{"id":632557,"date":"2023-09-14T09:13:40","date_gmt":"2023-09-14T05:13:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=632557"},"modified":"2023-09-14T09:13:40","modified_gmt":"2023-09-14T05:13:40","slug":"bu-il-rus-sektoruna-uz-tutanlarin-sayi-azalib-s%c9%99b%c9%99b-siyasi-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=632557","title":{"rendered":"Bu il rus sektoruna \u00fcz tutanlar\u0131n say\u0131 azal\u0131b &#8211; s\u0259b\u0259b siyasi, yoxsa&#8230;"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Ekspert: \u201cValideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 qoysalar da&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><em>Bu il birinci sinif \u00fczr\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin rus dili b\u00f6lm\u0259sin\u0259 q\u0259bul olan u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. B\u0259zil\u0259ri bunu m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi prosesl\u0259rl\u0259, y\u0259ni Rusiya il\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. Dig\u0259r qisim is\u0259 hesab edir ki, bu, rus dili b\u00f6lm\u0259sind\u0259 t\u0259drisin z\u0259if apar\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, \u0259sl s\u0259b\u0259b bunlard\u0131rm\u0131?<\/em><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, haz\u0131rda \u00fcmumilikd\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 7,6%-d\u0259 t\u0259hsil rus dilind\u0259dir: \u201c4472 orta m\u0259kt\u0259bin 340-\u0131 rus m\u0259kt\u0259bidir. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 90 min \u015fagird oxuyur. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, \u00fcmumilikd\u0259 t\u0259hsil alan u\u015faqlar\u0131n 6,3%-i rus dilind\u0259 oxuyur. Do\u011frudur, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 450 min u\u015fa\u011fa rus dili xarici dil kimi t\u0259dris edilir. Bu is\u0259 \u00fcmumi \u015fagirdl\u0259rin 32%-i dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 \u00fcmumt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259hsil alan \u015fagirdl\u0259rin b\u00f6lm\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 say\u0131:\u00a0 Az\u0259rbaycan b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 respublika \u00fczr\u0259 1.428.608 n\u0259f\u0259r \u015fagird, rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 131.412 n\u0259f\u0259r, g\u00fcrc\u00fc dili b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 1.114 n\u0259f\u0259r, ingilis dili b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 5.457, frans\u0131z dili b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 130, t\u00fcrk dili b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 is\u0259 295 n\u0259f\u0259r \u015fagird t\u0259hsil al\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 respublika \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 1.567.016 n\u0259f\u0259r \u015fagird qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Sinif s\u0131xl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck g\u00f6st\u0259rici h\u0259r sinifd\u0259 ortalama 27 \u015fagirdl\u0259 t\u00fcrk dili b\u00f6lm\u0259sind\u0259dir. \u00d6lk\u0259d\u0259 \u015fagird say\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dili b\u00f6lm\u0259l\u0259rind\u0259 sinifd\u0259 \u015fagird s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcvafiq olaraq 18 v\u0259 24 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p><strong>Y\u0259ni Az\u0259rbaycanda orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 rus dilind\u0259 t\u0259hsil alanlar\u0131n say\u0131 art\u0131b. \u018fg\u0259r 5 il \u0259vv\u0259l 90 min \u015fagird rus dilind\u0259 t\u0259hsil al\u0131rd\u0131sa, bu t\u0259dris ilind\u0259 onlar\u0131n say\u0131 150 mini ke\u00e7ib. Bu, Az\u0259rbaycanda t\u0259xmin\u0259n h\u0259r 10 \u015fagirdd\u0259n 1-nin d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na rus dilind\u0259 t\u0259hsil almas\u0131 dem\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, 2017-ci ild\u0259 Kiyevd\u0259 rus dilind\u0259 baza t\u0259hsilini qada\u011fan edibl\u0259r, baxmayaraq ki, \u0259halinin 17%-i rusdur. Qazax\u0131stan da qazax dilind\u0259 tam t\u0259hsil\u0259 ke\u00e7ib. G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Baltikyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00e7oxdan rus dilini t\u0259hsil sistemind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131blar.<\/p>\n<p>Sovet \u0130ttifaq\u0131 da\u011f\u0131ld\u0131qdan sonra m\u00fcst\u0259qil Erm\u0259nistan parlamentinin 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi \u201cDil haqq\u0131nda\u201d qanuna \u0259sas\u0259n, \u00fcmumt\u0259hsil v\u0259 dig\u0259r t\u0259dris t\u0259sisatlar\u0131nda t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259dris dili kimi erm\u0259ni dili tan\u0131n\u0131b. Rus dili ingilis, alman, frans\u0131z v\u0259 dig\u0259r qeyri-erm\u0259ni dill\u0259ri kimi xarici dil proqram\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dris olunur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn rusdilli t\u0259hsil ocaqlar\u0131 ba\u011flan\u0131b. Etnik rus u\u015faqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259nin 50 m\u0259kt\u0259bind\u0259 (21-i paytaxt \u0130r\u0259vanda) erm\u0259ni tarixi, erm\u0259ni \u0259d\u0259biyyat\u0131 v\u0259 bu kimi f\u0259nl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, dig\u0259r f\u0259nl\u0259rin rus dilind\u0259 ke\u00e7irildiyi sinifl\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bu sinifl\u0259r\u0259 valideynl\u0259rind\u0259n birinin Rusiya v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olan v\u0259 6 ild\u0259n \u00e7ox Rusiya v\u0259 ya ba\u015fqa \u00f6lk\u0259d\u0259 rus dilind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f u\u015faqlar da q\u0259bul oluna bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycanda b\u00fct\u00fcn xalqlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z ana dilind\u0259 rahat t\u0259hsil alma imkan\u0131 yarad\u0131l\u0131b: \u201cAmma bu il rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 1-ci sinf\u0259 ged\u0259n \u015fagirdl\u0259rin say\u0131nda azalma var. Bel\u0259 ki, 2023\/2024-c\u00fc t\u0259dris ili \u00fczr\u0259 rus b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 birinci sinf\u0259 11 943, m\u0259kt\u0259b\u0259haz\u0131rl\u0131q qruplar\u0131na 5 568 u\u015faq q\u0259bul olub, \u00f6t\u0259n 2022\/2023-c\u00fc il t\u0259dris ilinin \u0259vv\u0259lind\u0259 is\u0259 rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 birinci sinf\u0259 14 989, m\u0259kt\u0259b\u0259haz\u0131rl\u0131q qruplar\u0131na 6 168 u\u015faq q\u0259bul olunub. Azalman\u0131n bir nec\u0259 s\u0259b\u0259bi var. Birincisi, bu il, 2023-c\u00fc ild\u0259 birinci sinf\u0259 ged\u0259nl\u0259rin say\u0131nda k\u0259skin azalma var. Bel\u0259 ki, 2019-2020-ci t\u0259dris ilind\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u0259yani \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 1-ci sinf\u0259 ged\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131 159644 n\u0259f\u0259r olub. 2020-2021-ci d\u0259rs ilind\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin I sinifl\u0259rin\u0259 156328 u\u015faq gedib. 2021-2022-ci t\u0259dris ilind\u0259 respublikan\u0131n \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin 1-ci sinfin\u0259 153822, 2022-2023-c\u00fc t\u0259dris ilind\u0259 is\u0259 152 min\u0259 yax\u0131n u\u015faq q\u0259d\u0259m qoyub. Bu statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r 1-ci sinf\u0259 ged\u0259n u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda ilb\u0259il azalma oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>2019-2020-ci t\u0259dris ilind\u0259 birinci sinf\u0259 ged\u0259nl\u0259rin 81425-i o\u011flan, 78219 q\u0131z olub. 2020-2021-ci birincil\u0259r aras\u0131nda cins nisb\u0259ti bel\u0259 d\u0259yi\u015fib &#8211; 83513 o\u011flan, 72815-i q\u0131z. 2021-2022-ci t\u0259dris ilind\u0259 is\u0259 81360 o\u011flan, 72462 q\u0131z birinci sinf\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r 1-ci sinf\u0259 ged\u0259n \u015fagirdl\u0259rin aras\u0131nda cins nisb\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. H\u0259m\u00e7inin qeyd edim ki, 1990-1991-ci t\u0259dris ilind\u0259n 2021-2022-ci t\u0259dris ilin\u0259d\u0259k birinci sinf\u0259 ged\u0259n \u015fagirdl\u0259rin say\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck art\u0131m 1993-1994-c\u00fc ild\u0259 olub. Bu ill\u0259rd\u0259 \u00fcmumt\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin birinci sinfin\u0259 188994 \u015fagird gedib. Amma 2023-2024-c\u00fc t\u0259dris ilind\u0259 1-ci sinf\u0259 130 min \u015fagird ged\u0259c\u0259k. Y\u0259ni rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 azalman\u0131n birinci s\u0259b\u0259bi \u00fcmumi \u015fagird say\u0131ndak\u0131 azalma il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u00a0 \u0130kinci s\u0259b\u0259bi rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 q\u0259bul zaman\u0131 m\u00fcsahib\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sidir ki, rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259 t\u0259hsil almaq arzusunda olanlar\u0131n say\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131na baxmayaraq, az bir qismi rus dilind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsahib\u0259d\u0259n u\u011furla ke\u00e7ib.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, valideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 qoysalar da, ibtidai sinifd\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259hsil alan u\u015faqlar, yuxar\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 ixtisasl\u0131 m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Bel\u0259 ki, 6-11-ci sinifl\u0259rd\u0259 rus b\u00f6lm\u0259si \u00fczr\u0259 x\u00fcsusil\u0259 texniki v\u0259 t\u0259bi\u0259t f\u0259nl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 var. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 valideynl\u0259r ibtidai sinifd\u0259n sonra problem ya\u015famamaq \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 ibtidaid\u0259n u\u015faqlar\u0131n\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sind\u0259n yay\u0131nd\u0131rma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert: \u201cValideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 qoysalar da&#8230;\u201d Bu il birinci sinif \u00fczr\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin rus dili b\u00f6lm\u0259sin\u0259 q\u0259bul olan u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. B\u0259zil\u0259ri bunu m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi prosesl\u0259rl\u0259, y\u0259ni Rusiya il\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. Dig\u0259r qisim is\u0259 hesab edir ki, bu, rus dili b\u00f6lm\u0259sind\u0259 t\u0259drisin z\u0259if apar\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, \u0259sl s\u0259b\u0259b bunlard\u0131rm\u0131? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, haz\u0131rda \u00fcmumilikd\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 7,6%-d\u0259 t\u0259hsil rus dilind\u0259dir: \u201c4472 orta m\u0259kt\u0259bin 340-\u0131 rus m\u0259kt\u0259bidir. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 90 min \u015fagird oxuyur. Bu is\u0259 o&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":632562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/845226f8b9db31d1fe9666db0a383634.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert: \u201cValideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131 rus b\u00f6lm\u0259sin\u0259 qoysalar da&#8230;\u201d Bu il birinci sinif \u00fczr\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rin rus dili b\u00f6lm\u0259sin\u0259 q\u0259bul olan u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. B\u0259zil\u0259ri bunu m\u00fc\u0259yy\u0259n siyasi prosesl\u0259rl\u0259, y\u0259ni Rusiya il\u0259 olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. Dig\u0259r qisim is\u0259 hesab edir ki, bu, rus dili b\u00f6lm\u0259sind\u0259 t\u0259drisin z\u0259if apar\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, \u0259sl s\u0259b\u0259b&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/632557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=632557"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/632557\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/632562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=632557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=632557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=632557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}