{"id":642342,"date":"2023-10-07T09:14:55","date_gmt":"2023-10-07T05:14:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=642342"},"modified":"2023-10-07T09:14:55","modified_gmt":"2023-10-07T05:14:55","slug":"qidalarin-zibil%c9%99-atilmasinin-qarsisi-alinacaqmi-problem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=642342","title":{"rendered":"Qidalar\u0131n zibil\u0259 at\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nacaqm\u0131 &#8211; problem"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Az\u0259rbaycanda strategiya haz\u0131rlan\u0131b, lakin&#8230;<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya \u0259rzaq bazar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nan bahala\u015fma, h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, davam edir. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k inflyasiyan\u0131n \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si kimi \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u018frzaq qiym\u0259tl\u0259rinin bahala\u015fmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n istehlak\u0131nda yol veril\u0259n israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmur.<\/strong><\/p>\n<p>BMT \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fklilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, qlobal qida tullant\u0131lar\u0131 1,6 milyard ton \u201cilkin qida ekvivalenti\u201d h\u0259cmind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. H\u0259r il d\u00fcnyada \u00fcmumi \u0259rzaq itkisi 1,3 milyard ton t\u0259\u015fkil edir. Bildirilir ki, h\u0259r il itiril\u0259n v\u0259 ya israf edil\u0259n qida yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan suyun b\u00fct\u00fcn h\u0259cmi Rusiyadak\u0131 Volqa \u00e7ay\u0131n\u0131n illik ax\u0131n\u0131na b\u0259rab\u0259rdir v\u0259 ya Cenevr\u0259 g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259n \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Kalori bax\u0131m\u0131ndan qlobal qida itkisi v\u0259 tullant\u0131lar\u0131 istehsal olunan b\u00fct\u00fcn qidalar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 24 faizini t\u0259\u015fkil edir. \u018fslind\u0259, insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan h\u0259r d\u00f6rd qida kalorisind\u0259n biri istehlak edilmir.<\/strong><\/p>\n<p>BMT-nin \u018ftraf M\u00fchit Proqram\u0131n\u0131n 2021-ci ild\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 sonuncu \u201cQida tullant\u0131lar\u0131 indeksi 2021&#8243; hesabat\u0131ndan ayd\u0131n olur ki, hesabat\u0131n \u0259hat\u0259 etdiyi 2019-cu il \u0259rzind\u0259 931 milyon ton qida m\u0259hsulu zibil\u0259 \u00e7evrilib. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, ilboyu b\u00fct\u00fcn qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n 17 faizi israf edilib. Eyni d\u00f6vrd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 690 milyon insan acl\u0131qdan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kib. Qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n miqyas\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hesabatda bildirilir ki, h\u0259min tullant\u0131lar\u0131 da\u015f\u0131maqdan \u00f6tr\u00fc 40 ton tutumlu 23 mind\u0259n \u00e7ox y\u00fck ma\u015f\u0131n\u0131 g\u0259r\u0259k olard\u0131.<\/p>\n<p>\u0130sraf edilmi\u015f qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 61 faizi evl\u0259rd\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130sraf\u0131n 26 faizlik b\u00f6l\u00fcm\u00fc xidm\u0259t sektorunda, 13 faizi is\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 sat\u0131\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f verir. Hesabatda deyilir ki, bir insan \u00f6mr\u00fc boyunca t\u0259xmin\u0259n 70 min d\u0259f\u0259 yem\u0259k yeyir ki, bu da toplam 25-30 ton qida dem\u0259kdir. Bu bax\u0131mdan, il \u0259rzind\u0259 israf edil\u0259n qida 30 milyondan \u00e7ox insan\u0131n \u00f6m\u00fcrboyu qidalanmas\u0131na yet\u0259 bil\u0259rdi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, qida tullant\u0131lar\u0131 ekoloji probleml\u0259r\u0259 d\u0259 t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259 ki, atmosferd\u0259ki z\u0259r\u0259rli qazlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 10 faizi m\u0259hz qida tullant\u0131lar\u0131ndan qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Hesabatdan daha bir ilginc m\u0259qam ortaya \u00e7\u0131x\u0131r: Evl\u0259rd\u0259 yaranan qida tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problem g\u0259lir d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 baxmadan, \u0259slind\u0259, b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, nisb\u0259t\u0259n daha y\u00fcks\u0259k g\u0259lirli v\u0259 evd\u0259n k\u0259narda yem\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin xidm\u0259t sektorunda qida tullant\u0131lar\u0131 daha \u00e7ox g\u00f6z\u0259 \u00e7arp\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, xidm\u0259t sektorunda formala\u015fan qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 adamba\u015f\u0131na ortalama g\u00f6st\u0259ricisi 32 kiloqram oldu\u011fu halda, AB\u015e-d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici iki d\u0259f\u0259 daha \u00e7ox &#8211; y\u0259ni 64 kiloqram olub.<\/p>\n<p>Hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2019-cu il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda adamba\u015f\u0131na 93 kiloqram, toplam 935 min ton qida tullant\u0131s\u0131 yaran\u0131b. Qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259cmi bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri gerid\u0259 qoyub. H\u0259min g\u00f6st\u0259rici il\u0259 Az\u0259rbaycan a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259li \u201caz etibarl\u0131\u201d (low confidence) \u00f6lk\u0259l\u0259r qrupuna aid edilib. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259k ki, Amerika qit\u0259sind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qida tullant\u0131lar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n orta g\u00f6st\u0259rici &#8211; 69; \u015e\u0259rqi Avropada- 61; Q\u0259rbi Avropada &#8211; 65; C\u0259nubi Asiyada &#8211; 66; \u015e\u0259rqi Asiyada &#8211; 64 kiloqram olub. Postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda is\u0259 Az\u0259rbaycan Tacikistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstandan sonra, Erm\u0259nistanla birlikd\u0259 3-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi qida istehsal\u0131n\u0131n d\u00fcnya \u00fczr\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r paylanmas\u0131d\u0131r: qidan\u0131n \u00e7ox m\u00fch\u00fcm hiss\u0259si Avropada, Asiyan\u0131n inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 AB\u015e-da istehsal olunur. El\u0259 \u0259n \u00e7ox istehlak da bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259dir &#8211; 4-d\u0259 biri tullanmaq \u015f\u0259rtil\u0259. Halbuki BMT-nin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n Asiya v\u0259 Afrikan\u0131n kas\u0131b \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 800 milyon insan acl\u0131q \u00e7\u0259kir. D\u00fcnya \u0259halisinin h\u0259r 9 n\u0259f\u0259rind\u0259n biri daim doyunca yem\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259cburdur. Halbuki tullant\u0131ya \u00e7evril\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n c\u0259mi 25 faizi il\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n illik qidalanmas\u0131 t\u0259min oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Hesablamalara g\u00f6r\u0259, h\u0259r il tullant\u0131ya \u00e7evril\u0259n qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131 yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00c7inin \u0259razisi boyda torpaqdan, d\u00fcnyada d\u00f6vr ed\u0259n \u015firin suyun 25 faizind\u0259n istifad\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n<p>BMT qida israf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranm\u0131\u015f t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259m h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri, h\u0259m istehsal\u00e7\u0131lar\u0131, h\u0259m d\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 daha m\u0259suliyy\u0259tli davranma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Qurumun 2030-cu il\u0259d\u0259k m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n qida israf\u0131n\u0131n iki d\u0259f\u0259 azald\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qida israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00fccl\u0259ndirilir. AB\u015e, \u00c7in v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qida tullant\u0131s\u0131na g\u00f6r\u0259 ictimai ia\u015f\u0259 obyektl\u0259rin\u0259 vergi t\u0259tiq olunur: tullant\u0131 \u00e7ox olduqca, verginin d\u0259r\u0259c\u0259si d\u0259 y\u00fcks\u0259lir.<\/p>\n<p>Avropa Komissiyas\u0131 is\u0259 bu ilin yay\u0131nda \u0259sas t\u0259bii resurslardan, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u0259rzaq sistemi, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131ndan dayan\u0131ql\u0131 istifad\u0259, qida v\u0259 tekstil tullant\u0131lar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan t\u0259dbirl\u0259r paketini t\u0259sdiql\u0259yib. Avropa Komissiyas\u0131 s\u0259drinin m\u00fcavini Frans Timmermans Avropada qida v\u0259 tekstik tullant\u0131lar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 oldu\u011funu deyir: \u201c30 milyon avropal\u0131 g\u00fcnd\u0259lik normal qidalana bilm\u0259diyi, d\u00fcnyada acl\u0131q yenid\u0259n g\u00fccl\u0259ndiyi bir d\u00f6vrd\u0259 bu q\u0259d\u0259r qida tullant\u0131s\u0131 yaratmaq, sad\u0259c\u0259, q\u0259bulolunmazd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Avropa Komissiyas\u0131 Avropa Birliyi \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 2030-cu il\u0259d\u0259k emal v\u0259 istehsal prosesind\u0259 qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131 2020-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 10 faiz, p\u0259rak\u0259nd\u0259 ticar\u0259t, restoran, ictimai ia\u015f\u0259, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131nda is\u0259 30 faiz azald\u0131lmas\u0131 \u00f6hd\u0259liyi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib.<\/strong><\/p>\n<p>Avropa statistika qurumu olan Eurostat-\u0131n m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n 2020-ci ild\u0259 Avropa Birliyind\u0259 adamba\u015f\u0131na 131 kq qida tullant\u0131s\u0131 yaran\u0131b. Bu, 132 milyard avroluq qida m\u0259hsullar\u0131 dem\u0259kdir. Qurumun hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131, p\u0259rak\u0259nd\u0259 ticar\u0259t v\u0259 restoranlarda qidan\u0131n 10 faizi tullant\u0131ya \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r paketind\u0259 qida v\u0259 tekstil m\u0259hsullar\u0131ndan, sudan, g\u00fcbr\u0259l\u0259rd\u0259n q\u0259na\u0259tl\u0259 istifad\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu is\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 atmosfer\u0259 at\u0131lan istilikxana qazlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin azalmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/19e18441d1a6bfe4be76743a1154561f.jpg\" alt=\"\u018fcn\u0259bi zibild\u0259n pul qazan\u0131r, biz is\u0259 yer\u0259 zibil at\u0131b, c\u0259rim\u0259 \u00f6d\u0259yirik...\" \/><\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, FAO t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycanda qida itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 monitorinqi \u00fczr\u0259 Milli Strategiya haz\u0131rlan\u0131b. Az\u0259rbaycan K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Nazirliyind\u0259n veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, s\u0259n\u0259d \u201cM\u0259rk\u0259zi Asiya \u00fczr\u0259 Subregional Ofis \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259rzaq israf\u0131 v\u0259 tullant\u0131s\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 layih\u0259si\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlan\u0131b. Bildirilir ki, Strategiya h\u00f6kum\u0259tin dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn, 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259rzaq tullant\u0131lar\u0131n\u0131 50 faiz, eyni zamanda qida t\u0259chizat\u0131 z\u0259nciri boyu \u0259rzaq itkil\u0259rini azaltmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p>Strategiyada t\u0259qdim edil\u0259n yana\u015fma qida t\u0259dar\u00fck\u00fc z\u0259ncirinin b\u00fct\u00fcn m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 &#8211; istehsal, emal, paylama v\u0259 istehlak d\u00f6vr\u00fcn\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259kl\u0259 qida itkisini azaltma\u011fa y\u00f6n\u0259ldilib. Strategiya, h\u0259m\u00e7inin, qida istehsal\u0131na s\u0259rmay\u0259 qoyulan resurslar\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradan dair\u0259vi d\u0259y\u0259r z\u0259ncirin\u0259 ke\u00e7idi d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Bundan \u0259lav\u0259, strategiyaya qida itkisinin idar\u0259edilm\u0259sinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, qida t\u0259dar\u00fck z\u0259ncirl\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si sisteminin yarad\u0131lmas\u0131, problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 qida d\u0259y\u0259r z\u0259nciri i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 v\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qida itkisin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k, \u00f6l\u00e7m\u0259k v\u0259 hesabat verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 milli potensial\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri daxildir.<\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n 2023-c\u00fc ilin yanvar-avqust aylar\u0131nda p\u0259rak\u0259nd\u0259 ticar\u0259t \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 istehlak\u00e7\u0131lara 35,7 milyard manatl\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 20,2 milyard manatl\u0131q \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131, i\u00e7kil\u0259r v\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131, 15,5 milyard manatl\u0131q qeyri-\u0259rzaq mallar\u0131 sat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2022-ci ilin yanvar-avqust aylar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 p\u0259rak\u0259nd\u0259 ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si real ifad\u0259d\u0259 3,2 faiz, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131, i\u00e7kil\u0259r v\u0259 t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 \u00fczr\u0259 2,1 faiz, qeyri-\u0259rzaq mallar\u0131 \u00fczr\u0259 4,5 faiz art\u0131b. S\u0259kkiz ayda Az\u0259rbaycan \u0259halisinin t\u0259kc\u0259 \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131na \u00e7\u0259kdiyi x\u0259rc 18,6 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. Bu v\u0259saitl\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n \u0259rza\u011f\u0131n orta hesabla 25 faizini tullant\u0131ya \u00e7evrildiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, onda qida tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 50 faiz azald\u0131lmas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259halisinin \u0259rzaq x\u0259rcl\u0259rinin 2,325 milyard manat azalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259yini g\u00f6r\u0259rik. Lakin strategiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 h\u0259l\u0259 onun h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si dem\u0259k deyil. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycanda tullant\u0131lar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 qeydiyyat\u0131 sah\u0259sind\u0259 ciddi probleml\u0259r var. X\u00fcsusil\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 tullant\u0131lar k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 nizams\u0131z halda torpa\u011fa basd\u0131r\u0131l\u0131r ki, bu da onlar\u0131n u\u00e7otunu m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz hala g\u0259tirir.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/hafta.az\/upload\/201904\/3068387_o.jpg\" alt=\"M\u0259kt\u0259b h\u0259nd\u0259v\u0259rl\u0259rind\u0259 sahibsiz itl\u0259r\u0259 g\u0259l-g\u0259l dey\u0259n zibil qutular\u0131 \u2013 |  Hafta.az\" \/><\/strong><\/p>\n<p>R\u0259smi statistikaya \u0259sas\u0259n 2022-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 3 milyon 984,1 min ton v\u0259 ya \u0259vv\u0259lki ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 5,4 faiz \u00e7ox tullant\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib ki, onlar\u0131n da 66,7 faizini b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131, 33,3 faizini is\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin istehsal f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v tullant\u0131lar t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n il yaranm\u0131\u015f 2658,3 min ton b\u0259rk m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 78,3 faizi z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 poliqonlara da\u015f\u0131n\u0131b, 21,2 faizi enerji \u0259ld\u0259 edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunub, 0,5 faizi \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 sat\u0131l\u0131b. S\u0259nayed\u0259 v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 yaranan qal\u0131qlar daxil olmaqla, \u00f6t\u0259n il istehsalat tullant\u0131lar\u0131n\u0131n 28,5 faizi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 xammal kimi istifad\u0259 edilib, 42,7 faizi \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 sat\u0131l\u0131b, 3,8 faizi ixrac olunub, 13,8 faizi z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 poliqonlara da\u015f\u0131n\u0131b, 11,2 faizi is\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 qal\u0131b.<\/p>\n<p>R\u0259smi statistika qida tullant\u0131lar\u0131na dair hesablama ya aparm\u0131r, ya da a\u00e7\u0131qlam\u0131r. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 strategiyada qar\u015f\u0131ya qoyulan h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7at\u0131l\u0131b-\u00e7at\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda strategiya haz\u0131rlan\u0131b, lakin&#8230; Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya \u0259rzaq bazar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nan bahala\u015fma, h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, davam edir. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k inflyasiyan\u0131n \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si kimi \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u018frzaq qiym\u0259tl\u0259rinin bahala\u015fmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n istehlak\u0131nda yol veril\u0259n israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmur. BMT \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fklilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, qlobal qida tullant\u0131lar\u0131 1,6 milyard ton \u201cilkin qida ekvivalenti\u201d h\u0259cmind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. H\u0259r il d\u00fcnyada \u00fcmumi \u0259rzaq itkisi 1,3 milyard ton t\u0259\u015fkil edir. Bildirilir ki, h\u0259r il itiril\u0259n v\u0259 ya israf edil\u0259n qida yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan suyun b\u00fct\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":642344,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b-583x365.jpg",583,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",640,401,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/8d467ce8db52bc890871bca84c334e4b.jpg",798,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda strategiya haz\u0131rlan\u0131b, lakin&#8230; Son ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya \u0259rzaq bazar\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nan bahala\u015fma, h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, davam edir. \u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259k inflyasiyan\u0131n \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si kimi \u0259rzaq qiym\u0259tl\u0259ri \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u018frzaq qiym\u0259tl\u0259rinin bahala\u015fmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n istehlak\u0131nda yol veril\u0259n israf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmur. BMT \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fklilat\u0131n\u0131n (FAO) hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, qlobal qida tullant\u0131lar\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/642342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=642342"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/642342\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/642344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=642342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=642342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=642342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}