{"id":640816,"date":"2023-10-03T15:10:42","date_gmt":"2023-10-03T11:10:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=640816"},"modified":"2023-10-03T15:10:42","modified_gmt":"2023-10-03T11:10:42","slug":"h%c9%99kim-spirtli-ickil%c9%99r%c9%99-alud%c9%99lik-200-d%c9%99n-cox-x%c9%99st%c9%99liyin-yaranmasinin-baslica-faktorudur-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=640816","title":{"rendered":"H\u0259kim: \u201cSpirtli i\u00e7kil\u0259r\u0259 alud\u0259lik 200-d\u0259n \u00e7ox x\u0259st\u0259liyin yaranmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca faktorudur\u201d &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201c\u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 alkoqol q\u0259bulu eyforiya hissi yarad\u0131r. Bu zaman \u015f\u0259xs \u00f6z\u00fcn\u00fc daha rahat hiss edir, sanki \u00f6zg\u00fcv\u0259ni art\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Narkoloji Dispanserinin h\u0259kim-narkoloqu Fizz\u0259 Bax\u0131\u015fova nazirliyin sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Fizz\u0259 xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, alkoqol narkotik vasit\u0259 hesab olunurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Alkoqolun insan orqanizmind\u0259 geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan narkotik madd\u0259 oldu\u011fu elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbut edilib. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 (BMT) 21 fevral 1971-ci ild\u0259 alkoqolu Konvensiyan\u0131n psixotrop madd\u0259l\u0259ri siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xartd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, alkoqolun istifad\u0259si leqalla\u015f\u0131b v\u0259 h\u0259min tarixd\u0259n art\u0131q narkotik madd\u0259 adland\u0131r\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 3 Oktyabr &#8211; \u00dcmumd\u00fcnya Alkoqolizml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Beyn\u0259lxalq g\u00fcn\u00fcn tarixi haqq\u0131nda q\u0131sa m\u0259lumat ver\u0259rdiniz&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada spirtli i\u00e7kil\u0259rin z\u0259r\u0259rli t\u0259sirind\u0259n h\u0259r il t\u0259qrib\u0259n \u00fc\u00e7 milyon insan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bu ciddi problem\u0259 ictimaiyy\u0259tin n\u0259z\u0259rini c\u0259lb v\u0259 h\u0259ll yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r il 3 oktyabr tarixi \u00dcmumd\u00fcnya Alkoqolizml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. Bu tarix t\u0259sad\u00fcf\u0259n se\u00e7ilm\u0259yib. 3 oktyabr 1887-ci ild\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 alkoqolizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 h\u0259sr ed\u0259n g\u00f6rk\u0259mli amerikal\u0131 ictimai xadim Con Fin\u00e7 v\u0259fat edib.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Doktor, alkoqolizm x\u0259st\u0259liyinin yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xroniki alkoqol q\u0259bulu h\u0259r zaman \u015f\u0259xsin daxili psixoloji, sosial, fizioloji, m\u0259n\u0259vi probleml\u0259ri haqda m\u0259lumat verir. Bunlardan fizioloji s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 genetik faktorlar, ba\u015f beynin m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259ri, nevroloji, psixi pozuntular aiddir. Alkoqolizmin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sind\u0259 sosial faktorlardan, \u0259sas\u0259n, \u015f\u0259xsin oldu\u011fu m\u00fchit vacib rol oynay\u0131r. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 tez bir zamanda as\u0131l\u0131l\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olur. Dig\u0259r amil is\u0259 insan\u0131n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rini do\u011frultmayan reall\u0131qdan qa\u00e7maq v\u0259 eyni zamanda, h\u0259yat\u0131n h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn spirtli i\u00e7kil\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259si kimi psixoloji faktordur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Alkoqolizmin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259rdiniz&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Alkoqol as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n formala\u015fmas\u0131 f\u0259rqli olub, \u015f\u0259xsin psixi v\u0259 fiziki v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130lk m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 orqanizm alkoqolun toksik t\u0259sirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. Etanol v\u0259 onun par\u00e7alanma m\u0259hsullar\u0131n\u0131n qanda uzun m\u00fcdd\u0259t olmas\u0131 sonradan beyin toxumas\u0131na t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 ilkin olaraq psixi as\u0131l\u0131l\u0131q, sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 is\u0259 fiziki as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 alkoqol q\u0259bulu eyforiya hissi yarad\u0131r. Bu zaman \u015f\u0259xs \u00f6z\u00fcn\u00fc daha rahat hiss edir, sanki \u00f6zg\u00fcv\u0259ni art\u0131r. Lakin b\u00fct\u00fcn bu hissl\u0259r m\u00fcv\u0259qq\u0259ti xarakter da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 spirtin t\u0259siri aradan qalxd\u0131qdan sonra azal\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259krar-t\u0259krar eyforiya \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yi alkoqol as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. O zaman \u015f\u0259xs daimi olaraq alkoqol haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, onu q\u0259bul etm\u0259k an\u0131n\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yir. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 psixi as\u0131l\u0131l\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<\/p>\n<p>Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 psixi as\u0131l\u0131l\u0131q fiziki as\u0131l\u0131l\u0131qla \u0259v\u0259z olunur. Bu zaman \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 titr\u0259m\u0259, ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tinin azalmas\u0131d\u0131r. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 insan eyforiyaya nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn spirtli i\u00e7kinin dozas\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u015f\u0259xs tamamil\u0259 spirtli i\u00e7kid\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq i\u015f\u0259, do\u011fmalar\u0131na, dostlar\u0131na qar\u015f\u0131 laqeyd olur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Alkoqolizmin n\u0259 kimi f\u0259sadlar\u0131 var?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Spirtli i\u00e7kil\u0259r\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q alud\u0259\u00e7ilik 200-d\u0259n \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca faktorudur. Spirtli i\u00e7kil\u0259rin t\u0259rkibind\u0259ki etanolun kanserogen oldu\u011fu v\u0259 orqanizmd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbut edilib. Bundan \u0259lav\u0259, alkoqolizm \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranmas\u0131n\u0131n 25%-ni t\u0259\u015fkil edir. Alkoqoldan sui-istifad\u0259 \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rinin distrofik piy degenerasiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu da koronar damar x\u0259st\u0259liyin\u0259, miokard infarkt\u0131na, stenokardiyaya g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, alkoqolizm il\u0259 m\u0259d\u0259 mukozas\u0131 \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir v\u0259 m\u0259d\u0259nin sekretor, motor v\u0259 enzimatik funksiyalar\u0131 pozulur. Alkoqol qaraciy\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 z\u0259r\u0259rlidir. Spirtli i\u00e7ki q\u0259bul etdikd\u0259 hepatit a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r, qaraciy\u0259r sirrozu daha tez inki\u015faf edir, pankreatit ba\u015f verir, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zinin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n \u015f\u0259k\u0259rli diabet tez-tez inki\u015faf edir. Alkoqol ba\u015f beyind\u0259 biokimy\u0259vi d\u0259yi\u015fiklik yaradaraq neyronlar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu zaman koqnitiv prosesl\u0259r, yuxu sistemi, davran\u0131\u015fda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Alkoqolizmin \u00fcmumi sosial f\u0259sadlar\u0131 hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Alkoqol istehlak\u0131 t\u0259kc\u0259 f\u0259rdin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na deyil, onun daxili orqanlar\u0131n\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259n sisteml\u0259rini m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259 neqativ t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Spirtli i\u00e7kil\u0259rin sistematik q\u0259bulu, h\u0259tta epizodik q\u0259bulu bel\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, ail\u0259d\u0259 konfliktl\u0259r\u0259, h\u0259tta b\u0259zi ail\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Daimi spirtli i\u00e7ki q\u0259bulu a\u011f\u0131r intoksikasiyaya, xronik x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Alkoqol t\u0259siri alt\u0131nda insanlar c\u0259miyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t hissini itirirl\u0259r. N\u0259 q\u0259d\u0259r spirtli i\u00e7ki q\u0259bulu y\u00fcks\u0259k olur, o q\u0259d\u0259r d\u0259 asosial davran\u0131\u015flar art\u0131r. Bunlardan \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259lisi s\u0259rxo\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"gallery\">\n<div class=\"gallery-i\"><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTEvMTAvMzUvOGI1YTg5OTktMTljZS00YzQ1LWJiMTAtZjA1OTczNGZkYmE2L2ZpenpfYmF4aXNvdmEtMS0xLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=b8475cd0b32b8f13\" alt=\"\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 alkoqol q\u0259bulu eyforiya hissi yarad\u0131r. Bu zaman \u015f\u0259xs \u00f6z\u00fcn\u00fc daha rahat hiss edir, sanki \u00f6zg\u00fcv\u0259ni art\u0131r\u201d. Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Narkoloji Dispanserinin h\u0259kim-narkoloqu Fizz\u0259 Bax\u0131\u015fova nazirliyin sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &#8211; Fizz\u0259 xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, alkoqol narkotik vasit\u0259 hesab olunurmu? &#8211; Alkoqolun insan orqanizmind\u0259 geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan narkotik madd\u0259 oldu\u011fu elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u00fcbut edilib. Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131 (BMT) 21 fevral 1971-ci ild\u0259 alkoqolu Konvensiyan\u0131n psixotrop madd\u0259l\u0259ri siyah\u0131s\u0131ndan \u00e7\u0131xartd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, alkoqolun istifad\u0259si leqalla\u015f\u0131b v\u0259 h\u0259min tarixd\u0259n art\u0131q narkotik madd\u0259 adland\u0131r\u0131lm\u0131r. &#8211; 3 Oktyabr &#8211; \u00dcmumd\u00fcnya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":640819,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3p.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201c\u0130lkin d\u00f6vrd\u0259 alkoqol q\u0259bulu eyforiya hissi yarad\u0131r. Bu zaman \u015f\u0259xs \u00f6z\u00fcn\u00fc daha rahat hiss edir, sanki \u00f6zg\u00fcv\u0259ni art\u0131r\u201d. Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Bak\u0131 \u015e\u0259h\u0259r Narkoloji Dispanserinin h\u0259kim-narkoloqu Fizz\u0259 Bax\u0131\u015fova nazirliyin sayt\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. &#8211; Fizz\u0259 xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 bilm\u0259k ist\u0259rdik ki, alkoqol narkotik vasit\u0259 hesab olunurmu? &#8211; Alkoqolun insan orqanizmind\u0259 geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan narkotik madd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/640816"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=640816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/640816\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/640819"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=640816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=640816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=640816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}