{"id":634584,"date":"2023-09-19T10:05:35","date_gmt":"2023-09-19T06:05:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=634584"},"modified":"2023-09-19T10:05:35","modified_gmt":"2023-09-19T06:05:35","slug":"kirli-siyasi-texnologiyalarin-ifsasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=634584","title":{"rendered":"\u201cKirli\u201d siyasi texnologiyalar\u0131n if\u015fas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Siyasi texnologiyalar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00f6vcudlu\u011fu art\u0131q dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir. H\u0259tta onu da dey\u0259 bil\u0259rik ki, siyasi prosesl\u0259rin bu v\u0259 ya dig\u0259r s\u0259pkid\u0259 c\u0259r\u0259yan etm\u0259si konkret siyasi texnologiyalar\u0131n t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259sidir. M\u00fcasir h\u0259yat\u0131 mobil telefonsuz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin oldu\u011fu kimi m\u00fcasir siyasi prosesl\u0259ri d\u0259 siyasi texnologiyalars\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr, h\u0259tta bir q\u0259d\u0259r d\u0259 sad\u0259l\u00f6vhl\u00fckd\u00fcr. Bu g\u00fcn siyasi texnologiyalar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc inkar ed\u0259nl\u0259r daha \u00e7ox \u0130bn Sina d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tibb elminin m\u00f6vcudlu\u011funu inkar ed\u0259n v\u0259 elmi metodlar\u0131 cadu adland\u0131ran cahill\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259yirl\u0259r. Onlar\u0131n bu c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259sl s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nd\u0131r. B\u0259llidir ki, elm hesab olunan siyasi texnologiyalar olan yerd\u0259 \u201ccadu\u201dlara ehtiyac qalmayacaq.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259r politoloq A.Adilin \u201cKirli\u201d siyasi texnologiyalar\u0131n if\u015fas\u0131 s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sind\u0259 yer al\u0131b.\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d\u00a0<\/strong>m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n m\u00fctl\u0259q prioritet t\u0259\u015fkil etdiyi bir d\u00f6vrd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cqloballa\u015fma\u201dn\u0131 h\u0259zm ed\u0259n internetin h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259 s\u0131ravi v\u0259t\u0259nda\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259r\u0259zsiz informasiya m\u0259nb\u0259yinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin yalan\u0131 h\u0259qiq\u0259td\u0259n ay\u0131rd etm\u0259k olduqca \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n radikallar v\u0259 onlar\u0131n xarici \u201cssenaristl\u0259ri\u201d faydalanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. M\u0259hz el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n \u201ckirli\u201d siyasi texnologiyalar v\u0259 onlar\u0131n insanlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131na t\u0259sir etm\u0259 mexanizminin alqoritmi haqq\u0131nda \u0259n az\u0131ndan ibtidai m\u0259lumatlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda v\u0259t\u0259nda\u015f emosional demaqogiya v\u0259 populizmin t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k dig\u0259rl\u0259rinin m\u0259krli oyunlar\u0131n\u0131n qurban\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>S\u00f6zs\u00fcz ki, ki\u00e7ik bir k\u00f6\u015f\u0259 yaz\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 siyasi texnologiyalar\u0131 t\u0259svir etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Siyasi texnologiyalar m\u00fcxt\u0259lif elml\u0259rin metodologiyas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir v\u0259 onlar haqq\u0131nda h\u0259r hans\u0131 fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259k haz\u0131rl\u0131q t\u0259l\u0259b edir. Burada \u201cdemaqogiya\u201d yet\u0259rli olmaz. Ancaq radikallar t\u0259r\u0259find\u0259n istifad\u0259 olunan b\u0259zi \u201ckirli\u201d f\u0259ndl\u0259ri if\u015fa etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00f6vcud m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 i\u015fi rahatla\u015fd\u0131ran amil ondan ibar\u0259tdir ki, h\u0259min psevdopatriotlar\u0131n istifad\u0259 etdikl\u0259ri metodlar postsovet m\u0259kan\u0131nda demokratiyan\u0131n \u201cembrion\u201d d\u00f6vr\u00fc hesab olunan 1980-ci ill\u0259rd\u0259 yaz\u0131l\u0131b. \u0130ndi d\u0259 h\u0259min \u201csaralm\u0131\u015f\u201d t\u0259limatlar \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n radikallar\u0131n siyasi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, ta \u201cibtidai\u201d demokratiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 donmu\u015f \u015f\u0259kild\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, m\u00f6vcud kontekstd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u201ckirli\u201d texnologiyalar\u0131n \u201c\u015fah\u0131\u201d c\u0259miyy\u0259td\u0259 s\u00fcni g\u0259rginlik yaradan emosional nitqdir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n siyasi texnologiyan\u0131n t\u0259sir etm\u0259 alqoritmin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259b elmi yana\u015fmalardan uzaq duraraq c\u0259mi iki m\u00fcqayis\u0259ni diqq\u0259tiniz\u0259 t\u0259qdim ed\u0259k. Oxudu\u011funuz kitablardan v\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131n\u0131z filml\u0259rd\u0259n \u015e\u0259rqin m\u0259\u015fhur bazarlar\u0131n\u0131n sat\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 xat\u0131rlay\u0131n. Bazarda potensial al\u0131c\u0131n\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlar y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 al\u0131c\u0131ya \u201cs\u0131r\u0131maq\u201d ist\u0259dikl\u0259ri mal\u0131 m\u00fcxt\u0259lif yalanlarla b\u0259z\u0259yirl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, burada he\u00e7 bir s\u0259mimiyy\u0259td\u0259n s\u00f6hb\u0259t bel\u0259 ged\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Emosional manipulyasiyalar kontekstind\u0259 daha bir n\u00fcmun\u0259vi m\u00fcqayis\u0259ni diqq\u0259tiniz\u0259 t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259rik. K\u00f6rp\u0259 u\u015faq \u00f6z i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015f\u0131 qar\u0131\u015fm\u0131\u015f insanlar\u0131n (valideynin) diqq\u0259tini yaln\u0131z a\u011flamaq v\u0259 m\u00f6hk\u0259m s\u0259sl\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rmaqla c\u0259lb ed\u0259 bilir. Radikallar\u0131n emosional ritorikas\u0131 da tamamil\u0259 eyni sosial-psixoloji qanunauy\u011funlu\u011fa s\u00f6yk\u0259nib. Radikal ritorika emosionall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259traf s\u0259sl\u0259ri \u201cbo\u011fur\u201d v\u0259 reall\u0131\u011f\u0131n t\u0259hrif olunmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Odur ki, ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini \u0259sas\u0259n neqativ t\u0259zah\u00fcrl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 fokusla\u015fd\u0131ran emosional nitq radikal demaqogiyan\u0131n \u0259sas t\u0259sir al\u0259tidir.<\/p>\n<p>S\u00f6zs\u00fcz ki, qeyd olunan siyasi texnologiyan\u0131n i\u015f mexanizmi g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259rl\u0259 bitmir. U\u015fa\u011f\u0131n m\u00f6hk\u0259m s\u0259sl\u0259 a\u011flamas\u0131 b\u0259z\u0259n valideynin qeyri-iradi olaraq qeyri-adekvat h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Valideyn u\u015fa\u011f\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 can at\u0131r v\u0259 b\u0259z\u0259n d\u0259 h\u0259tta b\u00f6y\u00fck g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r\u0259 getm\u0259y\u0259 haz\u0131r olur. U\u015faq \u00f6zg\u0259 insanlar\u0131n yan\u0131nda a\u011flama\u011fa ba\u015flayanda is\u0259 v\u0259ziyy\u0259t daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fir. O zaman g\u0259rginlik art\u0131r, \u00e7\u00fcnki valideyn k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259nbeh v\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k ehtimal\u0131ndan \u00e7\u0259kinir.<\/p>\n<p>Tamamil\u0259 analoji t\u0259sir etm\u0259 prinsipin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k psevdopatriotlar t\u0259xribatlar\u0131n sponsorlar\u0131 olan xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin diqq\u0259tini \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif manipulyasiyalar vasit\u0259sil\u0259 emosional g\u0259rginliyi s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131rlar. Onlar\u0131n ritorikas\u0131na diqq\u0259t yetirs\u0259niz g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz ki, s\u00f6yl\u0259dikl\u0259rinin ham\u0131s\u0131 sanki xaric\u0259 y\u00f6n\u0259libdir.<\/p>\n<p>Radikal m\u00fcxalif\u0259tin \u201ckirli\u201d siyasi texnologiyalar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f ki\u00e7ik bir yaz\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fctl\u0259q olaraq israrla c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri etiraz m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 d\u0259 toxunmal\u0131y\u0131q. Liberalizm ideyalar\u0131n\u0131n ifrat \u00e7alarlar\u0131n\u0131n, habel\u0259 demokratiya haqq\u0131nda t\u0259hrif olunmu\u015f, h\u0259tta \u201ceyb\u0259c\u0259r\u201d t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 sabitlik \u00fc\u00e7\u00fcn real t\u0259hdidl\u0259r yaran\u0131r. Qeyd olunanlar he\u00e7 d\u0259 ehtimal deyil, onlar xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin tarixidir. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u201cyox\u201d s\u00f6z\u00fc v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan h\u0259r \u015feyi inkar etm\u0259k kimi amill\u0259r klassik radikal t\u0259f\u0259kk\u00fcr v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259ridir. Qeyd olunan xarakteristikaya uy\u011fun g\u0259l\u0259n ist\u0259nil\u0259n siyas\u0259tcikl\u0259rin ritorika v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f t\u0259rzin\u0259 diqq\u0259t yetirs\u0259niz, qeyd olunan t\u0259sbitl\u0259ri a\u015fkar \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6r\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, h\u0259r k\u0259s\u0259 agah olmal\u0131d\u0131r ki, radikallar\u0131n b\u00fct\u00fcn bu davran\u0131\u015f t\u0259rzl\u0259ri t\u0259sad\u00fcfi deyil, ham\u0131s\u0131 bir strategiyan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir. M\u0259hz el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onlar\u0131n manipulyasiya qurbanlar\u0131na \u00e7evrilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn siyasi texnologiyalar haqq\u0131nda ibtidai m\u0259lumatlar\u0131m\u0131z olmal\u0131d\u0131r. Emosiyalara qapanmaq insan\u0131n \u00f6z h\u0259yat\u0131nda ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n b\u00f6y\u00fck yanl\u0131\u015fl\u0131qlar\u0131n s\u0259b\u0259bin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bilavasit\u0259 maniakal ambisiyalar\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc olan radikall\u0131\u011f\u0131n \u0259sas manipulyasiya al\u0259ti d\u0259 m\u0259hz emosiyad\u0131r. Emosiya olan yerd\u0259 is\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 toplum psixologiyas\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. Toplum psixologiyas\u0131 is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 xaos v\u0259 radikall\u0131q kimi \u201cparazit\u201d t\u0259zah\u00fcrl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ideal m\u00fchitdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyasi texnologiyalar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00f6vcudlu\u011fu art\u0131q dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir. H\u0259tta onu da dey\u0259 bil\u0259rik ki, siyasi prosesl\u0259rin bu v\u0259 ya dig\u0259r s\u0259pkid\u0259 c\u0259r\u0259yan etm\u0259si konkret siyasi texnologiyalar\u0131n t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259sidir. M\u00fcasir h\u0259yat\u0131 mobil telefonsuz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin oldu\u011fu kimi m\u00fcasir siyasi prosesl\u0259ri d\u0259 siyasi texnologiyalars\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr, h\u0259tta bir q\u0259d\u0259r d\u0259 sad\u0259l\u00f6vhl\u00fckd\u00fcr. Bu g\u00fcn siyasi texnologiyalar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc inkar ed\u0259nl\u0259r daha \u00e7ox \u0130bn Sina d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 tibb elminin m\u00f6vcudlu\u011funu inkar ed\u0259n v\u0259 elmi metodlar\u0131 cadu adland\u0131ran cahill\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259yirl\u0259r. Onlar\u0131n bu c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u0259sl s\u0259b\u0259bl\u0259ri ayd\u0131nd\u0131r. B\u0259llidir ki, elm hesab olunan siyasi texnologiyalar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":634585,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/f9beb1e8169510288153179876010051435.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Siyasi texnologiyalar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyasi h\u0259yat\u0131nda m\u00f6vcudlu\u011fu art\u0131q dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir. H\u0259tta onu da dey\u0259 bil\u0259rik ki, siyasi prosesl\u0259rin bu v\u0259 ya dig\u0259r s\u0259pkid\u0259 c\u0259r\u0259yan etm\u0259si konkret siyasi texnologiyalar\u0131n t\u0259sirinin n\u0259tic\u0259sidir. M\u00fcasir h\u0259yat\u0131 mobil telefonsuz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin oldu\u011fu kimi m\u00fcasir siyasi prosesl\u0259ri d\u0259 siyasi texnologiyalars\u0131z t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr, h\u0259tta bir q\u0259d\u0259r d\u0259 sad\u0259l\u00f6vhl\u00fckd\u00fcr. Bu g\u00fcn siyasi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/634584"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=634584"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/634584\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/634585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=634584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=634584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=634584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}