{"id":638888,"date":"2023-09-28T18:56:16","date_gmt":"2023-09-28T14:56:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=638888"},"modified":"2023-09-28T18:56:16","modified_gmt":"2023-09-28T14:56:16","slug":"tarixi-%c9%99dal%c9%99tin-b%c9%99rpasi-yaxud-qondarma-rejim-ucun-rekviyem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=638888","title":{"rendered":"Tarixi \u0259dal\u0259tin b\u0259rpas\u0131, yaxud qondarma rejim \u00fc\u00e7\u00fcn rekviyem"},"content":{"rendered":"<p>28 sentyabr 2023-c\u00fc il &#8211; bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi tarixin\u0259 daha bir \u00fcmummilli q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fc kimi yaz\u0131lacaq. D\u00fcz 32 ild\u0259n sonra n\u0259hay\u0259t ki, qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u201d adl\u0131 separat\u00e7\u0131 qurum \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu dayand\u0131rd\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki qanunsuz t\u0259sisatlar burax\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u201cDQR\u201din l\u0259\u011fvi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck tarixi u\u011fur, erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 200 illik bir layih\u0259nin darmada\u011f\u0131n olmas\u0131d\u0131r. M\u0259lumdur ki, h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra \u0130ran v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin bu torpaqlara k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bunun say\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r hesab\u0131na erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyulub. Ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131 v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n \u201cerm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201dnd\u0259n sonra art\u0131q n\u00f6vb\u0259 Qaraba\u011fa \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259ki etnik siyas\u0259tinin davam\u00e7\u0131s\u0131 olan SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 1923-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti (DQMV) yarad\u0131l\u0131b. Lakin b\u00f6lg\u0259d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131larla birg\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r sovet m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259tinin d\u0259st\u0259yin\u0259 arxalanaraq muxtariyy\u0259tl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259r\u0259k daha ir\u0259li getm\u0259k arzusuna d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. Onlar\u0131n m\u0259nfur planlar\u0131n\u0131n icras\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit \u015f\u0259rait \u00f6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda yaran\u0131b. SSR\u0130 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin birinci katibi v\u0259zif\u0259sin\u0259 qat\u0131 erm\u0259nip\u0259r\u0259st Mixail Qorba\u00e7ovun g\u0259tirilm\u0259si erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Qaraba\u011f\u0131n da dig\u0259r \u0259razil\u0259r kimi az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259n\u0259r\u0259k \u201cerm\u0259nil\u0259\u015fdirilm\u0259si\u201dn\u0259 ba\u015flan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siqnal rolunu oynay\u0131b.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar v\u0259 erm\u0259nil\u0259r aras\u0131nda \u0259dav\u0259tin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 proses aktiv fazaya q\u0259d\u0259m qoyub. 1989-cu ilin noyabr ay\u0131nda SSR\u0130 Ali Soveti DQMV-nin muxtariyy\u0259tinin l\u0259\u011fv edilib birba\u015fa Az\u0259rbaycan SSR-\u0259 qat\u0131lmas\u0131na dair q\u0259rar q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, art\u0131q dekabr ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti v\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t \u201cQaraba\u011f Milli \u015euras\u0131\u201d h\u0259min q\u0259rar\u0131 \u0259sass\u0131z hesab ed\u0259r\u0259k vilay\u0259tin Erm\u0259nistanla birl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Lakin SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qillik qazanmas\u0131 m\u00f6vcud reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>1991-ci ilin noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Soveti DQMV-nin l\u0259\u011fvi haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul ets\u0259 d\u0259, erm\u0259nil\u0259r bu q\u0259rara tabe olmayaraq dekabrda Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 dair qanunsuz referendum ke\u00e7irm\u0259yi q\u0259rar al\u0131blar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n boykot etdiyi v\u0259 yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259rin qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 referendumun n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, 6 yanvar 1992-ci ild\u0259 d\u0259 qondarma \u201cDQR\u201d elan edilib v\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti iki il \u0259rzind\u0259 i\u015f\u011fal olunan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 yaln\u0131z 2020-ci ilin sentyabr\u0131nda ba\u015flanan 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 azad olunub. \u00dc\u00e7 il \u00f6nc\u0259 \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc b\u0259rpa ed\u0259n d\u00f6vl\u0259timiz bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n lokal antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 suverenliyini b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 b\u0259rpa ed\u0259 bilib. V\u0259 n\u0259hay\u0259t bu g\u00fcn qanunsuz qurumun burax\u0131lmas\u0131 il\u0259 proses \u00f6z m\u0259ntiqi sonlu\u011funa \u00e7at\u0131b v\u0259 tarixi \u0259dal\u0259t b\u0259rpa olunub.<\/p>\n<p>Qondarma \u201crespublika\u201dn\u0131n tarixin zibilliyin\u0259 g\u00f6m\u00fclm\u0259si, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, m\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyevin<\/strong>\u00a0q\u0259tiyy\u0259tli, ard\u0131c\u0131l v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olub. M\u0259hz d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259r\u0259 tab g\u0259tir\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n haqq i\u015find\u0259 tutdu\u011fu g\u00fcz\u0259\u015ftsiz m\u00f6vqe \u00f6lk\u0259mizin suverenliyinin b\u0259rpas\u0131na imkan verib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Erm\u0259nistan v\u0259 onun havadarlar\u0131 bir daha \u0259min oldular ki, yalan ayaq tutar, amma yerim\u0259z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>28 sentyabr 2023-c\u00fc il &#8211; bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi tarixin\u0259 daha bir \u00fcmummilli q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fc kimi yaz\u0131lacaq. D\u00fcz 32 ild\u0259n sonra n\u0259hay\u0259t ki, qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u201d adl\u0131 separat\u00e7\u0131 qurum \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu dayand\u0131rd\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki qanunsuz t\u0259sisatlar burax\u0131ld\u0131. \u201cDQR\u201din l\u0259\u011fvi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck tarixi u\u011fur, erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 200 illik bir layih\u0259nin darmada\u011f\u0131n olmas\u0131d\u0131r. M\u0259lumdur ki, h\u0259l\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra \u0130ran v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259n erm\u0259nil\u0259rin bu torpaqlara k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bunun say\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u0259hz az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r hesab\u0131na erm\u0259ni&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":638892,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/caa93de8-705e-4e19-8abc-235539d2d1c1_850.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"28 sentyabr 2023-c\u00fc il &#8211; bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi tarixin\u0259 daha bir \u00fcmummilli q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fc kimi yaz\u0131lacaq. D\u00fcz 32 ild\u0259n sonra n\u0259hay\u0259t ki, qondarma \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Respublikas\u0131\u201d adl\u0131 separat\u00e7\u0131 qurum \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu dayand\u0131rd\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki qanunsuz t\u0259sisatlar burax\u0131ld\u0131. \u201cDQR\u201din l\u0259\u011fvi bizim \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck tarixi u\u011fur, erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259 200 illik bir layih\u0259nin darmada\u011f\u0131n olmas\u0131d\u0131r. M\u0259lumdur ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/638888"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=638888"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/638888\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/638892"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=638888"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=638888"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=638888"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}