{"id":642625,"date":"2023-10-08T10:56:55","date_gmt":"2023-10-08T06:56:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=642625"},"modified":"2023-10-08T10:56:55","modified_gmt":"2023-10-08T06:56:55","slug":"q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan-xronikasi-yarisi-azad-olan-yarisi-q%c9%99rib-qalan-surnuxu-k%c9%99ndi-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=642625","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131: Yar\u0131s\u0131 azad olan, yar\u0131s\u0131 q\u0259rib qalan \u015eurnuxu k\u0259ndi &#8211; V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru El\u00e7in \u018flib\u0259ylinin t\u0259qdimat\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n Gorus rayonunun \u015eurnux k\u0259ndinin etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p>Verili\u015fd\u0259 k\u0259ndin tarixi, abid\u0259l\u0259ri, at\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u0259tb\u0259xi, bayram \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259n geni\u015f s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, k\u0259nd \u015eurnuxu \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259, Gorus rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259n 17 kilometr c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259, Qafan-Gorus magistral yolunun k\u0259nar\u0131nda, A\u011fbulaq, \u015eams\u0131z, \u015eahverdil\u0259r v\u0259 \u00c7ayz\u0259mi k\u0259ndl\u0259rinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Toponim Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cki\u00e7ik \u015f\u0259lal\u0259\u201d m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n \u201c\u00e7\u0131rnox\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn fonetik formas\u0131 olan \u201c\u015fumux\u201d, \u201c\u015f\u0131rn\u0131x\u201d s\u00f6z\u00fc \u0259sas\u0131nda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib. 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun \u015eurnux k\u0259ndind\u0259 yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fay\u0131b. 1947-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015eurnux sakinl\u0259ri K\u00fcr-Araz vadisin\u0259 yerl\u0259\u015fdirilib. 1953-c\u00fc il Stalinin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u015furnuxlu t\u00fcrkl\u0259r k\u0259nd\u0259 qay\u0131d\u0131blar. 1979-cu ild\u0259 \u015eurnuxda 560 az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p>Vur\u011fulan\u0131b ki, \u015eurnux k\u0259ndi Gorus rayonunun \u0259n b\u00f6y\u00fck az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi idi:<\/p>\n<p>\u201c1988-ci ild\u0259 k\u0259ndd\u0259 100 ev, 800-\u0259 yax\u0131n \u0259hali var idi. K\u0259ndd\u0259 \u0259n q\u0259dim zamanlardan son ill\u0259r\u0259, y\u0259ni 1989-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fay\u0131b. \u015eurnux k\u0259ndinin \u0259traf\u0131nda q\u0259dim kils\u0259nin v\u0259 q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n qal\u0131qlar\u0131n\u0131n, K\u0259p\u0259z da\u011f\u0131 adlanan yerd\u0259ki pirin-ibad\u0259tgah\u0131n olmas\u0131 bu k\u0259ndin q\u0259dim tarix\u0259 malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n faktlard\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, 1948-1952-ci ill\u0259rin deportasiyas\u0131 zaman\u0131 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259ri kimi, \u015eurnux camaat\u0131n\u0131n da bir hiss\u0259si k\u00f6\u00e7\u00fcb Az\u0259rbaycana g\u0259lib. K\u0259ndd\u0259 m\u00fcasirtipli m\u0259kt\u0259b binas\u0131, klub, kitabxana, tibb m\u0259nt\u0259q\u0259si, idar\u0259 binas\u0131, ma\u011faza, \u00e7oxlu ikim\u0259rt\u0259b\u0259li, h\u0259r c\u00fcr \u015f\u0259raiti olan x\u00fcsusi evl\u0259r olub. 1988-ci il noyabr\u0131n sonlar\u0131nda rayonun b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u015eurnux k\u0259ndinin camaat\u0131 zorla deportasiya olunub.<\/p>\n<p>O da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, \u015eurnux k\u0259ndinin q\u0259rb hiss\u0259si indi Qubadl\u0131 rayonunun \u0259razisidir. Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistanla d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259dinin delimitasiyas\u0131 v\u0259 demarkasiyas\u0131 prosesi n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259ndin q\u0259rb hiss\u0259si, 12 evd\u0259n ibar\u0259t \u0259razi Qubadl\u0131 rayonuna qaytar\u0131l\u0131b. H\u0259min \u0259razi Birinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259sinin m\u0259qs\u0259di tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131lmas\u0131, tan\u0131d\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n deportasiyaya m\u0259ruz qoyulmas\u0131ndan, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin ad\u0131 silin\u0259n toponiml\u0259rin, says\u0131z-hesabs\u0131z yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri &#8211;\u00a0q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray v\u0259 istehkam qal\u0131qlar\u0131, karvansaralar, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259r, xa\u00e7da\u015flar, at-qo\u00e7 heyk\u0259ll\u0259ri, m\u0259b\u0259d, kils\u0259, m\u0259scid, pir v\u0259 ocaqlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, h\u0259min \u0259razinin t\u0259miz o\u011fuz-t\u00fcrk m\u0259sk\u0259nl\u0259ri oldu\u011funu t\u0259sdiq ed\u0259n faktlar\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Prezident\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyevin<\/strong>\u00a0Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 dediyi \u201cXX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n x\u0259rit\u0259 bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir v\u0259 biz yax\u015f\u0131 bilirik ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 tarix boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ya\u015fay\u0131b. \u0130ndi \u0259sas v\u0259zif\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti d\u0259 bunu bilsin\u201d, \u2013 fikrini \u0259sas tutaraq, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin t\u0259bli\u011fidir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 tarix\u00e7il\u0259rin, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, deportasiyaya m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259yat hekay\u0259sini i\u015f\u0131qland\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/6FBGWkuUOu8?si=a6WBlHhxiO2tHd9C\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru El\u00e7in \u018flib\u0259ylinin t\u0259qdimat\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n Gorus rayonunun \u015eurnux k\u0259ndinin etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f haz\u0131rlan\u0131b. Verili\u015fd\u0259 k\u0259ndin tarixi, abid\u0259l\u0259ri, at\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u0259tb\u0259xi, bayram \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259n geni\u015f s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131b. Bildirilib ki, k\u0259nd \u015eurnuxu \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259, Gorus rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259n 17 kilometr c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259, Qafan-Gorus magistral yolunun k\u0259nar\u0131nda, A\u011fbulaq, \u015eams\u0131z, \u015eahverdil\u0259r v\u0259 \u00c7ayz\u0259mi k\u0259ndl\u0259rinin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Toponim Az\u0259rbaycan dilind\u0259 \u201cki\u00e7ik \u015f\u0259lal\u0259\u201d m\u0259nas\u0131nda i\u015fl\u0259n\u0259n \u201c\u00e7\u0131rnox\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn fonetik formas\u0131 olan \u201c\u015fumux\u201d, \u201c\u015f\u0131rn\u0131x\u201d s\u00f6z\u00fc \u0259sas\u0131nda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib. 1920-ci ill\u0259rd\u0259 Z\u0259ng\u0259zurun \u015eurnux k\u0259ndind\u0259 yaln\u0131z az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fay\u0131b.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":642628,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/FotoJet-1-5.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259n\u0259t\u015f\u00fcnasl\u0131q \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru El\u00e7in \u018flib\u0259ylinin t\u0259qdimat\u0131nda Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n Gorus rayonunun \u015eurnux k\u0259ndinin etnoqrafiyas\u0131 haqq\u0131nda x\u00fcsusi burax\u0131l\u0131\u015f haz\u0131rlan\u0131b. Verili\u015fd\u0259 k\u0259ndin tarixi, abid\u0259l\u0259ri, at\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u0259tb\u0259xi, bayram \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259n geni\u015f s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131l\u0131b. Bildirilib ki, k\u0259nd \u015eurnuxu \u00e7ay\u0131n\u0131n sol sahilind\u0259, Gorus rayon m\u0259rk\u0259zind\u0259n 17 kilometr c\u0259nub-\u015f\u0259rqd\u0259, Qafan-Gorus magistral yolunun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/642625"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=642625"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/642625\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/642628"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=642625"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=642625"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=642625"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}