{"id":629224,"date":"2023-09-06T09:14:37","date_gmt":"2023-09-06T05:14:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=629224"},"modified":"2023-09-06T09:14:37","modified_gmt":"2023-09-06T05:14:37","slug":"g%c9%99l%c9%99c%c9%99y%c9%99-baxis-yekun-m%c9%99rh%c9%99l%c9%99y%c9%99-catacagiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=629224","title":{"rendered":"G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f: Yekun m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131q"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, Erm\u0259nistan Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisinin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rsa, biz Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259, \u0130r\u0259vanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u201cErm\u0259ni xalq\u0131 n\u0259 vaxt bizim torpaqlar\u0131m\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131m\u0131z yax\u015f\u0131 bilirik. Qaraba\u011fa n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Z\u0259ng\u0259zura n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Kim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Nec\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131s\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 bilirik. Onlar\u0131n bizim \u0259razimizd\u0259, C\u0259nubi Qafqazda he\u00e7 vaxt d\u00f6vl\u0259ti olmay\u0131b. \u018fg\u0259r n\u0259 vaxtsa olubsa, &#8211; h\u0259l\u0259 b\u0259lli deyil kimin d\u00f6vl\u0259tini onlar \u00f6z adlar\u0131na \u00e7\u0131xmaq ist\u0259yirl\u0259r, &#8211; bu, ba\u015fqa yerd\u0259 olub. Ona g\u00f6r\u0259, biz bunlar\u0131 m\u00fctl\u0259q m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259, t\u0259\u015fkilatlanm\u0131\u015f qaydada, d\u00fczg\u00fcn formada t\u0259qdim etm\u0259liyik. \u018fmin\u0259m ki, buna nail olaca\u011f\u0131q.\u201d D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin \u00f6t\u0259n ilin sonunda Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir qrup ziyal\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 da s\u0259sl\u0259ndirdi ki, biz h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmal\u0131y\u0131q, nec\u0259 ki, Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131q: \u00abFaktiki olaraq biz 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hrif edilmi\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdir\u0259 bildik. \u0130nformasiya m\u00fcharib\u0259si v\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si onu g\u00f6st\u0259rdi ki, bu, az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir.\u00bb<\/p>\n<p>Tarix\u0259 q\u0131sa n\u0259z\u0259r salaq. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 mifik \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d ideyas\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 100 il bundan \u0259vv\u0259l &#8211; 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin mandat\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnak-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlard\u0131r. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, habel\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131na daxil olan dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259zalarda on minl\u0259rl\u0259 dinc sakin m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar yerl\u0259-yeksan edilib. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 daha da az\u011f\u0131nla\u015fan erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri qeyri-insani \u0259m\u0259ll\u0259rini davam etdirib, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van, \u015eirvan, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259r, talanlar v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131 yarad\u0131b, komissiyan\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda hifz edilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcb. Lakin Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra bu proses dayand\u0131r\u0131l\u0131b, ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin sona q\u0259d\u0259r t\u0259hqiq edilm\u0259sinin v\u0259 ona m\u00fcvafiq siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b. Yaln\u0131z 80 il sonra &#8211; 1998-ci il mart\u0131n 26-da \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rmanda h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 adekvat siyasi qiym\u0259t verilib v\u0259 31 mart \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edilib. \u00d6t\u0259n 25 il \u0259rzind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalar say\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu sayda yeni faktlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplan\u0131b, Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q a\u015fkar olunub. \u00dcz\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f tarixi faktlar 1918-ci ilin mart &#8211; aprel aylar\u0131nda v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri qanl\u0131 aksiyalar\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n daha geni\u015f v\u0259 faci\u0259 qurbanlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n qat-qat \u00e7ox oldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 250 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya edildi. Bununla da tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda monoetnik erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyuldu. M\u0259hz bundan sonra Erm\u0259nistan parlamentinin q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirildi, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silindi v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi. Vaxtil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 234 m\u0259kt\u0259b, 214 kitabxana, 268 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259si, 235 s\u0259hiyy\u0259 oca\u011f\u0131, 112 u\u015faq ba\u011f\u00e7as\u0131, 152 m\u0259i\u015f\u0259t evi erm\u0259nil\u0259rin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. Az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 223 q\u0259biristanl\u0131q, 49 m\u0259scid, 68 tarixi, 7 memarl\u0131q abid\u0259si t\u0259dric\u0259n erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev daim vur\u011fulay\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0130r\u0259vanda, Z\u0259ng\u0259zurda xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus olan v\u0259 min ill\u0259r boyu \u0259cdadlar\u0131m\u0131z\u0131n yaratd\u0131qlar\u0131 m\u0259d\u0259ni irs\u0259 sahib \u00e7\u0131xmal\u0131y\u0131q. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 Parlament \u015e\u0259b\u0259k\u0259sinin Bak\u0131 konfrans\u0131ndak\u0131 nitqind\u0259 bildirdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hv edilib. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259nl\u0259r bu v\u0259h\u015filiyin miqyas\u0131n\u0131 \u00f6z g\u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fcrl\u0259r: \u201cM\u0259scidl\u0259rimizin t\u0259hqir olunmas\u0131n\u0131, m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rimiz\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n v\u0259h\u015filikl\u0259ri ham\u0131 g\u00f6r\u00fcb. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, erm\u0259nil\u0259rin bu v\u0259h\u015filikl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 etinas\u0131zl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirilib\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259li, zaman-zaman xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, bu torpaqlardan Az\u0259rbaycan izinin silinm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7irkin vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu ilin iyul ay\u0131nda 49 \u00f6lk\u0259d\u0259n 150 xarici qona\u011f\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00fcnyan\u0131n 34 \u00f6lk\u0259sinin d\u00f6vl\u0259t informasiya agentlikl\u0259rinin, 12 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat v\u0259 media qurumunun, h\u0259m\u00e7inin 60 yerli media r\u0259hb\u0259rinin, n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin i\u015ftirak etdiyi \u015eu\u015fa Qlobal Media Forumunda Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rini beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131raraq \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 yaranan \u00abBu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259 bilmir\u0259m bu q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131n, bu nifr\u0259tin m\u0259nb\u0259yi haradan qaynaqlan\u0131r\u00bb sual\u0131n\u0131n davam\u0131 olaraq onu da bildirdi ki, \u00e7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, ya\u015fay\u0131rlar. Onlar\u0131n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fc XIX \u0259srin birinci yar\u0131s\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 1805-ci ild\u0259 K\u00fcr\u0259k\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131, ondan sonra imzalanm\u0131\u015f G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri il\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r xanl\u0131qlar\u0131 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil edilmi\u015fdir. Ondan sonra daha \u00e7ox \u0130randan v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoludan erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi m\u0259skunla\u015fmas\u0131 prosesi ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. Bunu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \u00e7oxlu s\u0259n\u0259dl\u0259r var. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rinin yaz\u0131lar\u0131, m\u0259ktublar\u0131, a\u00e7\u0131qlamalar\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar tarix\u0259n t\u0259sdiql\u0259nir. Y\u0259ni, onlar Qaraba\u011f torpa\u011f\u0131na qonaq kimi g\u0259lmi\u015fdil\u0259r: \u00abOnlar iddia edirdil\u0259r ki, \u015eu\u015fa erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ridir. Birincisi, \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq ill\u0259r\u0259 getmir. 1752-ci ild\u0259 P\u0259nah\u0259li xan \u015eu\u015fada \u015f\u0259h\u0259r salm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 ke\u00e7\u0259n il Az\u0259rbaycanda \u201c\u015eu\u015fa \u0130li\u201d elan olunmu\u015fdur. \u00c7\u00fcnki biz \u015eu\u015fan\u0131n 270 illiyini qeyd edirdik. Yarad\u0131landan i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r \u015eu\u015fada ya\u015fayanlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lar olub. \u018fg\u0259r \u015eu\u015fa erm\u0259ni \u015f\u0259h\u0259ri idis\u0259, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 idi? N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015eu\u015fan\u0131n 17 bula\u011f\u0131 da i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qurudulmu\u015fdur? M\u0259n \u015eu\u015faya 2021-ci il noyabr\u0131n 14-d\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 maraqland\u0131m. \u00c7\u00fcnki \u015eu\u015fa 17 m\u0259scid, 17 bulaq \u015f\u0259h\u0259ri idi. \u018fg\u0259r bu, sizin \u015f\u0259h\u0259riniz idis\u0259, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn siz bulaqlar\u0131 qurutdunuz? N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn siz \u015eu\u015fada bir da\u015f\u0131 da\u015f \u00fcst\u0259 qoymad\u0131n\u0131z? \u015eu\u015fada i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tikil\u0259n t\u0259z\u0259 iki v\u0259 ya \u00fc\u00e7 villa var, onlar da La\u00e7\u0131n-Xank\u0259ndi yolunun \u00fcst\u00fcnd\u0259. Onlar\u0131n da biri Qaraba\u011fda, Xank\u0259ndid\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n xunta ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131nd\u0131r. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, biri xunta ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin birin\u0259 ba\u011f\u0131\u015flan\u0131b, dig\u0259rinin is\u0259 sahibi b\u0259lli deyil.\u00bb<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r b\u00f6lg\u0259ni tamamil\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirm\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni irsini silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu torpaqlar\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn yarars\u0131z hala salmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu v\u0259h\u015filikl\u0259ri t\u00f6r\u0259tmi\u015fdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq biz onlar\u0131n tarixi miras\u0131na \u0259l d\u0259ymirik. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev bu faktlar\u0131n sadalanmas\u0131 fonunda bildirir ki, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 dem\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259d odur ki, bu yadda\u015f silinmir, silinm\u0259y\u0259c\u0259k v\u0259 silinm\u0259m\u0259lidir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 bunu he\u00e7 vaxt unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259td\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131m\u0131z Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli ordumuz t\u0259r\u0259find\u0259n azad edildikd\u0259n sonra h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. \u0130nfrastruktur layih\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, tarixi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259rimiz d\u0259 b\u0259rpa olunaraq \u0259vv\u0259lki simas\u0131na qaytar\u0131l\u0131r. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Fondu da tarixi b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r\u0259 kimi \u00f6z d\u0259st\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 regionda icras\u0131na ba\u015flan\u0131lan layih\u0259y\u0259 yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, xarici ekspertl\u0259r d\u0259 d\u0259v\u0259t olunublar. Haz\u0131rda b\u0259rpa prosesin\u0259 Avstriya, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Bolqar\u0131stan, \u0130taliya, Latviya, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r c\u0259lb edilibl\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259ki olan arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z olan \u0130r\u0259vanda, Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana aid tarix-m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ril\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u0259\u015frl\u0259rin \u00e7ap edilm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 vacib add\u0131mlar at\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, b\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi-m\u0259d\u0259ni irsin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti oldu\u011funu d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdiyi sistemli t\u0259dbirl\u0259ri bundan sonra da davam etdir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>B\u0259li, Qaraba\u011fa v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131td\u0131\u011f\u0131m\u0131z kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana da qay\u0131daca\u011f\u0131q. 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur torpaqlar\u0131m\u0131za 44 g\u00fcnd\u0259 qay\u0131td\u0131q. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandak\u0131 d\u0259d\u0259-baba yurdlar\u0131m\u0131za da m\u00fctl\u0259q qay\u0131daca\u011f\u0131q. Sonuncu deportasiyadan 34 il ke\u00e7ir.\u00a0\u0130nsanlar\u0131m\u0131z yurdlar\u0131n\u0131 bir an bel\u0259 unutmay\u0131blar, m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 k\u0259ndl\u0259rinin, evl\u0259rinin videog\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rini \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Bu, bir daha s\u00fcbut edir ki, h\u0259min insanlar onlara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f haqs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 q\u0259tiyy\u0259n q\u0259bul etmirl\u0259r, etm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r d\u0259. Biz o torpaqlara m\u00fctl\u0259q qay\u0131daca\u011f\u0131q v\u0259 d\u0259d\u0259-babalar\u0131m\u0131z\u0131n miras\u0131 olan o yurd yerl\u0259rimiz\u0259 yenid\u0259n sahib \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimiz indi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131nda birl\u0259\u015fibl\u0259r. Onlar tarixi torpaqlara s\u00fclh yolu il\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lar\u0131na m\u0259qs\u0259d qoyublar. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131na \u0259sas\u0259n, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n zorla deportasiya olunmu\u015f az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq verifikasiya v\u0259 z\u0259man\u0259t mexanizmi olan v\u0259 h\u00fcquqi bax\u0131mdan m\u0259cburi olan beyn\u0259lxalq raz\u0131la\u015fma \u0259ld\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bu ilin mart ay\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259\u00a0d\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev diqq\u0259ti bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k bildirdi ki, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti olaraq Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni sakinl\u0259rin f\u0259rdi h\u00fcquq v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259yimiz kimi, Erm\u0259nistan da qar\u015f\u0131l\u0131l\u0131q prinsipi \u0259sas\u0131nda Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lg\u0259d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131d\u0131r. Bu bax\u0131mdan dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131nda \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259smi olaraq Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131ndan \u0259l \u00e7\u0259km\u0259sidir. Bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlarda Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259rvzi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259di v\u0259 \u201cQaraba\u011f Az\u0259rbaycand\u0131r!\u00bb dedi. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, o, ka\u015f ki bunu 2019-cu ild\u0259 dey\u0259ydi. Amma o, Xank\u0259ndid\u0259 tamamil\u0259 ba\u015fqa bir s\u00f6z demi\u015fdi. Ancaq o, bu g\u00fcn h\u0259min s\u0259n\u0259d\u0259 \u00f6z imzas\u0131n\u0131 qoymal\u0131d\u0131r. Bizim s\u00fclh sazi\u015fimizin layih\u0259sind\u0259 bel\u0259 bir b\u0259nd var ki, Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddias\u0131 yoxdur. \u00c7\u00fcnki haz\u0131rda onlar\u0131n m\u00f6vqel\u0259ri qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259ndir. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n deyirl\u0259r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc tan\u0131y\u0131rlar, amma dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 deyirl\u0259r ki, Qaraba\u011fdak\u0131 erm\u0259ni icmas\u0131 da s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na h\u0259r hans\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 daxil edilm\u0259lidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Erm\u0259nistan Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisinin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rsa, biz Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259, \u0130r\u0259vanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q v\u0259 bu, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259 Prezidenti bel\u0259 bir \u0259minliyi ifad\u0259 edir ki, biz yekun m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131q.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, Erm\u0259nistan Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisinin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rsa, biz Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259, \u0130r\u0259vanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q \u201cErm\u0259ni xalq\u0131 n\u0259 vaxt bizim torpaqlar\u0131m\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131m\u0131z yax\u015f\u0131 bilirik. Qaraba\u011fa n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Z\u0259ng\u0259zura n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Kim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Nec\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131s\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 bilirik. Onlar\u0131n bizim \u0259razimizd\u0259, C\u0259nubi Qafqazda he\u00e7 vaxt d\u00f6vl\u0259ti olmay\u0131b. \u018fg\u0259r n\u0259 vaxtsa olubsa, &#8211; h\u0259l\u0259 b\u0259lli deyil kimin d\u00f6vl\u0259tini onlar \u00f6z adlar\u0131na \u00e7\u0131xmaq ist\u0259yirl\u0259r, &#8211; bu, ba\u015fqa yerd\u0259 olub. Ona g\u00f6r\u0259, biz bunlar\u0131 m\u00fctl\u0259q m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":629227,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/964d180e169099198242004740210345598.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, Erm\u0259nistan Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259ni \u0259halisinin h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131rsa, biz Z\u0259ng\u0259zurda v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259d\u0259, \u0130r\u0259vanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q \u201cErm\u0259ni xalq\u0131 n\u0259 vaxt bizim torpaqlar\u0131m\u0131za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131m\u0131z yax\u015f\u0131 bilirik. Qaraba\u011fa n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Z\u0259ng\u0259zura n\u0259 vaxt k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Kim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Nec\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb? Ham\u0131s\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 bilirik. Onlar\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/629224"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=629224"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/629224\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/629227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=629224"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=629224"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=629224"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}