{"id":641702,"date":"2023-10-05T12:05:37","date_gmt":"2023-10-05T08:05:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=641702"},"modified":"2023-10-05T12:05:37","modified_gmt":"2023-10-05T08:05:37","slug":"omur-yolu-milyonlar-ucun-h%c9%99yat-m%c9%99kt%c9%99bi-olan-dahi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=641702","title":{"rendered":"\u00d6m\u00fcr yolu milyonlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi olan dahi"},"content":{"rendered":"<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/05\/26\/\/-1c824be2168512488148872016710174692.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>Sadiq Qurbanov,<\/strong><br \/>\nMilli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri<\/em><\/p>\n<p>\u015e\u0259xsiyy\u0259t &#8211; c\u0259miyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn zamanlar\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. C\u0259miyy\u0259t\u00a0 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti formala\u015fd\u0131r\u0131r, yoxsa \u015f\u0259xsiyy\u0259t c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir? \u018fslind\u0259, h\u0259r iki tezisd\u0259 ciddi \u0259saslar vard\u0131r. C\u0259miyy\u0259t \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259nziml\u0259y\u0259n sistem kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u00a0 inqilabi &#8211; d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r.<br \/>\n\u015e\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda, onun sosialla\u015fmas\u0131nda irsi &#8211; genetik amill\u0259rd\u0259n he\u00e7 d\u0259 az t\u0259sir imkan\u0131na malik olmayan sosiogen amill\u0259r, \u0259traf m\u00fchit faktoru m\u00fcbahis\u0259siz h\u0259qiq\u0259tdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/05\/24\/\/-bad5f337168491979993128133410203862.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>&#8220;M\u0259n d\u00fcnyada m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k ad tan\u0131m\u0131ram!&#8221;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>traf al\u0259min d\u0259y\u0259rl\u0259ri, ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si, m\u0259kt\u0259b-m\u00fc\u0259llim t\u0259rbiy\u0259si, t\u0259hsil amili, ictimai-siyasi t\u0259liml\u0259r, c\u0259miyy\u0259t t\u0259rbiy\u0259si v\u0259 c\u0259miyy\u0259t \u0259xlaq\u0131, c\u0259miyy\u0259t t\u00f6vsiy\u0259si v\u0259 q\u0131na\u011f\u0131, siyasi m\u00fchit v\u0259 s. b\u00fct\u00fcn bu institutlar \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas sosial agentl\u0259rdir. Bu sosialla\u015fma institutlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 m\u0259kt\u0259b amili, \u00f6z\u0259llikl\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259llim faktoru bir \u00e7ox hallarda \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirici amil kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Yunan filosofu Aristotel h\u0259mi\u015f\u0259 t\u0259hsilin z\u0259ruriliyind\u0259n v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin t\u0259hsild\u0259 \u0259n vacib rola v\u0259 t\u0259sir\u0259 sahib oldu\u011funu m\u00fcdafi\u0259 edirdi. &#8220;Yax\u015f\u0131 m\u00fc\u0259lliml\u0259r bizim biz olma\u011f\u0131m\u0131zda, bizi formala\u015fd\u0131rmaqda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131rlar v\u0259 he\u00e7 kimin ed\u0259 bilm\u0259diyi bir \u015feyi edirl\u0259r: d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz\u00fc d\u0259yi\u015fdirm\u0259k v\u0259 bizi oldu\u011fumuzdan daha yax\u015f\u0131 yerl\u0259r\u0259 g\u0259tirm\u0259k&#8221;. Makedoniyal\u0131 \u0130sg\u0259nd\u0259r is\u0259 \u00f6z m\u00fc\u0259llimi Aristotel haqq\u0131nda deyirdi: &#8220;Valideynl\u0259rim m\u0259ni g\u00f6yd\u0259n yer\u0259 endirdi, m\u00fc\u0259llimim is\u0259 yerd\u0259n g\u00f6y\u0259 qald\u0131rd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>M\u00fcq\u0259dd\u0259s Qurani-K\u0259rim biliy\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259yin ilk yolunu oxuyub yazmaqda, \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259 g\u00f6r\u00fcr. H\u0259disl\u0259rin birind\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r aliml\u0259ri yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131ra\u011f\u0131, nuru adland\u0131r\u0131r, biliyi bilm\u0259y\u0259nl\u0259r aras\u0131nda yayma\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259d\u0259q\u0259 hesab edir, bilikli adam\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 baxma\u011f\u0131, onunla oturub-durma\u011f\u0131 ibad\u0259t say\u0131r, bilik \u00f6yr\u0259d\u0259n v\u0259 bilik \u00f6yr\u0259n\u0259n aras\u0131nda xo\u015f m\u00fcnasib\u0259ti vacib hesab edirdi: &#8220;Kimd\u0259n bilik \u00f6yr\u0259nirsinizs\u0259, ona h\u00f6rm\u0259t edin, onunla mehriban olun&#8221;. G\u00f6rk\u0259mli alim N\u0259sr\u0259ddin Tusi &#8220;\u018fxlaqi-Nasiri&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t ver\u0259r\u0259k yazm\u0131\u015fd\u0131r: &#8220;Varl\u0131qlar\u0131 \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n kainat\u0131n \u0259n \u015f\u0259r\u0259fli m\u0259rt\u0259b\u0259sin\u0259 qald\u0131ran s\u0259n\u0259td\u0259n daha \u015f\u0259r\u0259flisi n\u0259 ola bil\u0259r?&#8221; Xalq aras\u0131nda is\u0259 bel\u0259 bir fikir d\u0259 m\u00f6vcuddur ki, m\u00fc\u0259llim d\u0259yi\u015f\u0259nd\u0259 c\u0259miyy\u0259t d\u0259 d\u0259yi\u015fir. Bu, onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, insanlar\u0131n fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rinin, h\u0259yata bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131nda, d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llim m\u00fcst\u0259sna rol oynamaqla b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin \u015f\u00fcurunda d\u0259yi\u015fiklik yaratmaq g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir. Dahi Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn dediyi kimi, &#8220;\u018fs\u0259rinin \u00fcz\u0259rind\u0259 imzas\u0131 olmayan yegan\u0259 s\u0259n\u0259tkar m\u00fc\u0259llimdir&#8221;. Atat\u00fcrk \u00f6z fikir atas\u0131, sosioloq Ziya G\u00f6yalp\u0131 xat\u0131rlayaraq yaz\u0131rd\u0131: &#8220;\u2026\u018fg\u0259r m\u0259nim \u0259timin v\u0259 s\u00fcm\u00fcy\u00fcm\u00fcn atas\u0131 \u018fli Rza \u0259f\u0259ndidirs\u0259, fikrimin atas\u0131 Ziya G\u00f6yalpd\u0131r&#8221;.<br \/>\nB\u0259li, h\u0259r birimizin taleyind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yeri olan, bilik x\u0259zin\u0259sini daim insanlar\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 a\u00e7an m\u00fc\u0259lliml\u0259rimiz\u0259 borcluyuq. Bu m\u0259qamda islam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti H\u0259zr\u0259ti \u018flinin bir k\u0259lam\u0131 yada d\u00fc\u015f\u00fcr: &#8220;M\u0259n\u0259 bir h\u0259rf \u00f6yr\u0259d\u0259nin k\u00f6l\u0259si olaram&#8221;. Do\u011frudan da, m\u00fc\u0259llim \u00f6z biliyi, y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 c\u0259miyy\u0259t\u0259 layiqli t\u00f6hf\u0259l\u0259r verir.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 bizim eradan \u00f6nc\u0259 se\u00e7ilmi\u015fl\u0259r \u00f6z \u00f6vladlar\u0131n\u0131 x\u00fcsusi m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 h\u0259val\u0259 ed\u0259r, onlar\u0131 c\u0259miy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259sin\u0259 haz\u0131rlayard\u0131lar. &#8220;Pedaqogika&#8221; s\u00f6z\u00fc iki yunan s\u00f6z\u00fcnd\u0259n (&#8220;payda&#8221; v\u0259 &#8220;qoqos&#8221;) \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib, h\u0259rfi m\u0259nas\u0131 &#8220;u\u015faq \u00f6t\u00fcr\u0259n&#8221; dem\u0259kdir. O, t\u0259rbiy\u0259 v\u0259 t\u0259lim haqq\u0131nda elmdir. Uzun ill\u0259r m\u0259kt\u0259bl\u0259r bu pedaqoqlar\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olmu\u015f, Platon m\u0259kt\u0259bi, Aristotel m\u0259kt\u0259bi, Sokrat m\u0259kt\u0259bi v\u0259 s. adlanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda \u00f6rn\u0259k \u015f\u0259xsl\u0259rin, b\u00f6y\u00fck u\u011fur hekay\u0259si yazan \u015f\u0259xsl\u0259rin xidm\u0259ti dan\u0131lmazd\u0131r. El\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r vard\u0131r ki, \u00f6z h\u0259yat\u0131, ke\u00e7diyi yol, yazd\u0131\u011f\u0131 tarixl\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259kt\u0259b qoyub getmi\u015fl\u0259r. Bel\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, planetar siyasi xadim, g\u00f6rk\u0259mli strateq Heyd\u0259r \u018fliyevdir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev siyasi irsini ara\u015fd\u0131rd\u0131qca onun milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mizin \u0259n\u00a0 d\u0259rin qatlar\u0131na n\u00fcfuz ed\u0259n n\u0259h\u0259ng siyas\u0259t\u00e7i kimi obraz\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 bilmirs\u0259n.\u00a0 M\u00fc\u0259llimlik haqq\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k fikirl\u0259ri bildir\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin\u00a0 Az\u0259rbaycan M\u00fc\u0259lliml\u0259rinin I\u00a0 Qurultay\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 maraq do\u011furur: &#8220;Do\u011frudur, siz m\u0259ni d\u0259 m\u00fc\u0259llim hesab edirsiniz. Burada m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259sas var. Siz m\u0259nim t\u0259hsilim\u0259 \u0259saslanaraq bunu deyirsiniz\u2026 M\u0259n 1939-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda Pedaqoji Texnikumu bitirmi\u015f\u0259m. Nax\u00e7\u0131van Pedaqoji Texnikumu m\u0259hz h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131na, ibtidai sinifl\u0259r\u0259, h\u0259tta orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 7-8-ci sinifl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rs dem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259llim olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259llim kadrlar\u0131 haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. M\u0259n is\u0259 orta m\u0259kt\u0259bin 8-ci sinfini bitirdikd\u0259n sonra pedaqoji texnikuma daxil oldum. M\u0259qs\u0259dim d\u0259 o idi ki, m\u00fc\u0259llim olmaq, m\u00fc\u0259llim i\u015fl\u0259m\u0259k v\u0259 ail\u0259m\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k ist\u0259yirdim. \u2026Pedaqoji texnikumun sonuncu kursunda biz\u0259 pedaqoji t\u0259cr\u00fcb\u0259 d\u0259rsi verirdil\u0259r. Biz h\u0259ft\u0259d\u0259 2-3 d\u0259f\u0259 gedib m\u0259kt\u0259bl\u0259rin 2-ci, 3-c\u00fc, 4-c\u00fc sinifl\u0259rind\u0259 d\u0259rs deyirdik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259nim o vaxtdan d\u0259rs verm\u0259k t\u0259cr\u00fcb\u0259m olubdur&#8221;.<br \/>\nB\u0259li, Heyd\u0259r \u018fliyevi ba\u015fqalar\u0131ndan f\u0259rql\u0259ndir\u0259n f\u0259rdi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 b\u0259rab\u0259r, h\u0259m d\u0259 ke\u00e7mi\u015f oldu\u011fu b\u00f6y\u00fck h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259si idi. M\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259sini d\u0259 o t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 sevmi\u015fdir.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev fenomeninin \u00f6rn\u0259k al\u0131nas\u0131 \u0259n vacib t\u0259r\u0259fl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 g\u0259nc ya\u015flar\u0131ndan v\u0259zif\u0259 pill\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 \u00f6z h\u0259mkarlar\u0131na &#8211; m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 he\u00e7 vaxt t\u0259k\u0259bb\u00fcr\u0259 yol verm\u0259yib h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z t\u0259vaz\u00f6karl\u0131\u011f\u0131n\u0131 saxlamas\u0131d\u0131r. Bu onun \u0259n ali y\u00fcks\u0259k insani keyfiyy\u0259ti idi. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 siyasi liderl\u0259rind\u0259n olan Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z m\u00fc\u0259lliml\u0259rini he\u00e7 vaxt unutmurdu. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Heyd\u0259r \u018fliyev Sov.\u0130KP MK Siyasi B\u00fcrosundan\u00a0 istefaya m\u0259cbur edildikd\u0259n sonra \u00fcz tutdu\u011fu do\u011fma v\u0259t\u0259ni Nax\u00e7\u0131vanda ilk olaraq m\u00fc\u0259lliml\u0259rini axtarm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nM\u0259\u015fhur tarix\u00e7i alim \u018fli \u018fliyev b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131r: &#8220;Vaxtil\u0259 d\u0259rs dediyim Heyd\u0259r \u018flirza o\u011flu il\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda mehribancas\u0131na g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fck, s\u00f6hb\u0259timiz uzun \u00e7\u0259kdi, \u00e7oxsah\u0259li oldu, \u00f6t\u0259n-ke\u00e7\u0259nl\u0259ri xat\u0131rlad\u0131q&#8230; S\u00f6hb\u0259timizin \u0259sas m\u00f6vzusu, \u0259lb\u0259tt\u0259, indiki halda d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 ondan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 tapmaq idi. Dan\u0131\u015fd\u0131qca q\u0259h\u0259rl\u0259nirdim&#8221;.<\/p>\n<p>Bu insanlardan biri d\u0259\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vanda orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi olan, \u0259d\u0259biyyat\u015f\u00fcnas alim, g\u00f6rk\u0259mli maarif xadimi, &#8220;\u0130stiqlal&#8221; ordenli, respublikan\u0131n \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llimi L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 idi. 26 oktyabr\u00a0 1996-c\u0131 ild\u0259\u00a0 Nax\u00e7\u0131van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 g\u00f6rk\u0259mli Az\u0259rbaycan \u015fairi v\u0259 dramaturqu H\u00fcseyn Cavidin m\u0259qb\u0259r\u0259sinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 \u0259lind\u0259 \u0259sa olan bir qoca b\u00f6y\u00fck izdiham\u0131 yararaq m\u0259qb\u0259r\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131na yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131. El\u0259 bu zaman Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev pill\u0259l\u0259ri enib onunla s\u0259mimi g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fc, hal-\u0259hval tutub stul g\u0259tird\u0259r\u0259k onu \u0259yl\u0259\u015fdirdi, sonra tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 davam etdirdi. B\u0259s bu h\u00f6rm\u0259t sahibi olan \u015f\u0259xs kim idi? Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llimi L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259.<br \/>\nDahi siyas\u0259t\u00e7inin m\u00fc\u0259llimi il\u0259 daha bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc\u00a0 13 oktyabr 1999-cu ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda &#8220;Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015fa m\u0259scidi&#8221;nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 olmu\u015fdur.\u00a0 M\u0259rasimd\u0259 geni\u015f nitq s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev bird\u0259n dayan\u0131r, \u00fcz\u00fcn\u00fc m\u0259rasim i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na tutaraq deyir: &#8220;Burada m\u0259nim g\u0259nc vaxt\u0131mda, 13-16 ya\u015flar\u0131mda, orta m\u0259kt\u0259bi bitirdiyim ill\u0259rd\u0259 m\u0259n\u0259 d\u0259rs ver\u0259n, ana dili, t\u00fcrk dili, Az\u0259rbaycan dili d\u0259rsi ver\u0259n m\u00fc\u0259llimim oturubdur &#8211; L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259. D\u00fcn\u0259n t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasimd\u0259 \u00f6z m\u00fc\u0259lliml\u0259rimi yada sal\u0131rd\u0131m. 60 il, b\u0259lk\u0259 d\u0259 65 il bundan \u00f6nc\u0259 m\u0259n\u0259 d\u0259rs dey\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259rimd\u0259n birinci &#8211; \u0259ziz m\u00fc\u0259llimim L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259nin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdim. O, d\u00fcn\u0259n m\u0259rasimd\u0259 yox idi. Amma onu yad etdiyimi televiziya il\u0259 e\u015fidib bu g\u00fcn buraya g\u0259lmi\u015fdir. M\u0259n burada onunla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcm. \u00c7ox m\u0259mnunam, \u00e7ox sevinir\u0259m ki, indiy\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015fay\u0131r, \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini davam etdirir v\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/03\/09\/\/-15d185ea167835141264675812110409162.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Daha sonra Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z nitqind\u0259 bel\u0259 deyir: &#8220;Xatirimd\u0259dir, 1982-ci ild\u0259 &#8211; o vaxt Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 idim, &#8211; m\u0259ni Moskvaya d\u0259v\u0259t edib Siyasi B\u00fcronun \u00fczv\u00fc v\u0259 ba\u015f nazirin birinci m\u00fcavini v\u0259zif\u0259sin\u0259 t\u0259yin etdil\u0259r. M\u0259n be\u015f il orada \u00e7al\u0131\u015fandan sonra m\u0259cburi istefaya getdim. Moskvada \u00fc\u00e7 il a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fayandan sonra Bak\u0131ya, oradan da Nax\u00e7\u0131vana g\u0259ldim. Burada bac\u0131m ya\u015fay\u0131rd\u0131, onun ki\u00e7ik evind\u0259 yerl\u0259\u015fdim. M\u0259ni sayan adamlar g\u0259lib g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, ki\u00e7ik bir h\u0259y\u0259td\u0259 m\u0259ni ziyar\u0259t edirdil\u0259r. M\u0259nim m\u00fc\u0259llimim L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 d\u0259 g\u0259ldi. O q\u0259d\u0259r sevindim ki! \u00c7\u00fcnki m\u0259n ondan 39-cu ild\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131m, bu is\u0259 90-c\u0131 il idi. Oturduq \u00e7ox s\u00f6hb\u0259t etdik. M\u0259n onun o vaxt dediyi s\u00f6zl\u0259ri siz\u0259 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Dedi ki, \u0259zizim Heyd\u0259r, s\u0259n \u00e7al\u0131\u015f ki, erm\u0259ni d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizin burada qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al. Nax\u00e7\u0131vana t\u0259cav\u00fcz\u0259 icaz\u0259 verm\u0259. \u00c7\u00fcnki 18-ci ild\u0259 onlar Nax\u00e7\u0131vana h\u00fccum etdil\u0259r, \u0259g\u0259r t\u00fcrk ordusu buraya g\u0259lm\u0259s\u0259ydi, Kaz\u0131m Qarab\u0259kir pa\u015fan\u0131n ordusu Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lm\u0259s\u0259ydi, ham\u0131m\u0131z\u0131 q\u0131racaqd\u0131lar. Bu m\u0259nim g\u00f6z\u00fcm\u00fcn qaba\u011f\u0131nda olan hadis\u0259dir. Y\u0259ni 1990-c\u0131 ild\u0259 L\u0259tif m\u00fc\u0259llim, L\u0259tif H\u00fcseynzad\u0259 1918-ci ili yad\u0131na sald\u0131 v\u0259 o ill\u0259rin \u015fahidi olaraq m\u0259n\u0259 bir a\u011fsaqqal, m\u00fc\u0259llim kimi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini verdi&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev t\u0259kc\u0259 \u00f6z m\u00fc\u0259llimin\u0259 deyil,\u00a0 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r ver\u0259r\u0259k s\u00f6yl\u0259yirdi:\u00a0 &#8220;M\u0259n d\u00fcnyada m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k ad tan\u0131m\u0131ram!&#8221; Bu, bir t\u0259vaz\u00f6karl\u0131q bir m\u00fcdriklik n\u00fcmun\u0259sidir. Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00fct\u00fcn insanlara \u00f6z n\u00fcmun\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llim\u0259 h\u00f6rm\u0259t etm\u0259yi hans\u0131 v\u0259zif\u0259 pill\u0259sind\u0259 olursansa ol, s\u0259nin v\u0259zif\u0259ndir, \u015f\u0259xsi \u00f6rn\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Bu, Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsi keyfiyy\u0259tl\u0259rinin \u0259n s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259ti, pafosdan uzaq \u015f\u0259xsi n\u00fcmun\u0259 idi.<br \/>\nM\u00fcasir T\u0259hsil Kompleksinin m\u00fc\u0259llimi \u018fhm\u0259dova S\u0259daq\u0259t Bala\u011fa q\u0131z\u0131 bu m\u0259nada \u00f6z fikirl\u0259rini bel\u0259 deyir: &#8220;2001-ci il sentyabr ay\u0131n\u0131n 1-d\u0259 &#8211; kompleksin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fc, m\u0259nim h\u0259yat\u0131mda unudulmayacaq hadis\u0259 ba\u015f verdi. Bird\u0259n sinfin qap\u0131s\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131, dahi Heyd\u0259r \u018fliyev i\u00e7\u0259ri girdi. Bu \u0259l\u00e7atmaz xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcm\u00fc itirdim, sanki dondum. Qar\u015f\u0131mda bir bax\u0131\u015f\u0131 il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u00e7il\u0259rini susduran, bir k\u0259lm\u0259 s\u00f6z\u00fc il\u0259 h\u0259r k\u0259si \u00f6z\u00fcn\u0259 ram etm\u0259yi bacaran Heyd\u0259r \u018fliyev durmu\u015fdu. Bax\u0131\u015flar\u0131m\u0131z sata\u015fd\u0131. M\u0259n bu dahinin g\u00f6zl\u0259rin\u0259 baxanda anlad\u0131m ki, qar\u015f\u0131mda \u00e7ox do\u011fma, \u0259ziz, mehriban, qay\u011f\u0131ke\u015f, \u0259v\u0259zsiz bir insan dayan\u0131b. Bu m\u0259ni \u00fcr\u0259kl\u0259ndirdi, m\u0259n\u0259 g\u00fcc verdi. D\u0259rsi birlikd\u0259 davam etdirdik. S\u00f6zl\u0259 t\u0259rifini dey\u0259 bilm\u0259diyim \u015feir m\u0259clisi yarand\u0131. H\u0259m Heyd\u0259r \u018fliyev, h\u0259m \u015fagirdl\u0259r, h\u0259m d\u0259 m\u0259n Nizamid\u0259n, F\u00fczulid\u0259n S.Vur\u011fundan, Sabird\u0259n \u015feirl\u0259r s\u00f6yl\u0259dik, \u00dcmummilli Liderin n\u0259sih\u0259tl\u0259rini dinl\u0259dik, xeyir-duas\u0131n\u0131 ald\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p>H\u0259r bir s\u00f6z\u00fc, bax\u0131\u015f\u0131, h\u0259r\u0259k\u0259ti bir mesaj olan, \u00f6z \u00f6mr\u00fc, i\u015fi il\u0259 milyonlar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yat m\u0259kt\u0259bi olan bu dahi insan bu g\u0259li\u015fi, sad\u0259 bir m\u00fc\u0259lliml\u0259 bel\u0259 mehriban, s\u0259mimi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc il\u0259 ham\u0131ya &#8211; b\u00fct\u00fcn insanlara \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, m\u00fc\u0259llimlik pe\u015f\u0259si \u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t\u0259 layiq olan pe\u015f\u0259dir. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda m\u00fc\u0259llim h\u00f6rm\u0259tli insan kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir. H\u0259l\u0259 d\u00fcnyada m\u00fc\u0259llim\u0259 bel\u0259 y\u00fcks\u0259k, \u015f\u0259r\u0259fli qiym\u0259t ver\u0259n bir dahi, bir lider, bir insan olmay\u0131b!<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyevin atas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsi n\u00fcmun\u0259si bar\u0259sind\u0259 s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri fikir \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr: &#8220;Atam \u00e7ox z\u0259himli, t\u0259l\u0259bkar, ciddi bir adam idi. Bel\u0259 olmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, u\u015faq ya\u015flar\u0131mdan onun evd\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri il\u0259 qay\u011f\u0131ke\u015f m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, anama v\u0259 biz\u0259 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 m\u0259nim diqq\u0259timi \u00e7\u0259kirdi. O, biz\u0259 ail\u0259d\u0259 sa\u011flam m\u00fchitin z\u0259ruriliyi haqda\u00a0 n\u0259sih\u0259tl\u0259r vermirdi, bunu \u0259yani g\u00f6st\u0259rib \u00f6yr\u0259dirdi. M\u0259n h\u0259yatda \u0259n \u00e7ox ondan, onun \u015f\u0259xsi n\u00fcmun\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rdikl\u0259rini \u00f6yr\u0259nmi\u015f\u0259m&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131 elmli, v\u0259t\u0259nini sev\u0259n,\u00a0 tarixin\u0259 h\u00f6rm\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi g\u00f6rm\u0259k\u00a0 ist\u0259yirdi. Dahi siyas\u0259t\u00e7i, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t adam\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev bel\u0259 deyirdi: &#8220;Milli ideologiyam\u0131z\u0131 h\u0259r yerd\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixinin t\u0259drisin\u0259 \u00e7ox ciddi fikir verm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8230; G\u0259ncl\u0259rimiz \u00f6z tarixini, \u00f6z tarixi ke\u00e7mi\u015fini g\u0259r\u0259k yax\u015f\u0131 bilsinl\u0259r. \u00c7\u00fcnki m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131z, g\u0259ncl\u0259rin bug\u00fcnk\u00fc v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k m\u0259n\u0259viyyat\u0131 bununla ba\u011fl\u0131d\u0131r&#8221;.<br \/>\nBel\u0259 m\u0259n\u0259viyyatl\u0131\u00a0 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n yeti\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n ayd\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yinin car\u00e7\u0131s\u0131 ola bil\u0259rdi. U\u011furlu siyasi varis \u0130lham \u018fliyev Heyd\u0259r \u018fliyevin bu miras\u0131na sahib \u00e7\u0131xd\u0131 v\u0259 bu\u00a0 m\u0259n\u0259viyyat konsepsiyas\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259kl\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r bir g\u0259nc n\u0259sil yeti\u015fdirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 stateji \u00fcmummilli d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kdiyi kimi, elm v\u0259\u00a0 t\u0259hsil haqq\u0131nda da strateji d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fc v\u0259 deyirdi:\u00a0 &#8220;T\u0259hsil mill\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yidir!&#8221;<br \/>\nM\u00fcdrik siyasi xadim insan h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 davaml\u0131 olaraq elm v\u0259 t\u0259hsil \u00f6yr\u0259nm\u0259sinin vacibliyini vur\u011fulayaraq bel\u0259 s\u00f6yl\u0259yirdi:\u00a0 &#8220;\u0130nsan t\u0259hsilinin \u0259sas\u0131n\u0131 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 al\u0131r\u2026 \u018fg\u0259r onun fundamental, k\u00f6kl\u00fc orta t\u0259hsili varsa, o, c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer tapacaq, \u00e7al\u0131\u015facaq, \u2026c\u0259miyy\u0259timizin \u015f\u00fcurlu \u00fczv\u00fc olacaqd\u0131r&#8221;.<br \/>\nBu m\u0259nada \u00f6t\u0259n \u0259srin 70-ci ill\u0259rind\u0259 Bak\u0131dak\u0131 6 sayl\u0131 orta m\u0259kt\u0259bd\u0259 haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev\u0259 d\u0259rs demi\u015f Emma Kaz\u0131movan\u0131n xatir\u0259sini yada salmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r: &#8220;Biz\u0259 qalsayd\u0131, h\u0259r d\u0259f\u0259 \u0130lhama \u0259la qiym\u0259tl\u0259r yazard\u0131q. \u00c7\u00fcnki do\u011frudan \u0259la oxuyurdu. M\u0259n ona 4 yaza bilmirdim, oxuyurdu ax\u0131. Fizika m\u00fc\u0259llimi Nikolay \u015ei\u015fkin vard\u0131. Deyirdi \u015fagird kitab\u0131 \u00f6yr\u0259nib g\u0259lm\u0259sin, m\u0259nim yan\u0131mda nasaz \u00fct\u00fcn\u00fc, z\u0259ngi a\u00e7\u0131b d\u00fcz\u0259ltsin, qiym\u0259t verim. \u0130lhama da 4 yazd\u0131, dedi o, fizikan\u0131 5-\u0259 bilmir. Attestata da qiym\u0259t bel\u0259 getdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130lham q\u0131z\u0131l medal ala bilm\u0259di. O vaxt Heyd\u0259r \u018fliyev bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmad\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev deyib ki, d\u00fcz\u0259li\u015f laz\u0131m deyil, bu qiym\u0259ti al\u0131b. \u0130ndi valideynl\u0259r tamam ba\u015fqa c\u00fcr h\u0259r\u0259k\u0259t edir, m\u00fc\u0259llim tuturlar. Amma o vaxt valideynl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0130lham \u018fliyevin valideynl\u0259ri &#8211; Heyd\u0259r \u018fliyev v\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m deyirdi ham\u0131 nec\u0259, bizim u\u015faq da el\u0259. B\u00fct\u00fcn m\u0259nada bax\u0131\u015flar\u0131 bel\u0259 idi&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev t\u0259hsil pill\u0259l\u0259rinin h\u0259r biri haqq\u0131nda x\u00fcsusi fikirl\u0259r\u0259 malik bir insan idi. Onun h\u0259l\u0259 Sovetl\u0259r Birliyi d\u00f6n\u0259mind\u0259 \u00fcmumi t\u0259hsil v\u0259 pe\u015f\u0259 t\u0259hsili bar\u0259sind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi akademik fikirl\u0259r sad\u0259c\u0259 maraq do\u011furur. Heyd\u0259r \u018fliyevin bu fikirl\u0259rini \u00f6yr\u0259ndikc\u0259 onun haqq\u0131nda deyilmi\u015f &#8220;Zamana s\u0131\u011fmayan lider&#8221; epitetinin m\u00fcbali\u011f\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 canlan\u0131r.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev: &#8220;C\u0259miyy\u0259tin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si indi xalq\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259zmununu t\u0259\u015fkil edir, sosial ger\u00e7\u0259kliyin b\u00fct\u00fcn c\u0259h\u0259tl\u0259ri indi \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n d\u0259rin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rd\u0259\u00a0 \u00f6z t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcn\u00fc tap\u0131r, \u00fcmumt\u0259hsil v\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na, m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131na yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r verir. \u0130nsan\u0131n formala\u015fma prosesi u\u015faql\u0131q ill\u0259rind\u0259n ail\u0259d\u0259n, m\u0259kt\u0259bd\u0259n ba\u015flan\u0131r. Bax buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259ncl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn t\u0259rbiy\u0259 olunmas\u0131 ideoloji f\u0259aliyy\u0259tin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sinin vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin m\u00fczakir\u0259 ed\u0259rk\u0259n \u00fcmumt\u0259hsil\u00a0 v\u0259 pe\u015f\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 islahat\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bizim n\u0259z\u0259rd\u0259 tutdu\u011fumuz islahatlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015fini,\u00a0 g\u0259nc n\u0259slin c\u0259miyy\u0259t\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqd\u0131r&#8230; \u0130slahat\u0131n h\u0259yat ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259llim \u0259sas simad\u0131r. D\u00f6vl\u0259t onun f\u0259dakar \u0259m\u0259yini y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdir. \u0130slahat m\u00fc\u0259llimin n\u00fcfuzunu yenid\u0259n zirv\u0259y\u0259 qald\u0131rmal\u0131d\u0131r&#8221;. (Heyd\u0259r \u018fliyevin XI \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f SSR\u0130 Ali Sovetinin sessiyas\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131ndan).<br \/>\nAz\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunmas\u0131nda m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f bu\u00a0 f\u0259rdi v\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi inki\u015faf konsepsiyas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc d\u0259rinl\u0259r\u0259\u00a0 gedir. Burada bizim tarixi \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz, tarixi \u015f\u00fcurumuz v\u0259 dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 vahid bir n\u0259z\u0259riyy\u0259 kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u0130slam pey\u011f\u0259mb\u0259rinin\u00a0 elm haqq\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi fikirl\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259k.\u00a0 M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r: &#8220;Elm \u00e7\u00f6ld\u0259 dostunuz, t\u0259nhal\u0131qda munisiniz, k\u00f6m\u0259ksizlikd\u0259 yolda\u015f\u0131n\u0131z, xo\u015fb\u0259xtliy\u0259 t\u0259r\u0259f yol g\u00f6st\u0259r\u0259niniz, dostlar aras\u0131nda zin\u0259tiniz, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r aras\u0131nda silah\u0131n\u0131zd\u0131r&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc fikirl\u0259r d\u0259 \u00f6z k\u00f6k\u00fcn\u00fc bu c\u00fcr m\u00fcq\u0259dd\u0259s d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n al\u0131rd\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 islahatlar da mahiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 h\u0259m pe\u015f\u0259kar insan ehtiyatlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 sa\u011flam v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r c\u0259miyy\u0259t\u0259 yararl\u0131 insan yeti\u015fdirm\u0259k amal\u0131na xidm\u0259t edirdi. Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259hsil v\u0259 elmi \u00fczv\u00fc v\u0259hd\u0259td\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc.\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin dil siyas\u0259tinin arxas\u0131nda da m\u0259hz y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik insan yeti\u015fdirm\u0259k\u00a0 d\u00fcsturu dayan\u0131rd\u0131.<br \/>\nM\u0259\u015fhur etnoqraf\u00a0 Lev Qumilyov etnosun qorunmas\u0131nda dil \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u0259n\u00a0 vacib amil oldu\u011funu qeyd edirdi. Bu kontekstd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan dilinin ya\u015fad\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131\u00a0 u\u011frunda\u00a0 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin mahiyy\u0259tini d\u0259rk etm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil. Dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bar\u0259d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r deyir: &#8220;\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 malik olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalm\u0131\u015f bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir\u00a0 Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Bu onun m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur&#8221;. Yaxud Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n ba\u015fqa sitat: &#8220;M\u0259n f\u0259xr edir\u0259m ki, t\u00fcrk dill\u0259rin\u0259 m\u0259nsub olan Az\u0259rbaycan dili bu q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir, bu q\u0259d\u0259r b\u0259dii ifad\u0259l\u0259rl\u0259 doludur v\u0259 biz h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin\u0259 aid olan fikirl\u0259rimizi \u00f6z ana dilimizd\u0259 ifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin siyasi m\u00fcdrikliyi il\u0259 h\u0259l\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olmas\u0131 Konstitusiyada \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131. O zaman m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin Konstitusiya layih\u0259sind\u0259 \u0259ksini tapmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, bu layih\u0259nin 73-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 yaz\u0131lan, h\u00fcquqi c\u0259h\u0259td\u0259n SSR\u0130-nin federativ d\u00f6vl\u0259td\u0259n unitar d\u00f6vl\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259sin\u0259 z\u0259min yaradan &#8220;SSR\u0130 qanunlar\u0131 Az\u0259rbaycan SSR \u0259razisind\u0259 m\u0259cburidir&#8221; madd\u0259si layih\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 2 aprel 1978-ci ild\u0259 IX \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiya layih\u0259si v\u0259 onun \u00fcmumxalq\u00a0 m\u00fczakir\u0259sinin yekunlar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f sessiyas\u0131nda m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259klifi il\u0259 73-c\u00fc madd\u0259 yeni redaksiyada verilir: &#8220;Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir&#8221;.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin bu\u00a0 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc 21 aprel 1978-ci ild\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259si Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq qar\u015f\u0131s\u0131nda \u0259n b\u00f6y\u00fck tarixi xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biridir. Ulu \u00d6nd\u0259r bununla g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin milli r\u0259mzl\u0259rind\u0259n birini m\u0259har\u0259tl\u0259 qorumu\u015fdur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/10\/05\/\/-24aa17e7169649259117936217910863585.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 dilimizin q\u00fcdr\u0259tini \u00f6lm\u0259zliyin simvolu say\u0131r,\u00a0 onu milli s\u0259rv\u0259t adland\u0131r\u0131r, bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s miras\u0131n babalar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259man\u0259ti oldu\u011funu, qorunmas\u0131n\u0131 is\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcu hesab edir. O, ana dilini bilm\u0259y\u0259nl\u0259ri \u015fik\u0259st adam adland\u0131rmaqla mill\u0259tin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn milli dild\u0259n ke\u00e7diyini \u00e7atd\u0131r\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6st\u0259ril\u0259nl\u0259r uzun\u00a0 ill\u0259r Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015f b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t adam\u0131n\u0131n m\u00fcbariz\u0259l\u0259r dolu\u00a0 h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259sas leytmotivini t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyevin ikinci hakimiyy\u0259t d\u00f6n\u0259mind\u0259 t\u0259hsil islahatlar\u0131 onun f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas prioritetl\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil edirdi.\u00a0 Onun hakimiyy\u0259tinin ilk d\u00f6vrl\u0259rind\u0259n \u0259vv\u0259lc\u0259 1-4-c\u00fc, sonra is\u0259 yuxar\u0131 sinifl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rslikl\u0259r d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti hesab\u0131na \u00e7ap olunma\u011fa ba\u015flad\u0131.<br \/>\n\u00dcmummilli Lider t\u0259hsil sistemimizd\u0259 olan probleml\u0259rin optimal h\u0259lli\u00a0 m\u0259qs\u0259dil\u0259 30 mart 1998-ci ild\u0259 T\u0259hsil Sah\u0259sind\u0259 \u0130slahatlar \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 yaratd\u0131. T\u0259hsil islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tverci q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r tarixi s\u0259n\u0259d is\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f bu D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan v\u0259 15 iyun 1999-cu il tarixli s\u0259r\u0259ncam il\u0259 t\u0259sdiq olunan &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n t\u0259hsil sah\u0259sind\u0259 \u0130slahat Proqram\u0131&#8221; oldu.<br \/>\n1998-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin XI qurultay\u0131 ke\u00e7irildi. Bu, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ilk qurultay idi. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu Heyd\u0259r \u018fliyev qurultayda t\u0259hsil i\u015f\u00e7il\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259rin u\u011furlu h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn proqram xarakterli tarixi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi. Qurultayda t\u0259hsil tariximizd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Respublika T\u0259hsil \u015euras\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r 1999-cu il iyunun 15-d\u0259 T\u0259hsil Sah\u0259sind\u0259 \u0130slahat Proqram\u0131n\u0131 s\u0259r\u0259ncamla t\u0259sdiq etdi v\u0259 islahatlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259dini m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi: &#8220;T\u0259hsil sistemind\u0259 islahatlar\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemi d\u00fcnya t\u0259hsil sisteminin standartlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131ls\u0131n\u2026 On ill\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyimiz t\u0259hsil prinsipl\u0259ri g\u00f6zl\u0259nilm\u0259li v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259lidir. \u018fg\u0259r biz bu yolla ged\u0259riks\u0259, q\u0131sa bir zamanda Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil sistemini d\u00fcnya standartlar\u0131na \u00e7atd\u0131ra bil\u0259rik&#8221;.<br \/>\nBu strategiya u\u011furlu siyasi varis c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev d\u00f6n\u0259mind\u0259 daha da inki\u015faf etdirildi. Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259n u\u011furlu t\u0259l\u0259b\u0259si v\u0259 siyasi varisi c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin d\u0259 m\u00fc\u0259llimlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259si var.<br \/>\nD\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu universitetl\u0259rind\u0259n biri olan Moskva Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunda t\u0259hsil alan \u0130lham \u018fliyev sonradan h\u0259min universitetd\u0259 m\u00fc\u0259llim kimi \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetinin 100 illik yubiley t\u0259dbirind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131\u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyev qeyd edir ki, 5 il \u0259rzind\u0259 Moskva D\u00f6vl\u0259t Beyn\u0259lxalq M\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0130nstitutunda m\u00fc\u0259llim f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, ona g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259si onun \u00fc\u00e7\u00fcn yad pe\u015f\u0259 deyil. M\u00fc\u0259lliml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tini \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 bildirib ki, m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259si \u00e7ox \u015f\u0259r\u0259fli, m\u0259suliyy\u0259tli, \u00e7ox a\u011f\u0131r pe\u015f\u0259dir:<br \/>\n&#8220;M\u00fc\u0259llim h\u0259r zaman t\u0259l\u0259b\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z biliyini g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. T\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r d\u0259 indi h\u0259r \u015feyi g\u00f6r\u00fcrl\u0259r, h\u0259r \u015feyi se\u00e7\u0259 bilirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r daim \u00f6z bilikl\u0259rini art\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. M\u0259n deyim ki, biz m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 k\u00f6hn\u0259 baqajla ya\u015faya bilm\u0259rik. Ona g\u00f6r\u0259 indi internet d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr, h\u0259r bir m\u0259lumat\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar var&#8221;. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fc\u0259lliml\u0259r daim yenilikl\u0259r\u0259 baxmal\u0131d\u0131rlar: &#8220;Onlar\u0131n pe\u015f\u0259sind\u0259 hans\u0131 prosesl\u0259r gedir, d\u00fcnyada hans\u0131 prosesl\u0259r gedir, texnoloji inki\u015faf n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir ki, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 keyfiyy\u0259tli bilikl\u0259r versinl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259llim pe\u015f\u0259si \u015f\u0259r\u0259flidir, h\u00f6rm\u0259tlidir, ancaq, eyni zamanda m\u00fc\u0259lliml\u0259r d\u0259 daim \u00f6z \u00fcz\u0259rl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259lidirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sadiq Qurbanov, Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri \u015e\u0259xsiyy\u0259t &#8211; c\u0259miyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn zamanlar\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. C\u0259miyy\u0259t\u00a0 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti formala\u015fd\u0131r\u0131r, yoxsa \u015f\u0259xsiyy\u0259t c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir? \u018fslind\u0259, h\u0259r iki tezisd\u0259 ciddi \u0259saslar vard\u0131r. C\u0259miyy\u0259t \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259nziml\u0259y\u0259n sistem kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u00a0 inqilabi &#8211; d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. \u015e\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda, onun sosialla\u015fmas\u0131nda irsi &#8211; genetik amill\u0259rd\u0259n he\u00e7 d\u0259 az t\u0259sir imkan\u0131na malik olmayan sosiogen amill\u0259r, \u0259traf m\u00fchit faktoru m\u00fcbahis\u0259siz h\u0259qiq\u0259tdir. &#8220;M\u0259n d\u00fcnyada m\u00fc\u0259llimd\u0259n y\u00fcks\u0259k ad tan\u0131m\u0131ram!&#8221; traf al\u0259min d\u0259y\u0259rl\u0259ri, ail\u0259 t\u0259rbiy\u0259si, m\u0259kt\u0259b-m\u00fc\u0259llim&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":641707,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/3a20f62a167186554728492972210841006.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sadiq Qurbanov, Milli M\u0259clisin T\u0259bii ehtiyatlar, energetika v\u0259 ekologiya komit\u0259sinin s\u0259dri \u015e\u0259xsiyy\u0259t &#8211; c\u0259miyy\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri b\u00fct\u00fcn zamanlar\u0131n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusu olmu\u015fdur. C\u0259miyy\u0259t\u00a0 \u015f\u0259xsiyy\u0259ti formala\u015fd\u0131r\u0131r, yoxsa \u015f\u0259xsiyy\u0259t c\u0259miyy\u0259t\u0259 d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir? \u018fslind\u0259, h\u0259r iki tezisd\u0259 ciddi \u0259saslar vard\u0131r. C\u0259miyy\u0259t \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259nziml\u0259y\u0259n sistem kimi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin\u00a0 inqilabi &#8211; d\u0259yi\u015fdirici t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/641702"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=641702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/641702\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/641707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=641702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=641702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=641702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}