{"id":616572,"date":"2023-08-07T12:15:34","date_gmt":"2023-08-07T08:15:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=616572"},"modified":"2023-08-07T12:15:34","modified_gmt":"2023-08-07T08:15:34","slug":"radikal-v%c9%99-destruktiv-quvv%c9%99l%c9%99r%c9%99-saglam-siyasi-sistemd%c9%99-yer-yoxdur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=616572","title":{"rendered":"Radikal v\u0259 destruktiv q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 sa\u011flam siyasi sistemd\u0259 yer yoxdur"},"content":{"rendered":"<p>T\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 son bir ilin siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259si m\u0259hz \u201cSiyasi partiyalar haqq\u0131nda\u201d yeni Qanunun q\u0259bul olunmas\u0131d\u0131r. B\u0259zi n\u0259z\u0259ri m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 siyasi sistemin \u0259sas institutu olan siyasi partiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si \u00f6lk\u0259nin siyasi durumunu xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u0259sas meyarlardan biridir. Prinsipial olaraq diqq\u0259tinizi m\u0259hz \u201cpartiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si\u201d ifad\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k ist\u0259rdik. N\u0259z\u0259ri kontekstd\u0259 konkret bir \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan siyasi partiyalar\u0131n say\u0131 \u0259sla h\u0259min \u00f6lk\u0259nin siyasi sisteminin keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi say\u0131la bilm\u0259z. \u018fksin\u0259, siyasi tarix onu isbat edir ki, bir \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00e7oxlu sayda z\u0259if partiyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu h\u0259min \u00f6lk\u0259nin siyasi sistemini olduqca h\u0259ssas v\u0259 k\u00f6vr\u0259k edir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 \u00e7oxlu sayda z\u0259if partiyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu fakt\u0131 dig\u0259r neqativ t\u0259zah\u00fcrl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqla yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259nin siyasi sisteminin qap\u0131s\u0131n\u0131 xarici m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7an a\u00e7ard\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 bilavasit\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259fhumu il\u0259 k\u0259si\u015fir. Milli dayaqlar\u0131 olmayan t\u0259xribat v\u0259 manipulyasiya al\u0259ti kimi istifad\u0259 olunan partiyalar yaln\u0131z \u201cv\u0259h\u015fi\u201d demokratiyan\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi ola bil\u0259r. Bu m\u0259nada radikal v\u0259 destruktiv partiyalar sa\u011flam siyasi sistemin y\u0131rt\u0131\u011f\u0131 hesab olunur. Odur ki, bu c\u00fcr m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r v\u0259 s\u0259hvl\u0259r ba\u011f\u0131\u015flanmaz f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xarda bil\u0259r. Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259rt m\u00f6vqeyin s\u0259rgil\u0259nm\u0259si lab\u00fcdd\u00fcr.<\/p>\n<p>Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etdikl\u0259rimiz\u0259 istinad\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, siyasi t\u0259sisatlar \u00fc\u00e7\u00fcn minimal f\u0259aliyy\u0259t meyarlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n yeni Qanun q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259n kimi partiyalar\u0131n b\u00fct\u00fcn eyibl\u0259ri v\u0259 bo\u015fluqlar\u0131 d\u0259rhal \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. C\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi partiyalar\u0131n \u201cpas ba\u011flad\u0131\u011f\u0131\u201d v\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin yaln\u0131z Q\u0259rbin qrantlar\u0131n\u0131 h\u0259zm etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmas\u0131 ayd\u0131n oldu. B\u0259zi partiya n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin demaqogiyas\u0131 da el\u0259 m\u0259hz h\u0259min qrantlar\u0131n icras\u0131n\u0131n praktiki t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u018flam\u0259tdar simptomlardan daha biri yeni Qanun q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259nd\u0259n sonra radikal d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259d\u0259 \u201cdidi\u015fm\u0259l\u0259r\u201din artmas\u0131 v\u0259 partiyalarda k\u00fctl\u0259vi istefalar\u0131n ba\u015flanmas\u0131 oldu. M\u0259tbuatda olan m\u0259lumatlara \u0259saslansaq istefalar\u0131n art\u0131q siyasi partiyalar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 \u00e7evrildiyini g\u00f6r\u0259rik. \u018flb\u0259tt\u0259, m\u00f6vcud tendensiya g\u00f6zl\u0259nil\u0259n idi. Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, sa\u011flam m\u00fchit olmayan yerd\u0259 ayr\u0131l\u0131qlar da olduqca a\u011fr\u0131l\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif f\u0259sadlarla c\u0259r\u0259yan edir. Az\u0259rbaycanda \u201cSiyasi partiyalar haqq\u0131nda\u201d yeni Qanunun t\u0259tbiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan \u0259lam\u0259tdar simptomlar m\u00f6vzusunu inki\u015faf etdirs\u0259k, partiyadaxili didi\u015fm\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 partiyan\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 azsayl\u0131 sayda olan ziyal\u0131lar\u0131n t\u0259rk etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dey\u0259 bil\u0259rik. He\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz, m\u00f6vcud hal\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi b\u00fct\u00fcn eyb\u0259c\u0259rlikl\u0259rin if\u015fas\u0131 v\u0259 partiya s\u0259drl\u0259rinin irrasional m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259m\u0259sidir. Onsuz da faci\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hdud kadr potensial\u0131na malik olan radikal partiyalardan bu c\u00fcr qopmalar\u0131n ba\u015f verm\u0259si h\u0259min partiyalar\u0131n intellektual c\u0259lbediciliyin\u0259 son qoymu\u015f olur.<\/p>\n<p>Daha bir \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fctl\u0259q olaraq toxunmaq laz\u0131md\u0131r. Bel\u0259 ki, xain v\u0259 t\u0259xribat\u00e7\u0131 m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n radikal siyasi partiyalar\u0131n destruktiv f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fc\u0259yy\u0259n potensiala malik olan konstruktiv v\u0259 rasional partiyalar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 k\u00f6lg\u0259 salm\u0131\u015f olur. Qeyd olunan tendensiyan\u0131 \u0259n az\u0131ndan sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 yaz\u0131lan \u015f\u0259rhl\u0259rd\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k olur. Siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r s\u00fcni g\u0259rginlik yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu c\u00fcr hallardan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Bu c\u00fcr q\u0259r\u0259zli manipulyasiyalara uymaq radikallar\u0131n v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131n\u0131n oyununu oynamaq dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Sa\u011flam siyasi partiyalar m\u00fctl\u0259q olaraq c\u0259miyy\u0259tin mobilliyini t\u0259min ed\u0259n \u0259sas amil v\u0259 z\u0259man\u0259t olmal\u0131d\u0131rlar. Yeni siyasi konfiqurasiyan\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan islahatlar\u0131n f\u0259ls\u0259f\u0259si d\u0259 m\u0259hz qeyd olunan strateji h\u0259d\u0259f\u0259 xidm\u0259t edir. Unutmayaq ki, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 oldu\u011fun d\u00f6vl\u0259t\u0259 faydal\u0131 olmaq yolu yaln\u0131z onun yan\u0131nda olmaqdan ke\u00e7ir.<\/p>\n<p><strong>A.Adil,<\/strong><br \/>\n<em>politoloq<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 son bir ilin siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259si m\u0259hz \u201cSiyasi partiyalar haqq\u0131nda\u201d yeni Qanunun q\u0259bul olunmas\u0131d\u0131r. B\u0259zi n\u0259z\u0259ri m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 siyasi sistemin \u0259sas institutu olan siyasi partiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si \u00f6lk\u0259nin siyasi durumunu xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u0259sas meyarlardan biridir. Prinsipial olaraq diqq\u0259tinizi m\u0259hz \u201cpartiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si\u201d ifad\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k ist\u0259rdik. N\u0259z\u0259ri kontekstd\u0259 konkret bir \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan siyasi partiyalar\u0131n say\u0131 \u0259sla h\u0259min \u00f6lk\u0259nin siyasi sisteminin keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi say\u0131la bilm\u0259z. \u018fksin\u0259, siyasi tarix onu isbat edir ki, bir \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00e7oxlu sayda z\u0259if partiyalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu h\u0259min \u00f6lk\u0259nin siyasi sistemini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":616573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/ba347fcc169139599223792546710194017.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 son bir ilin siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259si m\u0259hz \u201cSiyasi partiyalar haqq\u0131nda\u201d yeni Qanunun q\u0259bul olunmas\u0131d\u0131r. B\u0259zi n\u0259z\u0259ri m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 siyasi sistemin \u0259sas institutu olan siyasi partiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si \u00f6lk\u0259nin siyasi durumunu xarakteriz\u0259 ed\u0259n \u0259sas meyarlardan biridir. Prinsipial olaraq diqq\u0259tinizi m\u0259hz \u201cpartiyalar\u0131n inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si\u201d ifad\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259k ist\u0259rdik. N\u0259z\u0259ri kontekstd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/616572"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=616572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/616572\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/616573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=616572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=616572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=616572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}