{"id":636270,"date":"2023-09-22T12:18:33","date_gmt":"2023-09-22T08:18:33","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=636270"},"modified":"2023-09-22T12:18:33","modified_gmt":"2023-09-22T08:18:33","slug":"h%c9%99kim-narkoz-b%c9%99d%c9%99nd%c9%99n-m%c9%99d%c9%99-bagirsaq-sistemi-v%c9%99-qusma-il%c9%99-xaric-olmur-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=636270","title":{"rendered":"H\u0259kim: \u201cNarkoz b\u0259d\u0259nd\u0259n m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi v\u0259 qusma il\u0259 xaric olmur\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201cNarkoz b\u0259d\u0259nd\u0259n m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi v\u0259 qusma il\u0259 xaric olmur\u201d.<\/p>\n<p>Bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi akademik M.A.Top\u00e7uba\u015fov ad\u0131na Elmi C\u0259rrahiyy\u0259 M\u0259rk\u0259zinin \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor Fuad H\u0259s\u0259nov nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMDkvMjIvMTEvMzkvNDMvNjI2NWM1NGMtNTA5NS00ZDEzLTk5NDMtYmM5Yzc2MGQxZjU2L2Z1YWRfaHNub3YuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=c3208f52b3933ebc\" alt=\"\" \/><\/p>\n<div class=\"gallery-i-caption\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>&#8211; Fuad m\u00fc\u0259llim, \u0259vv\u0259lc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, anesteziya n\u0259dir v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edilir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259r hans\u0131 x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 orqanizmd\u0259 olan poz\u011funlu\u011fa, m\u00fcxt\u0259lif xarakterli mexaniki, termiki v\u0259 dig\u0259r xarici t\u0259sirl\u0259r\u0259 sinir uclar\u0131 a\u011fr\u0131 q\u0131c\u0131\u011f\u0131 il\u0259 cavab verir. Bu, normal fizioloji hald\u0131r v\u0259 orqanizmi xarici, daxili stresl\u0259rd\u0259n, a\u011fr\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259n q\u0131c\u0131qlardan x\u0259b\u0259rverici v\u0259 qoruyucu xarakter da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r ilk olaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u011fr\u0131 il\u0259 b\u00fcruz\u0259 verir v\u0259 bu a\u011fr\u0131 olmasa, insanlar h\u0259kim\u0259 daha gec m\u00fcraci\u0259t ed\u0259rl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259liyin bir s\u0131ra f\u0259sadlar\u0131 meydana \u00e7\u0131xar v\u0259 h\u0259kim m\u00fcalic\u0259 prosesind\u0259 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015far.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcalic\u0259si yaln\u0131z c\u0259rrahi yolla m\u00fcmk\u00fcn olur. C\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259 aparmaqla realla\u015fa bil\u0259n m\u00fcalic\u0259 prosesinin a\u011fr\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131 t\u0259biidir.<\/p>\n<p>C\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259 m\u00fctl\u0259q olaraq a\u011fr\u0131s\u0131zla\u015fd\u0131rma \u015f\u0259raitind\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, x\u0259st\u0259ni ist\u0259r a\u011fr\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 c\u0259rrahi \u0259m\u0259liyyat\u0131n dig\u0259r stresor t\u0259sirl\u0259rind\u0259n qorumaq m\u00fcmk\u00fcn\u00a0olsun. Onun m\u0259qs\u0259di c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259nin apar\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 h\u0259kim-c\u0259rrah \u00fc\u00e7\u00fcn tam optimal \u015f\u0259rait yaratmaq, \u0259m\u0259liyyat\u0131n x\u0259st\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn tam a\u011fr\u0131s\u0131z ke\u00e7irm\u0259sini, onun h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k, m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r komfortlu, rahat \u015f\u0259rait yaratmaqdan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>H\u0259kim-anestezioloq \u0259m\u0259liyyat m\u00fcdd\u0259tind\u0259 h\u0259yat \u0259h\u0259miyy\u0259tli orqanlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tind\u0259, \u0259m\u0259liyyat\u0131n xarakterind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, ba\u015f ver\u0259 bil\u0259n h\u0259r hans\u0131 poz\u011funluqlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. H\u0259m\u00e7inin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir poz\u011funluq &#8211;\u00a0\u0259m\u0259liyyat zaman\u0131 qanitirm\u0259, \u00fcr\u0259k f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 olan d\u0259yi\u015fiklik, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259y\u0259n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259 v\u0259 s. m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259rs\u0259, intensiv m\u00fcalic\u0259 t\u0259dbirl\u0259rini apar\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Doktor, h\u0259yat \u0259h\u0259miyy\u0259tli orqanlar hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn orqan v\u0259 sisteml\u0259r insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Y\u0259ni\u00a0insan orqanizmind\u0259 onun g\u00fcnd\u0259lik normal f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olmayan orqan, toxuma, sistem yoxdur. H\u0259yat \u0259h\u0259miyy\u0259tli orqanlar dedikd\u0259, yoxlu\u011fu v\u0259 ya funksiyalar\u0131n\u0131n dayanmas\u0131 \u00f6l\u00fcml\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n orqanlar ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259lidir. Bunlara \u0259sas\u0259n \u00fcr\u0259k, ba\u015f, a\u011fciy\u0259rl\u0259r, qaraciy\u0259r, b\u00f6yr\u0259kl\u0259r, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi aiddir.<\/p>\n<p>T\u0259bab\u0259tin indiki inki\u015faf s\u0259viyy\u0259si insana bir b\u00f6yr\u0259kl\u0259 ya\u015fama\u011fa imkan verir. Y\u0259ni\u00a0s\u00fcni b\u00f6yr\u0259k aparat\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 apar\u0131lan hemodializ seanslar\u0131, yaxud b\u00f6yr\u0259k k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259 il\u0259 bu m\u00fcmk\u00fcn olur.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, ist\u0259r c\u0259rrahi \u0259m\u0259liyyatlar zaman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n apar\u0131lan intensiv terapiya prosesind\u0259 h\u0259yat \u0259h\u0259miyy\u0259tli orqanlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 daimi ciddi n\u0259zar\u0259t etm\u0259k v\u0259 ba\u015f ver\u0259n poz\u011funluqlar\u0131n korreksiyas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259kim anestezioloq-reanimatoloqun \u00fcz\u0259rin\u0259 ciddi \u00f6hd\u0259likl\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu, t\u0259bab\u0259tin \u00e7ox y\u00fcks\u0259k erudisiya, bilik, diqq\u0259t v\u0259 daimi fasil\u0259siz n\u0259zar\u0259t t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u0259suliyy\u0259tli sah\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Anesteziyadan sonra hans\u0131 yan t\u0259sirl\u0259r ola bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 1970-ci ill\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r apar\u0131lan c\u0259rrahi m\u00fcalic\u0259 zaman\u0131 t\u0259tbiq edil\u0259n \u00fcmumi v\u0259 yerli anesteziyalardan \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif f\u0259sad\u00a0olurdu. Bel\u0259likl\u0259, insanlar\u0131 c\u0259rrahi \u0259m\u0259liyyat\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha \u00e7ox anesteziya v\u0259 onun f\u0259sadlar\u0131 qorxudurdu. Odur ki, x\u0259st\u0259nin narkozdan ay\u0131lmas\u0131, salamat \u00e7\u0131xmas\u0131 ilk sevinc do\u011furan hadis\u0259 kimi q\u0259bul edilirdi. H\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 narkoz v\u0259ziyy\u0259tini yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edil\u0259n d\u0259rman madd\u0259l\u0259rinin (bunlara anestetikl\u0259r deyilir) \u0259ks\u0259riyy\u0259ti toksiki v\u0259 arzuolunmaz yana\u015f\u0131 t\u0259sirl\u0259r\u0259 malik idil\u0259r. Bu yana\u015f\u0131 t\u0259sirl\u0259rin \u00e7ox t\u0259sad\u00fcf edil\u0259nl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 qusma idi. M\u0259hz bundan sonra narkozun b\u0259d\u0259nd\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259bul edir v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259nin sovu\u015fdu\u011funu z\u0259nn edirdil\u0259r. Bu, q\u0259tiyy\u0259n d\u00fczg\u00fcn fikir deyil. Anesteziyan\u0131n t\u0259siri h\u0259l\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259t davam edir v\u0259 ba\u015fqa f\u0259sadlar da ola bil\u0259r. Narkoz b\u0259d\u0259nd\u0259n m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi il\u0259, qusma il\u0259 xaric olmur. \u00dcmumi anesteziya zaman\u0131 istifad\u0259 olunan d\u0259rman preparatlar\u0131 \u0259sas\u0259n a\u011fciy\u0259rl\u0259r, b\u00f6yr\u0259kl\u0259r v\u0259 qaraciy\u0259r vasit\u0259sil\u0259 xaric olur v\u0259 ya neytralla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Son bir ne\u00e7\u0259 onillikd\u0259 anesteziologiya \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inki\u015faf edib v\u0259 \u00fcmumi anesteziyaya bax\u0131\u015f, onun apar\u0131lmas\u0131, idar\u0259 olunmas\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>Bu proses h\u0259m y\u00fcks\u0259k texniki imkanlar\u0131 olan m\u00fcasir narkoz t\u0259n\u0259ff\u00fcs aparatlar\u0131n\u0131n, h\u0259yat \u0259h\u0259miyy\u0259tli orqanlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 fasil\u0259siz n\u0259zar\u0259t aparma\u011fa imkan ver\u0259n cihazlar\u0131n (monitorlar\u0131n) \u0259ld\u0259 edilm\u0259si, h\u0259m d\u0259 toksiki v\u0259 arzuolunmayan t\u0259hl\u00fck\u0259li yana\u015f\u0131 t\u0259siri \u00e7ox az olan d\u0259rman madd\u0259l\u0259rinin (anestetikl\u0259rin) anestezioloji arsenala t\u0259qdim edilm\u0259si il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az toksiki t\u0259siri olan preparatlar imkan verir ki, m\u00fcasir anesteziologiyada qusma v\u0259 dig\u0259r neqativ hallar, ba\u015fqa f\u0259sadlar \u00e7ox az hallarda t\u0259sad\u00fcf edilsin. M\u0259d\u0259nin zondlanmas\u0131, y\u0259ni m\u0259d\u0259y\u0259 x\u00fcsusi boru (m\u0259d\u0259 zondu) sal\u0131naraq, onun yuyulub t\u0259mizl\u0259nm\u0259si d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 apar\u0131lan profilaktik t\u0259dbirl\u0259rd\u0259ndir. Eyni zamanda, y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n, h\u0259kim anestezioloq-reanimatoloqlar\u0131n yeti\u015fm\u0259si burada olduqca m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bununla yana\u015f\u0131, texniki v\u0259 medikamentoz t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259ri olan m\u00fcasir anesteziologiya c\u0259rrahi m\u00fcdaxil\u0259 zaman\u0131 apar\u0131lan anesteziyalarda x\u0259st\u0259nin h\u0259yat riskinin xeyli azalmas\u0131na r\u0259vac verir. T\u0259hl\u00fck\u0259siz anesteziya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u0259sr olunan innovativ elmi-n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki t\u0259dqiqatlar bu g\u00fcn d\u0259 davam etdirilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cNarkoz b\u0259d\u0259nd\u0259n m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi v\u0259 qusma il\u0259 xaric olmur\u201d. Bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi akademik M.A.Top\u00e7uba\u015fov ad\u0131na Elmi C\u0259rrahiyy\u0259 M\u0259rk\u0259zinin \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor Fuad H\u0259s\u0259nov nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &nbsp; Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Fuad m\u00fc\u0259llim, \u0259vv\u0259lc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, anesteziya n\u0259dir v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edilir? &#8211; H\u0259r hans\u0131 x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 orqanizmd\u0259 olan poz\u011funlu\u011fa, m\u00fcxt\u0259lif xarakterli mexaniki, termiki v\u0259 dig\u0259r xarici t\u0259sirl\u0259r\u0259 sinir uclar\u0131 a\u011fr\u0131 q\u0131c\u0131\u011f\u0131 il\u0259 cavab verir. Bu, normal fizioloji hald\u0131r v\u0259 orqanizmi xarici, daxili stresl\u0259rd\u0259n, a\u011fr\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259n q\u0131c\u0131qlardan x\u0259b\u0259rverici v\u0259 qoruyucu xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fks\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r ilk&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":636281,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/narkoz.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cNarkoz b\u0259d\u0259nd\u0259n m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi v\u0259 qusma il\u0259 xaric olmur\u201d. Bunu\u00a0S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi akademik M.A.Top\u00e7uba\u015fov ad\u0131na Elmi C\u0259rrahiyy\u0259 M\u0259rk\u0259zinin \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor Fuad H\u0259s\u0259nov nazirliyin r\u0259smi sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &nbsp; Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Fuad m\u00fc\u0259llim, \u0259vv\u0259lc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, anesteziya n\u0259dir v\u0259 n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edilir? &#8211; H\u0259r hans\u0131 x\u0259st\u0259lik zaman\u0131 orqanizmd\u0259 olan poz\u011funlu\u011fa, m\u00fcxt\u0259lif&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636270"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=636270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/636270\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/636281"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=636270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=636270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=636270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}