{"id":618425,"date":"2023-08-11T16:12:58","date_gmt":"2023-08-11T12:12:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=618425"},"modified":"2023-08-11T16:12:58","modified_gmt":"2023-08-11T12:12:58","slug":"q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan-icmasi-bmt-nin-insan-huquqlari-uzr%c9%99-ali-komissiarina-muraci%c9%99t-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=618425","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan icmas\u0131 BMT-nin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissiar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edib"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan icmas\u0131\u00a0BMT-nin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissiar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edib.<\/p>\n<p>\u201cEtnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r v\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131m\u0131za mane olanlar m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259li, qay\u0131d\u0131\u015f h\u00fcququmuz t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131 bu yax\u0131nlarda BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131 Folker T\u00fcrk\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n miqyasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 qanuni \u015f\u0259kild\u0259 qay\u0131tmas\u0131na mane olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fdir. \u0130cma Ali Komissar\u0131 bu insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259r\u0259zsiz v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131rma aparma\u011fa, Erm\u0259nistandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131tmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, zorak\u0131l\u0131q, m\u0259d\u0259ni-tarixi irsin m\u0259hv edilm\u0259si v\u0259 qovulanlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz geri qay\u0131tmas\u0131na mane olanlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. \u0130cma h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini s\u00f6z\u00fcged\u0259n insan haqlar\u0131 pozuntulara c\u0259lb etm\u0259k v\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259nin BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Ali Komissar\u0131n d\u0259st\u0259yini xahi\u015f edib.<\/p>\n<p>Sur\u0259ti BMT-nin Ba\u015f katibin\u0259, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n, T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n, \u0130qtisadi v\u0259 Sosial \u015euras\u0131n\u0131n, \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259drl\u0259rin\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u00fcqavil\u0259 il\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fcvafiq x\u00fcsusi mandat sahibl\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f m\u0259ktubda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar bildirilir:<\/p>\n<p>\u201cErm\u0259nistandan zorla qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar ad\u0131ndan d\u0259rhal beyn\u0259lxalq m\u00fcdaxil\u0259ni t\u0259l\u0259b ed\u0259n k\u00fctl\u0259vi, aktual v\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furan insan h\u00fcquqlar\u0131 problemini diqq\u0259tiniz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Siz\u0259 m\u00fcraci\u0259t edirik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131, insan l\u0259yaq\u0259ti v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik prinsipl\u0259rin\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259kl\u0259, beyn\u0259lxalq konvensiya v\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 zidd insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259 kobud pozuntulara s\u0259b\u0259b olub. Erm\u0259nistan orada ya\u015fam\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n, terror, h\u0259d\u0259-qorxu t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259,\u00a0 onlar\u0131n \u0259mlaklar\u0131n\u0131 qanunsuz \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259, onlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 v\u0259 ya az d\u0259y\u0259rli varl\u0131qlar kimi q\u0259l\u0259m\u0259 ver\u0259n sistemli t\u0259bli\u011fat v\u0259 insanl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 kampaniyas\u0131 aparmaqla,\u00a0 onlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 resurslara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqla etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 apar\u0131b, Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n\u0131, dini ocaqlar\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131b. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti bunlar\u0131 t\u00f6r\u0259dib az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 fiziki olaraq did\u0259rgin salmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n bir etnos kimi izl\u0259rini o torpaqlardan silm\u0259y\u0259 c\u0259hd edib.<\/p>\n<p>1987-91-ci ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn h\u0259min \u00f6lk\u0259d\u0259 bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsun az\u0259rbaycanl\u0131 qalmay\u0131b. Erm\u0259nistan qovdu\u011fu y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n geri qay\u0131tmaq h\u00fcququnu t\u0259min etm\u0259kd\u0259n imtina etm\u0259kl\u0259, onlar\u0131n iztirablar\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r. Erm\u0259nistan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 etdiyimiz \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara r\u0259\u011fm\u0259n, biziml\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131m\u0131z m\u00f6vzusunda dialoqa ba\u015flamaqdan bel\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 imtina edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan zorla qovulmalar\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n onlar\u0131n tarixi v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 geri qay\u0131tmas\u0131na imkan verm\u0259m\u0259si a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259rildiyi kimi, \u00e7oxsayl\u0131 fundamental insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozuntusudur.<\/p>\n<p><em>Ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qalmamaq h\u00fcququ<\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u0259nfur etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 (Madd\u0259 2) v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda (Madd\u0259 26) t\u0259sbit edil\u0259n ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 m\u0259ruz qalmamaq h\u00fcququnun kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. Bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r h\u0259m d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq konvensiyalarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiyada (2 v\u0259 4-c\u00fc Madd\u0259l\u0259r) qeyd olunan \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 tamamil\u0259 ziddir.<\/p>\n<p><em>Qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik h\u00fcququ<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131 onlar\u0131n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda t\u0259sbit olunmu\u015f qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik prinsipi h\u00fcququnu k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pozur. Bu pozuntu x\u00fcsusil\u0259 onlar\u0131n s\u0131rf etnik m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z ata-baba yurdlar\u0131na qay\u0131tmaq h\u00fcququnun inkar edilm\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259rin qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259r oldu\u011funu v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kilik olmadan qanunla b\u0259rab\u0259r m\u00fcdafi\u0259 olunmaq h\u00fcququnu t\u0259min ed\u0259n 26-c\u0131 madd\u0259sin\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ziddir.<\/p>\n<p><em>Ya\u015famaq, azadl\u0131q v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259ti, h\u0259m d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259, \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 6 v\u0259 9-cu madd\u0259l\u0259rind\u0259, \u201cAvropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131\u201dn\u0131n 5-ci madd\u0259sind\u0259 v\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u015f\u0259xsi azadl\u0131q kimi fundamental d\u0259y\u0259rl\u0259ri qoruyan \u00e7oxsayl\u0131 dig\u0259r beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fu kimi, onlar\u0131n ya\u015famaq, azadl\u0131q v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 da pozub. Az\u0259rbaycanl\u0131lar q\u0259tll\u0259r\u0259, \u0259sass\u0131z h\u0259bsl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131blar. Onlar \u00f6z icmalar\u0131ndan, ail\u0259l\u0259rind\u0259n v\u0259 dolan\u0131\u015f\u0131q vasit\u0259l\u0259rind\u0259n qopar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 d\u0259rin emosional v\u0259 psixoloji sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7iribl\u0259r. K\u00fctl\u0259vi qovulman\u0131n do\u011furdu\u011fu zorak\u0131l\u0131q, q\u0259fil k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck v\u0259 sonra ya\u015fanm\u0131\u015f travmalar t\u0259m\u0259l h\u00fcquqlara ciddi x\u0259l\u0259l g\u0259tirmi\u015fdir.<\/p>\n<p><em>\u0130\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259, qeyri-insani v\u0259 ya l\u0259yaq\u0259ti al\u00e7aldan r\u0259ftara v\u0259 ya c\u0259zaya m\u0259ruz qalmama h\u00fcququ<\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq olunmu\u015f i\u015fg\u0259nc\u0259, l\u0259yaq\u0259ti al\u00e7aldan c\u0259za v\u0259 qeyri-insani r\u0259ftar yolu il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 (2 v\u0259 5-ci madd\u0259l\u0259r) v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda (7 v\u0259 26-c\u0131 madd\u0259l\u0259r) n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259m\u0259k h\u00fcququnun kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. Bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r birba\u015fa olaraq beyn\u0259lxalq konvensiyalar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiya (2 v\u0259 4-c\u00fc Madd\u0259l\u0259r) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti al\u00e7aldan r\u0259ftardan istifad\u0259 h\u0259m\u00e7inin Erm\u0259nistan\u0131n da t\u0259r\u0259f oldu\u011fu \u201c\u0130\u015fg\u0259nc\u0259 v\u0259 dig\u0259r q\u0259ddar, qeyri-insani v\u0259 ya l\u0259yaq\u0259ti al\u00e7aldan r\u0259ftar v\u0259 ya c\u0259za \u0259leyhin\u0259\u201d Konvensiyada \u0259ksini tapm\u0131\u015f m\u00fctl\u0259q qada\u011falar\u0131 pozur.<\/p>\n<p><em>M\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 yoxa \u00e7\u0131xmadan m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcququ<\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistanda ya\u015fam\u0131\u015f \u00e7oxlu sayda az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 zaman\u0131 v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259, onlar\u0131n p\u0259nah g\u0259tirdiyi Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 suverenliyin\u0259 qar\u015f\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 itkin d\u00fc\u015fm\u0259si kimi ciddi narahatl\u0131q do\u011furan fakt\u0131 vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f m\u0259cburi itkin d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259r bu c\u00fcr hallara m\u0259ruz qalmama\u011fa dair fundamental h\u00fcququn a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. Bu h\u00fcquq insan h\u00fcquqlar\u0131na dair m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 (Madd\u0259 3), \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda (Madd\u0259 9) v\u0259 \u201cB\u00fct\u00fcn \u015f\u0259xsl\u0259rin zorak\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259rd\u0259n m\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq Konvensiya\u201dda t\u0259sbit edilmi\u015fdir. Erm\u0259nistan bu \u015f\u0259xsl\u0259rin taleyi v\u0259 harada oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259kd\u0259n, q\u0259tl\u0259 yetirdiyi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r d\u0259fn yerl\u0259rinin d\u0259qiq yerini a\u00e7\u0131qlamaqdan imtina edir v\u0259 bununla onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011fr\u0131 v\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik iztirab\u0131n\u0131 daha da d\u00f6z\u00fclm\u0259z edir. Bu zorak\u0131 itkin d\u00fc\u015fm\u0259l\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bax\u0131lmas\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si, z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f ail\u0259l\u0259r\u0259 onlar\u0131n yax\u0131nlar\u0131n\u0131n taleyin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k v\u0259 \u0259dal\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir.<\/p>\n<p><em>V\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131 onlar\u0131n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda t\u0259sbit olunmu\u015f v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququnun da kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 faktiki olaraq milli m\u0259nsubiyy\u0259tind\u0259n m\u0259hrum etm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 h\u00fcquqi kimlik v\u0259 m\u00fcdafi\u0259d\u0259n m\u0259hrum etm\u0259kl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fs\u0131zl\u0131q v\u0259ziyy\u0259tinin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bu narahatedici xo\u015fag\u0259lm\u0259z v\u0259ziyy\u0259t h\u0259r k\u0259sin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ oldu\u011funu v\u0259 ondan \u00f6zba\u015f\u0131na m\u0259hrum edilm\u0259nin yolverilm\u0259z oldu\u011funu birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan ed\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 15-ci madd\u0259si il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259halisinin qay\u0131tmas\u0131na v\u0259 onlar\u0131n \u00f6z v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcquqlar\u0131ndan istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259kd\u0259n israrl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 imtina etm\u0259si \u201cV\u0259t\u0259nda\u015fs\u0131zl\u0131q hallar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiya il\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 birba\u015fa ziddir.<\/p>\n<p><em>Effecktiv h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259l\u0259ri h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin geri qay\u0131tmaq h\u00fcququndan m\u0259hrum edilm\u0259si onlar\u0131n \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda t\u0259sbit edilmi\u015f effektiv h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259l\u0259rin\u0259 malik olmaq h\u00fcququnu da a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 pozur. N\u0259tic\u0259d\u0259, Erm\u0259nistandan olan az\u0259rbaycanl\u0131lar m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 z\u0259r\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z qanuni v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259 h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmirl\u0259r. Bu, onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini daha da \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Erm\u0259nistan\u0131n bu inkar\u00e7\u0131 m\u00f6vqeyi t\u0259kc\u0259 onlar\u0131n \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 14-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edildiyi kimi \u0259dal\u0259tli v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz proses h\u00fcququnu pozmur, h\u0259m d\u0259 Pakt\u0131n v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rin m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u0259dal\u0259t v\u0259 hesabatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas prinsipl\u0259rin\u0259 birba\u015fa ziddir. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin m\u00fcdaxil\u0259si Erm\u0259nistan\u0131n \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktdan ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k, m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k, onlar\u0131n geri qay\u0131tmas\u0131 v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir. Bu a\u011f\u0131r pozuntunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 qurbanlar\u0131n \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq insan h\u00fcquqlar\u0131 h\u00fcququ il\u0259 t\u0259sdiq edil\u0259n insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 hesabatl\u0131l\u0131q prinsipl\u0259rini praktikada t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir.<\/p>\n<p><em>Ail\u0259 h\u0259yat\u0131na h\u00f6rm\u0259t h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin zorla qovulmas\u0131 n\u0259inki b\u00f6y\u00fck iztirablara s\u0259b\u0259b olub, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt v\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 qorunan prinsip olan ail\u0259 h\u0259yat\u0131 h\u00fcququnu d\u0259rind\u0259n pozub. Qovulma s\u0259b\u0259bind\u0259n ail\u0259l\u0259rin v\u0259 icmalar\u0131n ayr\u0131lmas\u0131 \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 16-c\u0131 madd\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 23(1) madd\u0259sind\u0259 tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kimi, onlar\u0131n ail\u0259 birliyi h\u00fcququnun a\u011f\u0131r \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nmi\u015fdir. Bu pozuntu sad\u0259c\u0259 fiziki yerd\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259 il\u0259 bitmir, \u00f6z yax\u0131nlar\u0131ndan v\u0259 \u00f6z icmalar\u0131ndan qopar\u0131lan f\u0259rdl\u0259rin m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 emosional s\u0131x\u0131nt\u0131 v\u0259 psixoloji a\u011fr\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Qay\u0131tmaq h\u00fcququnun inkar edilm\u0259si qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259rinin k\u0259silm\u0259sinin s\u0259b\u0259b oldu\u011fu a\u011fr\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259kl\u0259 bu pozuntunun n\u0259tic\u0259l\u0259rini daha da a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n m\u00fcvafiq konvensiyalar \u00fczr\u0259 \u00f6z \u00f6hd\u0259likl\u0259rini yerin\u0259 yetirm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k, zorla qovulma n\u0259tic\u0259sind\u0259 da\u011f\u0131lm\u0131\u015f icmalar\u0131n b\u0259rpas\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin m\u00fcdaxil\u0259si m\u00fctl\u0259qdir. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n bu c\u00fcr ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin \u00e7\u0259kdiyi \u00f6l\u00e7\u00fcy\u0259g\u0259lm\u0259z \u0259zab\u0131n y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda t\u0259sbit olunmu\u015f ail\u0259 birliyinin v\u0259 rifah\u0131n vacibliyini bir daha t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir.<\/p>\n<p><em>U\u015fa\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 m\u0259nafeyi prinsipi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131 h\u0259m d\u0259 \u201cU\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyada qeyd olundu\u011fu kimi, u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur. Konvensiyan\u0131n 3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f u\u015fa\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 m\u0259nafeyi prinsipi t\u0259sdiq edir ki, h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin q\u0259rarlar\u0131 da daxil olmaqla, b\u00fct\u00fcn q\u0259rarlarda h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l u\u015faqlar\u0131n rifah\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin t\u00f6r\u0259tdiyi m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck bu prinsipi pozaraq u\u015faqlar\u0131 evl\u0259rind\u0259n, icmalar\u0131ndan v\u0259 aid olduqlar\u0131 do\u011fma m\u00fchitl\u0259rind\u0259n qopar\u0131b, onlar\u0131 travma v\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliy\u0259 m\u0259ruz qoyub. Erm\u0259nistan\u0131n siyas\u0259ti v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri az\u0259rbaycanl\u0131 u\u015faqlar\u0131 sabitlikd\u0259n, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikd\u0259n v\u0259 \u0259sas xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum edib. Az\u0259rbaycanl\u0131 u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsil, sa\u011flaml\u0131q v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 h\u00fcquqlar\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmu\u015fdur. M\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck kontekstind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n pozulmas\u0131\u00a0 onlar\u0131n n\u0259inki bilavasit\u0259 rifah\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tirmi\u015f, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli inki\u015faf\u0131na mane olmu\u015f, onlar\u0131 \u0259dal\u0259tsizlik v\u0259 \u00e7ar\u0259sizliyin a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoymu\u015fdir.<\/p>\n<p><em>T\u0259hsil v\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k h\u00fcququ\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Erm\u0259nistandan qovulmas\u0131 onlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq konvensiyalarla a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min olundu\u011fu t\u0259hsil v\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 da \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 pozmu\u015fdur. Zorla qovulma icmalar\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 v\u0259 struktrunu pozaraq, f\u0259rdl\u0259rin t\u0259hsil\u0259 v\u0259 maraqlar\u0131na uy\u011fun m\u0259\u015f\u011fullu\u011fa \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na mane olan a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. \u201cU\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyan\u0131n 28-ci madd\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar Haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 13-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f t\u0259hsil h\u00fcququ pozulmu\u015fdur. Eynil\u0259, \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 6-c\u0131 madd\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Konvensiyan\u0131n 5-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f \u0259m\u0259k h\u00fcququ da ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ng\u0259ll\u0259nmi\u015fdir, \u00e7\u00fcnki zorla qovulma az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z dolan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan v\u0259 icmalar\u0131ndan qopar\u0131b, yenid\u0259n l\u0259yaq\u0259tli i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmas\u0131na v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259sin\u0259 mane olub. Bu pozuntular\u0131n \u00e7ox\u015fax\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259ri m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fcy\u00fcn h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 normalar\u0131n\u0131n bu c\u00fcr pozulmas\u0131 hallar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259xir\u0259sal\u0131nmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><em>M\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Zorla qovulmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259halisinin m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131n\u0131 vur\u011fulamaq vacibdir. Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015f m\u0259cburi qovulma kampaniyas\u0131 t\u0259kc\u0259 f\u0259rdl\u0259ri v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259n m\u0259hrum etm\u0259mi\u015f, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n m\u00fclkiyy\u0259t\u0259 sahiblik v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259td\u0259n dinc \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k kimi fundamental h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 pozmu\u015fdur. Bu pozuntu m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnu \u0259sas insan h\u00fcququ kimi tan\u0131yan \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 17-ci madd\u0259si il\u0259 birba\u015fa ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Bundan ba\u015fqa, o, Avropa \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Konvensiyas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnu \u00f6zba\u015f\u0131na m\u00fcdaxil\u0259d\u0259n qoruyan 1 sayl\u0131 Protokolun 1-ci madd\u0259sin\u0259 ziddir. \u018fmlakdan \u00f6zba\u015f\u0131na m\u0259hrum etm\u0259 qovulmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259halisinin \u00e7\u0259kdiyi iztirablar\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131n\u0131n bu aspektin\u0259 bax\u0131lmas\u0131 yol verilmi\u015f haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rpa olunmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u0259mlak\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 bununla da \u0259dal\u0259ti b\u0259rq\u0259rar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruridir.<\/p>\n<p><em>Adekvat m\u0259nzill\u0259 t\u0259min olunmaq h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin zorla qovulmas\u0131 onlar\u0131n \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Paktda t\u0259sbit edildiyi kimi m\u00fcnasib m\u0259nzill\u0259 t\u0259min olunmaq kimi \u0259sas h\u00fcququnun d\u0259rin v\u0259 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r. Pakt\u0131n 11-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f m\u00fcnasib m\u0259nzil h\u00fcququ t\u0259kc\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaq t\u0259min etm\u0259yi deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin, ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fliliyin v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fun t\u0259minat\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. \u0130nsanlar\u0131n evl\u0259rini zorla \u0259ll\u0259rind\u0259n almaqla etm\u0259kl\u0259, Erm\u0259nistan bu m\u00fch\u00fcm insan h\u00fcququnun t\u0259m\u0259l mahiyy\u0259tini pozmu\u015f v\u0259 bununla da z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f \u0259halini sahib olduqlar\u0131 evin t\u0259min etdiyi \u0259sas t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u0259nsubiyy\u0259t hissini qar\u0259t etmi\u015fdir.<\/p>\n<p><em>M\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n m\u0259d\u0259ni irsinin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n sistematik \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si onlar\u0131n m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur. Bu h\u00fcquqlar b\u0259rab\u0259rlik, insan l\u0259yaq\u0259ti v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verilm\u0259m\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259n v\u0259 onun m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259ni t\u0259min ed\u0259n \u0259sas insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Bu m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlara m\u0259d\u0259ni h\u0259yatda tam i\u015ftirak etm\u0259k h\u00fcququ, m\u0259d\u0259ni irs\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131q v\u0259 ondan istifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131, \u00f6z m\u0259d\u0259ni kimliyini ifad\u0259 etm\u0259k azadl\u0131\u011f\u0131, elmi t\u0259r\u0259qqinin b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259k\u00a0imkan\u0131 v\u0259 b\u0259dii yarad\u0131c\u0131l\u0131qdan istifad\u0259 etm\u0259k azadl\u0131\u011f\u0131 daxildir. Bu h\u00fcquqlar\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq insan h\u00fcquqlar\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 27-ci madd\u0259sind\u0259, \u201c\u0130qtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 15-ci madd\u0259sind\u0259, \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 27-ci madd\u0259sind\u0259, \u201cU\u015faq h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyan\u0131n 31-ci madd\u0259sind\u0259, \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Konvensiyan\u0131n 5-ci madd\u0259sind\u0259, \u201cQad\u0131nlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiyan\u0131n 13-c\u00fc madd\u0259sind\u0259, \u201c\u018flilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Konvensiyan\u0131n 30-cu madd\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u0259d\u0259ni ifad\u0259l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lifliyinin qorunmas\u0131 v\u0259 t\u0259\u015fviqi haqq\u0131nda\u201d UNESCO Konvensiyas\u0131nda t\u0259sdiq olunur. M\u0259d\u0259ni h\u00fcquqlar\u0131n bel\u0259 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irsini t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na alm\u0131\u015f, onlar\u0131n ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsinin z\u0259ngin nax\u0131\u015flar\u0131na ciddi z\u0259r\u0259r vurur.<\/p>\n<p><em>Qay\u0131tmaq h\u00fcququ\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almas\u0131 onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131tmaq kimi fundamental h\u00fcququnu kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur. Bu \u0259sas h\u00fcquq \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259sinin 13-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 v\u0259 \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt\u0131n 12-ci madd\u0259sind\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131n\u0131r. Qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qanuni \u015f\u0259kild\u0259 qay\u0131tmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqla Erm\u0259nistan onlar\u0131 \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131nda ya\u015fama\u011fa dair \u0259z\u0259li h\u00fcququndan m\u0259hrum edir. \u00c7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq konvensiyalarda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f bu m\u00fcdd\u0259alara a\u00e7\u0131q-a\u015fkar etinas\u0131zl\u0131q beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin t\u0259cili v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli cavab\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Qovulmu\u015f \u0259halinin geri qay\u0131tmaq v\u0259 onlar\u0131n v\u0259t\u0259nd\u0259 s\u0259rb\u0259st h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k h\u00fcququnun b\u0259rpas\u0131 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u0259dal\u0259tin \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri prinsipl\u0259rind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqliyi \u0259ks etdir\u0259n \u0259n vacib \u015f\u0259rtdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259halisinin Erm\u0259nistandan zorla qovulmas\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 fundamental insan h\u00fcquqlar\u0131 prinsipl\u0259rinin v\u0259 beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n kobud v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li pozulmas\u0131d\u0131r. Q\u0259tliamlar, h\u0259d\u0259-qorxu, nifr\u0259t t\u0259bli\u011fi il\u0259 amans\u0131z etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququnun inkar\u0131 sonu bitm\u0259z insan iztirablar\u0131, par\u00e7alanm\u0131\u015f icmalar v\u0259 d\u0259rin \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri \u00dcmumd\u00fcnya \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259si, \u201cM\u00fclki v\u0259 siyasi h\u00fcquqlar haqq\u0131nda\u201d Beyn\u0259lxalq Pakt, \u201c\u0130rqi ayr\u0131-se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Konvensiya v\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f b\u0259rab\u0259rlik, ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259m\u0259k v\u0259 insan l\u0259yaq\u0259ti prinsipl\u0259ri il\u0259 tamamil\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Bu d\u0259rin pozuntular\u0131 aradan qald\u0131rmaq, z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u0259halinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131na, \u0259dal\u0259t\u0259 v\u0259 b\u0259rab\u0259rliy\u0259 sadiqliyi t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili v\u0259 g\u00fccl\u00fc beyn\u0259lxalq m\u00fcdaxil\u0259 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, geri qay\u0131tmaq h\u00fcququnun t\u0259min edilm\u0259si \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259k, s\u00fclh v\u0259 bar\u0131\u015f\u0131q \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq s\u0259yl\u0259rin m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu pozuntular\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 miqyas\u0131n\u0131, h\u0259m\u00e7inin qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u00f6rm\u0259tli Komissarl\u0131qdan mandat\u0131n\u0131za v\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq, t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259yi xahi\u015f edirik:<\/p>\n<ul>\n<li>Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 q\u0259r\u0259zsiz ara\u015fd\u0131rma aparmaq;<\/li>\n<li>Zorla qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z qanuni yurdlar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si m\u00f6vzusunda Erm\u0259nistanla dialoqa ba\u015flamaq v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Erm\u0259nistana diplomatik t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259k;<\/li>\n<li>Etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, zorak\u0131l\u0131q v\u0259 Az\u0259rbaycan irsinin m\u0259hv edilm\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yanlar\u0131n v\u0259\u00a0 qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131na mane\u0259\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri add\u0131mlar\u0131 atmaq.<\/li>\n<li>B\u0259rpaedici \u0259dal\u0259tin imperativliyini vur\u011fulayaraq, beyn\u0259lxalq maarifl\u0259ndirm\u0259ni v\u0259 bu kobud h\u00fcquq pozuntular\u0131 bar\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin m\u0259lumand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq etm\u0259k.<\/li>\n<li>M\u0259s\u0259l\u0259ni BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u015euras\u0131na t\u0259qdim etm\u0259k v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fviq etm\u0259k.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Biz, h\u0259m\u00e7inin, Sizi Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 onlar\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n qovulmas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 \u00f6z evl\u0259rin\u0259 qay\u0131tmaq h\u00fcququndan m\u0259hrum edilm\u0259si hallar\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn informasiya m\u00fcbadil\u0259si, hesabatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, ictimai v\u0259killik f\u0259aliyy\u0259tinin apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 birg\u0259 i\u015ftirak\u0131n t\u0259\u015fviq edilm\u0259si il\u0259 m\u00fcvafiq x\u00fcsusi mandat sahibl\u0259rini t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Sizin m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcdaxil\u0259niz qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259ruz qald\u0131qlar\u0131 d\u0259rin haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131nda, son n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n \u0259z\u0259li insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 l\u0259yaq\u0259tinin b\u0259rpas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayacaqd\u0131r\u201c.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan icmas\u0131\u00a0BMT-nin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissiar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edib. \u201cEtnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r v\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131m\u0131za mane olanlar m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259li, qay\u0131d\u0131\u015f h\u00fcququmuz t\u0259min edilm\u0259lidir. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131 bu yax\u0131nlarda BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131 Folker T\u00fcrk\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n miqyasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 qanuni \u015f\u0259kild\u0259 qay\u0131tmas\u0131na mane olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fdir. \u0130cma Ali Komissar\u0131 bu insan h\u00fcquqlar\u0131 pozuntular\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259r\u0259zsiz v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli ara\u015fd\u0131rma aparma\u011fa, Erm\u0259nistandan qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z evl\u0259rin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tl\u0259 qay\u0131tmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":618426,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/eb8fc95a-7a51-31ef-9629-3540855a6ba1_850-1-1-1-2.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan icmas\u0131\u00a0BMT-nin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissiar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edib. \u201cEtnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r v\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131m\u0131za mane olanlar m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259li, qay\u0131d\u0131\u015f h\u00fcququmuz t\u0259min edilm\u0259lidir. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131 bu yax\u0131nlarda BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 \u00fczr\u0259 Ali Komissar\u0131 Folker T\u00fcrk\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda Erm\u0259nistan\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 aparmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n miqyasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qovulmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/618425"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=618425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/618425\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/618426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=618425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=618425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=618425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}