{"id":645569,"date":"2023-10-15T12:45:36","date_gmt":"2023-10-15T08:45:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=645569"},"modified":"2023-10-15T12:45:36","modified_gmt":"2023-10-15T08:45:36","slug":"guclu-iqtisadiyyat-guclu-dovl%c9%99t-formulu-reallasdi-prezident-ilham-%c9%99liyevin-20-ili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=645569","title":{"rendered":"G\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat \u2013 g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t formulu realla\u015fd\u0131 &#8211; Prezident \u0130lham \u018fliyevin 20 ili"},"content":{"rendered":"<p>Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259\u00a0 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzular\u0131ndan olan &#8211;\u00a0 t\u0259bii\u00a0 s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin \u0259sl sahibin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k ist\u0259yini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, \u201c\u018fsrin kontrakt\u0131\u201d Az\u0259rbaycana n\u0259f\u0259s verdi, \u00f6lk\u0259mizin canlanmas\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>15 oktyabr 2003-c\u00fc il\u00a0 prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 xalq\u0131n 76,84 faiz s\u0259sini toplayaraq Prezident se\u00e7il\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 31 oktyabr tarixind\u0259\u00a0 andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259\u00a0 bu v\u0259dini d\u0259 vermi\u015fdi: \u201cM\u0259n bu g\u00fcn bu y\u00fcks\u0259k k\u00fcrs\u00fcd\u0259n \u0259ziz Prezidentimiz c\u0259nab Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k deyir\u0259m: \u018fziz Prezident, \u0259s\u0259riniz olan m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yik, z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yik, h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf etdir\u0259c\u0259yik, Sizin yolunuzla yeni q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 do\u011fru ged\u0259c\u0259yik.\u201d<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u201cn\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan b\u00f6lg\u0259d\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada \u00f6z siyas\u0259tini inamla apara bilir? Az\u0259rbaycan bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00fcv\u0259nir? Ona g\u00f6r\u0259 ki, g\u00fccl\u00fc iqtisadi dayaqlar\u0131m\u0131z vard\u0131r. G\u00fccl\u00fc iqtisadi dayaqlar siyasi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 d\u0259 t\u0259kan verir. Bu g\u00fcn, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apar\u0131r\u201d s\u00f6zl\u0259ri 20 illik siyas\u0259t\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda neft amilin\u0259 \u00f6n\u0259m ver\u0259n, neft-qaz s\u0259nayesini iqtisadiyyat\u0131n onur\u011fa s\u00fctunu kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n\u00a0 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyas\u0259tini u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev neft-qaz sektorunun rolunu x\u00fcsusi vur\u011fulamaqla yana\u015f\u0131, qeyri-neft sah\u0259sinin inki\u015faf\u0131n\u0131n prioritetliyini bildirdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2022\/02\/22\/\/-9d28de8f164551790426626496910907228.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 neft sektorunda \u0259ld\u0259 olunan u\u011furlar\u0131n xronologiyas\u0131na diqq\u0259t yetir\u0259k. \u00a0\u00a02006-c\u0131 il may\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan nefti Ceyhan liman\u0131na \u00e7atd\u0131. \u0130yunun 14-d\u0259 is\u0259 \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yataqlar blokundan hasil edil\u0259n neftin ilk partiyas\u0131 Ceyhan d\u0259niz terminal\u0131nda \u201cBritish Hawthorn\u201d tankerin\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259r\u0259k d\u00fcnya bazar\u0131na yola sal\u0131nd\u0131. 600 min barrel xam neft y\u00fckl\u0259nmi\u015f h\u0259min tankerin Ceyhan liman\u0131ndan yola sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan neftinin Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131na ixrac\u0131 ba\u015fland\u0131. 2006-c\u0131 il iyulun 13-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 XXI \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck enerji layih\u0259si olan Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. D\u00f6vl\u0259timizin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi iqtisadi siyas\u0259tin \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131ndan olan BTC \u00f6lk\u0259mizin Avrasiya regionunda m\u00f6vqeyini xeyli g\u00fccl\u0259ndirdi, Az\u0259rbaycan\u0131 \u00a0C\u0259nubi Qafqaz\u0131n liderin\u0259 \u00e7evirib. Bu g\u00fcn ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan BTC t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, \u00fcmumilikd\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi sistemi v\u0259 neft ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 u\u011furlu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n bir layih\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan neftinin Ceyhan terminal\u0131na m\u0259hz 28 May- Respublika G\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u00e7atmas\u0131n\u0131n \u00f6z r\u0259mzi m\u0259nas\u0131 oldu\u011funu bildir\u0259n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev xalqa t\u0259brikind\u0259 bu m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 da x\u00fcsusi qeyd etmi\u015fdir ki, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d imzalanmasayd\u0131, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi imkanlar\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 yerini v\u0259 rolunu \u00a0t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyildi. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin qorunmas\u0131nda \u00ab\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u00bbnin b\u00f6y\u00fck rolu oldu\u011funu qeyd etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 \u00a0Bak\u0131da X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda yeni Sazi\u015f imzaland\u0131. Bununla da, \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d n\u0259h\u0259ng neft yataqlar\u0131 blokunun i\u015fl\u0259nilm\u0259sind\u0259 yeni d\u00f6vr ba\u015flan\u0131b. Sazi\u015fi Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin, SOCAR-\u0131n, BP, \u201cChevron\u201d, IMPEX, \u201cStatoil\u201d, \u201cExxonMobil\u201d, \u201cTP\u201d, ITOCHU v\u0259 \u201cONGC Videsh\u201d \u015firk\u0259tl\u0259rinin r\u0259smil\u0259ri imzalad\u0131lar. \u00a0Hasilat\u0131n Pay B\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda yenid\u0259n i\u015fl\u0259nmi\u015f v\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131lan \u00a0sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, BP f\u0259aliyy\u0259tini layih\u0259nin operatoru kimi davam etdirir, SOCAR-\u0131n pay\u0131 11 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r, m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin is\u0259 75 faizi Az\u0259rbaycana qal\u0131r. \u201cYeni \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin imzalanmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n neft strategiyas\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur. Bu, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 yeni eran\u0131n ba\u015flanmas\u0131, \u00f6lk\u0259nin siyasi v\u0259 iqtisadi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259minat, yeni investisiya qoyulu\u015fu, \u00dcDM-in art\u0131m\u0131, yeni i\u015f yerl\u0259ri v\u0259 sosial rifah\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/05\/12\/\/-2f4fe03d168387085936712188610818362.jpeg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>2018-ci ild\u0259\u00a0 T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130zmir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cStar\u201d neft emal\u0131 zavodunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130lham \u018fliyev v\u0259 R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan m\u0259rasimd\u0259 i\u015ftirak etdil\u0259r. \u00a0\u201cStar\u201d zavodunun \u00fcmumi neft emal\u0131 g\u00fcc\u00fc 10 milyon ton olmaqla, m\u00fcxt\u0259lif h\u0259cml\u0259rd\u0259 dizel yanaca\u011f\u0131, t\u0259yyar\u0259 yanaca\u011f\u0131, y\u00fcng\u00fcl nafta v\u0259 dig\u0259r emal m\u0259hsullar\u0131n\u0131 istehsal etm\u0259k imkan\u0131na malikdir. Zavod T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259yyar\u0259 yanaca\u011f\u0131na olan t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini \u00f6d\u0259m\u0259k iqtidar\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u00fch\u00fcm hadis\u0259ni d\u0259 qeyd ed\u0259k ki, 2017-ci il 8 noyabrda\u00a0 iki milyard ton neftin\u00a0 hasil olunmas\u0131 t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edildi. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259\u00a0 ke\u00e7iril\u0259n\u00a0 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasimd\u0259 \u00f6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev bildirmi\u015fdir ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada neft v\u0259 qaz hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259 kimi tan\u0131n\u0131r. Bizim d\u00fcnyadak\u0131 rolumuz, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz art\u0131r v\u0259 bunun t\u0259m\u0259lind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev neft strategiyas\u0131 dayan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Tarix\u0259n neft \u00f6lk\u0259si kimi tan\u0131nan Az\u0259rbaycan, eyni zamanda, qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>2007-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri (C\u0259nubi Qafqaz qaz boru k\u0259m\u0259ri) istifad\u0259y\u0259 verildi v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil edil\u0259n qaz G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Yunan\u0131stana ixrac edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 o zaman qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259nin Ba\u015f naziri, haz\u0131rda Prezidenti\u00a0 R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u0130stanbulda Az\u0259rbaycan il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda TANAP (Trans-Anadolu t\u0259bii qaz boru k\u0259m\u0259ri) layih\u0259sin\u0259 imza at\u0131ld\u0131. 2013-c\u00fc ild\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d konsorsiumu TANAP qaz k\u0259m\u0259ri il\u0259 da\u015f\u0131nacaq Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropa bazar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259rh\u0259dini \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna birl\u0259\u015fdir\u0259n TAP (Trans Adriatic Pipeline) layih\u0259sini se\u00e7di. Bu layih\u0259l\u0259r \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131n\u0131 \u0130taliyan\u0131n c\u0259nubuna birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259\u00a0 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131na imkan verir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 aras\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259si \u00fczr\u0259 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 imzaland\u0131 v\u0259 bu, h\u0259min layih\u0259nin icras\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c m\u0259rh\u0259l\u0259si oldu.C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi ideyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n irad\u0259si v\u0259 liderliyi say\u0259sind\u0259 reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. 2014-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dnin iyirmi illiyind\u0259 S\u0259ng\u0259\u00e7alda C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, nazirl\u0259rinin v\u0259 beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.Az\u0259rbaycan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131, s\u0259hmdar\u0131 v\u0259 ev sahibin\u0259 \u00e7evrildi. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 ilk olaraq T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan, sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u0130taliya, Yunan\u0131stan, Bolqar\u0131stan, Albaniya qo\u015fulub. Haz\u0131rda yeni v\u0259 potensial t\u0259r\u0259fda\u015flar aras\u0131nda Bosniya v\u0259 Herseqovina, Xorvatiya v\u0259 Monteneqro da yer al\u0131b.<\/p>\n<p>2018-ci il may\u0131n 29-da S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131nda \u00a0C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu. H\u0259min ilin iyunun 12-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u018fski\u015f\u0259h\u0259r \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 TANAP &#8211; Trans-Anadolu qaz k\u0259m\u0259rinin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li m\u0259rasim ke\u00e7irildi.2019-cu il noyabr\u0131n 30-da T\u00fcrkiy\u0259nin \u018fdirn\u0259 vilay\u0259tinin \u0130psala q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 TANAP-\u0131n Avropa il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 oldu v\u0259 bununla da onun tikintisi tamamland\u0131. 2020-ci il dekabr\u0131n 31-d\u0259\u00a0 TAP layih\u0259si\u00a0 tamamlanaraq istifad\u0259y\u0259 verildi.\u00a0 Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin qaz ehtiyatlar\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa bazarlar\u0131na q\u0131sa v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz yolla, \u015fax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f formada \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq.<\/p>\n<blockquote><p><strong>2003-2022-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00dcDM 7.3 milyard dollardan 78.7 milyard dollara y\u00fcks\u0259lib. Dd\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri 1.2 milyard manatdan 36.6 milyard manata \u00e7at\u0131b. Strateji valyuta ehtiyatlar\u0131 1.4 milyard dollardan 66.1 milyard dollara q\u0259d\u0259r art\u0131b. Oorta ayl\u0131q \u0259m\u0259k haqq\u0131 77.4 manatdan 839.4 manata y\u00fcks\u0259lib.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n<p>\u201cBiz bu g\u00fcn iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyi t\u0259min etmi\u015fik. \u0130qtisadi m\u00fcst\u0259qillik siyasi m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259sas\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r biz kimd\u0259ns\u0259 as\u0131l\u0131 olsaq, he\u00e7 vaxt m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t apara bilm\u0259rik, he\u00e7 vaxt \u00f6z prinsipial m\u00f6vqeyimizi indiki q\u0259d\u0259r ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259rik. \u0130qtisadi m\u00fcst\u0259qillik siyasi m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131 ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnya miqyas\u0131nda m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t aparan nadir \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir\u201d s\u00f6yl\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev bildirir ki, iqtisadi m\u00fcst\u0259qillik is\u0259 neft\u00e7il\u0259rin z\u0259hm\u0259ti hesab\u0131na t\u0259min edilir. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259r k\u0259s bilm\u0259lidir ki, h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r bundan sonra \u00f6lk\u0259mizin neft-qaz sektoru bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas dayaq olacaq. Ona g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 neft\u00e7il\u0259r bundan sonra da b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259rini qoymal\u0131d\u0131rlar ki, biz bu sektoru inki\u015faf etdir\u0259k.<\/p>\n<p>15 oktyabr 2003-c\u00fc il president \u00a0se\u00e7kil\u0259rind\u0259n c\u0259mi bir ay sonra Prezident \u0130lham \u018fliyevin 24 noyabr 2003-c\u00fc il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si t\u0259dbirl\u0259ri haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131 sosial-iqtisadi sah\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f dinamik inki\u015faf\u0131n yeddi istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutaraq bununla ba\u011fl\u0131 h\u00f6kum\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259r qoydu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/08\/06\/\/-73c03186169130698018167489610144073.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u00fch\u00fcn s\u0259n\u0259d regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev \u201c\u0130qtisadi art\u0131m qeyri-neft sektorunun hesab\u0131na olmal\u0131d\u0131r\u201d tezisini ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259r\u0259k bu m\u0259qs\u0259d\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn regionlar\u0131n malik oldu\u011fu potensialdan s\u0259m\u0259r\u0259li istifa etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 regional inki\u015faf proqram\u0131n\u0131 imzalad\u0131. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131, yeni i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirdi. \u00d6lk\u0259 Pezidentinin 11 fevral 2004-c\u00fc il tarixli \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 regionlar\u0131n\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n (2004-2008-ci ill\u0259r) t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131nda regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar h\u0259lli vacib olan konkret m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k regional tarazl\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n iqtisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 t\u0259qdird\u0259 sosial probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. H\u0259min s\u0259n\u0259d yer alan h\u0259d\u0259fl\u0259r s\u0131ras\u0131nda\u00a0 be\u015f ild\u0259 600 min yeni i\u015f yerinin qarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Qeyd ed\u0259k ki, proqram\u0131n icras\u0131 ba\u015fa \u00e7atanda bu r\u0259q\u0259m 700 min olmu\u015fdur. H\u0259r bir s\u0259n\u0259din u\u011furlu icras\u0131 n\u00f6vb\u0259ti Proqramlar\u0131n icras\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259r\u0259k 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 \u00fcc proqram\u0131n icras\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131b, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc s\u0259n\u0259din icras\u0131 2019-cu ild\u0259n davam edir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/07\/21\/\/-c35bc9ea168992473458312711210759197.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev Prezident kimi jurnalistl\u0259r\u0259 ilk m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 d\u0259 bildirmi\u015fdir ki, zaman d\u0259yi\u015fir, qar\u015f\u0131ya yeni-yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r qoyulur. M\u0259hz bu t\u0259l\u0259bl\u0259r yenil\u0259\u015fm\u0259ni, modernl\u0259\u015fm\u0259ni daha da aktualla\u015fd\u0131r\u0131r. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin rayonlara ard\u0131c\u0131l s\u0259f\u0259rl\u0259ri, h\u0259r s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra h\u0259min regionun sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131n\u0131n t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si v\u0259 Prezidentin Ehtiyat Fondundan v\u0259saitl\u0259rin ayr\u0131lmas\u0131 bu inki\u015faf\u0131 daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. U\u011furlu, t\u0259kmil add\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizd\u0259 i\u015fsizlik, yoxsulluq 5 faiz s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 2003-c\u00fc il andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259 yoxsulluq kimi sosial b\u0259lan\u0131n tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u0259sas v\u0259zif\u0259 kimi qar\u015f\u0131ya qoyub. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259qdir edilir. Bu fakt\u0131 da qeyd etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqaz regionu iqtisadiyyat\u0131n\u0131n 85 faizin\u0259 sahibdir. Bu, inki\u015faf modeli d\u00fcnyaya t\u0259qdim edil\u0259n v\u0259 \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin vacibliyi vur\u011fulanan Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fch\u00fcm u\u011furlar\u0131ndand\u0131r. Az\u0259rbaycan, eyni zamanda, investisiya c\u0259lbediciliyi bax\u0131m\u0131ndan da diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi 270 milyard dollara yax\u0131nd\u0131r. Bunun b\u00f6y\u00fck qismi xarici investisiyalard\u0131r. Bu fakt\u0131n \u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n bu g\u00fcn\u00fcn\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 inam\u0131n t\u0259sdiqidir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bildirir: \u201cHe\u00e7 k\u0259s\u0259 sirr deyil ki, s\u0259rmay\u0259l\u0259r, x\u00fcsusil\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r sabitlik olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 qoyulur. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir s\u0259rmay\u0259dar o q\u0259d\u0259r d\u0259 risk etm\u0259k ist\u0259mir. Bu bax\u0131mdan da Az\u0259rbaycan s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fcnasib \u00f6lk\u0259dir. Az\u0259rbaycanda h\u00f6km s\u00fcr\u0259n sabitlik, ictimai-siyasi asayi\u015f s\u0259rmay\u0259l\u0259rin c\u0259lb olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck add\u0131mlar atma\u011fa imkan veribdir.\u201d 2003-2022-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00dcDM 7.3 milyard dollardan 78.7 milyard dollara y\u00fcks\u0259lib. Dd\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin x\u0259rcl\u0259ri 1.2 milyard manatdan 36.6 milyard manata \u00e7at\u0131b. Strateji valyuta ehtiyatlar\u0131 1.4 milyard dollardan 66.1 milyard dollara q\u0259d\u0259r art\u0131b. Orta ayl\u0131q \u0259m\u0259k haqq\u0131 77.4 manatdan 839.4 manata y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259\u00a0 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzular\u0131ndan olan &#8211;\u00a0 t\u0259bii\u00a0 s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin \u0259sl sahibin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k ist\u0259yini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, \u201c\u018fsrin kontrakt\u0131\u201d Az\u0259rbaycana n\u0259f\u0259s verdi, \u00f6lk\u0259mizin canlanmas\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. 15 oktyabr 2003-c\u00fc il\u00a0 prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 xalq\u0131n 76,84 faiz s\u0259sini toplayaraq Prezident se\u00e7il\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 31 oktyabr tarixind\u0259\u00a0 andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259\u00a0 bu v\u0259dini d\u0259 vermi\u015fdi: \u201cM\u0259n bu g\u00fcn bu y\u00fcks\u0259k k\u00fcrs\u00fcd\u0259n \u0259ziz Prezidentimiz c\u0259nab Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k deyir\u0259m: \u018fziz Prezident, \u0259s\u0259riniz olan m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259yik, z\u0259nginl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259yik, h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf etdir\u0259c\u0259yik,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":645572,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/71d2d6cc168304530213081564610882082.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259\u00a0 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck arzular\u0131ndan olan &#8211;\u00a0 t\u0259bii\u00a0 s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin \u0259sl sahibin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k ist\u0259yini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdi. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, \u201c\u018fsrin kontrakt\u0131\u201d Az\u0259rbaycana n\u0259f\u0259s verdi, \u00f6lk\u0259mizin canlanmas\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rdi. 15 oktyabr 2003-c\u00fc il\u00a0 prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 xalq\u0131n 76,84 faiz s\u0259sini toplayaraq Prezident se\u00e7il\u0259n c\u0259nab \u0130lham&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=645569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645569\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/645572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=645569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=645569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=645569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}