imkanlar) a\u00e7d\u0131 v\u0259 lat\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=614394"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/614394\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/614395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=614394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=614394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=614394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}