{"id":643508,"date":"2023-10-10T14:54:14","date_gmt":"2023-10-10T10:54:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=643508"},"modified":"2023-10-10T14:54:14","modified_gmt":"2023-10-10T10:54:14","slug":"oktyabrin-10-u-umumdunya-psixi-saglamliq-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=643508","title":{"rendered":"Oktyabr\u0131n 10-u \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>1992-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 10-u \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bu t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q Federasiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 t\u0259sis edilib.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n insan m\u00fcxt\u0259lif psixi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. H\u0259r il 3 milyon n\u0259f\u0259r alkoqoldan v\u0259 h\u0259r 40 saniy\u0259d\u0259 bir n\u0259f\u0259r intihar n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n insan\u0131n psixi pozuntulardan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyini, h\u0259r il 3 milyon insan\u0131n alkoqoldan sui-istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 h\u0259r 40 saniy\u0259d\u0259 bir insan\u0131n intihar etdiyini bildirib. \u018fn \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n psixi x\u0259st\u0259lik depressiyad\u0131r. T\u0259\u015fkilat\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda depressiya \u0259lillik m\u00fcdd\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r aras\u0131nda birinci yerd\u0259dir. \u00d6t\u0259nilki statistikaya g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 18 min 561 n\u0259f\u0259r psixi pozuntu v\u0259 davran\u0131\u015f pozuntusu olan x\u0259st\u0259 var.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q G\u00fcn\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131 psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n probleml\u0259ri, onun m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 profilaktik \u00fcsullar\u0131 bar\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259tin m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259min g\u00fcn beyn\u0259lxalq psixiatriya t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n tematik jurnallar\u0131 burax\u0131l\u0131r, h\u00f6kum\u0259t strukturlar\u0131 v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131na beyn\u0259lxalq h\u0259r\u0259katda i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran m\u00fcraci\u0259tl\u0259r g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p>Psixi sa\u011flaml\u0131q insan\u0131n \u00f6z qabiliyy\u0259tl\u0259rini realla\u015fd\u0131ra bildiyi, adi h\u0259yat stresl\u0259rinin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259ldiyi, s\u0259m\u0259r\u0259li \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259tdir. Konkret m\u0259qamda insan\u0131n psixi sa\u011flaml\u0131q s\u0259viyy\u0259si bir \u00e7ox sosial, psixoloji v\u0259 bioloji amill\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 olur. D\u00fcnya \u00fczr\u0259 faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, davaml\u0131 sosial-iqtisadi t\u0259zyiq, yoxsulluq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 h\u0259m ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259rdl\u0259r, h\u0259m d\u0259 icmalar \u00fc\u00e7\u00fcn psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n risk amill\u0259rin\u0259 aiddir. S\u00fcr\u0259tli sosial d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, i\u015fd\u0259 stres v\u0259ziyy\u0259ti, gender ayr\u0131-se\u00e7kiliyi, sosial t\u0259crid, qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi, zorak\u0131l\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si, fiziki x\u0259st\u0259likl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 da psixi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r\u0259 aid edilir. Bundan \u0259lav\u0259, insanlar\u0131 psixi pozuntulara h\u0259ssas ed\u0259n x\u00fcsusi psixoloji v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t amill\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin genetik faktorlar v\u0259 beyind\u0259 kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n itm\u0259si kimi bioloji s\u0259b\u0259bl\u0259r d\u0259 bu amill\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Hesablamalara g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 20 faizinin psixi pozuntular\u0131 v\u0259 ya probleml\u0259ri var. Bununla bel\u0259, \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 u\u015faq psixiatrlar\u0131n\u0131n say\u0131 \u00e7ox azd\u0131r. Depressiya d\u00fcnyada \u0259lilliy\u0259 s\u0259b\u0259bi olan \u0259n ba\u015fl\u0131ca x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259ndir. H\u0259r il yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 orta hesabla 800 min insan intihar edir. Halbuki intihar\u0131n \u0259ks\u0259r hallarda s\u0259b\u0259bi olan psixi pozuntular\u0131 m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Psixi pozuntular infeksion v\u0259 qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131n risk amill\u0259rin\u0259 aid edilir. M\u00fcharib\u0259l\u0259r v\u0259 dig\u0259r f\u0259lak\u0259tl\u0259r d\u0259 psixi sa\u011flaml\u0131\u011fa \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n ayr\u0131lmaz v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si olan psixika h\u0259r k\u0259s\u0259 \u00f6z bacar\u0131q v\u0259 \u015f\u0259xsi potensial\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259, adi h\u0259yat stresl\u0259rini d\u0259f etm\u0259y\u0259, m\u0259hsuldar v\u0259 faydal\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259, c\u0259miyy\u0259t\u0259 xeyir verm\u0259y\u0259 imkan yarad\u0131r. Psixi sa\u011flaml\u0131\u011fa nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri depressiv x\u0259st\u0259likl\u0259rin &#8211; \u015fizofreniya, narkotik as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131, epilepsiya, \u0259qli gerilik v\u0259 Altsheymer x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqd\u0131r. M\u00fcasir h\u0259yat\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n stresl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaqdansa, onu \u201cyax\u0131na buraxmamaq\u201d daha yax\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1992-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 10-u \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q Federasiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 t\u0259sis edilib. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n insan m\u00fcxt\u0259lif psixi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. H\u0259r il 3 milyon n\u0259f\u0259r alkoqoldan v\u0259 h\u0259r 40 saniy\u0259d\u0259 bir n\u0259f\u0259r intihar n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n insan\u0131n psixi pozuntulardan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kdiyini, h\u0259r il 3 milyon insan\u0131n alkoqoldan sui-istifad\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 h\u0259r 40&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":643512,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/16969230211434413224_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1992-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il oktyabr\u0131n 10-u \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bu t\u0259qvim g\u00fcn\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya Psixi Sa\u011flaml\u0131q Federasiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 t\u0259sis edilib. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 1 milyarda yax\u0131n insan m\u00fcxt\u0259lif psixi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. H\u0259r il 3 milyon n\u0259f\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/643508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=643508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/643508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/643512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=643508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=643508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=643508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}