{"id":644614,"date":"2023-10-12T15:45:59","date_gmt":"2023-10-12T11:45:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=644614"},"modified":"2023-10-12T15:45:59","modified_gmt":"2023-10-12T11:45:59","slug":"qlobal-iqlim-d%c9%99yisikliyinin-s%c9%99b%c9%99b-olacagi-f%c9%99sadlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=644614","title":{"rendered":"Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131 f\u0259sadlar"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ridir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda da hiss olunmaqdad\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259sirini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Buna misal olaraq i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd&#8221; yana\u015fmalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bunlar bilavasit\u0259 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, h\u0259l\u0259 1997-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sirl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fma sah\u0259sind\u0259 m\u00fcvafiq qurumlar BMT-nin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259sisatlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r h\u0259r il m\u00fcr\u0259kk\u0259b xarakter almaqdad\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 &#8220;ya\u015f\u0131l enerji&#8221;nin f\u0259al olaraq d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 probleml\u0259rinin h\u0259ll olunmas\u0131 prioritetlik t\u0259\u015fkil etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin Radiasiya Probleml\u0259ri \u0130nstitutunun (RP\u0130) direktoru, AMEA-n\u0131n m\u00fcxbir \u00fczv\u00fc, professor \u0130slam Mustafayev Trend-\u0259 bildirib ki, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri son 200 ild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox b\u00fcruz\u0259 verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>O bildirib ki, indiy\u0259c\u0259n orta iqlim temperaturu t\u0259xmin\u0259n 0,8-1,2 d\u0259r\u0259c\u0259 aras\u0131nda art\u0131b.<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, bu \u0259srin sonlar\u0131na q\u0259d\u0259r temperatur 4 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259d\u0259k qalxa bil\u0259r. Temperatur bu q\u0259d\u0259r artsa, f\u0259lak\u0259tl\u0259r qa\u00e7\u0131lmaz olacaq. Bu, o dem\u0259kdir ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti su il\u0259 t\u0259min ed\u0259n buzlaqlar\u0131n qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox azalacaq. Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 buzlaqlar\u0131n \u0259rim\u0259si m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Sular \u00e7ox nizams\u0131z paylanacaq, sell\u0259rin, da\u015fq\u0131nlar\u0131n, quraql\u0131qlar\u0131n intensivliyi artacaq. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bundan \u00e7ox b\u00f6y\u00fck z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259k, m\u0259hsul q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 olacaq. Quraql\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 suya b\u00f6y\u00fck ehtiyac yaranacaq.<\/p>\n<p>Professor deyib ki, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&#8220;Bu da birba\u015fa \u0259traf m\u00fchit\u0259 karbon qaz\u0131n\u0131n at\u0131lmas\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259t son 30 ild\u0259 karbon qaz\u0131n\u0131n azalmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yollar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. H\u0259r il \u00e7aylar\u0131m\u0131zda da\u015fq\u0131nlar v\u0259 sell\u0259r art\u0131r, uzunm\u00fcdd\u0259tli quraql\u0131q ba\u015f verir. Otlaqlar quruyur. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 ciddi ziyan \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Qafqaz\u0131n arteriyas\u0131 hesab olunan K\u00fcr \u00e7ay\u0131 \u00f6t\u0259n il qurumu\u015fdu. Bu \u00e7ay\u0131n qurumas\u0131 ciddi siqnald\u0131r. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 adaptasiya t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r. Y\u0259ni, yeni n\u00f6v k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si, strukturun d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si kimi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Yeni su anbarlar\u0131 tikilm\u0259li, g\u00fcn\u0259\u015f enerjisind\u0259n geni\u015f istifad\u0259 edilm\u0259lidir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri qoyulmu\u015f t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l ets\u0259l\u0259r, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri yava\u015flayacaq&#8221;, &#8211; dey\u0259 o, qeyd edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ridir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda da hiss olunmaqdad\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259sirini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Buna misal olaraq i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd&#8221; yana\u015fmalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bunlar bilavasit\u0259 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, h\u0259l\u0259 1997-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sirl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fma sah\u0259sind\u0259 m\u00fcvafiq qurumlar BMT-nin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259sisatlar\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":644619,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/e3b90b806b4a67056e1a6fb29b26b93b.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n qlobal probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ridir. Qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda da hiss olunmaqdad\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259sirini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Buna misal olaraq i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;A\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd&#8221; yana\u015fmalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. Bunlar bilavasit\u0259 qlobal iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/644614"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=644614"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/644614\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/644619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=644614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=644614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=644614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}