{"id":634526,"date":"2023-09-19T09:04:41","date_gmt":"2023-09-19T05:04:41","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=634526"},"modified":"2023-09-19T09:04:41","modified_gmt":"2023-09-19T05:04:41","slug":"%c9%99srin-muqavil%c9%99si-yeni-neft-strategiyasinin-sanli-s%c9%99hif%c9%99sidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=634526","title":{"rendered":"\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259sidir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cD\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si olmadan, s\u0259yl\u0259r v\u0259 ehtiyatlar birl\u0259\u015fdirilm\u0259d\u0259n t\u0259kba\u015f\u0131na iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail ola bilm\u0259z\u201d fikri bu g\u00fcn\u00fcn ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri fonunda bir daha t\u0259sdiqini tap\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131na son qoyulmas\u0131, ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 k\u0259skin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qism\u0259n yum\u015fald\u0131lmas\u0131, xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r\u0259 ciddi d\u00f6vl\u0259t t\u0259minat\u0131n\u0131n verilm\u0259si v\u0259 s. Q\u0259rbin \u0259n b\u00f6y\u00fck neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin diqq\u0259tini yenid\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi v\u0259 haqq\u0131nda b\u0259hs olunan transmilli m\u00fcqavil\u0259nin haz\u0131rlanaraq imzalanmas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k b\u0259zi qon\u015fu v\u0259 beyn\u0259lxalq dair\u0259l\u0259rin X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud olan problemi qabartmaq yolu il\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dni pozmaq planlar\u0131n\u0131 pu\u00e7a \u00e7\u0131xard\u0131. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcdrikc\u0259sin\u0259 b\u00fct\u00fcn naraz\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259ri inand\u0131raraq s\u00fcbut etdi ki, Az\u0259rbaycan bu add\u0131mla he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin iqtisadi-siyasi maraqlar\u0131na toxunmur, \u0259ksin\u0259, b\u00f6lg\u0259d\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raiti yarad\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r h\u0259m d\u0259 xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n imzalayaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn neft-qaz m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rtl\u0259rini \u00f6lk\u0259nin milli maraqlar\u0131na maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131ra bildi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin ARDN\u015e-in (SOCAR) vitse-prezidenti t\u0259yin edilm\u0259si onun m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n add\u0131mlar\u0131ndan biri oldu. Xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlarda birba\u015fa i\u015ftirak ed\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev imzalanacaq b\u00fct\u00fcn neft-qaz m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli maraqlar\u0131na cavab ver\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 bacar\u0131qla t\u0259min etdi. Bel\u0259likl\u0259, 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 8 \u00f6lk\u0259nin 13 \u015firk\u0259ti aras\u0131nda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda &#8220;Az\u0259ri&#8221;, &#8220;\u00c7\u0131raq&#8221; yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda Sazi\u015f imzaland\u0131. T\u0259xmin\u0259n 400 s\u0259hif\u0259 h\u0259cmind\u0259 v\u0259 4 dild\u0259 olan sazi\u015f iqtisadi, siyasi v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; adland\u0131r\u0131ld\u0131. Bununla da m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin neft strategiyas\u0131n\u0131n v\u0259 doktrinas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyuldu. Bu qlobal layih\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suveren d\u00f6vl\u0259t kimi \u00f6z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq, milli m\u0259nafel\u0259rini, iqtisadi v\u0259 strateji maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k \u0259zmini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdi, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00fch\u00fcm t\u0259minat\u0131na \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Art\u0131q m\u00fcqavil\u0259n\u0131n imzalanmas\u0131ndan 29 il \u00f6t\u00fcr. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin 2001-ci il 16 avqust tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131na \u0259sas\u0259n, m\u00fcqavil\u0259nin imzaland\u0131\u011f\u0131 tarix \u2013 20 sentyabr Az\u0259rbaycanda Neft\u00e7il\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d respublikam\u0131z\u0131n salnam\u0259sin\u0259 yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n \u015fanl\u0131 s\u0259hif\u0259si kimi yaz\u0131l\u0131b. Bu m\u00fcqavil\u0259 h\u0259m karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131na, h\u0259m d\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ba\u011flanan \u0259n iri sazi\u015fl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxildir. \u00d6t\u0259n 29 ild\u0259 Az\u0259rbaycan neft s\u0259nayesinin ke\u00e7diyi inki\u015faf yolunun \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259, qazan\u0131lan nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetir\u0259k. 1997-ci il noyabr\u0131n 7-d\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u201c\u00c7\u0131raq\u201d platformas\u0131ndan ilkin neft al\u0131n\u0131b. Noyabr\u0131n 12-d\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259 platformada Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin, layih\u0259nin \u0259m\u0259liyyat\u00e7\u0131s\u0131 olan BP \u015firk\u0259ti v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n g\u0259lmi\u015f qonaqlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke\u00e7irilib. Bu, Az\u0259rbaycan\u0131n yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 idi. Bu hadis\u0259 il\u0259 eyni vaxtda Az\u0259rbaycan\u0131n neft s\u0259nayesinin \u0259laq\u0259dar oldu\u011fu istehsal obyektl\u0259rinin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun qurulmas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259li qoyulub. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259n sonra xarici \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 daha 34 sazi\u015f imzalan\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d respublikada neft hasilat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Neft hasilat\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259n \u2013 1997-ci ild\u0259ki 9 milyon tondan 2010-cu ild\u0259 51 milyon tona \u00e7at\u0131b. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, hasilat 5,6 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p>1996-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Novorossiysk mar\u015frutu il\u0259 n\u0259ql olunmas\u0131 haqq\u0131nda Rusiya Federasiyas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 sazi\u015f imzalan\u0131b. 1997-ci ilin oktyabr\u0131nda h\u0259min boru x\u0259tti istifad\u0259y\u0259 verilib. 1998-ci ild\u0259 A\u00c7G nefti f\u0259aliyy\u0259ti b\u0259rpa edilmi\u015f Bak\u0131-Novorossiysk k\u0259m\u0259ri il\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131na ixrac edilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil edil\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck neft h\u0259cml\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu k\u0259m\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti m\u0259hdud oldu\u011fundan ixrac boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin \u00e7oxvariantl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi v\u0259 alternativ variantlar \u00fcz\u0259rind\u0259 ciddi i\u015f apar\u0131lma\u011fa ba\u015flan\u0131ld\u0131. 1997-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Supsa mar\u015frutu il\u0259 n\u0259qli haqq\u0131nda \u00f6lk\u0259mizl\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan aras\u0131nda sazi\u015f imzaland\u0131. 1999-cu ilin aprelind\u0259 Bak\u0131-Supsa neft k\u0259m\u0259ri v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Qara d\u0259niz sahilind\u0259ki Supsa ixrac terminal\u0131 istismara verildi. Lakin bu da kifay\u0259t etmirdi. Bak\u0131-Supsa v\u0259 Bak\u0131-Novorossiysk boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n getdikc\u0259 artan iri neft h\u0259cml\u0259rini d\u00fcnya bazar\u0131na ixrac etm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyildi. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259rinin q\u0131sa zamanda in\u015fas\u0131 z\u0259rur\u0259ti yarand\u0131. Bel\u0259 olan t\u0259qdird\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Ceyhan (BTC) \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259ri ideyas\u0131n\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi. Respublikam\u0131z\u0131n h\u0259m daxild\u0259ki, h\u0259m d\u0259 xaricd\u0259ki b\u0259dxahlar\u0131 beyn\u0259lxalq ictimai r\u0259yd\u0259 guya Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu k\u0259m\u0259rl\u0259 ixrac etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r nefti olmayaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 fikir yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, bu ideyan\u0131 utopiya hesab edirdil\u0259r. Lakin zaman ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bu konsepsiyas\u0131n\u0131n tamamil\u0259 real, h\u0259m d\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi. 2002-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyuldu. Bundan d\u00f6rd il sonra Az\u0259rbaycan nefti BTC k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 Ceyhan liman\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. Haz\u0131rda bu k\u0259m\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada birm\u0259nal\u0131 etiraf olunur. Bu g\u00fcn Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Ceyhan \u0259sas ixrac neft boru k\u0259m\u0259ri, eyni zamanda, \u00fcmumilikd\u0259 beyn\u0259lxalq enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sistemi bax\u0131m\u0131ndan, el\u0259c\u0259 d\u0259 neft ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 u\u011furlu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>K\u0259m\u0259rin illik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti 50 milyon tondur ki, bunu da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 60 milyon tona \u00e7atd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. BP-nin (layih\u0259nin operatoru) Az\u0259rbaycanda apard\u0131\u011f\u0131 \u0259m\u0259liyyatlar \u00fczr\u0259 bu ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 dair d\u0259rc etdiyi hesabata istinad\u0259n verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 1768 km uzunlu\u011funda olan BTC boru k\u0259m\u0259ri 2006-c\u0131 ilin iyun ay\u0131nda istismara veril\u0259nd\u0259n 2023-c\u00fc ilin ikinci r\u00fcb\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k bu boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 546 mln. tondan \u00e7ox (4,1 mlrd. barel) xam neft n\u0259ql edilmi\u015f v\u0259 Ceyhanda 5402 tanker\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259r\u0259k d\u00fcnya bazarlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilib.BTC-nin \u00fcmumilkd\u0259 4 milyard barel neft ixrac\u0131na nail olmas\u0131 \u0259lam\u0259tdar bir u\u011fur kimi 18 yanvar 2023-c\u00fc il tarixind\u0259 qeyd edilib. \u201c\u0130lk alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 BTC vasit\u0259sil\u0259 ixrac olunmu\u015f t\u0259qrib\u0259n 15 mln. ton (t\u0259xmin\u0259n 114 mln. barel) xam neft v\u0259 kondensat Ceyhan terminal\u0131nda 158 tanker\u0259 y\u00fckl\u0259nib v\u0259 yola sal\u0131n\u0131b\u201d, &#8211; hesabatda bildirilir. Haz\u0131rda BTC boru k\u0259m\u0259ri \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycandan A\u00c7G nefti v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d kondensat\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, BTC vasit\u0259sil\u0259 X\u0259z\u0259rin dig\u0259r regional xam neft v\u0259 kondensat h\u0259cml\u0259ri (Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan) d\u0259 n\u0259ql olunur.<\/p>\n<p>SOCAR bu g\u00fcn d\u00fcnya standartlar\u0131na cavab ver\u0259n, laz\u0131mi iqtisadi v\u0259 texniki imkanlar\u0131 olan, Az\u0259rbaycandan k\u0259narda da b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n m\u00fcasir bir \u015firk\u0259tdir. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycandan d\u00fcnyan\u0131n 30 \u00f6lk\u0259sin\u0259 neft v\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131, G\u00fcrc\u00fcstana, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, Rusiyaya, \u0130rana v\u0259 Yunan\u0131stana is\u0259 t\u0259bii qaz ixrac edilir. Xat\u0131rladaq ki, 2017-ci il sentyabr\u0131n 14-d\u0259 daha bir tarixi hadis\u0259nin \u015fahidi olduq. Prezident \u0130lham \u018fliyevin v\u0259 birinci xan\u0131m Mehriban \u018fliyevan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131da X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 neft hasilat\u0131n\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda d\u00fcz\u0259li\u015f edilmi\u015f v\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib olunmu\u015f Sazi\u015fin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. \u201cYeni \u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d adland\u0131r\u0131lan bu sazi\u015fi Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259tinin, SOCAR-\u0131n, BP, \u201cChevron\u201d, \u201cInpex\u201d, \u201cStatoil\u201d, \u201cExxonMobil\u201d, \u201cTP\u201d, \u201cItochu\u201d v\u0259 \u201cONGC Videsh\u201d \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259ri imzalad\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d n\u0259h\u0259ng neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni d\u00f6vr ba\u015flad\u0131. Yeni Sazi\u015fin \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. \u018fvv\u0259la, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d neft yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si 2050-ci il\u0259d\u0259k uzad\u0131ld\u0131. \u0130kincisi, bu Sazi\u015fin \u015f\u0259rtl\u0259ri Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259lveri\u015flidir. Bel\u0259 ki, yeni sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, SOCAR-\u0131n A\u00c7G-d\u0259ki i\u015ftirak pay\u0131 11,65 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. Beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft Fonduna 3,6 milyard dollar bonus \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycana \u00e7atacaq m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin s\u0259viyy\u0259si is\u0259 75 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. Bel\u0259likl\u0259, \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi m\u0259nf\u0259\u0259t g\u00f6st\u0259ricisi 89,1 faiz t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k ki, bu da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yeni strateji layih\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flama\u011fa z\u0259min yaradacaq. 2050-ci il\u0259d\u0259k A\u00c7G-y\u0259 40 milyard dollardan \u00e7ox s\u0259rmay\u0259 qoyulmas\u0131 potensial\u0131 var.<\/p>\n<p>2017-ci il h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn 2 milyard\u0131nc\u0131 ton neftin hasil edilm\u0259si il\u0259 \u0259lam\u0259tdar oldu. Milyard\u0131nc\u0131 ton Az\u0259rbaycan nefti 1971-ci il mart\u0131n 28-d\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Neftin ilk milyard tonunu hasil etm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc Az\u0259rbaycan neft\u00e7il\u0259ri bir \u0259srlik yol ke\u00e7dil\u0259r. Lakin neftin ikinci milyard tonunu \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 q\u0259hr\u0259man neft\u00e7il\u0259rimiz\u0259 yar\u0131m \u0259srd\u0259n d\u0259 az bir vaxt \u2013 46 il kifay\u0259t etdi. Bu u\u011furlar Az\u0259rbaycan neft\u00e7il\u0259rinin f\u0259dakar \u0259m\u0259yind\u0259n, z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cD\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si olmadan, s\u0259yl\u0259r v\u0259 ehtiyatlar birl\u0259\u015fdirilm\u0259d\u0259n t\u0259kba\u015f\u0131na iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail ola bilm\u0259z\u201d fikri bu g\u00fcn\u00fcn ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri fonunda bir daha t\u0259sdiqini tap\u0131r 1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131na son qoyulmas\u0131, ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 k\u0259skin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qism\u0259n yum\u015fald\u0131lmas\u0131, xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r\u0259 ciddi d\u00f6vl\u0259t t\u0259minat\u0131n\u0131n verilm\u0259si v\u0259 s. Q\u0259rbin \u0259n b\u00f6y\u00fck neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin diqq\u0259tini yenid\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi v\u0259 haqq\u0131nda b\u0259hs olunan transmilli m\u00fcqavil\u0259nin haz\u0131rlanaraq imzalanmas\u0131na \u0259lveri\u015fli&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":634528,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/9978b706156879111525535320811043082.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u201cD\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259si olmadan, s\u0259yl\u0259r v\u0259 ehtiyatlar birl\u0259\u015fdirilm\u0259d\u0259n t\u0259kba\u015f\u0131na iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259 nail ola bilm\u0259z\u201d fikri bu g\u00fcn\u00fcn ger\u00e7\u0259klikl\u0259ri fonunda bir daha t\u0259sdiqini tap\u0131r 1993-c\u00fc ild\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131na son qoyulmas\u0131, ictimai-siyasi sabitliyin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/634526"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=634526"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/634526\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/634528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=634526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=634526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=634526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}