{"id":645094,"date":"2023-10-13T19:40:56","date_gmt":"2023-10-13T15:40:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=645094"},"modified":"2023-10-13T19:40:56","modified_gmt":"2023-10-13T15:40:56","slug":"az%c9%99rbaycan%c9%99silli-astronom-planetimizd%c9%99-h%c9%99yat-pisl%c9%99ss%c9%99-marsa-koc-bas-ver%c9%99-bil%c9%99r-musahib%c9%99-foto-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=645094","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0259silli astronom: \u201cPlanetimizd\u0259 h\u0259yat pisl\u0259\u015fs\u0259, Marsa k\u00f6\u00e7 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r\u201d &#8211; M\u00dcSAH\u0130B\u018f + FOTO\/V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p>Kainat haqq\u0131nda bilm\u0259diyimiz b\u0259lk\u0259 milyonlarla, h\u0259tta daha \u00e7ox h\u0259qiq\u0259t var. S\u0259rh\u0259dl\u0259rini tamamil\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259diyimiz, b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 vaxt \u00f6yr\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz bu sonsuz m\u0259kanda davaml\u0131 t\u0259kam\u00fcl prosesi ya\u015fan\u0131r. Son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 al\u0259m haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimiz bir \u00e7ox c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fib v\u0259 radioastronomiya elmi burada m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Kainat\u0131n t\u0259kam\u00fcl etdiyini, g\u00f6r\u00fcn\u0259n materiyan\u0131n m\u00f6vcud olan h\u0259r \u015feyin yaln\u0131z 5%-ni t\u0259\u015fkil etdiyini m\u0259hz bu elm sah\u0259sinin say\u0259sind\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p>APA-n\u0131n Rusiya \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcxbiri F\u0259rid \u018fkb\u0259rov 85 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 63 ilini kainat\u0131n t\u0259dqiqat\u0131na-radioastronomiyaya h\u0259sr ed\u0259n az\u0259rbaycan\u0259silli rusiyal\u0131 m\u0259\u015fhur astronom R\u00fcst\u0259m Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259t olub.<\/p>\n<p>R\u00fcst\u0259m Davud o\u011flu Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski&#8230; Rusiyan\u0131n elm ictimaiyy\u0259tin\u0259 onun ad\u0131 yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. 1938-ci ild\u0259 Bak\u0131da do\u011fulan, 1960-c\u0131 ild\u0259n Moskva vilay\u0259tinin Serpuxov rayonunun Pu\u015fino elm \u015f\u0259h\u0259rciyind\u0259 ya\u015fayan h\u0259myerlimiz sovet v\u0259 m\u00fcasir Rusiya radioastronomiyas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 dayanan elm adamlar\u0131ndan biri hesab olunur. \u018fsl\u0259n A\u011fstafan\u0131n Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259n k\u0259ndind\u0259n olan h\u0259myerlimiz 60 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, kainat\u0131n t\u0259dqiqi, kosmik obyektl\u0259ri radio dal\u011falar diapazonunda elektromaqnit \u015f\u00fcalar\u0131 vasit\u0259si il\u0259 t\u0259dqiq ed\u0259n radioastronomiya il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldur. Fizika-riyaziyyat elml\u0259ri doktoru, professor R\u00fcst\u0259m Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski Bak\u0131da u\u015faql\u0131qdan, orta m\u0259kt\u0259b ill\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n astronomiyaya maraq g\u00f6st\u0259rdiyini deyir:<\/p>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/85rthTYvV2Q?si=wDYvI-Hz9-qtEbJb\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMTMvMTcvMjYvMjUvNDAyMTI2M2YtZTRhMC00M2JhLTk3NDQtNTZkZGMxOTc4NGZmL3Bob3RvXzUyODA3MDE4ODE4OTY3ODU2MThfeV8xNjk3MTkzODM5LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=6c55a686bc7ba2b6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; R\u00fcst\u0259m m\u00fc\u0259llim, astronom olmaq ist\u0259yi sizd\u0259 nec\u0259 yarand\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u0259n be\u015finci sinifd\u0259 oxuyanda astronomiya d\u0259rn\u0259yin\u0259 qo\u015fuldum. Bu d\u0259rn\u0259y\u0259 \u0259fsan\u0259vi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Sergey Sorin r\u0259hb\u0259rlik edirdi. Bir ne\u00e7\u0259 il bundan qabaq Bak\u0131da onun y\u00fcz illiyi qeyd olundu. Sorinin heyr\u0259tamiz yumoru v\u0259 m\u00fc\u0259llimlik istedad\u0131 var idi. O, biz\u0259 ki\u00e7ik teleskoplar ver\u0259r\u0259k evd\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tmi\u015fdi. Maraql\u0131d\u0131r ki, Sorin d\u0259rn\u0259yin u\u015faqlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 \u015eamax\u0131 rayonunda r\u0259s\u0259dxana \u00fc\u00e7\u00fcn ideal yer se\u00e7mi\u015fdi. \u00dc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 d\u0259rn\u0259yin \u00fczvl\u0259ri ora ekspedisiyalara gedirdil\u0259r. 1952-ci ild\u0259 Pulkovo R\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131n direktoru Vladimir Krat bizim d\u0259rn\u0259y\u0259 g\u0259ldi v\u0259 Sergey Sorin ona ki\u00e7ik teleskoplar\u0131m\u0131zla \u015eamax\u0131dan \u00e7\u0259kilmi\u015f foto\u015f\u0259kill\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi. Bu \u0259lam\u0259tdar g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 m\u0259n d\u0259 i\u015ftirak edirdim. \u201cN\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m qranulyasiya!\u201d \u2013 dey\u0259 direktor q\u0131\u015fq\u0131rd\u0131. Krat ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc ki, Sergey Sorin \u00e7ox yax\u015f\u0131 astroiqlimi olan yer tap\u0131b v\u0259 bel\u0259likl\u0259, \u015eamax\u0131 rayonunda g\u00fcn\u0259\u015f r\u0259s\u0259dxanas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 q\u0259rara al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Amma m\u0259n c\u0259mi iki il, 5-7-ci sinifd\u0259 oxuyanda astronomiya d\u0259rn\u0259yind\u0259 i\u015ftirak etdim. 8-ci sinifd\u0259 art\u0131q voleybola maraq g\u00f6st\u0259rirdim, astronomiya d\u0259rn\u0259yini voleybol d\u0259rn\u0259yin\u0259 d\u0259yi\u015fdim. \u201cNeft\u00e7i\u201d idman c\u0259miyy\u0259tind\u0259 oynay\u0131rd\u0131m. M\u0259n yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t komandan\u0131n kapitan\u0131 idim. Bak\u0131da birinci yeri qazanm\u0131\u015fd\u0131q. Ming\u0259\u00e7evir\u0259 respublika birinciliyin\u0259 getdiyimizi yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131ram.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMTMvMTcvMjYvMjUvOGVkMGM4N2ItMWRhMy00ZmQxLTk3OWMtZGE1YTUzMmVkN2IzLzJfMTY5NzE5Mzg1OS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=ac0a6c988153d04e\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>1955-ci ild\u0259 Leninqrad D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Riyaziyyat-mexanika fak\u00fclt\u0259sinin Astronomiya\u00a0ixtisas\u0131na daxil olan R\u00fcst\u0259m Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski ali m\u0259kt\u0259bi bitirdikd\u0259n sonra 1960-c\u0131 ild\u0259 Moskva vilay\u0259tinin Pu\u015fino elmi \u015f\u0259h\u0259rciyind\u0259ki radioastronomiya stansiyas\u0131na laborant t\u0259yin olunur. V\u0259 bel\u0259likl\u0259, Pu\u015fino r\u0259s\u0259dxanas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan ilk az\u0259rbaycanl\u0131 astronom olur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bak\u0131 v\u0259 Leninqraddan sonra Pu\u015finoya, Moskvadan 100 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n bu \u015f\u0259h\u0259rciy\u0259 nec\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcn\u00fcz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Leninqrad D\u00f6vl\u0259t Universitetinin Riyaziyyat-mexanika fak\u00fclt\u0259sinin Astronomiya\u00a0ixtisas\u0131n\u0131n sonuncu kursunda m\u0259ni v\u0259 daha bir t\u0259l\u0259b\u0259 yolda\u015f\u0131m\u0131 kafedradan \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131lar. Dedil\u0259r ki, biz Kr\u0131ma getm\u0259li, orada yerl\u0259\u015f\u0259n radioastronomiya r\u0259s\u0259dxanas\u0131nda t\u0259cr\u00fcb\u0259 ke\u00e7m\u0259liyik. Biz is\u0259 astronom olmaq, y\u0259ni, optik teleskopla i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259yirdik. Amma o vaxta kimi biz\u0259 he\u00e7 k\u0259s radioastronomiya haqq\u0131nda he\u00e7 bir m\u0259lumat verm\u0259mi\u015fdi. \u00d6lk\u0259d\u0259 bu elm sah\u0259si o vaxt h\u0259l\u0259 t\u0259z\u0259-t\u0259z\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131rd\u0131. \u00c7ox az adam bununla m\u0259\u015f\u011ful olurdu. \u00c7\u00fcnki radioteleskoplar\u0131n say\u0131 az idi. Biz m\u0259cbur olub, r\u0259hb\u0259rliyin q\u0259rar\u0131n\u0131 q\u0259bul etdik. Amma sonradan radioastronomiyaya m\u0259nd\u0259 maraq yarand\u0131. M\u0259n Pu\u015finoya g\u0259l\u0259nd\u0259 r\u0259s\u0259dxanada art\u0131q 22 metrlik radioteleskop f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi v\u0259 bu teleskopla art\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131rd\u0131. Amma bura dem\u0259k olar ki, d\u00fcz\u0259nlik v\u0259 ke\u00e7\u0259l da\u011flardan ibar\u0259t idi. He\u00e7 yolu bel\u0259 yox idi. Pu\u015fino \u015f\u0259h\u0259rciyi m\u0259n bura g\u0259l\u0259nd\u0259n sonra sal\u0131n\u0131b. Bura t\u0259kc\u0259, astronomiya il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n deyil, bioloqlar\u0131n da \u015f\u0259h\u0259ridir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMTMvMTcvMjYvMjUvMmUxZmIxZGMtZTIxZC00NWE0LWFlN2QtZTAwNzQ4NjE2NGYyLzNfMTY5NzE5Mzg5OS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=5805d10773320f1c\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Q\u0131saca izah ets\u0259k, radioastronomiya konkret olaraq n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu elm sah\u0259si ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bizim \u0259traf m\u00fchit haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimizi m\u00fck\u0259mm\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131md\u0131r. Fundamental elm sah\u0259si olan radioastronomiya biz\u0259 kainat\u0131n, d\u00fcnyan\u0131n nec\u0259 quruldu\u011fu, hans\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00f6vcud oldu\u011funu, qanunauy\u011funluqlar\u0131 izah edir. Radioastronomiya m\u0259lumatlar\u0131ndan, t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n planetl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259, kosmos s\u0259nayesind\u0259, h\u0259rbi s\u0259nayed\u0259 v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda istifad\u0259 olunur. Bu g\u00fcn naviqasiya sah\u0259sinin inki\u015faf etm\u0259si m\u0259hz radioastronomiya il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131 astronom yer k\u00fcr\u0259sind\u0259n ba\u015fqa Mars planetind\u0259 h\u0259yat\u0131n m\u00f6vcud olmas\u0131 iddialar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Bildirir ki, uza\u011f\u0131 50-100 ild\u0259n sonra Marsda ya\u015fay\u0131\u015f qurula bil\u0259r. Bununla bel\u0259, h\u0259myerlimiz Yer planetini ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin g\u00f6zl\u0259m\u0259diyini s\u00f6yl\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Mars planetind\u0259 h\u0259yat\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011funa dair iddialar s\u0259sl\u0259nir. Siz nec\u0259, d\u0259st\u0259kl\u0259yirsizmi bu iddialar\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, Marsda h\u0259yat \u0259lam\u0259tl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Lakin bu, he\u00e7 d\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi deyil, buna b\u0259nz\u0259rdir, amma kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tinlikl\u0259r var. Lakin n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, insan \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri aradan qald\u0131rma\u011fa qadirdir, o zaman Marsdak\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri d\u0259 insan \u0259li il\u0259 aradan qald\u0131r\u0131b, h\u0259yat qurmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259g\u0259r planetimizd\u0259 h\u0259yat \u015f\u0259raiti pisl\u0259\u015fs\u0259, o zaman ola bilsin ki, yax\u0131n 50-100 ild\u0259 Marsa ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6\u00e7 ba\u015f versin. Bununla bel\u0259, Yer k\u00fcr\u0259sini ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r g\u00f6zl\u0259mir. Maqnit qas\u0131r\u011falar\u0131, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, quraql\u0131q v\u0259 ba\u015f ver\u0259n dig\u0259r kataklizml\u0259r G\u00fcn\u0259\u015fin aktivliyinin \u00e7oxal\u0131b-azalmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, bu da d\u00f6vr\u00fc xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Y\u0259ni, bel\u0259 hallar y\u00fcz ill\u0259r bundan \u00f6nc\u0259 d\u0259 olub, sonra h\u0259r \u015fey normala d\u00f6n\u00fcb.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMTMvMTcvMjYvMjUvNGFiYzY1OTItNGMxMy00OWFhLWJlNWQtM2Y1MWRhNzA5YmVjLzVfMTY5NzE5MzkzOS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=d4093baeeabb340a\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; R\u00fcst\u0259m m\u00fc\u0259llim, soyad\u0131n\u0131z maraql\u0131d\u0131r. Siz Bak\u0131da do\u011fulub-b\u00f6y\u00fcm\u00fcs\u00fcn\u00fcz, amma soyad\u0131n\u0131z \u0259slinizin Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nd\u0259n oldu\u011funuza i\u015far\u0259 verir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, valideynl\u0259rim d\u0259 Bak\u0131da ya\u015fay\u0131b. Ata t\u0259r\u0259fd\u0259n biz A\u011fstafa rayonunun Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259n k\u0259ndind\u0259nik. Lakin qohumlar\u0131m\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin soyad\u0131 Qiyasb\u0259ylidir. Babam Nadir b\u0259y Qiyasb\u0259yli Moskvada Petrovski-Razumovski ad\u0131na K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Akademiyas\u0131nda aqronom t\u0259hsili al\u0131b. O, f\u0259rql\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn soyad\u0131na \u0259lav\u0259 edib v\u0259 bel\u0259likl\u0259, Qiyasb\u0259yli-Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski soyad\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. Soyad m\u0259n\u0259, bizim n\u0259sl\u0259 g\u0259lib \u00e7atanda, birinci hiss\u0259si d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 m\u0259n Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski olmu\u015fam. Anam\u0131n valideynl\u0259ri is\u0259 Qazax rayonundand\u0131r. Onlar\u0131n soyad\u0131 V\u0259kilovdur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; S\u0259m\u0259d Vur\u011funla qohumlu\u011funuz varm\u0131? Onun da soyad\u0131 V\u0259kilovdur.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, S\u0259m\u0259d Vur\u011funla ana t\u0259r\u0259fd\u0259n qohumuq. Babam M\u0259mm\u0259d Rza V\u0259kilov Tiflisd\u0259 rus gimnaziyas\u0131nda t\u0259hsil al\u0131b. Daha sonra Xarkova gedib. Orada universitetin tibb fak\u00fclt\u0259sini bitir\u0259nd\u0259n sonra Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131b. Babam Bak\u0131da kas\u0131blar \u00fc\u00e7\u00fcn x\u0259st\u0259xana yarad\u0131b, xalq aras\u0131nda h\u0259min x\u0259st\u0259xanaya V\u0259kilov x\u0259st\u0259xanas\u0131 deyibl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMTMvMTcvMjYvMjQvODA4OTgwMWUtYjkzOS00Zjk2LWJkN2QtYzE3NjQ2MGExYjgyLzZfMTY5NzE5Mzk3NS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=d7f6ab583f7960b9\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf etm\u0259sind\u0259n q\u00fcrur hissi ke\u00e7irdiyini s\u00f6yl\u0259y\u0259n h\u0259myerlimiz \u00f6lk\u0259mizin peyk \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 \u00e7ox sevindiyini s\u00f6yl\u0259yir Bildirir ki, m\u00fcasir d\u00fcnyada peyk \u00f6lk\u0259si statusu almaq h\u0259m elmi, h\u0259m d\u0259 h\u0259rbi-siyasi bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycanla, Bak\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259niz varm\u0131? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018flb\u0259tt\u0259 ki, \u0259laq\u0259m var. Qohumlar\u0131m Bak\u0131da ya\u015fay\u0131r. Onlarla tez-tez \u0259laq\u0259 saxlay\u0131ram. Tez-tez d\u0259 olmasa, Bak\u0131ya gedir\u0259m. M\u0259n\u0259 \u00e7ox xo\u015fdur ki, Az\u0259rbaycan olduqca s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. Kosmik s\u0259nayeni inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. D\u00fczd\u00fcr, Az\u0259rbaycanda n\u0259h\u0259ng radioteleskop yoxdur, amma optik teleskop var, peyk var. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada vacib informasiyan\u0131 laz\u0131mi zamanda al\u0131r. Bu, bir astronom kimi m\u0259ni sevindirir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki,\u00a0Pu\u015fino r\u0259s\u0259dxanas\u0131nda adi laborantdan direktor v\u0259zif\u0259sin\u0259 kimi y\u00fcks\u0259l\u0259n R\u00fcst\u0259m Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski 32 il bu m\u00fch\u00fcm elm oca\u011f\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edib. Haz\u0131rda f\u0259aliyy\u0259tini r\u0259s\u0259dxanan\u0131n apar\u0131c\u0131 elmi \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 kimi davam etdir\u0259n 85 ya\u015fl\u0131 h\u0259myerlimiz iki do\u011fma \u015f\u0259h\u0259rinin oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yir: \u201cBak\u0131 v\u0259 Pu\u015fino. Birind\u0259 m\u0259n do\u011fulmu\u015fam, o biri d\u0259 m\u0259niml\u0259 do\u011fulub\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kainat haqq\u0131nda bilm\u0259diyimiz b\u0259lk\u0259 milyonlarla, h\u0259tta daha \u00e7ox h\u0259qiq\u0259t var. S\u0259rh\u0259dl\u0259rini tamamil\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259diyimiz, b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 vaxt \u00f6yr\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz bu sonsuz m\u0259kanda davaml\u0131 t\u0259kam\u00fcl prosesi ya\u015fan\u0131r. Son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 al\u0259m haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimiz bir \u00e7ox c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fib v\u0259 radioastronomiya elmi burada m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Kainat\u0131n t\u0259kam\u00fcl etdiyini, g\u00f6r\u00fcn\u0259n materiyan\u0131n m\u00f6vcud olan h\u0259r \u015feyin yaln\u0131z 5%-ni t\u0259\u015fkil etdiyini m\u0259hz bu elm sah\u0259sinin say\u0259sind\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olub. APA-n\u0131n Rusiya \u00fczr\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcxbiri F\u0259rid \u018fkb\u0259rov 85 illik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 63 ilini kainat\u0131n t\u0259dqiqat\u0131na-radioastronomiyaya h\u0259sr ed\u0259n az\u0259rbaycan\u0259silli rusiyal\u0131 m\u0259\u015fhur astronom R\u00fcst\u0259m Da\u011fk\u0259s\u0259m\u0259nski il\u0259 h\u0259ms\u00f6hb\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":645097,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/652920121b9a8652920121b9a91697194001652920121b9a5652920121b9a7.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Kainat haqq\u0131nda bilm\u0259diyimiz b\u0259lk\u0259 milyonlarla, h\u0259tta daha \u00e7ox h\u0259qiq\u0259t var. S\u0259rh\u0259dl\u0259rini tamamil\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259diyimiz, b\u0259lk\u0259 d\u0259 he\u00e7 vaxt \u00f6yr\u0259n\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yimiz bu sonsuz m\u0259kanda davaml\u0131 t\u0259kam\u00fcl prosesi ya\u015fan\u0131r. Son onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 al\u0259m haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rimiz bir \u00e7ox c\u0259h\u0259td\u0259n k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fib v\u0259 radioastronomiya elmi burada m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Kainat\u0131n t\u0259kam\u00fcl etdiyini, g\u00f6r\u00fcn\u0259n materiyan\u0131n m\u00f6vcud olan h\u0259r \u015feyin yaln\u0131z&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=645094"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645094\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/645097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=645094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=645094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=645094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}