{"id":645886,"date":"2023-10-16T10:41:40","date_gmt":"2023-10-16T06:41:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=645886"},"modified":"2023-10-16T10:41:40","modified_gmt":"2023-10-16T06:41:40","slug":"zahid-orucdan-sensasion-baxis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=645886","title":{"rendered":"Zahid Orucdan SENSAS\u0130ON BAXI\u015e"},"content":{"rendered":"<p><strong>lham \u018fliyevin 4-c\u00fc Respublikas\u0131: d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda yaz\u0131lan Yeni Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Formasiyalar tarixi f\u0259rql\u0259ndirdiyi kimi, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin evolyusiyas\u0131 da m\u00fcxt\u0259lif inqilabi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 donuq, statik qald\u0131\u011f\u0131 zaman iflasa u\u011fray\u0131r. T\u0259kc\u0259 Britaniya imperiyas\u0131 \u0259vv\u0259lki rejiml\u0259r\u0259 son qoyan Kromveld\u0259n sonra 5 \u0259sr\u0259 yax\u0131n \u00a0k\u00f6kl\u00fc transformasiyalara u\u011frad\u0131,<strong>\u00a0monarxiya qurulu\u015funu saxlasa da, krall\u0131q titullu xalqlar\u0131-\u015fotlandlar\u0131, irlandlar\u0131, ada \u0259halisi olan uelslil\u0259ri v\u0259 yekunda, b\u00fct\u00fcn r\u0259iyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k azadl\u0131qlara v\u0259 imtiyazlara sahib etdi.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/f8785aea5ad9ee77832f870c8e573589.jpg\" alt=\"CC1.PNG (512 KB)\" width=\"562\" height=\"323\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Napoleon Fransas\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya b\u0259x\u015f etdiyi\u00a0<strong>respublika qurulu\u015funun d\u00f6vl\u0259t fenomenin\u0259 misilsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259ri dan\u0131lmazd\u0131r.<\/strong>\u00a0S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 hakimiyy\u0259tin b\u00f6l\u00fcnm\u0259sind\u0259, yaxud, indi d\u0259bd\u0259 olan terminl\u0259 des\u0259k, bir \u0259ld\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0\u201cbalans v\u0259 \u00e7\u0259kindirm\u0259\u201d funksiyas\u0131na tabe olan m\u00fcasir demokratiyalar\u0131n,\u00a0<strong>ger\u00e7\u0259klikd\u0259 is\u0259 tez-tez siyasi b\u00f6hranlara yol a\u00e7an \u00e7oxpartiyal\u0131 h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131ndak\u0131 m\u00fcst\u0259sna roldan getmirdi<\/strong>. Jirondistl\u0259rin, yakobin\u00e7il\u0259rin, royalistl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r q\u00fcvv\u0259l\u0259rin sonda\u00a0<strong>kral\u0131 edama aparan m\u00fcbariz\u0259l\u0259ri il\u0259 inqilab m\u00fct\u0259ff\u0259kirl\u0259ri v\u0259 siyas\u0259t filosoflar\u0131 n\u0259hay\u0259t, respublika qurulu\u015funun d\u00f6vl\u0259tin \u0259razi v\u0259 siyasi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn etibarl\u0131 z\u0259man\u0259ti oldu\u011funu q\u0259bul etdil\u0259r.\u00a0<\/strong>Ham\u0131 g\u00f6rd\u00fc ki, h\u0259l\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin formala\u015fmad\u0131\u011f\u0131, h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcn h\u00f6kmranl\u0131q etdiyi\u00a0<strong>18-ci \u0259srin sonlar\u0131nda frans\u0131zlar\u0131n gilyotinas\u0131ndan do\u011fulan idar\u0259etm\u0259 ma\u015f\u0131n\u0131 zaman\u0131n s\u0131naqlar\u0131na tab g\u0259tirir, b\u00f6hrandan-b\u00f6hrana s\u0131n\u0131b da\u011f\u0131lm\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/6d9632fc1adc9b5686a3cbe486c3ff0f.jpg\" alt=\"1CCC.PNG (538 KB)\" width=\"560\" height=\"360\" \/><\/strong><\/p>\n<p>B\u0259li, \u0259ld\u0259n-\u0259l\u0259 ke\u00e7\u0259n taxt-tac\u0131n, terror v\u0259 termidor \u00e7evrili\u015fl\u0259rinin,\u00a0<strong>\u201cmonarxiya v\u0259 anarxiya\u201d aras\u0131nda d\u00f6vr ed\u0259n m\u00fcxt\u0259lif direktoriyalar v\u0259 \u00fcsul idar\u0259l\u0259rinin yekununda 1792-ci ild\u0259 \u00a0yarad\u0131lan Respublika tarixi hadis\u0259 idi<\/strong>, onun ilk Konstitusiyas\u0131, inzibati-\u0259razi qurulu\u015fu, qanunverici orqan\u0131, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti, regional v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r\u0259 reaksiya verm\u0259k qabiliyy\u0259ti dig\u0259r idar\u0259etm\u0259 qurulu\u015flar\u0131ndan m\u00fcsb\u0259t m\u0259nada f\u0259rql\u0259nirdi. Do\u011frudur, xalq\u0131n hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yerli idar\u0259\u00e7ilik-<strong>kommuna q\u0259dim yunan demokratiyalar\u0131n\u0131 xat\u0131rlatsa da,\u00a0<\/strong>m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259tl\u0259rin dominant rolu g\u00fccl\u00fc idi, lakin m\u0259hz m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259r, beyn\u0259lxalq m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r bir-birini \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n\u00a0<strong>imperatorlar\u0131 n\u0259hay\u0259t, respublikaya uy\u011funla\u015fma\u011fa m\u0259cbur etdi.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6ntesky\u00f6n\u00fcn Aristoteld\u0259n \u0259xz edib, antik t\u0259cr\u00fcb\u0259ni m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259lat\u00fcml\u00fc Yelisey saray\u0131na g\u0259tirdiyi ideyalar\u0131 A\u011f Ev\u0259 da\u015f\u0131ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan cefersonlar, franklinl\u0259r federativ qurulu\u015fu saxlasalar da AB\u015e \u0130stiqlaliyy\u0259t B\u0259yannam\u0259sinin\u00a0<strong>ilk ay\u0259l\u0259rind\u0259n birini Respublika \u015f\u00fcurunun t\u0259sbitin\u0259 v\u0259 t\u0259sdiqin\u0259 h\u0259sr etmi\u015fdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Son 200 ild\u0259 be\u015f respublika d\u0259yi\u015f\u0259n Fransan\u0131n hakimiyy\u0259t varisliyi g\u00fccl\u00fc oldu, h\u0259r n\u00f6vb\u0259ti qurulu\u015f damlan\u0131n d\u0259nizi \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirdiyi q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259lkin\u0259 b\u0259nz\u0259yirdi.\u00a0<strong>Avropa, Amerika, Afrika areal\u0131na yay\u0131lan respublikalar h\u0259r bir xalq\u0131n mental \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, h\u0259yat s\u0259viyy\u0259si v\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 iqtisadi-siyasi durumdan as\u0131l\u0131 olaraq, m\u00fcxt\u0259lifiydi, lakin ham\u0131s\u0131n\u0131n \u00fcmumi bir c\u0259h\u0259ti-onun ya\u015famaq qabiliyy\u0259tind\u0259ydi.<\/strong><\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, respublikalar bir-birind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif zaman interval\u0131 il\u0259 f\u0259rql\u0259nirdil\u0259r. Birinci respublika 1792-ci ild\u0259n 1804-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud oldu. \u015e\u00fcbh\u0259siz, monarxiyalar kolonial sistemin \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u0259rq\u0259rar olmu\u015fdu. \u0130kinci respublika c\u0259misi 4 il, sonrak\u0131 is\u0259 \u00a070 ild\u0259 geni\u015f co\u011frafiyaya-Afrikadan Amerikaya, el\u0259c\u0259 d\u0259 Asiyan\u0131n ucqarlar\u0131na q\u0259d\u0259r n\u00fcfuz ed\u0259r\u0259k, b\u00fct\u00fcn qabaqc\u0131l xalqlar\u0131n \u015f\u00fcurlar\u0131na hakim k\u0259sildi.\u00a0<strong>T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, 1-ci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259n v\u0259 Antantan\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 sars\u0131nt\u0131lara tab g\u0259tir\u0259n 3-c\u00fc Respublika 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox imperiyalar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z m\u00fcvazin\u0259tini saxlam\u0131\u015fd\u0131<\/strong>. Lakin ikinci cahan sava\u015f\u0131 zaman\u0131 general Petenin kollaborsionizmi yaln\u0131z \u015earl de Qolun M\u00fcqavim\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131 il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi x\u0259tt\u0259 qay\u0131tma\u011fa imkan verdi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/bd74daca1dd500dbe9e0d6438ad4b421.jpg\" alt=\"2CCC.PNG (259 KB)\" width=\"561\" height=\"377\" \/><\/p>\n<p>H\u0259r m\u0259\u011flubiyy\u0259t, u\u011fursuzluq v\u0259 ya milli r\u00fcsvay\u00e7\u0131l\u0131q Fransa Respublikas\u0131n\u0131n siyasi mahiyy\u0259tini v\u0259 m\u00f6vcud olmaq irad\u0259sini g\u00f6st\u0259rirdi, \u0259lb\u0259tt\u0259, o vaxtlar art\u0131q Amerika kimi g\u0259nc d\u00f6vl\u0259t y\u00fcks\u0259li\u015fd\u0259 idi,\u00a0<strong>lakin \u00a0b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00f6hn\u0259 qurulu\u015flar dur\u011funluq i\u00e7ind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc.<\/strong>\u00a0Fransan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc respublikas\u0131n\u0131 daxil\u0259n\u00a0<strong>\u201c\u00e7\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc\u201dn\u00fc dey\u0259n, \u201cm\u0259\u011flubiyy\u0259timiz m\u0259n\u0259vi u\u011fursuzluqlar\u0131m\u0131z\u0131n c\u0259zas\u0131d\u0131r\u201d yazan\u00a0<\/strong>Petenin \u00f6z satq\u0131nl\u0131\u011f\u0131na haqq qazand\u0131rmaq ist\u0259m\u0259si, orta hesabla s\u0259kkiz ay davam ed\u0259n\u00a0<strong>103 kabineti v\u0259 15 ke\u00e7mi\u015f ba\u015f nazirin ac\u0131 sosial g\u0259rginliyi<\/strong>, b\u0259dbinlik v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259ti, qorxulu v\u0259 ard\u0131c\u0131l olmayan diplomatiyas\u0131, t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u00fc v\u0259 uza\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259n h\u0259rbi strategiyas\u0131 1940-c\u0131 ilin iyununda Almaniyan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259sini asanla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, yeni d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc respublika da \u00a0q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t, c\u0259misi 10 il ya\u015fad\u0131.\u00a0<strong>1956-c\u0131 ild\u0259n indiy\u0259d\u0259k, yeni Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu il\u0259 m\u00fcasir Fransa be\u015finci respublikas\u0131 d\u00fcnya arenas\u0131nda ke\u00e7mi\u015f \u0259z\u0259m\u0259tini v\u0259 n\u00fcfuzunu geri qaytarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bu tarixi x\u00fclas\u0259, Axundovun m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rinin-<strong>da\u011f\u0131lan Parisin s\u00fcjeti deyil, \u00e7\u00fcnki inqilab\u0131n dal\u011fas\u0131 t\u0259kc\u0259 \u015e\u0259rq\u0259 yox, b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131l\u0131rd\u0131<\/strong>. Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n laxlamas\u0131 il\u0259 yaranan yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u00a0<strong>ham\u0131s\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc respublika adland\u0131rd\u0131lar v\u0259 Fransa inqilab\u0131ndan ilhamland\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirdil\u0259r.\u00a0<\/strong>\u018flb\u0259tt\u0259, buna vadar ed\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri d\u0259\u00a0<strong>Parisin d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259ki m\u0259rk\u0259zi rolundan ir\u0259li g\u0259lirdi. S\u00fclh Konfranslar\u0131 yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259hz orada pasport verirdi, onlar\u0131n siyasi kimliyini tan\u0131y\u0131rd\u0131lar<\/strong>.<\/p>\n<p>Rusiya v\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikas\u0131n\u0131n da sonda da\u011f\u0131lmas\u0131\u00a0 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti il\u0259\u00a0<strong>b\u0259rab\u0259r, erm\u0259nil\u0259r v\u0259 g\u00fcrc\u00fcl\u0259r d\u0259 respublika ad\u0131 il\u0259 siyasi x\u0259rit\u0259y\u0259 daxil oldular.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/364d2e267ebd94d92eea8c69b1c17e6a.jpg\" alt=\"3CCC.PNG (324 KB)\" width=\"564\" height=\"305\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Xanl\u0131q v\u0259 quberniyalardan sonra iranl\u0131 ke\u00e7mi\u015fini bir k\u0259nara qoyub Avropan\u0131n getdiyi yolu se\u00e7m\u0259k bir ovuc siyasi idealistin utopiyas\u0131 say\u0131la bil\u0259rdi.<\/strong>\u00a0Lakin 23 ayl\u0131q hakimiyy\u0259t b\u00fct\u00fcn xarici v\u0259 daxili m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259r\u0259 baxmayaraq, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurmaq\u00a0<strong>bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong>\u00a0v\u0259\u00a0<strong>h\u00f6km\u00fcn\u00fc<\/strong>\u00a0g\u00f6st\u0259rdi.\u00a0<strong>Bir-birini \u0259v\u0259z ed\u0259n 5 h\u00f6kum\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 qoca \u015e\u0259rqd\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259n sald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259srl\u0259rdir n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilikl\u0259rin Qafqazda d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131na veril\u0259n canlar\u0131n v\u0259 qan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259di.\u00a0<\/strong>F\u0259t\u0259li Xan Xoyski v\u0259 N\u0259sib B\u0259y Yusifb\u0259ylinin \u00a0r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Tiflisd\u0259n G\u0259nc\u0259y\u0259, daha sonra Bak\u0131ya \u00a0k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n h\u00f6kum\u0259t m\u00fcxt\u0259lif c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 apar\u0131lan m\u00fcharib\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0<strong>d\u00f6vl\u0259tin ordusunu, xarici siyas\u0259tini, beyn\u0259lxalq t\u0259msil\u00e7iliyini v\u0259 mill\u0259tin t\u0259l\u0259b etdiyi dil, din, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, vergi v\u0259 s. q\u0259rarlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 bacarm\u0131\u015fd\u0131<\/strong>. Lakin Britaniyan\u0131n Qafqazlara g\u0259l\u0259n 20 minlik ordusunun t\u0259kc\u0259 5 min\u0259 q\u0259d\u0259rinin Az\u0259rbaycanda saxlanmas\u0131 v\u0259 X\u0259z\u0259r neftin\u0259 sahib olmas\u0131\u00a0<strong>1919-cu ilin 7 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti idar\u0259 ed\u0259n tomsonlar\u0131n-ingilis generallar\u0131n\u0131n rus \u00e7arlar\u0131ndan daha amans\u0131z oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rirdi<\/strong>. \u018flb\u0259tt\u0259, o d\u00f6vr konstitusiyalar\u0131n q\u0259bulundan dan\u0131\u015fmaq yersiz olard\u0131, \u00a0<strong>yaln\u0131z \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si m\u00f6vcud idi, lakin \u00f6lk\u0259 \u0259razisinin 114 min kvadrat kilometrlik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc, \u0130r\u0259van\u0131n Erm\u0259nistana paytaxt kimi g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilm\u0259si m\u00fcqabilind\u0259 Qaraba\u011fa iddialar\u0131n dayand\u0131r\u0131laca\u011f\u0131na dair sonda parlament q\u0259rar\u0131, Moskva v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri fonunda respublikan\u0131n iki il\u0259 yax\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fch\u00fcm siyasi tarixdir, onu \u0259v\u0259z ed\u0259n sonrak\u0131 qurulu\u015flar\u0131n ana m\u0259nb\u0259yidir.<\/strong><\/p>\n<p>Bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi il\u0259 qurulan yeni imperiyan\u0131n t\u0259rkibin\u0259 al\u0131nan ikinci Az\u0259rbaycan sovet Respublikas\u0131\u00a0<strong>\u0259vv\u0259lki r\u0259hb\u0259rl\u0259rin bir qisminin repressiyas\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, torpaq \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcquqlar\u0131ndan, m\u0259rk\u0259zi v\u0259 yerli hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 prinsipin\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259yi\u015fm\u0259si bel\u0259 C\u00fcmhurriyy\u0259t miras\u0131n\u0131n tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dem\u0259k deyildi.<\/strong>\u00a0Tam \u0259ksin\u0259,\u00a0<strong>R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n ill\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131, lakin m\u00fc\u0259y\u0259ss\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131 ideallar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si uzun ill\u0259r m\u00fchacir\u0259td\u0259 ya\u015fayan \u0259vv\u0259lki d\u00f6vl\u0259t t\u0259msil\u00e7il\u0259rini t\u0259r\u0259dd\u00fcd\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131.\u00a0<\/strong>Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 n\u0259inki\u00a0<strong>Erm\u0259nistan v\u0259 \u0130ranla tarixi m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 son qoyma\u011f\u0131 bacard\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259ks\u0259r d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131n\u0131 v\u0259 institutlar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rd\u0131<\/strong>, Silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rd\u0259n xarici siyas\u0259t\u0259d\u0259k b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck\u00a0<strong>kadr korpusu formala\u015fd\u0131rd\u0131<\/strong>, internasional bir m\u0259d\u0259niyy\u0259tin ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131na \u00e7evrildi. Ba\u015fl\u0131cas\u0131,\u00a0<strong>1918-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil\u0259 Rusiya imperatorlar\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131, \u00c7ernyayevski kimi parlaq simalar\u0131n t\u0259\u015fviqi il\u0259 yaln\u0131z 1879-cu ild\u0259n qo\u015fulan az\u0259rbaycanl\u0131lar demokratik Respublikan\u0131n birinci ilind\u0259 qurulan Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetin\u0259 baxmayaraq, saylar\u0131 400-\u00fc ke\u00e7mirdi.\u00a0<\/strong>Lakin \u00fcst\u00fcnd\u0259n c\u0259mi 30 il ke\u00e7\u0259c\u0259k, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycanda a\u00e7\u0131lan m\u0259kt\u0259bl\u0259rin say\u0131\u00a0<strong>1000-i \u00f6t\u0259c\u0259k, ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131 20-d\u0259n, texniki pe\u015f\u0259 t\u0259hsili m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin is\u0259 say\u0131 100-d\u0259n \u00e7ox olacaqd\u0131. Hans\u0131 imperiya 1955-ci ild\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 aliml\u0259rin say\u0131n\u0131 1300-\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7atd\u0131rma\u011fa icaz\u0259 ver\u0259rdi?!\u00a0<\/strong>Marksistl\u0259r istismar\u00e7\u0131 kapitalizmin \u00f6z q\u0259birqazan\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131rd\u0131lar. Halbuki \u201cistila v\u0259 k\u00f6l\u0259lik\u201d bel\u0259 olmur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki,\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan\u0131n 70 illik sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn obyektiv h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259ti verilm\u0259yib, yaxud tendensiyal\u0131, q\u0259r\u0259zli-xarici m\u0259nafe qruplar\u0131n\u0131n diqt\u0259si alt\u0131nda mifologiyalar yarad\u0131l\u0131b. Fransa kommuna\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha xat\u0131rlayaq.<\/strong>\u00a0\u00a0M\u0259rk\u0259zi \u0130nqilab komit\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flayan bol\u015fevikl\u0259r n\u0259h\u0259ng \u00e7ekist \u015f\u0259b\u0259k\u0259si il\u0259 d\u00fcnyada qorxu yaysalar da,\u00a0<strong>yerl\u0259rd\u0259 hakimiyy\u0259t sad\u0259 insanlara m\u0259xsus idi-xalq sovetl\u0259ri \u0259sil \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259 formas\u0131yd\u0131<\/strong>.\u00a0<strong>Be\u015fillik planlar v\u0259 \u0259m\u0259k c\u0259bh\u0259sind\u0259 sovet adamlar\u0131n\u0131n misilsiz r\u0259\u015fad\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131 geriqalm\u0131\u015f ucqar \u015e\u0259rq \u0259yal\u0259tind\u0259n \u00a0qabaqc\u0131l s\u0259naye, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, \u0259n n\u0259hay\u0259t, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evirdi. Dini fanatizm\u0259 yuvarlanan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n, yaxud \u018ffqan\u0131stan\u0131n tayfa v\u0259 \u00f6rg\u00fctl\u0259rin\u0259 xas olan qapal\u0131 h\u0259yat t\u0259rzinin yad oldu\u011fu bir c\u0259miyy\u0259t qurmaq sovet az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n tarixi nailiyy\u0259ti idi. Vahid ideoloji trafaretl\u0259ri bir k\u0259nara qoyun, sovet insan\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131n indi d\u0259 d\u00fcnya x\u0259zin\u0259si kimi qorunub saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kims\u0259 inkar ed\u0259 bilm\u0259z.<\/strong><\/p>\n<p>C\u0259mi 30 il sonra o n\u0259slin \u00f6vladlar\u0131 SSR\u0130-nin verdiyi t\u0259hsill\u0259\u00a0<strong>uzaq kosmosda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n n\u0259h\u0259ng elmi ekspedisiyalar\u0131na r\u0259hb\u0259rlik edirdil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259riman N\u0259rimanov, Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov v\u0259 \u0130mam Mustafayevin Az\u0259rbaycan\u0131n milli v\u0259 sovet simas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmas\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259\u00a0<strong>imperiyan\u0131n yeti\u015fdirdiyi v\u0259 sonralar \u00f6z r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259tirdiyi Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda hakimiyy\u0259t birinciliyin\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259si faktiki m\u00fcst\u0259qil bir d\u00f6vl\u0259tin SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131nda \u0259ksini tapan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n tam ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259siydi. M\u0259g\u0259r m\u00fcasir Avropa Birliyi vahid b\u00fcdc\u0259, maliyy\u0259 v\u0259 xarici siyas\u0259ti Sovetl\u0259r birliyinin ox\u015far\u0131 deyil? Bir Macar\u0131stan\u0131n m\u00fcst\u0259qil, ip\u0259-sapa yatmayan lideri Orban\u0131n avtonom q\u0259rarlar\u0131na d\u00f6zm\u00fcrl\u0259r, \u00a0Br\u00fcssel iqtisadi v\u0259 siyasi \u00a0administrasiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 bloklay\u0131rlar.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/776ca6fa8d375c305dd93125cd7ecfce.jpg\" alt=\"5CCC.PNG (530 KB)\" width=\"561\" height=\"407\" \/><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131 bir d\u00f6vl\u0259tin malik oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn\u00a0<strong>institusional q\u0259rar v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 y\u00f6nl\u0259ndir\u0259r\u0259k he\u00e7 bir ideoloji \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rin xalqa xidm\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rdi. Al\u0131nan ke\u00e7ici Q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar 1987-1993-c\u00fc ill\u0259rin xaosunda \u00f6lk\u0259nin tam da\u011f\u0131lmas\u0131na imkan verm\u0259y\u0259n g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131n v\u0259 sosial infrastrukturun yegan\u0259 t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131yd\u0131. \u201cBeyn\u0259lmil\u0259l mill\u0259t\u201d yaratmaqda su\u00e7lanan sovetl\u0259r m\u00fcasir xalqlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcy\u00fcn\u00fc m\u0259hv ed\u0259n v\u0259 milli d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri sil\u0259n qlobal h\u0259r\u0259katlara bax\u0131b g\u0259r\u0259k utans\u0131nlar, \u0259m\u0259yi din s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131ran, y\u00fcks\u0259k bilikli insanlar\u0131n gildiyas\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131ran, f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli sinfind\u0259n hakimiyy\u0259t elitas\u0131 yaradan bir qurulu\u015f total inkara m\u0259ruz qalanda, tarixi z\u0259ncir q\u0131r\u0131l\u0131r, n\u0259sill\u0259raras\u0131\u00a0 rabit\u0259 itir.<\/strong><\/p>\n<p>Sovetl\u0259r Birliyinin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u0259lb\u0259tt\u0259, s\u0259b\u0259bl\u0259ri \u00e7oxdur, lakin t\u0259f\u0259rr\u00fcata varmadan, milli-etnik m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r dal\u011fas\u0131nda \u00e7\u00f6k\u0259n 2-ci respublikadan sonra elan olunan yeni d\u00f6vl\u0259tin t\u0259sisi \u0259vv\u0259lki qurulu\u015fun m\u00fc\u0259yy\u0259n rekonstruksiyas\u0131 ola bil\u0259rdi,\u00a0<strong>lakin inqilab\u00e7\u0131lar onun t\u0259m\u0259ll\u0259rini da\u011f\u0131d\u0131b yenisini is\u0259 qurma\u011fa qadir olmad\u0131lar.\u00a0<\/strong>1991-ci ilin oktyabr\u0131nda zahiri atributlara baxmayaraq,\u00a0<strong>d\u00f6vl\u0259tin \u0259n\u0259n\u0259vi n\u00fcv\u0259sin\u0259-onun 70 ild\u0259 yarad\u0131lan \u0259saslar\u0131na qay\u0131dandan sonra sabit respublika qurulma\u011fa ba\u015flad\u0131. Bol\u015fevikl\u0259rin miras\u0131n\u0131 yaln\u0131z siyasi r\u0259ngin\u0259 g\u00f6r\u0259 inkar ed\u0259nl\u0259r d\u00f6vl\u0259ti s\u0259hrala\u015fd\u0131rd\u0131,<\/strong>\u00a0onu tarixi yadda\u015fs\u0131z qoydular. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcasir Ukrayna, yaxud bir \u00e7ox \u015f\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri ke\u00e7mi\u015f siyasi irsin inkar\u0131 il\u0259 \u0259vv\u0259lki n\u0259sill\u0259rin yaratd\u0131qlar\u0131 b\u00f6y\u00fck bir s\u0259rv\u0259td\u0259n m\u0259hrum oldular.\u00a0<strong>Heyk\u0259ll\u0259ri u\u00e7urmaqla i\u015f bits\u0259ydi, n\u0259 vard\u0131 ki..<\/strong><\/p>\n<p>1991-ci ilin 30 avqustunda Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik b\u0259yannam\u0259sind\u0259 \u0259ksini tapan \u201cc\u00fcmhuriyy\u0259tin varisi\u201d terminin\u0259 \u0259saslanan erm\u0259nil\u0259rin el\u0259 h\u0259min ilin sentyabr\u0131n 2-d\u0259 Qaraba\u011f\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 h\u00fcquqi \u0259sas tapd\u0131qlar\u0131n\u0131 b\u0259yan etm\u0259l\u0259ri\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc respublikas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 qoyulan mina idi.\u00a0<\/strong>1987-ci ild\u0259 h\u0259l\u0259 da\u011f\u0131lmam\u0131\u015f SSR\u0130-nin, Qorba\u00e7ovun r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda m\u00fctt\u0259fiq respublikan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 h\u00fccum da\u011f\u0131lma h\u00f6km\u00fcn\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131yd\u0131.\u00a0<strong>M<\/strong><strong>illi azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z dig\u0259r sovet xalqlar\u0131ndan faci\u0259li olsa da, 3-c\u00fc Respublikan\u0131n xilas\u0131 v\u0259 quruculu\u011fu Heyd\u0259r v\u0259 \u0130lham \u018fliyevin xilaskarl\u0131q, daha sonra quruculuq kursu il\u0259 d\u00fcnyada b\u0259nz\u0259ri olmayan salnam\u0259y\u0259 \u00e7evrildi<\/strong>. B\u0259llidir ki, Ayaz M\u00fct\u0259llibovun v\u0259 \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni-milli konstitusiya q\u0259bul edilm\u0259di.\u00a0<strong>Lakin d\u00f6vl\u0259tin in\u015fas\u0131, yeni iqtisadi-siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemini idar\u0259\u00e7iliy\u0259 da\u015f\u0131maq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, ordu, m\u00fctt\u0259fiql\u0259r, neft v\u0259 m\u00fcharib\u0259 siyas\u0259tini qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 3-c\u00fc Respublika b\u00f6y\u00fck bir yol ke\u00e7di.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/71d1aea3d06be6e5355b76f41f967bf4.jpg\" alt=\"6CCC.PNG (231 KB)\" width=\"565\" height=\"376\" \/><\/strong><\/p>\n<p>\u0130lham \u018fliyevin 2003-c\u00fc ild\u0259 hakimiyy\u0259t olimpin\u0259 y\u00fcks\u0259li\u015fi 3-c\u00fc Respublikan\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.\u00a0<strong>Da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 inqilabi dal\u011falar\u0131 durduran, xarici m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259n, demokratiya v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n d\u0259mir p\u0259nc\u0259si il\u0259 m\u0259rk\u0259zi d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri z\u0259ifl\u0259d\u0259n, Strasburq v\u0259 Br\u00fcsseld\u0259n h\u00f6kum\u0259tl\u0259rin siyah\u0131s\u0131n\u0131 diqt\u0259 ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda f\u0259rqli irad\u0259 v\u0259 siyas\u0259t formulu ir\u0259li s\u00fcr\u0259n \u0130lham \u018fliyev \u015e\u0259rqd\u0259 he\u00e7 vaxt gedilm\u0259y\u0259n, 3 \u0259sr \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizi, el\u0259c\u0259 d\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafiyan\u0131 qon\u015fu v\u0259 uzaq paytaxtlar\u0131n istilas\u0131na m\u0259ruz qoyan siyas\u0259tl\u0259r\u0259 qalib g\u0259l\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir yol se\u00e7di.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bel\u0259likl\u0259, 2020-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcharib\u0259si onun \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259rbi-siyasi q\u0259rard\u0131r.<\/strong>\u00a0Siyasi mahiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si say\u0131lan 45 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n sava\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc respublikan\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n h\u0259rbi meydanlarda yaz\u0131lmas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu dem\u0259k idi. M\u0259s\u0259l\u0259, t\u0259kc\u0259 d\u00f6vl\u0259tin \u0259razi v\u0259 siyasi qurulu\u015funun b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 deyil.\u00a0<strong>Ax\u0131 tarixin gedi\u015fini d\u0259yi\u015fm\u0259k, 20 faizlik torpaq u\u011frunda sava\u015fdan daha \u00e7\u0259tindir. \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, \u0130lham \u018fliyev d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131n qurucusu v\u0259 banisidir. Onun m\u00fcxt\u0259lif siyasi titullara-adlara\u00a0<strong>m\u00f6t\u0259dil yana\u015fmas\u0131 v\u0259 \u00e7oxmilyonlu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara t\u0259vaz\u00f6kar m\u00fcnasib\u0259ti \u0259lb\u0259tt\u0259, d\u00f6vl\u0259tin m\u0259nafel\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131qd\u0131r<\/strong>. H\u0259r halda \u00a0\u00c7ind\u0259n Amerikaya q\u0259d\u0259r \u00a0geni\u015f m\u0259kanlarda Stalinin, \u00c7an Kay\u015finin h\u0259rbi r\u00fctb\u0259l\u0259rini demokratik \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 q\u0259bul edib v\u0259 m\u00fcqavim\u0259t do\u011furmay\u0131b.\u00a0<strong>Lakin \u00a0erm\u0259ni irredentizminin-uzun \u0259srl\u0259r boyu regionun v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131na \u00e7evril\u0259n sonsuz iddialar\u0131n s\u0259b\u0259b oldu\u011fu k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara, soyq\u0131r\u0131mlara son verilm\u0259si \u0259sil geosiyasi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, dini, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi inqilabd\u0131r. Birinci Pyotrun q\u0259rarlar\u0131n\u0131 yenid\u0259n \u00e7ap ed\u0259nl\u0259r, \u00f6yr\u0259n\u0259nl\u0259r Rusiya imperatorunun c\u0259nubda etibarl\u0131 cinah, m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda xristian bufer zona yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n geriy\u0259 oxunu\u015funu, \u018fliyevin imperiya siyas\u0259tl\u0259rin\u0259 nec\u0259 son qoydu\u011funu q\u0259bul etm\u0259y\u0259 borcludurlar. Bu h\u0259m d\u0259 \u0259vv\u0259lki \u0259srl\u0259r\u0259 v\u0259 h\u00f6kml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259tl\u0259rin yenid\u0259n dirili\u015finin z\u0259rur\u0259t akt\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki torpaq sava\u015f\u0131 aparan mill\u0259tl\u0259rin \u00e7ox az bir qisminin siyasi hekay\u0259si az\u0259rbaycanl\u0131lar kimi k\u00f6hn\u0259 \u0259srl\u0259r\u0259 gedir, \u00fcz\u0259rind\u0259 qlobal v\u0259 regional \u0259ll\u0259r m\u00f6vcuddur, \u0259vv\u0259lki qurulu\u015flardan qalan v\u0259siyy\u0259tl\u0259r, doqmalar, koddavin\u00e7il\u0259r t\u0259hdid edir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qafqaz regionunda geosiyasi arxitektura son 3 \u0259srd\u0259 \u0259dal\u0259tli d\u00fcz\u0259n\u0259 do\u011fru ilk d\u0259f\u0259dir, d\u0259yi\u015fir. P\u0259nah\u0259li xan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu \u015eu\u015fan\u0131n v\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259nada Qaraba\u011f\u0131n \u0259traf\u0131nda \u00a0yaranan fasil\u0259siz konfliktl\u0259r bir Liderin v\u0259 mill\u0259tin m\u00fcbariz\u0259si il\u0259 \u201cpar\u00e7ala v\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u201d siyas\u0259tin\u0259 qalib g\u0259lir, yeni \u00a0\u201cbirl\u0259\u015fdir v\u0259 firvana et\u201d kursunu ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. \u00a0Bel\u0259d\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k arxitektura ham\u0131n\u0131n birg\u0259 udu\u015fundan as\u0131l\u0131 deyilmi? N\u0259inki 1-ci Pyotrun, ondan sonrak\u0131 \u00e7arlar\u0131n, ba\u015f katibl\u0259rin, prezidentl\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259sind\u0259n, \u0130ran\u0131n \u015fahl\u0131q qurulu\u015fu, dini inqilabdan sonrak\u0131 siyas\u0259tin fonunda, h\u0259m\u00e7inin Osmanl\u0131 v\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t T\u00fcrkiy\u0259sind\u0259 he\u00e7 vaxt xanl\u0131qlar, quberniyalar, yaxud birinci, ikinci v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc respublikalar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan bel\u0259 b\u00fct\u00f6v, m\u00fcst\u0259qil, g\u00fccl\u00fc v\u0259 tarazla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 olmay\u0131b. D\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyinin \u00f6z\u00fc bel\u0259 bir ne\u00e7\u0259 k\u0259skin q\u00fctb\u0259 par\u00e7alan\u0131b v\u0259 bir qismi Bak\u0131n\u0131n m\u00f6vqeyin\u0259 simpatiya g\u00f6st\u0259rir. Rusiya m\u0259kan\u0131nda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r a\u00e7\u0131q-a\u015fkar \u0130r\u0259vana qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik kursu se\u00e7ibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259li, 2020-ci ild\u0259n sonrak\u0131 Az\u0259rbaycan yeni siyasi t\u0259qvim\u0259 qovu\u015fur. Faci\u0259 v\u0259 itkil\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131yan d\u00f6vr\u0259 yekun vurulur.\u00a0<strong>Az\u0259rbaycan prezidenti \u00f6z tarixi missiyas\u0131n\u0131 t\u0259kc\u0259 \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda 20 sentyabr \u201cB\u00fct\u00f6vl\u00fck g\u00fcn\u00fc\u201d v\u0259 15 oktaybarda Xank\u0259ndind\u0259 ucald\u0131lan bayraqla m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmad\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 yeni d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131 qurmaqla regional v\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda s\u00fclh\u00fcn, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259minat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn misilsiz f\u00fcrs\u0259tl\u0259r a\u00e7d\u0131. B\u00f6y\u00fck missiyad\u0131r. Qafqaz\u0131n vahid lideri \u00f6t\u0259n \u0259srl\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir r\u0259hb\u0259r\u0259 n\u0259sib olmayan n\u00fcfuzu v\u0259 strateji vizyonu da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259l\u0259b\u0259si ist\u0259r sovet, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 m\u00f6vcud \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc probleml\u0259rini \u00e7\u00f6zm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn modeldir, n\u00fcmun\u0259dir. Uzun on ill\u0259r\u00a0 \u00fcmummilli h\u0259d\u0259f u\u011frunda usanmadan, yorulmadan tarixi h\u00f6kml\u0259ri d\u0259yi\u015fdirm\u0259k, siyas\u0259tin axar\u0131n\u0131 \u00e7evirm\u0259k qeyri-adi fenomendir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fliyevin geosiyasi inqilab\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublika il\u0259 regional m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin strukturunu d\u0259yi\u015fir, \u0259cdadlar\u0131n getdiyi yollar\u0131 a\u00e7\u0131r v\u0259 d\u00fcnyan\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n nizama, birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015fa, \u0259min-amanl\u0131\u011fa qaytar\u0131r, yarad\u0131l\u0131\u015f f\u0259ls\u0259f\u0259sin\u0259 xarakterik sadiqlikl\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259n do\u011fulan s\u00fclh b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259r\u0259 bar\u0131\u015f yay\u0131r. \u00a0M\u0259g\u0259r, Q\u0259zzadak\u0131 \u015fidd\u0259t Qaraba\u011f n\u00fcmun\u0259si il\u0259 \u00e7\u00f6z\u00fcl\u0259 bilm\u0259zmi? Qay\u0131d\u0131\u015f bizim yeni milli ideologiyam\u0131z olsa da, b\u00fct\u00fcn xalqlar \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7\u0259rlidir. D\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyi a\u00e7\u0131lan f\u00fcrs\u0259t p\u0259nc\u0259r\u0259sini qapadarsa, \u201cm\u00fchacir\u0259t mill\u0259ti\u201d olma\u011fa m\u0259hkumdur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2023-c\u00fc ilin \u201csuverenlik parad\u0131\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif arxitekturalar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Bu x\u00fcsusda, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublika T\u00fcrkiy\u0259nin Osmanl\u0131dan sonra regionumuza siyasi, iqtisadi v\u0259 h\u0259rbi g\u0259li\u015fin\u0259 \u0259n \u00e7ox yol a\u00e7an hadis\u0259dir. \u0130ranla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259ki probleml\u0259r\u0259 son qoyulur, B\u00f6y\u00fck Avrasiya layih\u0259si-T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya, \u0130ran, Az\u0259rbaycan, Erm\u0259nistan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 yeni alyans ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fir, Rusiya-Ukrayna v\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259ki sava\u015flar fonunda d\u00fcnyan\u0131n yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 \u00e7oxq\u00fctbl\u00fc, \u0259slind\u0259 Q\u0259rbm\u0259rk\u0259zli d\u00fcnyadan yeni arxitekturaya ke\u00e7id ba\u015f verir. Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259dir ki, Az\u0259rbaycan diplomatiya masalar\u0131nda nec\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fc deyil, taleyinin sahibi oldu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131 \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259ndir\u0259n ba\u015fl\u0131ca g\u00fcc f\u0259rqi bundad\u0131r. Z\u0259f\u0259r hadis\u0259si t\u0259qvimd\u0259 yaln\u0131z milli q\u0259l\u0259b\u0259ni ehtiva etmir, o, xalq\u0131m\u0131z\u0131n yeni keyfiyy\u0259t m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 daxil olmas\u0131 dem\u0259kdir. Uzun ill\u0259r \u015e\u0259rq\u0259 xas da\u011f\u0131nt\u0131lar, faci\u0259l\u0259r, i\u015f\u011fallar, m\u0259\u011flubiyy\u0259t s\u0259hif\u0259l\u0259ri qapan\u0131r. Bu, iqtisadiyyatda, ordu quruculu\u011funda, rifahda, m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259, \u0259d\u0259biyyatda, m\u0259n\u0259viyyatda da b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq. \u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/a596800b30fc4ee9a6550f9f8bd16457.jpg\" alt=\"7CCCC.PNG (415 KB)\" width=\"562\" height=\"357\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131 xilas ed\u0259nd\u0259 onun \u0259n b\u00f6y\u00fck arzusu\u00a0<strong>g\u00fccl\u00fc v\u0259t\u0259nda\u015f g\u00f6rm\u0259k idi. D\u00f6vl\u0259t v\u0259 onun idar\u0259\u00e7ilik sistemi, hakimiyy\u0259t institutlar\u0131 yaln\u0131z g\u00fccl\u00fc v\u0259t\u0259nda\u015fa s\u00f6yk\u0259n\u0259nd\u0259 Z\u0259f\u0259ri daimi v\u0259 d\u00f6nm\u0259z ed\u0259 bil\u0259r. \u018fg\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f z\u0259ifdirs\u0259, ordu g\u00fccl\u00fc ola bilm\u0259z, yaxud qalibiyy\u0259ti \u0259ld\u0259 saxlaya bilm\u0259z.<\/strong>\u00a0\u00d6t\u0259n on ill\u0259r \u0259rzind\u0259 ki\u00e7ik u\u011furlarla, Adenauerin Almaniyada m\u0259\u011flubiyy\u0259t \u015fokuna son qoyan siyas\u0259ti kimi \u0130lham \u018fliyev mill\u0259t quruculu\u011funun \u00e7\u0259tin v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259-<strong>v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 siyasi institutlar d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur. \u0130ndi g\u00fccl\u00fc v\u0259t\u0259nda\u015f yeti\u015fdirm\u0259k, kadr korpusu formala\u015fd\u0131rmaq \u018fliyev siyas\u0259tinin ali h\u0259d\u0259fini t\u0259\u015fkil edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131n qurucu lideri yaranm\u0131\u015f yeni d\u00f6vl\u0259tin konseptual \u0259saslar\u0131n\u0131, ideoloji-siyasi s\u00fctunlar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq v\u0259 mill\u0259timizin g\u0259l\u0259c\u0259k 20 illik h\u0259d\u0259fl\u0259rini haz\u0131rlama\u011f\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublika erm\u0259nil\u0259rl\u0259, d\u00fcnya erm\u0259ni\u00e7iliyi il\u0259 \u0259b\u0259di d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7iliiy\u0259 son qoyan bir anla\u015fmaya, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201dn\u0259 siyasi irad\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Bar\u0131\u015f yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 imzalanan s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 deyil, h\u0259r bir insan\u0131n onu tan\u0131mas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu g\u0259r\u0259kdir. Ordu kimi, s\u00fclh siyas\u0259ti d\u0259 g\u00fccl\u00fc olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublika \u00f6lk\u0259nin idar\u0259\u00e7ilik sistemind\u0259 yeni Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulunu z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrir. Azad torpaqlarda yeni V\u0259t\u0259n quruculu\u011fu x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik institutunun, B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n, Qaraba\u011fda v\u0259 b\u00fct\u00fcn Qafqazda birg\u0259ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n yeni siyas\u0259td\u0259 g\u00fccl\u00fc h\u00fcquqi t\u0259m\u0259ll\u0259rin in\u015fas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Qalib Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri d\u0259 45 g\u00fcn\u00fcn g\u0259tirdiyi s\u0259lnam\u0259y\u0259 uy\u011fundur. 90-c\u0131 ill\u0259r eras\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r, onun miras\u0131 da tarix\u0259 qovu\u015fur. 18 oktyabr m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131ndan sonrak\u0131 t\u0259qvimin qara ha\u015fiy\u0259y\u0259 al\u0131nm\u0131\u015f g\u00fcnl\u0259ri \u00a08 noyabr v\u0259 20 sentyabrla \u0259v\u0259zl\u0259nir. \u00a0Q\u0259l\u0259b\u0259d\u0259n sonrak\u0131 yeni siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi kimlik meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin yubiley \u0259srind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin xilaskarl\u0131q\u00a0 sava\u015f\u0131n\u0131n 100 ilind\u0259 \u0130lham \u018fliyev d\u00fcnyaya\u00a0<strong>d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublikan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131 fonunda yeni t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik konsepti ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131, AT\u018fT-in, Avropa strukturlar\u0131n\u0131n yenil\u0259\u015fm\u0259si qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Az\u0259rbaycanda bir s\u0131ra demokratik standartlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u0131na \u0259ng\u0259l ola bilm\u0259di, tam \u0259ksin\u0259 beyn\u0259lxalq hesabatlarda \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259r s\u00fcqutun bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fccl\u00fc m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t sistemi olmayan \u00f6lk\u0259l\u0259r, k\u0259nardan diqt\u0259 olunan idar\u0259etm\u0259 mexanizml\u0259ri m\u0259hv\u0259 m\u0259hkumdur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130lham \u018fliyevin Q\u0259l\u0259b\u0259 formulu d\u00fcnyada s\u00fclh\u00fcn v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259minat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r v\u0259 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Respublika s\u00fclh\u00fcn ixrac\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r. Az\u0259rbaycan apard\u0131\u011f\u0131 30 illik m\u00fcbariz\u0259y\u0259 siyasi v\u0259 h\u00fcquqi yekun vurur, yeni d\u00f6vr\u00fcn ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Qaraba\u011f sava\u015f\u0131 bitdi, indi A\u011fb\u0259ndd\u0259n d\u00fcnyaya yeni k\u00f6rp\u00fc at\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bir vaxtlar h\u00f6kmdar 2-ci Murad Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sini m\u0259hz k\u00f6rp\u00fc il\u0259 Balkanlarla birl\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259mi\u015fdi. \u0130mperiya yoxdur, lakin onun birl\u0259\u015fdirici qollar\u0131 ya\u015fay\u0131r!<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yeni siyasi \u0259sr 2023-c\u00fc ild\u0259n ba\u015flan\u0131r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin s\u0259dri \u00a0Zahid Oruc\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>lham \u018fliyevin 4-c\u00fc Respublikas\u0131: d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda yaz\u0131lan Yeni Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131 Formasiyalar tarixi f\u0259rql\u0259ndirdiyi kimi, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin evolyusiyas\u0131 da m\u00fcxt\u0259lif inqilabi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 donuq, statik qald\u0131\u011f\u0131 zaman iflasa u\u011fray\u0131r. T\u0259kc\u0259 Britaniya imperiyas\u0131 \u0259vv\u0259lki rejiml\u0259r\u0259 son qoyan Kromveld\u0259n sonra 5 \u0259sr\u0259 yax\u0131n \u00a0k\u00f6kl\u00fc transformasiyalara u\u011frad\u0131,\u00a0monarxiya qurulu\u015funu saxlasa da, krall\u0131q titullu xalqlar\u0131-\u015fotlandlar\u0131, irlandlar\u0131, ada \u0259halisi olan uelslil\u0259ri v\u0259 yekunda, b\u00fct\u00fcn r\u0259iyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k azadl\u0131qlara v\u0259 imtiyazlara sahib etdi. Napoleon Fransas\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya b\u0259x\u015f etdiyi\u00a0respublika qurulu\u015funun d\u00f6vl\u0259t fenomenin\u0259 misilsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259ri dan\u0131lmazd\u0131r.\u00a0S\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 hakimiyy\u0259tin b\u00f6l\u00fcnm\u0259sind\u0259, yaxud, indi d\u0259bd\u0259 olan terminl\u0259 des\u0259k, bir \u0259ld\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":645889,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/1b395e52bc5ced5ce4050ed182186899.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"lham \u018fliyevin 4-c\u00fc Respublikas\u0131: d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda yaz\u0131lan Yeni Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131 Formasiyalar tarixi f\u0259rql\u0259ndirdiyi kimi, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin evolyusiyas\u0131 da m\u00fcxt\u0259lif inqilabi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, qanl\u0131 m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 donuq, statik qald\u0131\u011f\u0131 zaman iflasa u\u011fray\u0131r. T\u0259kc\u0259 Britaniya imperiyas\u0131 \u0259vv\u0259lki rejiml\u0259r\u0259 son qoyan Kromveld\u0259n sonra 5 \u0259sr\u0259 yax\u0131n \u00a0k\u00f6kl\u00fc transformasiyalara u\u011frad\u0131,\u00a0monarxiya qurulu\u015funu saxlasa da, krall\u0131q titullu xalqlar\u0131-\u015fotlandlar\u0131, irlandlar\u0131, ada \u0259halisi olan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645886"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=645886"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/645886\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/645889"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=645886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=645886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=645886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}