{"id":636162,"date":"2023-09-22T08:53:30","date_gmt":"2023-09-22T04:53:30","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=636162"},"modified":"2023-09-22T08:53:30","modified_gmt":"2023-09-22T04:53:30","slug":"milli-t%c9%99hluk%c9%99sizliyimizin-vacib-komponenti-ikt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=636162","title":{"rendered":"Milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizin vacib komponenti &#8211; \u0130KT"},"content":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z informasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u00a0 insan f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 siray\u0259t etmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259rb s\u0259n\u0259tind\u0259 \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 informasiyan\u0131n \u00e7ox g\u00fccl\u00fc silah oldu\u011funu s\u00fcbut edir. B\u0259z\u0259n informasiya m\u00fcharib\u0259si h\u0259rbi qar\u015f\u0131durmadan he\u00e7 d\u0259 az t\u0259sirli olmur. Bir \u00e7ox hallarda onu \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259yi d\u0259 bacar\u0131r. Y\u0259ni, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r malik olduqlar\u0131 informasiya resurslar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin h\u0259rbi-siyasi-ictimai m\u00fchitin\u0259, c\u0259miyy\u0259tin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 ciddi t\u0259sir etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. C\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaratmaq, m\u0259n\u0259vi-psixoloji durumu z\u0259ifl\u0259tm\u0259k, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259k, hakimiyy\u0259tl\u0259 xalq aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 s. m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq informasiya m\u00fcharib\u0259sinin \u0259sas \u00fcsuluna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, h\u0259yat\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u0259rk\u0259zi rola sahib olan informasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131 (\u0130KT) t\u0259min etdiyi geni\u015f imkanlarla yana\u015f\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik riskl\u0259ri d\u0259 g\u0259tirir. Bel\u0259 olmasayd\u0131 bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tind\u0259 informasiya m\u0259s\u0259l\u0259si \u00e7ox \u00f6n\u0259mli rola malik olmazd\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, informasiya siyas\u0259tind\u0259 d\u0259 yeni yana\u015fmalar\u0131 ortaya qoydu. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 sava\u015f\u0131n t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi meydanda deyil, h\u0259m d\u0259 siyasi &#8211; diplomatik m\u00fcst\u0259vid\u0259, informasiya platformas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irildiyinin \u015fahidi olduq. Az\u0259rbaycan Ordusunun konkret d\u00fc\u015fm\u0259n olan Erm\u0259nistan ordusu v\u0259 erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259si il\u0259 paralel, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyinin siyasi m\u00fcst\u0259vid\u0259 &#8211; d\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu informasiya agentlikl\u0259ri, telekanallar\u0131, m\u0259tbu orqanlar\u0131n\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcsahib\u0259 verm\u0259si, h\u0259tta t\u0259xribat xarakterli, q\u0259r\u0259zli suallar\u0131 bel\u0259 cavabland\u0131rmas\u0131 m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik idi.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259vv\u0259lki vaxtla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin \u0259ks\u0259r hiss\u0259sinin informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin qorunmas\u0131, informasiyan\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin t\u0259bli\u011fi istiqam\u0259tind\u0259 yetkinlik n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si t\u0259qdir olunas\u0131 hal idi. Habel\u0259, d\u00f6vl\u0259tin b\u0259zi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin imkanlar\u0131n\u0131 qism\u0259t m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaqla, n\u0259zar\u0259ti art\u0131rmas\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259tin anlay\u0131\u015fla qar\u015f\u0131lamas\u0131 m\u0259hz informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259mini, kiberh\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n lab\u00fcdl\u00fcy\u00fcn\u00fcn d\u0259rkind\u0259n ir\u0259li g\u0259ldi.<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 informasiya c\u0259bh\u0259sind\u0259ki m\u00fcsb\u0259t tendensiyalar onu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, art\u0131q c\u0259miyy\u0259tin \u00e7ox hiss\u0259si k\u00f6hn\u0259 stereotipl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fmaqda maraql\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 televiziyadan v\u0259 internetin imkanlar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 edilm\u0259si c\u0259miyy\u0259tin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. X\u00fcsusil\u0259 sosioloji sor\u011fularda, ictimai r\u0259yin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 internetin imkanlar\u0131 daha b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 orada apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259r, fikir m\u00fcbadil\u0259si ictimai r\u0259yin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 v\u0259 onun d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 malikdir. B\u0259zi hallarda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n informasiya b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 geni\u015f yer tapma\u011f\u0131, ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olma\u011f\u0131 bacar\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 postm\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin informasiya siyas\u0259tind\u0259 yeni yana\u015fma, m\u00fcasir konsepsiya t\u0259qdim etm\u0259si K\u0130V v\u0259 jurnalistl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda yeni v\u0259zif\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Z\u0259rur\u0259td\u0259n do\u011fan bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar d\u00f6vl\u0259tin informasiya siyas\u0259tinin yenid\u0259n formala\u015fmas\u0131na, yeni d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nin\u0259 haz\u0131r olmas\u0131na haz\u0131rl\u0131q m\u0259qs\u0259dini da\u015f\u0131y\u0131r.\u00a0 D\u0259yi\u015f\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259r, yeni prinsipl\u0259r daha m\u00fct\u0259r\u0259qqi, innovativ, yarad\u0131c\u0131 v\u0259 profesional d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin ortaya qoyulmas\u0131n\u0131, m\u00fcst\u0259qil, q\u0259r\u0259zsiz, obyektiv, vicdanl\u0131 informasiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sini z\u0259ruri edir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnyada q\u0259bul edilm\u0259sinin m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rti ilk \u00f6nc\u0259 informasiyan\u0131n d\u00fczg\u00fcn \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259t v\u0259 qeyri-d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n bu i\u015fd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 f\u0259al olmalar\u0131,\u00a0 daxili v\u0259 xarici informasiya agentlikl\u0259ri il\u0259 f\u0259al i\u015fl\u0259m\u0259l\u0259ri bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ir\u0259ril\u0259yi\u015f\u0259 s\u0259b\u0259b olard\u0131. \u0130st\u0259r d\u00f6vl\u0259t, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259r bir f\u0259rd bu i\u015fd\u0259 f\u0259all\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259li, m\u00f6vcud imkanlardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k informasiya siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Unutmaq olmaz ki, Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin bitm\u0259si h\u0259l\u0259 informasiya sava\u015f\u0131n\u0131n da sona \u00e7atmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lmir. Bu, ill\u0259rl\u0259 davam ed\u0259 bil\u0259c\u0259k bir proses ola bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q, terror\u00e7uluq, separat\u00e7\u0131l\u0131q niyy\u0259tl\u0259rinin qalmas\u0131 onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, onlar n\u0259zar\u0259tl\u0259rind\u0259 olan informasiya vasit\u0259l\u0259rdind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k yalan\u00e7\u0131, iftira dolu m\u0259lumatlarla d\u00fcnyan\u0131 inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaqlar. Dem\u0259li, biz informasiya sava\u015f\u0131m\u0131zdak\u0131 metod v\u0259 qaydalar\u0131m\u0131z\u0131 yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun formala\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, q\u0259l\u0259b\u0259mizi daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z informasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u00a0 insan f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 siray\u0259t etmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259rb s\u0259n\u0259tind\u0259 \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 informasiyan\u0131n \u00e7ox g\u00fccl\u00fc silah oldu\u011funu s\u00fcbut edir. B\u0259z\u0259n informasiya m\u00fcharib\u0259si h\u0259rbi qar\u015f\u0131durmadan he\u00e7 d\u0259 az t\u0259sirli olmur. Bir \u00e7ox hallarda onu \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259yi d\u0259 bacar\u0131r. Y\u0259ni, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r malik olduqlar\u0131 informasiya resurslar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin h\u0259rbi-siyasi-ictimai m\u00fchitin\u0259, c\u0259miyy\u0259tin d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 ciddi t\u0259sir etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. C\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q yaratmaq, m\u0259n\u0259vi-psixoloji durumu z\u0259ifl\u0259tm\u0259k, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259k, hakimiyy\u0259tl\u0259 xalq aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri g\u0259rginl\u0259\u015fdirm\u0259k v\u0259 s. m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olmaq informasiya m\u00fcharib\u0259sinin \u0259sas \u00fcsuluna \u00e7evrilir. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":636168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/729c6888155125916330526090810149733.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z informasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u00a0 insan f\u0259aliyy\u0259tinin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 siray\u0259t etmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u0259rb s\u0259n\u0259tind\u0259 \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 informasiyan\u0131n \u00e7ox g\u00fccl\u00fc silah oldu\u011funu s\u00fcbut edir. B\u0259z\u0259n informasiya m\u00fcharib\u0259si h\u0259rbi qar\u015f\u0131durmadan he\u00e7 d\u0259 az t\u0259sirli olmur. Bir \u00e7ox hallarda onu \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259yi d\u0259 bacar\u0131r. Y\u0259ni, d\u00fc\u015fm\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r malik olduqlar\u0131 informasiya resurslar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636162"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=636162"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636162\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/636168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=636162"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=636162"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=636162"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}