{"id":645039,"date":"2023-10-13T17:11:19","date_gmt":"2023-10-13T13:11:19","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=645039"},"modified":"2023-10-13T17:11:19","modified_gmt":"2023-10-13T13:11:19","slug":"meymundaki-f%c9%99ras%c9%99t%c9%99-bax-donuz-boyr%c9%99yi-il%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=645039","title":{"rendered":"Meymundak\u0131 f\u0259ras\u0259t\u0259 bax: Donuz b\u00f6yr\u0259yi il\u0259&#8230;"},"content":{"rendered":"<section>\n<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar orqan transplantasiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011fur \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, bu t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir meymunun geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz b\u00f6yr\u0259yi il\u0259 iki ild\u0259n \u00e7ox sa\u011f qal\u0131b.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u201cThe Guardian\u201d q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. N\u0259\u015frd\u0259 qeyd edilib ki, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n \u201ce-Genesis\u201d biotexnologiya \u015firk\u0259ti v\u0259 Harvard Universitetinin Tibb fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259dqiqat qrupu hesab edir ki, genetik c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz orqanlar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qlobal donor \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 kimi b\u00f6y\u00fck problemi h\u0259ll ed\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Biotexnologiya \u015firk\u0259tin r\u0259hb\u0259ri\u00a0 Michael Curtis deyib ki, bu \u201cf\u00f6vq\u0259lad\u0259 nailiyy\u0259t\u201d h\u0259yat xilas ed\u0259n orqan n\u0259qlin\u0259 ehtiyac\u0131 olan says\u0131z-hesabs\u0131z x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcmid verir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131blar ki, heyvan orqanlar\u0131 x\u0259st\u0259nin immun sistemi t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edil\u0259r\u0259k insanlarda da d\u00fczg\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Son t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar g\u0259nc yucatan donuzlar\u0131n\u0131n b\u00f6yr\u0259kl\u0259rind\u0259ki genl\u0259ri makak\u00a0meymunlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l onlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn CRISPR-Cas9 (DNT hiss\u0259l\u0259rinin k\u0259silm\u0259sin\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259n \u201cgenetik qay\u00e7\u0131\u201d n\u00f6v\u00fc) adl\u0131 al\u0259td\u0259n istifad\u0259 edibl\u0259r. Bu genetik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u0259qs\u0259di orqanlar\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 orqan transplantasiyas\u0131ndan sonra al\u0131c\u0131larda yenid\u0259n aktivl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259k donuz viruslar\u0131n\u0131 aradan qald\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r \u201cNature\u201d jurnal\u0131nda yaz\u0131blar ki, immun sisteminin orqanlar\u0131na uy\u011funla\u015fmamas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 yaln\u0131z \u00fc\u00e7 geni d\u0259yi\u015fibl\u0259r, lakin bu t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalan meymunlar 24 g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox ya\u015faya bilm\u0259yibl\u0259r. Lakin onlar daha sonra b\u00f6yr\u0259kl\u0259r\u0259 qan\u0131n laxtalanmas\u0131n\u0131, iltihab\u0131 v\u0259 dig\u0259r immun reaksiyalar\u0131 azaldan 7 insan genini \u0259lav\u0259 etdikl\u0259rini bildirib. Bundan sonra da meymunlar 176 g\u00fcn ya\u015faya bilibl\u0259r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildiribl\u0259r ki, bu yeniliyi immunitet sistemini s\u0131x\u0131\u015fd\u0131ran \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fcalic\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fdirdikd\u0259 s\u0131naqdan ke\u00e7irilmi\u015f meymunun donuz b\u00f6yr\u0259yi il\u0259 iki ild\u0259n \u00e7ox (758 g\u00fcn) ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar onu da qeyd edibl\u0259r ki, onlar donor kimi yucatan donuzlar\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n b\u00f6yr\u0259kl\u0259ri insan\u0131n b\u00f6yr\u0259kl\u0259ri il\u0259 t\u0259xmin\u0259n eyni \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259dir. Onlar genetik c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz orqanlar\u0131n\u0131n insanlarda meymunlardan daha yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259m\u0259sini deyibl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar, ara\u015fd\u0131rman\u0131n dig\u0259r n\u00f6vl\u0259rd\u0259n insanlara orqan n\u0259qli t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini t\u0259sdiql\u0259m\u0259yi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n FDA-ya (Amerika Qida v\u0259 D\u0259rman Dair\u0259si) m\u0259lumat bazas\u0131 yaradaca\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n meymunlar\u0131n ya\u015fama m\u00fcdd\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 b\u00f6y\u00fck f\u0259rqin olmamas\u0131n\u0131n da \u0259trafl\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259min\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kibl\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, ara\u015fd\u0131rman\u0131n elmi m\u0259qal\u0259si \u201cNature&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal Cahanov,<\/strong><em>\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1697202619111\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage fotorama__pointer\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2023\/10\/13\/-ffbd6cbb169720131816074443110924289.jpg\" \/><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2023\/10\/13\/-51594de1169720131821034235910467539.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--prev fotorama__arr--disabled\" tabindex=\"-1\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__arr fotorama__arr--next\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav-wrap\">\n<div class=\"fotorama__nav fotorama__nav--thumbs\">\n<div class=\"fotorama__nav__shaft\">\n<div class=\"fotorama__thumb-border\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb fotorama__active\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2023\/10\/13\/-ffbd6cbb169720131816074443110924289.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__nav__frame fotorama__nav__frame--thumb\" tabindex=\"0\" role=\"button\">\n<div class=\"fotorama__thumb fotorama__loaded fotorama__loaded--img\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/150x100_2\/upload\/gallery\/2023\/10\/13\/-51594de1169720131821034235910467539.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\"><\/div>\n<div class=\"d-none d-sm-block\"><\/div>\n<\/section>\n<section id=\"new_block_2\" class=\"mt-3 d-print-none\">\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-md-12\"><\/div>\n<\/div>\n<\/section>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar orqan transplantasiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011fur \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, bu t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir meymunun geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz b\u00f6yr\u0259yi il\u0259 iki ild\u0259n \u00e7ox sa\u011f qal\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u201cThe Guardian\u201d q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. N\u0259\u015frd\u0259 qeyd edilib ki, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n \u201ce-Genesis\u201d biotexnologiya \u015firk\u0259ti v\u0259 Harvard Universitetinin Tibb fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259dqiqat qrupu hesab edir ki, genetik c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz orqanlar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn qlobal donor \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 kimi b\u00f6y\u00fck problemi h\u0259ll ed\u0259 bilir. Biotexnologiya \u015firk\u0259tin r\u0259hb\u0259ri\u00a0 Michael Curtis deyib ki, bu \u201cf\u00f6vq\u0259lad\u0259 nailiyy\u0259t\u201d h\u0259yat xilas ed\u0259n orqan n\u0259qlin\u0259 ehtiyac\u0131 olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":645043,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/2596a54c16972012985682118511073618.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar orqan transplantasiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011fur \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, bu t\u0259dqiqat n\u0259tic\u0259sind\u0259 bir meymunun geni d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f donuz b\u00f6yr\u0259yi il\u0259 iki ild\u0259n \u00e7ox sa\u011f qal\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n \u201cThe Guardian\u201d q\u0259zetind\u0259 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc olunub. N\u0259\u015frd\u0259 qeyd edilib ki, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n \u201ce-Genesis\u201d biotexnologiya \u015firk\u0259ti v\u0259 Harvard Universitetinin Tibb fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259dqiqat qrupu hesab edir ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=645039"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645039\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/645043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=645039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=645039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=645039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}