{"id":64173,"date":"2019-06-04T13:00:45","date_gmt":"2019-06-04T10:00:45","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=64173"},"modified":"2019-06-04T13:00:45","modified_gmt":"2019-06-04T10:00:45","slug":"bayram-niy%c9%99-f%c9%99rqli-gunl%c9%99rd%c9%99-qeyd-olunur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=64173","title":{"rendered":"Bayram niy\u0259 f\u0259rqli g\u00fcnl\u0259rd\u0259 qeyd olunur?"},"content":{"rendered":"<p>B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n vahid r\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, ixtilafs\u0131z, m\u00fcbahis\u0259siz eyni g\u00fcnd\u0259 Ramazan orucu tutma\u011fa ba\u015flamas\u0131n\u0131 v\u0259 eyni g\u00fcnd\u0259 bayram etm\u0259sini ham\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r arzulasaq da fakt bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259l\u0259 bel\u0259 deyil. H\u0259r il yeni ay\u0131n ba\u015flama v\u0259 bitm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 ba\u015f verir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la onu qeyd ed\u0259k ki, bu fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeni m\u0259s\u0259l\u0259 v\u0259 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u0259hsulu deyil. H\u0259dis kitablar\u0131nda bu ixtilaf\u0131n s\u0259hab\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 ba\u015f verm\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n h\u0259disl\u0259r var. Bunlar\u0131n \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si M\u00fcviy\u0259nin xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eamda ya\u015fayan M\u00fcaviy\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259d\u0259 ya\u015fayan \u0130bni-Abbas aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, o zaman M\u0259din\u0259 camaat\u0131 Ramazan orucuna \u015eam \u0259halisind\u0259n bir g\u00fcn sonra ba\u015flam\u0131\u015f, x\u0259lif\u0259nin v\u0259 \u0259traf\u0131n\u0131n \u015fahidliyin\u0259 baxmayaraq \u0130bni-Abbas M\u0259din\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn Ramazan orucuna f\u0259rqli g\u00fcn se\u00e7mi\u015f v\u0259 s\u0259b\u0259bini\u00a0 f\u0259rqli \u00fcf\u00fcql\u0259 \u0259sasland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>B\u0259s bu fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131\u0131n s\u0259b\u0259bi n\u0259dir?<\/p>\n<p>Bu f\u0259rqliliyin \u0259sas s\u0259b\u0259bi, yeni Ay\u0131n hilal\u0131n\u0131n hans\u0131 formada g\u00f6r\u00fcn\u00fcb g\u00f6r\u00fcnm\u0259m\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r.<\/p>\n<p>1. Bir m\u00f6vqey\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni Ay\u0131n hilal\u0131 d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r hans\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259sind\u0259 g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcns\u0259, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlara aiddir v\u0259 yeni ay\u0131n ba\u015flanmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>2. \u018fks m\u00f6vqey\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni Ay\u0131n hilal\u0131 yaln\u0131z eyni \u00fcf\u00fcqd\u0259 (gec\u0259 v\u0259 g\u00fcnd\u00fcz\u00fc bir ne\u00e7\u0259 saat f\u0259rql\u0259 eyni olan b\u00f6lg\u0259l\u0259r) olan \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rlidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Az\u0259rbaycanda g\u00fcnd\u00fcz oldu\u011fu halda, kims\u0259 Amerikada gec\u0259 Ay\u0131 g\u00f6rs\u0259, bu Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rli deyil.<\/p>\n<p>3. Dig\u0259r bir m\u00f6vqey\u0259 g\u00f6r\u0259, yeni Ay\u0131n hilal\u0131n\u0131n adi g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259si d\u0259 vacib deyil. Teleskopla da g\u00f6rm\u00fc\u015f olsalar, g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f say\u0131lacaq.<\/p>\n<p>4. Daha bir m\u00f6vqey\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 n\u0259 adi g\u00f6zl\u0259, n\u0259 d\u0259 teleskopla g\u00f6r\u00fcnm\u0259si vacib deyil. Hesablamaya g\u00f6r\u0259 yeni Ay\u0131n g\u00fcn batan zaman\u0131 \u00fcf\u00fcqd\u0259n yuxar\u0131 olmas\u0131 t\u0259sdiq olarsa, Ay\u0131n g\u00f6zl\u0259, teleskopla g\u00f6r\u00fcnm\u0259sin\u0259 ehtiyac yoxdur, yeni ay daxil olmu\u015f say\u0131lacaq.<\/p>\n<p>H\u0259tta bu sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00f6vqel\u0259rin d\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259 x\u0131rdal\u0131qlar var ki, onlara varmaq ist\u0259m\u0259dik. \u018fsas bu d\u00f6rd metodoloji yana\u015fma \u00fczr\u0259 yeni ay m\u00fc\u0259yy\u0259n olunur.<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k ist\u0259diyimiz \u0259n m\u00fch\u00fcm m\u0259qam budur ki, b\u0259zil\u0259rinin cidd-c\u0259hdl\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k ist\u0259m\u0259sinin \u0259ksin\u0259 olaraq bu f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259rin M\u018fZH\u018fB M\u018fNSUB\u0130YY\u018fT\u0130N\u018f HE\u00c7 B\u0130R D\u018fXL\u0130 YOXDUR! H\u0259m s\u00fcnnilik, h\u0259m d\u0259 \u015fi\u0259likd\u0259 bu f\u0259rqli m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 dayanan aliml\u0259r olub v\u0259 var. Bunu h\u0259r il Ramazan\u0131 f\u0259rqli g\u00fcnl\u0259rd\u0259 qeyd ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131na baxanda da g\u00f6rm\u0259k olar.<\/p>\n<p>Bu il bayram\u0131 \u0130ran v\u0259 \u0130raq\u0131n \u015fi\u0259 aliml\u0259ri il\u0259 birg\u0259 5 iyunda qeyd ed\u0259n Malaziya, \u0130ndoneziya, Pakistan, Orta Asiya respublikalar\u0131, Da\u011f\u0131stan, Hindistan, Banqlade\u015f v\u0259 Avstraliya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u015fi\u0259 deyil, s\u00fcnnidir. Eyni zamanda, \u015fi\u0259 aliml\u0259rind\u0259n m\u0259rhum Livanl\u0131 ay\u0259tullah F\u0259zlullah yeni ay\u0131 hesablama il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259yi, m\u0259rhum \u0130ranl\u0131 ay\u0259tullah Fazil L\u0259nk\u0259rani is\u0259 teleskopla g\u00f6rm\u0259yi icaz\u0259li bilibl\u0259r. M\u00fcasir iraql\u0131 ay\u0259tullah Kamal Heyd\u0259ri d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u015fi\u0259 aliml\u0259rind\u0259n f\u0259rqli m\u00f6vqey\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Bu m\u00f6vqel\u0259rd\u0259 duranlar\u0131n he\u00e7 biri, inanmaq ist\u0259yirik ki, bu fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 q\u0259sd\u0259n salm\u0131r v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r(s) \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 daha yax\u0131n olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Odur ki, g\u0259lin bu fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir \u00e7oxlar\u0131m\u0131z\u0131n heyran\u0131 oldu\u011fumuz m\u00fcasir d\u00fcnya ply\u00fcralizmi v\u0259 fikir azadl\u0131\u011f\u0131 kimi q\u0259bul edib ham\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyin\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259k. Bir birimizin m\u00f6vqeyini s\u0259rt s\u00f6zl\u0259r v\u0259 ri\u015fx\u0259ndl\u0259 t\u0259nqid etm\u0259y\u0259k. Son n\u0259tic\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 bir birin\u0259 n\u0259yis\u0259 s\u00fcbut etm\u0259k xatirin\u0259 yox, Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn oruc tutublar. H\u0259r halda \u201cq\u00fcrb\u0259t\u0259n il\u0259llah\u201d dey\u0259rk\u0259n bel\u0259 iddia edibl\u0259r. Biz d\u0259 buna inanmaq ist\u0259rdik.<\/p>\n<p><b>Odur ki, Fitr bayram\u0131n\u0131 iyunun 4-d\u0259 v\u0259 ya iyunun 5-d\u0259 qeyd etm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n bayram\u0131n\u0131 t\u0259brik edirik!<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n vahid r\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, ixtilafs\u0131z, m\u00fcbahis\u0259siz eyni g\u00fcnd\u0259 Ramazan orucu tutma\u011fa ba\u015flamas\u0131n\u0131 v\u0259 eyni g\u00fcnd\u0259 bayram etm\u0259sini ham\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r arzulasaq da fakt bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259l\u0259 bel\u0259 deyil. H\u0259r il yeni ay\u0131n ba\u015flama v\u0259 bitm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 ba\u015f verir. \u018fvv\u0259la onu qeyd ed\u0259k ki, bu fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeni m\u0259s\u0259l\u0259 v\u0259 d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u0259hsulu deyil. H\u0259dis kitablar\u0131nda bu ixtilaf\u0131n s\u0259hab\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 ba\u015f verm\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n h\u0259disl\u0259r var. Bunlar\u0131n \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si M\u00fcviy\u0259nin xilaf\u0259ti d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eamda ya\u015fayan M\u00fcaviy\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259d\u0259 ya\u015fayan \u0130bni-Abbas aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":64174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/thumb_gece.jpg",120,81,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n vahid r\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k, ixtilafs\u0131z, m\u00fcbahis\u0259siz eyni g\u00fcnd\u0259 Ramazan orucu tutma\u011fa ba\u015flamas\u0131n\u0131 v\u0259 eyni g\u00fcnd\u0259 bayram etm\u0259sini ham\u0131m\u0131z n\u0259 q\u0259d\u0259r arzulasaq da fakt bundan ibar\u0259tdir ki, h\u0259l\u0259 bel\u0259 deyil. H\u0259r il yeni ay\u0131n ba\u015flama v\u0259 bitm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 ba\u015f verir. \u018fvv\u0259la onu qeyd ed\u0259k ki, bu fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 yeni m\u0259s\u0259l\u0259 v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64173"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64173"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64173\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}