{"id":640947,"date":"2023-10-03T19:30:42","date_gmt":"2023-10-03T15:30:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=640947"},"modified":"2023-10-03T19:30:42","modified_gmt":"2023-10-03T15:30:42","slug":"dovl%c9%99t-komit%c9%99si-ail%c9%99l%c9%99rin-n%c9%99zar%c9%99tind%c9%99-olan-ziyar%c9%99tgahlar-c%c9%99hal%c9%99t-v%c9%99-xurafatin-m%c9%99hsuludur-musahib%c9%99-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=640947","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si: \u201cAil\u0259l\u0259rin n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan ziyar\u0259tgahlar c\u0259hal\u0259t v\u0259 xurafat\u0131n m\u0259hsuludur\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u201cYeddi\u201d, \u201cc\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131\u201d kimi m\u0259rasiml\u0259r \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131m\u0131zda ke\u00e7irilmir\u201d.<\/p>\n<p>Bunu\u00a0Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin Dini qurumlarla i\u015f \u00fczr\u0259 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Cahandar \u018flifzad\u0259\u00a0APA-ya m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib.<\/p>\n<p>Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><strong>&#8211; Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 m\u00fcsahib\u0259 yolu il\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu vaxtad\u0259k ne\u00e7\u0259 din xadimi t\u0259yin edilib? Ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131na ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcb? Onlar hans\u0131 formada t\u0259yinat alacaqlar?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bildiyiniz kimi, 2022-ci ilin fevral ay\u0131nda \u201cDini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa edilmi\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin s\u0259lahiyy\u0259tin\u0259 verilib. S\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6t\u0259n ilin aprel ay\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin Kollegiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201c\u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 v\u0259 ziyar\u0259tgahlara din xadiminin t\u0259yin olunmas\u0131, attestasiyas\u0131 v\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edilm\u0259si Qaydas\u0131\u201ds\u0131 haz\u0131rlanaraq t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMjAvZjRiZTAzZGQtZTU0Mi00ZWUyLTkzMGEtYTJhOTQ2YTU5NzBjLzFfMTY5NjMyNzU1NC5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=b2ccac9ff88e4c07\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Qayda dini f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 v\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u00fcquqi bazas\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda ilk v\u0259 \u0259hat\u0259li qanunvericilik akt\u0131 hesab olunur. Burada din xadiminin t\u0259hsili, m\u00fcsahib\u0259 v\u0259 attestasiyan\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sinin \u015f\u0259rtl\u0259ri, ibad\u0259t yerl\u0259rind\u0259ki din xadiml\u0259rinin v\u0259zif\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar aras\u0131ndak\u0131 \u0259m\u0259k b\u00f6lg\u00fcs\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 olaraq ibad\u0259t yerl\u0259rind\u0259 qad\u0131n dini ayinl\u0259rin icra\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259zif\u0259si t\u0259sis olunub. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n qaydan\u0131n pe\u015f\u0259kar dini f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 subyektiv yana\u015fmalar\u0131n v\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n t\u0259minat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. Bel\u0259 ki, D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n 2022-ci ild\u0259 iki d\u0259f\u0259 &#8211; may v\u0259 oktyabr aylar\u0131nda \u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 &#8211; m\u0259scidl\u0259r\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcsahib\u0259 elan edilib. Birinci m\u00fcsahib\u0259d\u0259 39 vakant v\u0259zif\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 274, ikinci m\u00fcsahib\u0259d\u0259 is\u0259 44 vakant v\u0259zif\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 254 namiz\u0259d i\u015ftirak edib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259n 18-i qad\u0131n olmaqla 199 n\u0259f\u0259r u\u011furla ke\u00e7ib. Bug\u00fcn\u0259d\u0259k onlardan 17-si qad\u0131n olmaqla, 164 n\u0259f\u0259ri m\u0259scidl\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yin edilibl\u0259r. T\u0259yinatlar h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259rk\u0259n imtahan n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilib, \u00f6nc\u0259 vakant v\u0259zif\u0259 \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k bal toplayanlar m\u00fcvafiq v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yin olunublar.<\/p>\n<p>\u0130mtahandan ke\u00e7mi\u015f, lakin t\u0259yinat\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r is\u0259 ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131na daxil edilibl\u0259r. Qaydaya \u0259sas\u0259n, onlar\u0131n 2 il \u0259rzind\u0259 imtahan verm\u0259d\u0259n m\u0259scidl\u0259rd\u0259ki vakant v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259yin olunmaq h\u00fcquqlar\u0131 var. Haz\u0131rda 1-i qad\u0131n olmaqla 35 n\u0259f\u0259r ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. Onlardan 10 n\u0259f\u0259ri m\u00fcsahib\u0259y\u0259d\u0259k r\u0259smi olaraq din xadimi i\u015fl\u0259yirdi, haz\u0131rda da onlar v\u0259zif\u0259l\u0259rini icra edirl\u0259r. 4 n\u0259f\u0259ri magistratura m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 t\u0259hsilini davam etdirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259yinatlar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. Yerd\u0259 qalan 22 n\u0259f\u0259r\u0259 is\u0259 d\u00f6vl\u0259t komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fct\u0259madi olaraq m\u0259scidl\u0259rd\u0259ki vakant v\u0259zif\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verilir, m\u00fcxt\u0259lif v\u0259zif\u0259l\u0259r t\u0259klif edilir. Y\u0259ni ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131nda olan \u015f\u0259xsl\u0259r vakant v\u0259zif\u0259 yarand\u0131qda v\u0259 onlar h\u0259min yerl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 raz\u0131 olduqda t\u0259yinatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMjAvMTM2ZWY1ZGMtNGVhNi00YjRkLThjYTMtNWFiZTJhMzAxMzNjL0xLTl8wODY1XzE2OTYzMjc1NzguanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=fc5bc5919ce2c4a4\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Sentyabr ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259n 19-d\u0259k 2023-c\u00fc ilin may ay\u0131nda elan edilmi\u015f m\u00fcsahib\u0259nin imtahan m\u0259rh\u0259l\u0259si ke\u00e7irilib. Bu d\u0259f\u0259 m\u00fcsahib\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f 19 vakant v\u0259zif\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn 113-\u00fc qad\u0131n v\u0259 180-i ki\u015fi olmaqla 287 namiz\u0259d s\u0259n\u0259d verib. \u0130mtahanlardan 23-\u00fc qad\u0131n v\u0259 52-si ki\u015fi olmaqla 75 n\u0259f\u0259r u\u011furla ke\u00e7ib. Haz\u0131rda onlar\u0131n t\u0259yinat\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bax\u0131l\u0131r. Qaydaya uy\u011fun olaraq 30 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 bu i\u015fin yekunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259ki dini ibad\u0259t yerl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t n\u0259 yerd\u0259dir? Yax\u0131n vaxtlarda yeni t\u0259yinatlar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fin\u0259 \u0259sas\u0259n dini abid\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. Bildiyiniz kimi, ba\u015f plan\u0131 t\u0259qdim olunmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 dini ibad\u0259t yerl\u0259rinin tikintisi v\u0259 tarixi abid\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rd\u0259 yaln\u0131z bir m\u0259scidin t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. O da \u015eu\u015fadak\u0131 Yuxar\u0131 G\u00f6vh\u0259r A\u011fa m\u0259scididir. Bu yax\u0131nlarda ora t\u0259yinat h\u0259yata ke\u00e7irilib. La\u00e7\u0131n, A\u011fdam v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u0259scidl\u0259r tikildikd\u0259n v\u0259 ya t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri yekunla\u015fd\u0131qdan sonra din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvMTE0Y2E4YzgtYWVlNi00NTgxLWE5MTEtNDYxNjdkYWY2ODY1L0xLTl8wODUxXzE2OTYzMjc2MTEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=e1dd1e0b50a54ad4\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00d6t\u0259n il \u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259ri v\u0259 ziyar\u0259tgahlarda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n din xadiml\u0259rinin attestasiyan\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Attestasiya Komissiyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Komissiya i\u015f\u0259 ba\u015flay\u0131b? M\u00fcsahib\u0259 yolu il\u0259 i\u015f\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f din xadiml\u0259ri hans\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 attestasiyadan ke\u00e7iril\u0259c\u0259kl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz h\u0259r \u00f6t\u0259n g\u00fcn d\u0259yi\u015f\u0259n d\u00fcnyada ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu d\u0259yi\u015fiklik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n yaln\u0131z iqtisadi v\u0259 texnologiya sah\u0259l\u0259rin\u0259 deyil, \u0259xlaqi-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Hadis\u0259l\u0259rin gedi\u015fat\u0131 bizd\u0259n h\u0259r sah\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n dini f\u0259aliyy\u0259t sferas\u0131nda da daim t\u0259kam\u00fcld\u0259 olma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. T\u0259bii ki, s\u00f6hb\u0259t c\u0259miyy\u0259td\u0259ki transformasiyaya g\u00f6r\u0259 dind\u0259 hans\u0131sa reformdan, islahatdan getmir. Din hans\u0131sa d\u00f6vr v\u0259 m\u0259kan \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rilm\u0259yib. Lakin dinin insanlara \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131nda m\u00fcasir reall\u0131qlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almayanda onun uca m\u0259qam\u0131na x\u0259l\u0259l g\u0259tirilir. Bu g\u00fcn bunun ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u0130slam co\u011frafiyas\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir.<\/p>\n<p>El\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik tariximizd\u0259 bunun m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fck. 30 ild\u0259 c\u0259miyy\u0259timizin dinl\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u0259miyy\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259 xarici amill\u0259rin t\u0259siri olub. Dindarla\u015fma prosesind\u0259 bel\u0259 tendensiya dind\u0259n siyasi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 istifad\u0259 c\u0259hdl\u0259rinin yaranmas\u0131na, radikal, fanatik v\u0259 ekstremist qruplar\u0131n bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub, n\u0259tic\u0259d\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc \u00f6lk\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259n k\u0259nardak\u0131 silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 c\u0259lb olunublar. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6lk\u0259mizd\u0259 dinl\u0259 ba\u011fl\u0131 neqativ tendensiyalar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 kadr m\u0259s\u0259l\u0259sidir. Kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 q\u0259d\u0259r onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf dinamikas\u0131 v\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131na uy\u011fun haz\u0131rlanmas\u0131 dini sah\u0259d\u0259ki probleml\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvZTc3NDJhZmEtYmVlYy00MDEwLTg2MzUtYWFhYjgwOGZhNzE1LzVfMTY5NjMyNzY0My5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=da046671cf18ef97\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bel\u0259 ke\u015fm\u0259ke\u015fli transformasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 din xadiml\u0259rimiz xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus milli-m\u0259n\u0259vi, x\u00fcsusil\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259rin sonrak\u0131 n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259, tolerantl\u0131q v\u0259 birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda \u00f6n\u0259mli yer tuturlar. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259rin realla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin, m\u00f6vcud din xadiml\u0259rinin bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259s\u0259l\u0259dir. Din xadiml\u0259rinin m\u00fcsahib\u0259 v\u0259 attestasiyalar\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi d\u0259 kadr potensial\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, bu m\u0259s\u0259l\u0259 \u201cDini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununda da \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Bel\u0259 ki, Qanunun 8-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259yin olunmu\u015f din xadiml\u0259ri be\u015f ild\u0259n bir Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 attestasiyadan ke\u00e7irilm\u0259lidirl\u0259r. Qaydalarda bel\u0259 attestasiyalar\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si, m\u00fcvafiq komissiyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 t\u0259rkibinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259ndl\u0259r \u0259ksini tap\u0131b. QM\u0130 v\u0259 ya D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259yin olunmu\u015f din xadiml\u0259rinin attestasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 hans\u0131sa f\u0259rq yoxdur, f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamalar\u0131nda be\u015f il ke\u00e7dikd\u0259n sonra attestasiya edil\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n QM\u0130, Az\u0259rbaycan \u0130lahiyyat \u0130nstitutu v\u0259 M\u0259n\u0259vi D\u0259y\u0259rl\u0259rin T\u0259bli\u011fi Fondunun n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Attestasiya Komissiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibi t\u0259sdiql\u0259nib. Eyni zamanda, \u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 v\u0259 ziyar\u0259tgahlara din xadiminin t\u0259yin olunmas\u0131 v\u0259 attestasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 proqram da haz\u0131rlan\u0131b. Yax\u0131n tarixd\u0259 din xadiml\u0259rinin attestasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. Attestasiya olunacaq din xadiml\u0259rinin siyah\u0131s\u0131 imtahandan bir ay \u00f6nc\u0259 haz\u0131rlanacaq v\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Attestasiyadan ke\u00e7\u0259 bilm\u0259y\u0259n din xadiml\u0259ri d\u0259rhal i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lacaq?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qaydaya g\u00f6r\u0259 Attestasiya Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n din xadiml\u0259rin\u0259 \u201ctutdu\u011fu v\u0259zif\u0259y\u0259 uy\u011fun g\u0259lir\u201d, \u201cKomissiyan\u0131n t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini yerin\u0259 yetirs\u0259, 1 ild\u0259n sonra t\u0259krar attestasiyadan ke\u00e7m\u0259k \u015f\u0259rti il\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259y\u0259 uy\u011fun g\u0259lir\u201d v\u0259 ya \u201ctutdu\u011fu v\u0259zif\u0259y\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir\u201d qiym\u0259tl\u0259rind\u0259n biri veril\u0259 bil\u0259r. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259rhal xitam verilm\u0259si attestasiyan\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvMTFhMjIyYTItMWE5Yi00MjRiLWJiMzAtYTIwOWQ4OWI1NDIzLzNfMTY5NjMyNzY2NS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=b359f63527b606de\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 ne\u00e7\u0259 din xadimi i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b? \u0130\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lan \u015f\u0259xsl\u0259r yenid\u0259n haz\u0131rla\u015f\u0131b imtahan ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u201c\u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 v\u0259 ziyar\u0259tgahlara din xadiminin t\u0259yin olunmas\u0131, attestasiyas\u0131 v\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259d\u0259n azad edilm\u0259si Qaydas\u0131\u201dndak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 din xadiml\u0259rinin v\u0259zif\u0259d\u0259n azad olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Qayda bu istiqam\u0259td\u0259 subyektivliyi tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131b v\u0259 qanunsuz i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xarmalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131b. Qaydan\u0131n 8-ci b\u0259ndi b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 h\u0259sr olunub.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n 2022-2023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 179 din xadimi v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edilib. Onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u00fcvafiq dini t\u0259hsili olmad\u0131\u011f\u0131na v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 n\u00f6qsanlara yol ver\u0259r\u0259k qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rini pozduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015fl\u0259rind\u0259n k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131blar. H\u0259m\u00e7inin \u00f6z \u0259riz\u0259l\u0259ri il\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 xitam veril\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Onlar\u0131n m\u00fcsahib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etm\u0259l\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, dini ali v\u0259 orta ixtisas t\u0259hsili olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n imtahanlarda i\u015ftirak etm\u0259l\u0259rin\u0259 hans\u0131sa m\u0259hdudiyy\u0259t yoxdur. Onlar t\u0259l\u0259b olunan s\u0259n\u0259dl\u0259ri D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sin\u0259 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvYjI4YjA3MDAtZDBkOC00OWQ3LWIxOGEtMTkyNGIyMjM2NTFlLzdfMTY5NjMyNzY4Ni5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=407024eb69a09635\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; El\u0259 ziyar\u0259tgahlar var ki, orada f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n din xadiml\u0259ri h\u0259min ziyar\u0259tgahlara qohumluq \u0259laq\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131rlar. H\u0259min din xadiml\u0259ri attestasiyadan ke\u00e7m\u0259dikd\u0259 onlar\u0131n ziyar\u0259tgahlarda f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 icaz\u0259 veril\u0259c\u0259k? \u018fks halda hans\u0131sa problem yaranmayacaq?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda ham\u0131 b\u0259rab\u0259rdir. Din xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericilik aktlar\u0131nda da ziyar\u0259tgahla ba\u011fl\u0131 hans\u0131sa istisna yoxdur. \u201cDini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanununun 21-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 dini qurumlar\u0131n dini ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 v\u0259 ziyar\u0259tgahlara himay\u0259darl\u0131q etm\u0259k, onlar\u0131 saxlamaq v\u0259 onlardan istifad\u0259 etm\u0259k h\u00fcququ var.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda tarixi k\u00f6k\u00fc olan, \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck ehtiramla yad edil\u0259n, m\u0259s\u0259l\u0259n, Bak\u0131dak\u0131 \u201cMir M\u00f6hs\u00fcn a\u011fa\u201d v\u0259 \u201cBibiheyb\u0259t\u201d, G\u0259nc\u0259d\u0259ki \u201c\u0130mamzad\u0259\u201d v\u0259 dig\u0259r bel\u0259 ziyar\u0259tgahlarda m\u0259scidl\u0259r m\u00f6vcuddur. Qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun olaraq onlar\u0131n dini icmalar\u0131 d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131na al\u0131n\u0131b, eyni zamanda, h\u0259min ibad\u0259t evl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259ri t\u0259yin edilib. Y\u0259ni tarixi k\u00f6k\u00fc olan, dini icmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t qeydiyyat\u0131ndan ke\u00e7mi\u015f ziyar\u0259tgahlarda din xadiml\u0259rinin t\u0259yin edilm\u0259si v\u0259 ya v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n\u0259n\u0259 m\u00f6vcuddur. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 hans\u0131sa probleml\u0259rin olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilmir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvOTQ2OGY3ZDgtMTc4Ny00MGYzLWE2ZmMtZTViZDliOWUzODVhLzlfMTY5NjMyNzcwOS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=058c27b6d4475ffb\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Tarixi k\u00f6k\u00fc olmayan, \u0259halinin dini bilikl\u0259rinin az olmas\u0131ndan yararlanaraq yarad\u0131lm\u0131\u015f, x\u00fcsusil\u0259 ail\u0259l\u0259rin n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan ziyar\u0259tgahlara g\u0259linc\u0259, onlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u015f\u0259xsi evl\u0259rd\u0259 yarad\u0131l\u0131b. Bel\u0259 yerl\u0259rin \u00e7oxu m\u00f6vs\u00fcmi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Son ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 ziyar\u0259tgahlara inam\u0131n azald\u0131\u011f\u0131, h\u0259tta b\u0259zil\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tinin dayand\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Burada \u0259halinin dini bilikl\u0259rinin artmas\u0131n\u0131n x\u00fcsusi rolu var. \u00c7\u00fcnki bilgisizlikd\u0259n \u201cziyar\u0259tgah\u201d dediyimiz bu yerl\u0259rin \u0130slam dini il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. \u018fslind\u0259 onlar c\u0259hal\u0259t v\u0259 xurafat\u0131n m\u0259hsuludur. H\u0259min ziyar\u0259tgahlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z varl\u0131qlar\u0131n\u0131 qorumas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilmir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, onlara din xadimi t\u0259yin edilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti yaranmas\u0131 da proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Dini bilikl\u0259rd\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, q\u0259biristanl\u0131qlarda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u0259zi din xadiml\u0259rinin dini savadlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r var. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti hans\u0131sa formada yoxlan\u0131lacaqm\u0131? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259zarl\u0131qlarda bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 do\u011frudur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Son ill\u0259rd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 m\u00fcsb\u0259t tendensiya ba\u015f verir. \u018fks\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259ki m\u0259zarl\u0131qlarda dini ayinl\u0259ri r\u0259smi din xadiml\u0259rinin icra etdiyi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Lakin b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131nda az da olsa xalq aras\u0131nda \u201cara mollas\u0131\u201d deyil\u0259n h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin dini rituallar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259si hallar\u0131 olur. \u018fslind\u0259, onlar\u0131n he\u00e7 biri din xadimi deyil, \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin m\u00fcvafiq dini t\u0259hsili yoxdur. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, dini sah\u0259d\u0259ki kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda k\u0259miyy\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri y\u00fcks\u0259ldikc\u0259 bel\u0259 hallar aradan qalxacaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvOTQ2OGY3ZDgtMTc4Ny00MGYzLWE2ZmMtZTViZDliOWUzODVhLzlfMTY5NjMyNzcwOS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=058c27b6d4475ffb\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Paytaxt q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131nda yer \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 var. Eyni zamanda, m\u0259zar da\u015flar\u0131n\u0131n vahid standartlar\u0131n\u0131n yarad\u0131laca\u011f\u0131 deyilmi\u015fdi. Bu istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 hans\u0131sa i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259biristanl\u0131qlarla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n 2018-ci ilin dekabr\u0131nda t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f \u201cQ\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 Qaydalar\u0131\u201d il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. H\u0259min qaydalarda yeni m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n sal\u0131nmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n q\u0259bir\u00fcst\u00fc abid\u0259l\u0259rin standartlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259ndl\u0259r geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ksini tap\u0131b. Haz\u0131rda q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n m\u00fctl\u0259q \u0259ks\u0259riyy\u0259ti b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rin balans\u0131ndad\u0131r. Eyni zamanda, onlar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259val\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Q\u0259biristanl\u0131qlardak\u0131 yer \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 bir paytaxt sakini kimi qeyd etm\u0259liyik ki, bu \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. \u00dcmumi g\u00f6t\u00fcrd\u00fckd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 q\u0259bir yeri \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yoxdur. Vaxta\u015f\u0131r\u0131 yeni m\u0259zarl\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn yer ayr\u0131l\u0131r. Yer \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 \u0259sas\u0259n \u015f\u0259h\u0259rin m\u0259rk\u0259zin\u0259 yax\u0131n olan q\u0259biristanl\u0131qlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Hans\u0131 ki, onlar\u0131n \u0259razisini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yas m\u0259rasiml\u0259rinin d\u0259bd\u0259b\u0259li ke\u00e7irilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131sa t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n qanunlar vasit\u0259sil\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? Yoxsa sad\u0259c\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 yolu il\u0259 h\u0259ll edil\u0259 bil\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259bir da\u015f\u0131 standartlar\u0131, m\u0259zarl\u0131qlarda dini f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 yas m\u0259rasiml\u0259rind\u0259ki d\u0259bd\u0259b\u0259 &#8211; bunlar\u0131n biri dig\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. H\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lark\u0259n din\u0259 tez-tez istinad edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u0259slind\u0259 onlar\u0131n h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fc d\u0259 bilgisizlikd\u0259n, c\u0259hal\u0259td\u0259n qaynaqlan\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bunlar yaln\u0131z dini m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, eyni zamanda, c\u0259miyy\u0259td\u0259ki sosial-m\u0259d\u0259ni prosesin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bel\u0259 ad\u0259tl\u0259rin yaranmas\u0131nda tariximizd\u0259ki milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 qar\u015f\u0131 repressiv yana\u015fmalar\u0131n, \u00f6z maddi maraqlar\u0131 namin\u0259 \u0259halinin dini savads\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n din xadiml\u0259rinin v\u0259 \u00f6z sosial statusunu, y\u0259ni f\u0259rql\u0259nm\u0259k v\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck hiss\u0259l\u0259rini bu yolla g\u00f6st\u0259rm\u0259k ist\u0259y\u0259n insanlar\u0131n da rolu var. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 din\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 n\u00fcfuzlu, savadl\u0131 din xadiml\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti repressiyaya m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 ya s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131blar. Dini h\u0259yat\u0131 ya\u015famaq dem\u0259k olar ki, yas m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn idi. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259, m\u0259hdud imkanlarla yas v\u0259 d\u0259fn m\u0259rasiml\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 q\u0259bir da\u015f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 yeni ad\u0259tl\u0259r, xurafat elementl\u0259ri meydan g\u0259lib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTkvODhiNDQ3ZDAtYWVhYi00NmRjLWI0ZDgtYzdmNjMzYTViOTY4LzEwXzE2OTYzMjc3MjguanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=9a3d3e0fa63c1db0\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Art\u0131q ill\u0259rdir qeyd edil\u0259n istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yas m\u0259rasiml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra ad\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verib. \u201cYeddi\u201d, \u201cc\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131\u201d v\u0259 s. bu kimi m\u0259rasiml\u0259r \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131m\u0131zda ke\u00e7irilmir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u015f\u0259h\u0259r, rayon v\u0259 k\u0259ndl\u0259rimizd\u0259 ehsan s\u00fcfr\u0259l\u0259ri haz\u0131rda \u00e7ay v\u0259 halvadan ibad\u0259tdir. Ehsan s\u00fcfr\u0259l\u0259rind\u0259ki \u0259vv\u0259lki israf\u00e7\u0131l\u0131q, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmur. Bu g\u00fcn ist\u0259nil\u0259n q\u0259biristanl\u0131qda \u201cQ\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 Qaydalar\u0131\u201dn\u0131n standartlar\u0131na uy\u011fun q\u0259bir da\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, din xadiml\u0259rinin bilik s\u0259viyy\u0259sinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n sosial probleml\u0259rinin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 ciddi i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyevin<\/strong>\u00a0s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130lahiyyat \u0130nstitutu v\u0259 M\u0259n\u0259vi D\u0259y\u0259rl\u0259rin T\u0259bli\u011fi Fondu yarad\u0131l\u0131b ki, onlar dini m\u00fchitd\u0259ki xarici t\u0259sirl\u0259rin, neqativ tendensiyalar\u0131n v\u0259 yad m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rin din ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131nda, h\u0259m\u00e7inin, dini maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015find\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rlar. Bunlarla yana\u015f\u0131, din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 il\u0259 qanunvericilikd\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u00f6z\u00fcged\u0259n qaydalar q\u0259bul olunub.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, y\u0259ni, qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 din xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tinin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r kompleks mahiyy\u0259tlidir, dini sfera v\u0259 onunla \u0259laq\u0259li sah\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u0259nfi hallar\u0131n aradan q\u0131ld\u0131r\u0131lmas\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. O c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 yas m\u0259rasiml\u0259rin\u0259. Bu g\u00fcn yas m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 dini ayinl\u0259ri, \u0259sas\u0259n, r\u0259smi din xadiml\u0259ri yerin\u0259 yetirir. Onlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 yas m\u0259rasiml\u0259rind\u0259 xurafat v\u0259 dinl\u0259 \u0259laq\u0259dar olmayan elementl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi aparmaqdan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; N\u0259zir qutular\u0131na n\u0259zar\u0259t hans\u0131 formada h\u0259yata ke\u00e7irilir, toplanan n\u0259zirl\u0259r nec\u0259 istifad\u0259 olunur, n\u0259zir qutular\u0131na n\u0259zar\u0259t h\u0259min m\u0259scidin icmalar\u0131ndad\u0131r. Burada \u015f\u0259ffafl\u0131q nec\u0259 qorunur? N\u0259zirl\u0259rin onlayn formada toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 prosedur haz\u0131rlanmal\u0131 idi. V\u0259ziyy\u0259t n\u0259 yerd\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qanunun 18-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 dini qurumlar ian\u0259l\u0259r q\u0259bul ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu g\u00fcn ian\u0259l\u0259r el\u0259 m\u0259scidl\u0259rin dini icmalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n toplan\u0131r. M\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rimiz\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259hali h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u0259zir v\u0259 s\u0259d\u0259q\u0259l\u0259rini na\u011fd \u015f\u0259kild\u0259 verm\u0259yi \u00fcst\u00fcn tuturlar. Bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri \u0259n\u0259n\u0259dirs\u0259, dig\u0259r s\u0259b\u0259bi dini icmalar\u0131m\u0131z\u0131n texniki olaraq elektron \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri q\u0259bul etm\u0259y\u0259 haz\u0131r olmamas\u0131d\u0131r. Bu istiqam\u0259td\u0259 ciddi maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fin\u0259 ehtiyac duyulur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTgvYmU1OTg1MDEtZDA4YS00NWI1LTk5MDctMzhjZTg2OGZlMTcyLzExXzE2OTYzMjc3NDcuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=34a23fc3d7f64d44\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Dini qurumlar toplad\u0131qlar\u0131 ian\u0259l\u0259rd\u0259n xeyriyy\u0259\u00e7ilik v\u0259 m\u0259d\u0259ni-maarif istiqam\u0259tind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 ibad\u0259t evl\u0259rinin t\u0259s\u0259rr\u00fcfat v\u0259 kommunal x\u0259rcl\u0259rinin \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. T\u0259bii ki, dini icmalar ian\u0259l\u0259rin m\u0259nsub olduqlar\u0131 dinin prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 v\u0259 x\u0259rcl\u0259nm\u0259sind\u0259 m\u0259n\u0259vi m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rlar. Eyni zamanda, qeyd etm\u0259liyik ki, ian\u0259l\u0259r dini qurumlar\u0131n institutla\u015fmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0259hat\u0259li f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn vacib amill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin qanunvericilik t\u0259r\u0259fin\u0259 g\u0259linc\u0259, dini qurumlar maliyy\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 zaman\u0131 cinay\u0259t yolu il\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015f \u0259mlak\u0131n leqalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 terror\u00e7ulu\u011fun maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericilik aktlar\u0131na riay\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r. Haz\u0131rda ian\u0259l\u0259rin toplanmas\u0131 v\u0259 x\u0259rcl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259zi t\u0259klifl\u0259r verilib. Bu sah\u0259nin t\u0259nziml\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq qaydan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Son ill\u0259rd\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 azan\u0131n \u00f6z dilimizd\u0259 oxunmas\u0131, namaz\u0131n \u00f6z dilimizd\u0259 q\u0131l\u0131nmas\u0131d\u0131r. Buna m\u00fcnasib\u0259tiniz nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Azan\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 namazdak\u0131 sur\u0259 v\u0259 dualar\u0131n Az\u0259rbaycan dilind\u0259 oxunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar vaxta\u015f\u0131r\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259, dini v\u0259ziyy\u0259td\u0259 hans\u0131sa probleml\u0259r yarand\u0131qda bel\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r daha \u00e7ox olur. \u0130lahiyyat\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti birm\u0259nal\u0131 olaraq bunun \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. Quran\u0131n \u0259r\u0259b dilind\u0259 nazilinin Allah\u0131n t\u0259qdiri oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Eyni zamanda, bunun dini h\u0259mr\u0259yliyi z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259c\u0259yini dey\u0259nl\u0259r d\u0259 var. \u0130bad\u0259tl\u0259rd\u0259 milli dill\u0259rd\u0259n istifad\u0259nin t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 m\u0259nas\u0131n\u0131 bilm\u0259d\u0259n oxunan sur\u0259 v\u0259 dualar\u0131n dini c\u0259h\u0259td\u0259n bir anlam ifad\u0259 etm\u0259diyini deyirl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 \u0130slam dinind\u0259 ibad\u0259tl\u0259rin hans\u0131sa dild\u0259 oxunmas\u0131 \u015f\u0259rti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edirl\u0259r. Fikrimc\u0259, bu g\u00fcn dindarlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti azan\u0131n, ibad\u0259tl\u0259r zaman\u0131 oxunan sur\u0259 v\u0259 dualar\u0131n m\u0259nas\u0131n\u0131 bilirl\u0259r. Eyni zamanda, azan tarix\u0259n \u0259r\u0259b dilind\u0259 oxunub, d\u00fcnya h\u0259mi\u015f\u0259 bu \u0259n\u0259n\u0259y\u0259 sadiqlik n\u00fcmayi\u015f etdirib, onu dini h\u0259mr\u0259yliyinin simvolu kimi qoruyub saxlay\u0131b. Bu g\u00fcn bu \u0259n\u0259n\u0259nin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 ehtiyac yoxdur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTgvMzJkMTlhOGYtZDQ4MS00NmRlLThkYjktMzFiNDNkMTAyMGU4LzEzXzE2OTYzMjc3NzAuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=2ac62947f129acdb\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin h\u00fcquqi aspekti bar\u0259d\u0259 bildirm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259, dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131nda insanlar\u0131n, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n din\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti, dini ya\u015fam t\u0259rzi vicdan v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc ifad\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir. \u0130nsanlar hans\u0131sa dini se\u00e7ib-se\u00e7m\u0259m\u0259kd\u0259 azadd\u0131rlar. Onlar\u0131 zorla hans\u0131sa din\u0259 sitayi\u015f etm\u0259y\u0259 v\u0259 ya dini ayinl\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 m\u0259cbur etm\u0259k yolverilm\u0259zdir. Eyni zamanda, Konstitusiyam\u0131za g\u00f6r\u0259 dinin d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131 oldu\u011funu vur\u011fulamal\u0131y\u0131q. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 h\u0259m dini, h\u0259m d\u0259 h\u00fcquqi prizmadan baxd\u0131qda, vahid m\u00f6vqeyi g\u00f6r\u00fcr\u00fck: dini inanc insan\u0131n vicdan m\u0259s\u0259l\u0259sidir v\u0259 s\u0259mimi hissl\u0259rin\u0259 s\u00f6yk\u0259nir. \u0130nanc\u0131n\u0131 ifad\u0259 etm\u0259k formas\u0131 onun azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Haz\u0131rda Vasim M\u0259mm\u0259d\u0259liyev v\u0259 Ziya B\u00fcnyadovun Qurani-K\u0259rim\u00a0t\u0259rc\u00fcm\u0259si daha m\u0259\u015fhurdur v\u0259 \u00e7ox yay\u0131l\u0131b. Bundan ba\u015fqa, \u018flixan Musayev v\u0259 N\u0259riman Qas\u0131mo\u011flunun da t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259ri var. Quran\u0131n daha m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz\u0259 m\u0259lum olan tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Quran Az\u0259rbaycan dilin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 A\u011fqoyunlular d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilib. \u00d6t\u0259n \u0259srd\u0259 Mir M\u0259h\u0259mm\u0259d K\u0259rim a\u011fa v\u0259 M\u00f6vlazad\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d H\u0259s\u0259n \u0130smay\u0131l o\u011flu \u015e\u0259kuvi t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab do\u011fma dilimiz\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub v\u0259 yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Vasim M\u0259mm\u0259d\u0259liyev v\u0259 Ziya B\u00fcnyadovun t\u0259rc\u00fcm\u0259si bir s\u0131ra m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259lbind\u0259 x\u00fcsusi yer tutub. Ona dinimiz, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rimiz u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin simvolu kimi baxm\u0131\u015f\u0131q. Bundan sonra N\u0259riman Qas\u0131mo\u011flu, Tariyel H\u0259s\u0259nov v\u0259 dig\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Quran t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Quran\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l t\u0259rc\u00fcm\u0259 edilm\u0259si m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu yaln\u0131z Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Dig\u0259r dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 da ox\u015far probleml\u0259r var. \u018fslind\u0259, subyektiv yana\u015fmalar Quran\u0131 \u0259r\u0259bc\u0259 oxuyanlar aras\u0131nda da m\u00f6vcuddur. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, bunun dil\u00e7ilikl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259zh\u0259b\u00e7ilikd\u0259n qaynaqlanan s\u0259b\u0259bl\u0259ri m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTgvNmNkY2M2ODktNmQ3NS00ZWM5LWIwOTYtZGI1N2M5NTk3OTczLzE0XzE2OTYzMjc3OTEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=21a2b9131bc5bf05\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u00fcs\u0259lman aliml\u0259ri Quran\u0131n tam olaraq ba\u015fqa dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131n\u0131 deyirl\u0259r. Bel\u0259 iddialar\u0131n yanl\u0131\u015f t\u0259fsirl\u0259r\u0259 v\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131ndan ehtiyat edirl\u0259r. Bel\u0259 reall\u0131qlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ist\u0259nil\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 v\u0259 subyektiv m\u00fclahiz\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalacaq. Ancaq bunun Qurani-K\u0259riml\u0259 insanlar aras\u0131nda ke\u00e7ilm\u0259z s\u0259dd\u0259 \u00e7evrilm\u0259si yolverilm\u0259zdir. Quran\u0131n milli dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaq v\u0259 onun haqq\u0131nda xurafatlar yay\u0131lmas\u0131 bu g\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00e7oxunun Qurandan uzaq d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub v\u0259 onlar\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri vasit\u0259\u00e7il\u0259rd\u0259n \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qoyub. N\u0259tic\u0259d\u0259 co\u011frafiyadan v\u0259 siyasi m\u00fchitd\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq \u0130slama daha d\u0259rin v\u0259 bar\u0131\u015fmaz m\u00fcnasib\u0259t yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Adlar\u0131n\u0131 qeyd etdiyimiz \u015f\u0259xsl\u0259rin, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, bu g\u00fcn d\u00fcnyadak\u0131 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti m\u0259na bax\u0131m\u0131ndan t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rdir. Bel\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259r dindarlar\u0131n \u0259qid\u0259sinin kamill\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259sna rol oynay\u0131r. Onlar aras\u0131nda h\u0259mr\u0259yliyi g\u00fccl\u0259ndirir, onlar\u0131 k\u0259nar t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qoruyur. H\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman m\u00fctl\u0259q anlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u0259rk etdiyi dild\u0259 Quran\u0131 oxumal\u0131d\u0131r. H\u0259r bir evd\u0259 Quran\u0131n orijinal m\u0259tni il\u0259 yana\u015f\u0131, onun t\u0259rc\u00fcm\u0259si d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki Quran \u0130slam dininin ilk v\u0259 toxunulmaz m\u0259nb\u0259yidir. Allah onu bizl\u0259r\u0259 oxuyaraq v\u0259 d\u0259rk ed\u0259r\u0259k ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259rib.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259si daim bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00f6n\u0259m verib. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 Qurani-K\u0259rim\u00a0t\u0259rc\u00fcm\u0259l\u0259rini n\u0259\u015fr etdirib, dini icmalar v\u0259 inancl\u0131 insanlar aras\u0131nda paylay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Quru s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u00e7\u0131ld\u0131qdan sonra xaric\u0259 dini turlar\u0131n say\u0131n\u0131n artaca\u011f\u0131 istisna edilmir. Xaricd\u0259ki dini ibad\u0259t yerl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131 t\u0259rtib olunacaqd\u0131. Bel\u0259 bir siyah\u0131 haz\u0131rlan\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanlara s\u0259f\u0259rl\u0259rin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si, bu sah\u0259d\u0259 n\u0259zar\u0259tin t\u0259minat\u0131 \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Dini turizmini turizmin dig\u0259r n\u00f6vl\u0259ri il\u0259 eynil\u0259\u015fdirm\u0259k do\u011fru deyil. Mar\u015frut x\u0259tl\u0259rinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 z\u0259vvarlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0131\u011fortas\u0131 &#8211; x\u00fcsusil\u0259 \u0259lam\u0259tdar m\u0259rasiml\u0259r zaman\u0131 &#8211; \u0259n ciddi probleml\u0259rd\u0259ndir. D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n viza, hotel, n\u0259qliyyat v\u0259 dig\u0259r xidm\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 aldad\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar yay\u0131l\u0131b. Eyni zamanda, s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 b\u0259zi radikal-ekstremist dair\u0259l\u0259r v\u0259 xarici x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259miz \u0259leyhin\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa c\u0259lb edilm\u0259si hallar\u0131 ba\u015f verib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMDMvMTQvMjQvMTgvNTMxY2Q0YjAtYzdlMy00ZGI1LTkwOWYtNzlmM2VhZmY3NGZiLzIwXzE2OTYzMjc4NDEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=dcece285a6cf6740\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, dini turizm sah\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 2021-ci ilin may ay\u0131nda \u201cDini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa 6.1-ci madd\u0259 \u0259lav\u0259 edilib. H\u0259min madd\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s hesab edil\u0259n yerl\u0259r\u0259 ibad\u0259t m\u0259qs\u0259dil\u0259 dindarlar\u0131n m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil \u015f\u0259kild\u0259 ziyar\u0259tl\u0259rinin m\u00fcvafiq dini m\u0259rk\u0259zl\u0259r (idar\u0259l\u0259r) t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyi bildirilib. Lakin pandemiya \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259r dayan\u0131b. Haz\u0131rda dini turizmin t\u0259\u015fkili il\u0259 ba\u011fl\u0131 qaydalar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131r. \u018fsas h\u0259d\u0259f is\u0259 ziyar\u0259tl\u0259r zaman\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si v\u0259 din sah\u0259sind\u0259n ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259k t\u0259hdidl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cYeddi\u201d, \u201cc\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131\u201d kimi m\u0259rasiml\u0259r \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131m\u0131zda ke\u00e7irilmir\u201d. Bunu\u00a0Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin Dini qurumlarla i\u015f \u00fczr\u0259 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Cahandar \u018flifzad\u0259\u00a0APA-ya m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 m\u00fcsahib\u0259 yolu il\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu vaxtad\u0259k ne\u00e7\u0259 din xadimi t\u0259yin edilib? Ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131na ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcb? Onlar hans\u0131 formada t\u0259yinat alacaqlar? &#8211; Bildiyiniz kimi, 2022-ci ilin fevral ay\u0131nda \u201cDini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa edilmi\u015f d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0130slam dinin\u0259 aid ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":640949,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/pir.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cYeddi\u201d, \u201cc\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131\u201d kimi m\u0259rasiml\u0259r \u0259ks\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131m\u0131zda ke\u00e7irilmir\u201d. Bunu\u00a0Dini Qurumlarla \u0130\u015f \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin Dini qurumlarla i\u015f \u00fczr\u0259 \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Cahandar \u018flifzad\u0259\u00a0APA-ya m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 deyib. Onunla m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik: &#8211; Art\u0131q bir m\u00fcdd\u0259tdir ibad\u0259t yerl\u0259rin\u0259 din xadiml\u0259rinin t\u0259yinat\u0131 m\u00fcsahib\u0259 yolu il\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu vaxtad\u0259k ne\u00e7\u0259 din xadimi t\u0259yin edilib? Ehtiyat kadr siyah\u0131s\u0131na ne\u00e7\u0259 n\u0259f\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/640947"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=640947"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/640947\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/640949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=640947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=640947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=640947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}