{"id":627039,"date":"2023-08-31T18:28:15","date_gmt":"2023-08-31T14:28:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=627039"},"modified":"2023-08-31T18:28:15","modified_gmt":"2023-08-31T14:28:15","slug":"ikinci-super-ay-gorundu-yer-ucun-t%c9%99hluk%c9%99-z%c9%99lz%c9%99l%c9%99-ehtimali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=627039","title":{"rendered":"\u0130kinci &#8220;Super Ay&#8221; g\u00f6r\u00fcnd\u00fc: Yer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 &#8211; z\u0259lz\u0259l\u0259 ehtimal\u0131&#8230;"},"content":{"rendered":"<h3><strong>X\u0131d\u0131r Mikay\u0131lov: \u201cAy\u0131n Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir z\u0259lz\u0259l\u0259 hadis\u0259si ba\u015f verm\u0259yib, sad\u0259c\u0259&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><em>Avqust ay\u0131n\u0131n 30-dan 31-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 2023-c\u00fc ilin ikinci &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olunacaq. Rus medias\u0131 yaz\u0131r ki, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hadis\u0259 \u0259slind\u0259 Yer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r. Ay v\u0259 Yer aras\u0131nda bel\u0259 bir m\u0259saf\u0259 planetimizin geoloji sabitliyin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259k iki g\u00fccl\u00fc qravitasiya z\u0259rb\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bel\u0259 destabilizasiyan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259si z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 ya \u0259n pis halda bir b\u00f6y\u00fck meqaz\u0259lz\u0259l\u0259 ola bil\u0259r. Sual oluna bil\u0259r ki, Ay\u0131n bura n\u0259 aidiyy\u0259ti var? Qeyd edilir ki, Yer s\u0259thi h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n, toqqu\u015fan v\u0259 z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan litosfer plit\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259tdir. Ay\u0131n cazib\u0259 q\u00fcvv\u0259si bu l\u00f6vh\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir edir v\u0259 onlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tind\u0259 \u0259sas amil hesab olunur. Yerin t\u0259bii peyki seysmik aktivliyin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu t\u0259sirin is\u0259 iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 \u0259n g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu bildirilir &#8211; &#8220;Super Ay&#8221;dan bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l v\u0259 ondan sonrak\u0131 h\u0259ft\u0259.<\/em><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu ilin fevral\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Kahramanmara\u015fda ba\u015f ver\u0259n g\u00fccl\u00fc z\u0259lz\u0259l\u0259ni &#8220;Super Ay&#8221;la \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259nl\u0259r var. Rusiyan\u0131n \u201cKomsomolskaya pravda\u201d n\u0259\u015fri bunun astroloji t\u0259r\u0259fl\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131b. Bildirilir ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki z\u0259lz\u0259l\u0259nin \u0259sas m\u0259nb\u0259yi \u015e\u0259rqi Anadolu q\u0131r\u0131lma x\u0259ttidir, lakin he\u00e7 kim bu q\u0259d\u0259r da\u011f\u0131nt\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259mirdi. Burada \u201cSuper Ay\u201d\u0131n t\u0259siri istisna deyil. Statistikaya g\u00f6r\u0259, Ay Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fanda b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 &#8211; \u201cSuper\u201d olmam\u0131\u015fdan (\u0259n yax\u0131n oldu\u011fu m\u0259saf\u0259) bir h\u0259ft\u0259 \u0259vv\u0259l v\u0259 bir h\u0259ft\u0259 sonra &#8211; g\u0259rgin v\u0259 m\u00fc\u0259mmal\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlay\u0131r. Bunun n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 var. 2004-c\u00fc d\u0259 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiyada ba\u015f vermi\u015f z\u0259lz\u0259l\u0259, ard\u0131nca d\u0259h\u015f\u0259tli sunami \u201cSuper Ay\u201d g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l olub. 2011-ci ild\u0259 Yaponiyada Fukusima AES-in z\u0259r\u0259r g\u00f6rm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan z\u0259lz\u0259l\u0259 \u201cSuper Ay\u201d\u0131n s\u0259mada g\u00f6r\u00fcnm\u0259si il\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n z\u0259lz\u0259l\u0259, daha do\u011frusu, bu q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli olmas\u0131n\u0131n sirri \u201cSuper Ay\u201dla ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, bu z\u0259lz\u0259l\u0259 Ay\u0131n \u201cSuper\u201d olmas\u0131ndan sonra Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fma vaxt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, deyil\u0259nl\u0259rin h\u0259r hans\u0131 elmi \u0259sas\u0131 varm\u0131? Deyil\u0259nl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259qiq\u0259ti \u0259ks etdirir?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Fizika fak\u00fclt\u0259sinin Astrofizika kafedras\u0131n\u0131n dosenti, fizika \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru X\u0131d\u0131r Mikay\u0131lov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da ilk olaraq xat\u0131rlatd\u0131 ki, birinci &#8220;Super Ay&#8221; avqustun \u0259vv\u0259lind\u0259 olub: \u201c\u0130kinci is\u0259\u00a0 avqustun 30-da Bak\u0131 vaxt\u0131 il\u0259 saat 19:52-d\u0259 olub v\u0259 avqustun 31-d\u0259 saat 05:37-d\u0259 Dolu (Tam) Ay fazas\u0131na ke\u00e7\u0259c\u0259k. Ay Yer\u0259 \u0259n yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259 olursa, bunlara &#8220;Super Ay&#8221; deyilir. Ay Yerin \u0259traf\u0131nda \u00e7evr\u0259 \u00fczr\u0259 deyil, ellipsis \u00fczr\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Ay Yer\u0259 \u0259n yax\u0131n m\u0259saf\u0259d\u0259 olursa, perigey, yer\u0259 \u0259n uzaq m\u0259saf\u0259 is\u0259 apogey deyilir. Perigey\u0259 \u0259n yax\u0131n m\u0259saf\u0259 zaman\u0131 Ay tam olursa, bu zaman &#8220;Super Ay&#8221; m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Perigey, apogey m\u0259saf\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fc d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bilir. Ad\u0259t\u0259n 356420 km-\u0259 q\u0259d\u0259r Ay Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fa bilir. \u018fn yax\u0131n m\u0259saf\u0259si is\u0259 t\u0259qrib\u0259n 370000 km-dir. Dem\u0259li, o yax\u0131n m\u0259saf\u0259, 356 minl\u0259 370 min aras\u0131na d\u0259yi\u015fir. \u018fn yax\u0131n olanda \u0259n b\u00f6y\u00fck &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si ba\u015f verir. Builki bir az f\u0259rqlidir v\u0259 perigeyd\u0259 Aya q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259 357181 km t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/video.azertag.az\/files\/video_photo\/2020\/1\/15786698274656227717.jpg\" alt=\"AZ\u018fRTAC\" width=\"799\" height=\"507\" \/><\/p>\n<p><strong>BDU-nun dosenti onu da qeyd etdi ki, &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259sini Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 avqust ay\u0131n\u0131n 30-dan 31-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 saat 19:23-d\u0259n ba\u015flayaraq b\u00fct\u00fcn gec\u0259 \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olub:<\/strong>\u00a0\u201cBu hadis\u0259 adi &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri hesab olunur. Sad\u0259c\u0259, Dolu (Tam) Ay fazas\u0131 bir ayda iki d\u0259f\u0259 ba\u015f verirs\u0259 (birinci &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si avqust ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259n 2-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 ba\u015f vermi\u015fdi), ikinci Dolu Ay Mavi Ay adland\u0131r\u0131l\u0131r. Lakin bu, o dem\u0259k deyil ki, mavi Ay g\u00f6r\u0259c\u0259yik. Mavi Ay ifad\u0259si \u00e7ox q\u0259dimd\u0259n g\u0259lir v\u0259 \u015f\u0259rti olaraq adland\u0131r\u0131l\u0131b. Vulkan p\u00fcsk\u00fcrm\u0259l\u0259ri zaman\u0131 atmosfer\u0259 at\u0131lan toz s\u0259b\u0259bind\u0259n Ay\u0131 mavi r\u0259ngd\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik. Avqust ay\u0131nda ba\u015f ver\u0259c\u0259k ikinci &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si eyni bir ayda ikinci Dolu Ay fazas\u0131na t\u0259sad\u00fcf etdiyind\u0259n bu, Super Mavi Ay adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Son 100 ild\u0259 Ay\u0131n Yer\u0259 maksimal yax\u0131nla\u015fmas\u0131 1948-ci il yanvar ay\u0131n\u0131n 26-da ba\u015f vermi\u015fdi. Bu zaman Aya q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259 356462 km olmu\u015fdu. N\u00f6vb\u0259ti bel\u0259 maksimal yax\u0131nla\u015fma 2034-c\u00fc il noyabr ay\u0131n\u0131n 25-d\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k, bu zaman Aya q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259 356447 km (indikind\u0259n 734 km daha yax\u0131n) olacaq. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, XXI \u0259srd\u0259 Ay\u0131n Yer\u0259 \u0259n \u00e7ox yax\u0131nla\u015fmas\u0131 2052-ci il dekabr\u0131n 6-da ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bu zaman Aya q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259 356424 km olacaq.<\/p>\n<p><strong>&#8220;Super Ay&#8221; insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmir v\u0259 da\u015fq\u0131nlar, z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r, vulkan p\u00fcsk\u00fcrm\u0259l\u0259ri v\u0259 sunamil\u0259r kimi t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olmur. B\u0259zi astroloqlar insanlarda vahim\u0259 yarad\u0131r, bu yanl\u0131\u015fd\u0131r. Adi astronomik hald\u0131r. \u0130l \u0259rzind\u0259 2,3, b\u0259z\u0259n 4 d\u0259f\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Onlar yaln\u0131z adi Tam Aydak\u0131 okeanlarda qabarmalardan bir ne\u00e7\u0259 santimetr y\u00fcks\u0259k qabarmalara s\u0259b\u0259b olur. Super Tam (Dolu) Ay adi Tam Aydan bir q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259 parlaq g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn insanlar\u0131 gec\u0259 s\u0259mas\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ruhland\u0131r\u0131r v\u0259 astronomiyan\u0131 daha da maraql\u0131 edir&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>O ki qald\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Kahramanmara\u015fdak\u0131 z\u0259lz\u0259l\u0259nin bununla \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, m\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd etdi ki, bununla ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi ara\u015fd\u0131rma apar\u0131b: \u201cB\u0259li, Kahramanmara\u015fda z\u0259lz\u0259l\u0259 olan zaman bel\u0259 fikril\u0259r deyildi. Amma o d\u00f6vrd\u0259 bu c\u00fcr astronomik hadis\u0259l\u0259r olmam\u0131\u015fd\u0131. S\u0131rf Yerin \u00f6z\u00fcn\u00fcn tektonik v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu \u0259razil\u0259r sad\u0259c\u0259 tektonik \u0259razil\u0259rdir. Bu c\u00fcr x\u0259b\u0259rl\u0259rl\u0259 insanlar\u0131 t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 sal\u0131rlar. Bunun n\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f aktivliyi il\u0259, n\u0259 &#8220;Super Ay&#8221;la ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 var. \u018fn az\u0131 200 min il \u00fc\u00e7\u00fcn ara\u015fd\u0131rma aparm\u0131\u015fam, Ay\u0131n Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir z\u0259lz\u0259l\u0259 hadis\u0259si ba\u015f verm\u0259yib. Bir-iki hadis\u0259 il\u0259 sad\u0259c\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bunun he\u00e7 bir elmi \u0259sas\u0131 yoxdur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0131d\u0131r Mikay\u0131lov: \u201cAy\u0131n Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir z\u0259lz\u0259l\u0259 hadis\u0259si ba\u015f verm\u0259yib, sad\u0259c\u0259&#8230;\u201d Avqust ay\u0131n\u0131n 30-dan 31-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 2023-c\u00fc ilin ikinci &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olunacaq. Rus medias\u0131 yaz\u0131r ki, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hadis\u0259 \u0259slind\u0259 Yer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r. Ay v\u0259 Yer aras\u0131nda bel\u0259 bir m\u0259saf\u0259 planetimizin geoloji sabitliyin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259k iki g\u00fccl\u00fc qravitasiya z\u0259rb\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bel\u0259 destabilizasiyan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259si z\u0259lz\u0259l\u0259l\u0259r v\u0259 ya \u0259n pis halda bir b\u00f6y\u00fck meqaz\u0259lz\u0259l\u0259 ola bil\u0259r. Sual oluna bil\u0259r ki, Ay\u0131n bura n\u0259 aidiyy\u0259ti var? Qeyd edilir ki, Yer s\u0259thi h\u0259r\u0259k\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":627042,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead-581x365.jpg",581,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/47748ba268693cfb2e77b02f1d159ead.jpg",637,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u0131d\u0131r Mikay\u0131lov: \u201cAy\u0131n Yer\u0259 yax\u0131nla\u015fmas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 he\u00e7 bir z\u0259lz\u0259l\u0259 hadis\u0259si ba\u015f verm\u0259yib, sad\u0259c\u0259&#8230;\u201d Avqust ay\u0131n\u0131n 30-dan 31-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 2023-c\u00fc ilin ikinci &#8220;Super Ay&#8221; hadis\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 olunacaq. Rus medias\u0131 yaz\u0131r ki, bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m hadis\u0259 \u0259slind\u0259 Yer \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r. Ay v\u0259 Yer aras\u0131nda bel\u0259 bir m\u0259saf\u0259 planetimizin geoloji sabitliyin\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259k iki g\u00fccl\u00fc&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/627039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=627039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/627039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/627042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=627039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=627039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=627039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}